ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH NHU CẦU HIỆN ĐẠI HÓA TƯỚI TIÊU VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH NHU CẦU HIỆN ĐẠI HÓA TƯỚI TIÊU VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNGĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH NHU CẦU HIỆN ĐẠI HÓA TƯỚI TIÊU VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

L I C M N

Lu n v n đ c hoàn thành v i s giúp đ t n tình c a các th y giáo, cô giáo

tr ng đ i h c Thu L i Hà N i, các đ ng nghi p, gia đình và s n l c c a b n thân trong su t quá trình h c t p và th c hi n lu n v n

Tr c h t tác gi xin chân thành c m n t i Ban giám hi u nhà tr ng, phòng đào t o i h c và sau đ i h c, khoa Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

và các th y giáo, cô giáo trong tr ng đã t n tình truy n đ t ki n th c, giúp đ tác

gi trong quá trình làm lu n v n

Xin chân thành c m n t i ban lãnh đ o Trung tâm t v n và chuy n giao công ngh th y l i – T ng c c th y l i n i tác gi đang công tác đã t o m i đi u

ki n cho tác gi trong su t th i gian h c t p và hoàn thành lu n v n

c bi t tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c t i PGS.TS Hà L ng Thu n,

Vi n n c, t i tiêu và môi tr ng đã t n tình ch d n, giúp đ tác gi hoàn thành

lu n v n này

Cu i cùng tác gi xin c m n t i b n bè và ng i thân trong gia đình đã tin

t ng, giúp đ , đ ng viên, khích l đ tác gi hoàn thành lu n v n theo đúng k

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

M C L C

Trang

M C L C

DANH M C CÁC HÌNH V

DANH M C B NG BI U

I Tính c p thi t c a đ tài 1

II M c đích nghiên c u c a đ tài 2

III Ph ng pháp nghiên c u, k thu t s d ng: 2

CH NG 1: T NG QUAN 4

1.1 H th ng th y l i vùng đ ng b ng sông H ng 4

1.1.1 Gi i thi u v đ ng b ng sông H ng 4

1.1.2 S phát tri n c a h th ng th y l i đ ng b ng sông H ng 7

1.1.3 Công tác qu n lý, khai thác, c c u t ch c và chính sách 9

1.2 Hi n đ i hóa h th ng t i vùng châu Á 11

1.2.1 S phát tri n c a h th ng t i vùng châu Á 11

1.2.2 Khái ni m v hi n đ i hóa h th ng t i 17

CH NG 2: ÁNH GIÁ HI N TR NG CÔNG NGH C A H TH NG TH Y L I NG B NG SÔNG H NG 21

2.1 N i dung và ph ng pháp đánh giá 21

2.1.1 N i dung đánh giá 21

2.1.2 Ph ng pháp đánh giá 22

2.2 K t qu đánh giá 23

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

2.2.1 H th ng th y nông an Hoài (Hà N i): 23

2.2.1.1 Gi i thi u v h th ng th y nông an Hoài 23

2.2.1.2 ánh giá v công trình đ u m i : 24

2.2.1.3 Tr m b m t i c p 2: 27

2.2.1.4 H th ng kênh m ng: 28

2.2.1.5 Các công trình trên kênh: 32

2.2.1.6 Công trình t i tiêu m t ru ng: 34

2.2.1.7 Qu n lý v n hành phân ph i n c: 44

2.2.1.8 Hi n tr ng t ch c qu n lý h th ng th y nông an Hoài: 46

2.2.2 H th ng th y nông Thái Bình: 49

2.2.2.1 Gi i thi u v h th ng th y nông Thái bình 49

2.2.2.2 H th ng t i Nam Ti n H i: 50

2.2.2.3 H th ng t i C Lâm: 55

2.2.2.4 H th ng tiêu Tân Phúc Bình: 60

2.2.2.5 Hi n tr ng ng d ng KHCN tiên ti n trong qu n lý, v n hành công trình: 60

2.2.2.6 Hi n tr ng các t ch c qu n lý thu nông: 64

2.2.3 H th ng tr m b m C am – t nh Nam nh: 73

2.2.3.1 Gi i thi u v h th ng tr m b m C am 73

2.2.3.2 Công trình đ u m i tr m b m C am: 74

2.2.3.3 H th ng kênh: 76

