Một số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPT (Khóa luận tốt nghiệp)

Một số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPTMột số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPT

i

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Cô giáo ThS Lê Thị Bạch Liên, người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện khóa luận này, đồng thời đã bổ sung nhiều kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm quý báu cho tôi trong hoạt động nghiên cứu khoa học

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý Thầy Cô Trường Đại học Quảng Bình, đặc biệt là quý Thầy Cô trong khoa Khoa học tự nhiên đã giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và tạo mọi điều kiện để giúp tôi hoàn thành bài khóa luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô cũng như học sinh trường Trung học phổ thông Đào Duy Từ đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu thực nghiệm để thực hiện khóa luận

Đồng thời tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, tập thể lớp Đại học Sư phạm Toán Khóa 56 đã động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành tốt khóa luận này

Trân trọng cảm ơn!

Quảng Bình, tháng 5 năm 2018

Tác giả

Phạm Thị Sen Giang

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong bài khóa luận này

là hoàn toàn trung thực Đây là công trình nghiên cứu của chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của Cô giáo ThS Lê Thị Bạch Liên

Chúng tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm về nội dung khoa học của công trình này

Quảng Bình, tháng 5 năm 2018

Tác giả

Phạm Thị Sen Giang

iii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1 Chu trình kiến tạo tri thức mới

Hình 2 Sơ đồ phát triển của các khái niệm trong môn Giải tích

Hình 3 Sơ đồ mô tả phương pháp tương đồng

Hình 4 Sơ đồ mô tả phương pháp cộng biến

Hình 5a Sơ đồ mô tả phương pháp loại trừ

Hình 5b Sơ đồ mô tả phương pháp loại trừ

Hình 6 Mô hình quan sát – tìm kiếm

Hình 7 Sơ đồ kiến tạo khái niệm với mô hình quan sát – tìm kiếm

Hình 8 Mô hình quan sát – tìm đoán cho dạy học khái niệm

Hình 9 Sơ đồ kiến tạo khái niệm với mô hình quan sát – tìm đoán

Hình 10 Mô hình cộng biến cho dạy học khái niệm

Hình 11 Sơ đồ kiến tạo khái niệm theo mô hình cộng biến

Hình 12 Đồ thị hàm số

2 1

Hình 14 Đồ thị hàm số (3)

Hình 15 Phiếu học tập

Hình 16 So sánh kết quả làm bài 1 của hai lớp

Hình 17 So sánh kết quả làm bài 2 của hai lớp

iv

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1 So sánh đặc trưng của dạy học truyền thống và dạy học tích cực Bảng 2 Thang đánh giá năng lực học sinh ở câu 1

Bảng 3 Thang đánh giá năng lực học sinh ở câu 2

Bảng 4 Câu trả lời câu 1 của nhóm lớp thực nghiệm

Bảng 5 Câu trả lời câu 1 của nhóm lớp đối chứng

Bảng 6 Câu trả lời câu 2 của nhóm lớp thực nghiệm

Bảng 7 Câu trả lời câu 2 của nhóm lớp đối chứng

vi

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC BẢNG iv

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT v

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2.Mục tiêu nghiên cứu 1

3.Câu hỏi nghiên cứu 2

4.Phạm vi nghiên cứu 2

5.Phương pháp nghiên cứu 2

6.Thời gian nghiên cứu 2

7.Cấu trúc của luận văn 2

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1.1.Cơ sở lý luận 3

1.1.1 Phương pháp dạy học 3

1.1.1.1.Khái niệm phương pháp dạy học 3

1.1.1.2.Một số phương pháp dạy học 3

1.1.2 Đổi mới phương pháp dạy học 11

1.1.2.1.Nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học 11

1.1.2.2.Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học 12

1.1.3 Dạy học hiệu quả 14

1.2.Cơ sở thực tiễn 15

1.2.1 Các khái niệm Giải tích trong chương trình toán THPT 15

1.2.2 Một số thuận lợi, khó khăn trong việc dạy và học khái niệm Giải tích của học sinh hiện nay 16

CHƯƠNG II MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC HIỆU QUẢ CÁC KHÁI NIỆM GIẢI TÍCH Ở TRƯỜNG THPT 18

2.1.Dạy học khái niệm Giải tích với các mối liên hệ 18

2.1.1 Sự cần thiết của việc dạy học khái niệm Giải tích với các mối liên hệ 18 2.1.2 Áp dụng vào xét các mối liên hệ của môn Giải tích 19