2.2.3.4 Các công trình trên kênh Chính: 77

2.2.3.5 Hi n tr ng t ch c qu n lý h th ng tr m b m C am 79

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

2.2.3.6 Hi n tr ng v n hành t i tiêu 83

2.2.4 ánh giá chung v hi n tr ng công ngh c a h th ng th y l i BSH 88

2.2.4.1 V công trình đ u m i: 88

2.2.4.2 Kênh và các công trình trên kênh 90

2.2.4.3 Công trình n i đ ng 91

2.2.4.4 Công trình đong đo n c 92

2.2.4.5 T ch c qu n lý 92

CH NG 3: NHU C U, M C TIÊU HI N I HÓA H TH NG TH Y L I VÙNG NG B NG SÔNG H NG 94

3.1 Nhu c u hi n đ i hóa h th ng th y l i 94

3.1.1 nh h ng chung c a Nhà n c 94

3.1.2 nh h ng phát tri n thu l i vùng đ ng b ng sông H ng 94

3.1.3 Nh ng yêu c u c p bách c a th c t 95

3.1.3.1 Nhu c u t i tiêu ph c v chuy n đ i mô hình canh tác: 95

3.1.3.2 Nhu c u t i, tiêu ph c v các mô hình nông nghi p công ngh cao: 96

3.1.3.3 Nhu c u n c cho b o v môi tr ng sinh thái: 97

3.1.3.4 H th ng t i tiêu thích ng v i bi n đ i khí h u và s khai thác s d ng n c trên l u v c: 99

3.1.3.5 S thay đ i chính sách th y l i phí: 100

3.2 M c tiêu, n i dung nâng c p hi n đ i hóa th y l i 101

3.2.1 M c tiêu hi n đ i hóa th y l i 101

3.2.1.1 M c tiêu chung 101

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

3.2.1.2 M c tiêu c th : 101

3.2.2 N i dung nâng c p hi n đ i hóa h th ng th y l i 103

3.2.2.1 Hi n đ i h́a tr m b m: 103

3.2.2.2 Hi n đ i h́a h th ng kênh m ng, công trình trên kênh và công trình đong đo n c: 103

3.2.2.3 Hi n đ i h́a h th ng th y l i m t ru ng: 104

3.2.2.4 Hi n đ i h́a c s v t ch t qu n lý, công c ph c v qu n lý, đi u hành: 104

3.2.2.5 Hi n đ i h́a công tác t ch c qu n lý 105

3.2.3.Nh ng v n đ đ t ra c a công tác qu n lý h th ng t i: 105

3.2.3.1 Nâng cao hi u qu t i: 105

3.2.3.2 V n hành đ n gi n, hi u qu : 107

CH NG 4: K T LU N VÀ KI N NGH 108

4.1 K t lu n 108

4.2 Ki n ngh 108

TÀI LI U THAM KH O 110

PH L C 111

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

DANH M C CÁC HÌNH V

Trang

Hình 1.1: S đ h th ng t ch c QLKT CTTL t Trung ng đ n đ a ph ng 9

Hình 1.2: Phát tri n di n tích t i trên th gi i qua các n m 12

Hình 1.3: S n xu t nông nghi p và s gia t ng dân s c a m t s các qu c gia 15

Hình 1.4: Xu h ng c a mùa v s n xu t ng c c trong các n c đang phát tri n 15 c a châu Á và Thái Bình D ng 15

Hình 2.1: S đ b trí h th ng kênh t i và tiêu vùng Th y nông an Hoài 36

Hình 2.2: V trí kh o sát m t ru ng khu th y nông an Hoài 38

Hình 2.3: V trí kh o sát m t ru ng khu ng Cò – Kênh chính 39

Hình 2.4: Hình th c l y n c m t ru ng khu ng Sâu – Kênh chính 40

Hình 2.5: M t d ng hình th c t i phun m a t i xã Liên Trung 41

Hình 2.6: V trí kh o sát m t ru ng khu ng C ng Trúng – Kênh N5 42

Hình 2.7: S đ t ch c qu n lý c a Xí nghi p KTCTTL an Hoài 46

Hình 2.8: S đ các c quan QLNN và các đ n v QLKT 79

Hình 2.9: S đ t ch c công ty KTCTTL Ý Yên 79

Hình 2.10: S đ t ch c c a HTX 80

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

DANH M C B NG BI U

Trang

B ng 1.1: C c u kinh t m t s ngành ch y u c a các t nh vùng BSH n m 2007

112

B ng 1.2: C c u kinh t m t s ngành ch y u c a vùng BSH 113

B ng 1.3: Giá tr s n xu t nông nghi p tính theo giá n m 1994 c a các t nh vùng BSH 114