vii

2.1.3 Vận dụng vào việc dạy học: khái niệm đạo hàm với các mối liên hệ 20

2.2.Dạy học khái niệm Giải tích với các mô hình quy nạp 23

2.2.1 Sự cần thiết phát triển các mô hình hình thành khái niệm toán học theo con đường quy nạp 23

2.2.2 Quy nạp khoa học 23

2.2.3 Các mô hình hình thành khái niệm theo con đường quy nạp 26

2.2.3.1.Mô hình quan sát – tìm kiếm 26

2.2.3.2.Mô hình quan sát – tìm đoán 26

2.2.3.3.Mô hình cộng biến 28

2.2.4 Vận dụng các mô hình hình thành khái niệm theo con đường quy nạp vào dạy học một số khái niệm giải tích trong chương trình môn Toán lớp 11 THPT 29

2.2.4.1.Dạy học khái niệm cấp số cộng 29

2.2.4.2.Dạy học khái niệm hàm số liên tục 32

2.2.4.3.Dạy học khái niệm đạo hàm 33

CHƯƠNG III NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM DẠY HỌCKHÁI NIỆM ĐẠO HÀM 37

3.1.Ngữ cảnh 37

3.2.Phương pháp nghiên cứu 37

3.3.Công cụ nghiên cứu 37

3.3.1 Giáo án bài “Định nghĩa và ý nghĩa của đạo hàm” bằng phương pháp quy nạp theo mô hình quan sát - tìm kiếm 37

3.3.2 Phiếu học tập 42

3.3.3 Thang đánh giá năng lực 43

3.4.Phân tích kết quả nghiên cứu 45

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

là tiền đề quan trọng để xây dựng cho họ khả năng vận dụng những kiến thức

đã học Quá trình hình thành các khái niệm có tác dụng lớn đến việc phát triển trí tuệ, đồng thời cũng góp phần giáo dục thế giới quan cho học sinh (qua việc nhận thức đúng đắn quá trình phát sinh và phát triển của các khái niệm Toán học Vậy làm thế nào để dạy học khái niệm đạt được những yêu cầu trên? Một nhà toán học kể lại chuyện một em bé học giỏi, một hôm bị điểm thấp vì không trả lời được câu hỏi: “Phân số là gì?”, và em đó thắc mắc: “Em biết làm tính nhân và chia phân số, nhưng em không hiểu định nghĩa phân số được dùng ở đâu?” Nhà toán học phải thừa nhận rằng em đó có lí

Và đó là một câu chuyện mà chúng ta thường gặp trong quá trình học và giải toán Có những em học sinh rất giỏi trong việc giải toán nhưng khi hỏi đến khái niệm, lý thuyết của kiến thức đó lại không biết trả lời ra sao Hơn nữa, các khái niệm trong môn Giải tích lại rất mới mẻ với học sinh lớp 11 khi

từ trước đến nay các em chỉ quen thuộc với khái niệm đại số Đồng thời, các khái niệm trong môn Giải tích ở trường phổ thông được xây dựng trên các khái niệm cơ sở: hàm số, dãy số, giới hạn, liên tục Các khái niệm của môn này có mối “liên hệ liên hoàn” với nhau, khái niệm này là cơ sở để hình thành khái niệm kia Do đó, việc hình thành vững chắc cho học sinh một cách hệ thống khái niệm này là một điều hết sức quan trọng nhằm đảm bảo tính liên hoàn của các khái niệm Xuất phát từ thực tế trên mà tôi đã tìm hiểu và nghiên