B ng 1.4: Th ng kê công trình thu l i vùng BSH 115

B ng 1.5: Các h th ng thu l i l n vùng BSH 116

B ng 1.6: Di n tích đ c tiêu b ng các bi n pháp công trình vùng BSH 117

B ng 1.7: T ng h p các tr m b m làm nhi m v tiêu 118

B ng 1.8: T ng h p tr m b m tiêu tr c ti p ra sông chính 119

B ng 1.9: Th ng kê các c ng tiêu 120

B ng 2.1: Các thông s k thu t c a tr m b m an Hoài 121

B ng 2.2: Thông s k thu t c a c ng Bá Giang 122

B ng 2.3: Th ng kê các tr m b m c p 2 122

B ng 2.4: Th ng kê các tr m b m t i tiêu k t h p 123

B ng 2.5: Th ng kê đi n n ng tiêu th c a các tr m b m c p 2 124

B ng 2.6: Th ng kê các công trình đi u ti t 32

B ng 2.7: M t đ kênh t i 34

B ng 2.8: M t s k t qu kh o sát công trình m t ru ng khu ng Tr c 43

B ng 2.9: M t s k t qu kh o sát công trình m t ru ng khu ng Sau 43

B ng 2.10: Th ng kê các sông tr c d n n c 125

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

B ng 2.11: Th ng kê các c ng l y n c trên kênh chính Biên Hòa 126

B ng 2.12: Th ng kê các tr m b m c p II 127

B ng 2.13: Th ng kê kênh t i c p 2 128

B ng 2.14: Th ng kê kênh m ng n i đ ng c a h th ng tr m b m Nam Ti n H i 128

B ng 2.15: Th ng kê s l n đóng và m c ng t n m 2002 đ n 2005 129

B ng 2.16: Tính th i gian th c ng ph v n hành c ng trong 1 n m 130

B ng 2.17: T ng s CBCNV tính đ n ngày 1/6/2008 131

B ng 2.18: S l ng, lo i hình t ch c h p tác xã 66

B ng 2.19: Tình hình thu chi c a Công ty 67

B ng 2.20: ánh giá hi u qu ho t đ ng c a mô hình qu n lý Nam Thái Bình 132

B ng 2.21: Hi n tr ng tuy n kênh t i chính và kênh chính ông 133

B ng 2.22: Hi n tr ng tuy n kênh t i chính Tây 134

B ng 2.23: Công trình trên kênh chính và kênh chính ông 134

B ng 2.24: Các thông s k thu t c ng l y n c trên kênh chínhvà kênh chính ông 135

B ng 2.25: Thông s k thu t c ng l y n c đ u kênh c p IIthu c kênh chính Tây 137

B ng 2.26 : Các tr m b m n i đ ng do HTX qu n lý thu c l u v c kênh t i chính và kênh chính ông 138

B ng 2.27 : Các tr m b m trong l u v c kênh chính Tây do HTX qu n lý 141

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

I Tính c p thi t c a đ tài

- Vùng đ ng b ng sông H ng ( BSH) là m t trong 2 vùng tr ng đi m s n

xu t l ng th c c a c n c đó, vai trò c a các h th ng công trình thu l i đ i

v i vi c t i tiêu ph c v s n xu t nông nghi p c c k rõ nét

- Di n tích đ t nông nghi p ngày càng b thu h p nh ng ch cho s phát tri n đô th và các khu công nghi p t o áp l c l n cho các công trình th y l i Vi c

tiêu thoát n c không nh ng cho nông nghi p mà còn cho c đô th , các khu công nghi p Các ngành dùng n c nhi u h n và yêu c u c v s l ng l n ch t l ng