cứu đề tài “Một số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở trường THPT”nhằm giúp cho giáo viên và học sinh đạt được kết quả tốt hơn

trong việc dạy và học

2 Mục tiêu nghiên cứu

-Mục tiêu nghiên cứu của đề tài nhằm nâng cao hiệu quả trong việc dạy

và học khái niệm Giải tích cho giáo viên và học sinh bậc THPT

2

- Giúp học sinh có thể hiểu rõ hơn về các khái niệm Giải tích từ đó có thể

vận dụng vào giải các bài toán khó, cũng như vận dụng vào các môn học có

liên quan và các bài toán trong thực tế cuộc sống

- Xây dựng được một số bài giảng dạy học khái niệm Giải tích nhằm

phát triển tư duy sáng tạo của HS THPT

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng dạy và học khái niệm Giải tích ở trường THPT như thế nào?

- Làm thế nào để phát triển tư duy sáng tạo cho HS một cách tốt nhất

trong việc dạy và học khái niệm?

4 Phạm vi nghiên cứu

-Nghiên cứu về các khái niệm Giải tích trong chương trình toán THPT

- Nghiên cứu thực trạng dạy và học khái niệm Giải tích ở trường THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu về Tâm lý học, Giáo dục học, Lý luận và phương pháp dạy

học môn Toán và các tài liệu về Giáo dục có liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu SGK Đại số & Giải tích 10, 11, 12

- Tham khảo tài liệu sách báo, tạp chí, internet…

- Dự giờ, quan sát phương pháp giảng dạy của GV trong quá trình dạy

học

- Quan sát quá trình học tập và lĩnh hội kiến thức của HS

- Qua phiếu điều tra ý kiến của GV và HS về thực trạng dạy học khái

niệm Giải tích

- Dạy thực nghiệm các lớp ở trường THPT …

6 Thời gian nghiên cứu

- Từ 10/2017 đến 5/2018

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và mục lục, luận văn

trình bày trong 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 2 Một số biện pháp dạy học hiệu quả các khái niệm Giải tích ở

trường THPT

Chương 3 Nghiên cứu thực nghiệm dạy học khái niệm “Đạo hàm”

3

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Phương pháp dạy học

1.1.1.1 Khái niệm phương pháp dạy học

Phương pháp (PP) thường được hiểu là con đường, là cách thức để đạt được những mục tiêu nhất định

“Phương pháp dạy học (PPDH) là những hình thức, cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt được mục đích dạy học” [5]

* Một số đặc điểm của phương pháp dạy học:

 Thực hiện mục tiêu dạy học

 Là sự thống nhất của PP dạy và PP học

 Thực hiện thống nhất chức năng đào tạo và chức năng giáo dục

 Là sự thống nhất của logic nội dung dạy học và logic tâm lý nhận thức

 Là sự thống nhất của cách thức hành động và phương tiện dạy học

 Chịu sự chi phối của nội dung dạy học và mục đích dạy học

 Hiệu quả phụ thuộc vào trình độ nghiệp vụ sư phạm của giáo viên

 Ngày càng hoàn thiện và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càngcao của quá trình dạy học

1.1.1.2 Một số phương pháp dạy học

a) Phương pháp dạy học truyền thống

* Phương pháp dạy học truyền thống là gì?

Phương pháp dạy học truyền thống là những cách thức dạy học quen

thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ như thuyết trình, vấn đáp, trực quan, củng cố, luyện tập, kiểm tra…Về cơ bản, PPDH này lấy hoạt động của người thầy là trung tâm Theo Frire - nhà xã hội học, nhà giáo dục học nổi tiếng người Braxin đã gọi PPDH này là "hệ thống ban phát kiến thức", là quá trình chuyển tải thông tin từ đầu thầy sang đầu trò

Khóa luận đủ ở file: Khóa luận full