- Trong khi đó, h th ng th y l i nói chung và h th ng t i tiêu nói riêng

đ c xây d ng t đã lâu, ch a đ c đ ng b và ph n l n xu ng c p, không đáp ng nhu c u hi n t i c ng nh t ng lai Trang thi t b ph c v công tác qu n lý còn thô

s , l c h u d n đ n ch t l ng ph c v th p C ch chính sách qu n lý khai thác còn nhi u b t c p V n đ tài chính trong d ch v n c đang g p nhi u bi n đ ng

- V các h th ng t i tiêu các công trình thu l i trong khu v c ch y u bao

g m các tr m b m và các c ng l y n c d c theo tr c sông chính Quy mô các h

th ng thu l i trong vùng đ ng b ng sông H ng r t đa d ng

- Ph n l n các h th ng thu l i đ u đ c xây d ng vào nh ng n m 1960 và

1970, tr i qua m t th i gian đ a vào v n hành khai thác t ng đ i lâu nên đa s đã

b h h ng và xu ng c p và c n đ c nâng c p hi n đ i hoá m t cách có h th ng Theo đánh giá hi n nay hi u qu s d ng n c ch đ t kho ng 60% M c dù v y,

hi u qu khai thác c a các h th ng thu l i vùng đ ng b ng sông H ng v n đ c đánh giá là cao h n so v i các h th ng công trình thu l i các vùng khác trong c

n c

- Trong giai đo n v a qua, hàng ch c công trình và h th ng công trình thu

l i đã đ c tri n khai xây d ng ho c c i t o l i b ng ngu n v n c a ADB, WB Theo báo cáo “ ánh giá hi u ích các d án ADB2 vùng đ ng b ng sông H ng” và

s li u thu th p đ c đ a ph ng thì n ng l c c a các h th ng công trình m i

đ c đ u t xây d ng đã đ c c i thi n đáng k Bên c nh đó, do có nhi u nguyên

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

nhân khác nhau, hi u qu c a các công trình thu l i mang l i c ng ch a đ c nh mong đ i và c ng ch a t ng x ng v i m c đ u t

ng tr c yêu c u phát tri n b n v ng nông nghi p đ b o đ m an ninh

l ng th c tr c s gia t ng dân s và bi n đ i khí h u, c n ph i nâng c p hi n đ i hóa các h th ng t i tiêu đ ng b ng sông H ng nói riêng và c n c nói chung

Vì v y vi c tri n khai đ tài “ ánh giá hi n tr ng và xác đ nh nhu c u

hi n đ i hóa t i tiêu vùng đ ng b ng sông H ng” là r t c n thi t và c p bách

II M c đích nghiên c u c a đ tài

- ánh giá đ c hi n tr ng các công trình và công tác qu n lý c a h th ng

t i tiêu vùng BSH

- Xác đ nh đ c nhu c u hi n đ i hóa h th ng th y l i vùng BSH và m c tiêu, n i dung nâng c p hi n đ i hóa h th ng th y l i vùng BSH

III Ph ng pháp nghiên c u, k thu t s d ng:

* Các ph ng pháp sau đây s đ c áp d ng trong nghiên c u:

- Phân tích, t ng h p và k th a tài li u: T ng h p và phân tích các tài li u

v khu v c nghiên c u, tài li u c a các đ tài, d án có liên quan, k th a các k t

qu nghiên c u đã có, đ c bi t là k t qu nghiên c u c a th gi i c ng nh k t qu các đ tài, d án đã tri n khai trong khu v c nghiên c u

- i u tra, kh o sát th c đ a: đi u tra thu th p s li u và thông tin t ng th ,

l a ch n đi m đ kh o sát chi ti t

- Ph ng pháp đi u tra, đánh giá nhanh (RRA): có s tham gia c a c ng

đ ng đ c s d ng đ đi u tra đánh giá th c tr ng và nhu c u hi n đ i hóa h th ng

t i tiêu và các gi i pháp t i tiêu, kh n ng s d ng thi t b , th c tr ng qu n lý

t i tiêu và hi n tr ng đ u t

- H i th o, l y ý ki n chuyên gia: áp d ng trong xây d ng k ho ch tri n khai

nghiên c u, trong đánh giá hi n tr ng và đ xu t gi i pháp, trong đánh giá k t qu và hoàn thi n gi i pháp

* Các k thu t, công c sau đây s đ c áp d ng trong nghiên c u:

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- i u tra nông thôn có s tham gia c a dân - PRA;

- Phân tích khung logic - LFA;

- Phân tích các tr ng h p nghiên c u đi n hình

- o xác đ nh các y u t k thu t c a các công trình

- S d ng ph n m m chuyên d ng đ x lý các s li u

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

1.1 H th ng th y l i vùng đ ng b ng sông H ng

1.1.1 Gi i thi u v đ ng b ng sông H ng

- ng b ng sông H ng ( BSH) đ c hình thành và phát tri n trong vùng

h l u c a h th ng sông H ng và sông Thái Bình bao g m 10 t nh và thành ph :

Hà N i, H i Phòng, Nam nh, V nh Phúc, B c Ninh, H ng Yên, H i D ng, Thái Bình, Hà Nam, Ninh Bình v i di n tích t nhiên là 16.644 km2 V v trí đ a gi i hành chính BSH có t a đ đ a lý t 20o đ n 20o30” v đ B c, 105o đ n 107o30” kinh đ ông Phía ông giáp bi n ông, phía Tây và phía B c giáp các t nh Trung

du mi n núi phía B c, phía Nam giáp t nh Thanh Hóa

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- BSH có đ ng b bi n kéo dài 130 km t trung tâm m than và c ng Thành ph H Long phía B c, đ n đi m c c Nam c a t nh Ninh Bình phía Nam

ây là vùng dân sinh kinh t t p trung và có truy n th ng l ch s phát tri n t lâu

đ i, có Th đô và nhi u thành ph và khu công nghi p l n, dân c đông đúc

- L ng m a bình quân BSH t 1500÷1800 mm đ c đánh giá vào lo i

d i dào Tuy nhiên l ng m a phân b không đ u theo không gian và th i gian

L ng m a t p trung nhi u nh t V nh Phúc và ít nh t t nh H ng Yên, H i

D ng và B c Ninh, các t nh còn l i có l ng m a trung bình

- Dân s : Tính đ n th i đi m 31/12/2008, Vùng BSH có s dân là 19,655 tri u ng i, vùng BSH có m t đ dân s cao nh t trong c n c, 934 ng i/km2

(g p 3,57 l n so v i trung bình c n c và 1,57 so v i vùng có m t đ trung bình dân s đ ng th 2 – ông Nam B )

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

di n tích đ t nông nghi p kho ng 760.300 ha chi m kho ng 51,2% di n tích t nhiên; đ t nông nghi p đ c s d ng t i 84% đ tr ng cây hàng n m, trong đó ch

y u đ t tr ng lúa, còn l i là đ t chuyên màu và cây công nghi p đ c phân b hai

d ng đ a hình là màu bãi ven sông và các chân ru ng cao nh gò, đ i Di n tích đ t nông nghi p có xu h ng thu h p d n, đ t lúa s chuy n sang tr ng màu, cây công nghi p ng n ngày và chuy n sang s d ng m c đích khác xây d ng các khu công nghi p đô th

- Thành t u n i b t nh t c a ngành nông nghi p vùng BSH trong nh ng

n m qua t p trung chuy n đ i c c u cây tr ng, v t nuôi theo h ng phát tri n s n

xu t hàng hóa, nâng cao ch t l ng, n ng su t, s n l ng cây tr ng, nên di n tích

đ t tr ng tr t đ c s d ng r t có hi u qu C c u kinh t nông nghi p, th y s n đã

đ nh xã h i và nâng cao đ i s ng nhân dân; đ ng th i t o ra th tr ng tiêu th s n

ph m công nghi p và d ch v , nh t là trong đi u ki n xu t kh u giai đo n này đang

g p khó kh n do th tr ng b thu h p, giá c xu t kh u xu ng th p

- So v i t t c các vùng trong n c, BSH có l i th v t tr i v h th ng

c s h t ng k thu t ó là h th ng các công trình thu l i khá hoàn ch nh; h

th ng giao thông, b n c ng ti n l i; h th ng thông tin hi n đ i; h th ng các tr m

tr i k thu t ph c v cho s n xu t nông nghi p và các tr ng đ i h c, vi n nghiên

c u r t t p trung ó là l i th mà các vùng khác trong th i gian ng n không th theo k p

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- Tuy nhiên, khó kh n nh t hi n nay mà BSH g p ph i là s bi n m t d n

đ t nông nghi p trong đó thành ph Hà N i và H i Phòng là hai đ a ph ng có di n tích đ t nông nghi p b m t nhi u nh t

- Giá tr s n xu t nông nghi p m t s n m c a các t nh vùng BSH đ c

th hi n trong B ng 1.3: Giá tr s n xu t nông nghi p tính theo giá n m 1994 c a các t nh vùng BSH

1.1.2 S phát tri n c a h th ng th y l i đ ng b ng sông H ng

H th ng th y l i t i tiêu BSH đ c xây d ng qua nhi u th i k phát tri n nh sau :

- Giai đo n tr c n m 1945: C n c có 12 h th ng công trình th y nông

lo i l n và kho ng 600 km kênh chính t o ngu n Các h th ng th y nông có t ng

n ng l c t i và t o ngu n c p n c cho 1,4 tri u ha, trong đó B c B 0,09 tri u ha, Trung b 0,06 tri u ha, Nam B 1,25 tri u ha M t s h th ng th y nông l n B c

B đ c xây d ng vào th i k này có Li n S n , Thác Hu ng, C u S n, Liên M c,

p áy

- Giai đo n t 1945 đ n 1975: Nhi u h th ng th y nông l n đ c xây

d ng và đi vào v n hành nh h th n g th y nông B c H ng H i (1959); h th ng 6

tr m b m l n B c Nam Hà ; h ch a l n Thác Bà , C m S n, i L i T

1972-1975 là th i k hoàn ch nh th y nông

- Giai đo n t 1976 đ n 1985: M r ng h th ng t i tiêu , chú tr ng tiêu úng v mùa (các h th ng tiêu B c Nam Hà, sông áy ), c p n c t i v ba

- Giai đo n 1986-2000: B sung m r ng m t s công trình l n đ t ng

n ng l c tiêu úng BSH : c ng Lân 2 (Thái Bình), C Ti u, a (H i Phòng), Vân ình, Khai Thái, Qu (Hà N i), Tân Chi, Kênh Vàng, Kim ôi (B c Ninh), Yên L nh, Nhân Hòa (Hà Nam), ò Neo (H i D ng); V nh Tr 2 (Nam nh; i

nh, Thanh i m (V nh Phúc) Kiên c hóa h th ng kênh m ng , ph n n i đ ng

do dân t làm v i h tr t tín d ng u đãi

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- Các h th ng thu nông vùng BSH đ m b o t i cho 1,12 tri u ha đ t canh tác, trong đó di n tích t i b ng đ ng l c kho ng 500.000 ha (chi m 44,6%),

đ m b o tiêu chu n theo thi t k kho ng 1.264.443 ha trong đó b m đi n 586.652

ha, t ch y 677.791 ha Trong đó khi di n tích c n tiêu kho ng 1.228.438 ha bao

g m c khu dân c và c s h t ng)

- Th ng kê các h th ng th y l i và các h th ng th y l i l n vùng BSH

đ c th ng kê trong B ng 1.4 và B ng 1.5

- Còn thi u nhi u các công trình tiêu úng k c công trình đ u m i và h

th ng kênh tr c tiêu khu v c m t ru ng vì đ u t vào các công trình tiêu c n ngu n v n l n và hi u qu th p h n các công trình t i

- Các công trình ph c v tiêu n c đ c xây d ng đã lâu, thi t k v i

m c đ m b o th p, th i gian tiêu n c kéo dài (tr c đây thi t k t 1,8 ÷ 4,6 l/s/ha, nay tính toán l i yêu c u ph i là 6 ÷ 7 l/s/ha) Hi n nay do yêu c u ngày càng cao c a chuy n d ch c c u cây tr ng và th i v nên m c thi t k th p không còn thích h p

- Chuy n đ i c c u trong s n xu t nông nghi p, h th ng kênh tiêu n i

đ ng b l n chi m, thu h p, đ t đai các khu tr ng, ao h n i đi u ti t n c đ u đã

t n d ng nuôi tr ng thu s n ho c c y lúa, làm cho khu v c m t ru ng nhi u

n i b t c ngh n, gây úng c c b , không tiêu t ch y đ c nhanh chóng

- Th ng kê các di n tích tiêu và các bi n pháp công trình vùng BSH

đ c th hi n trong B ng 1.6: Di n tích đ c tiêu b ng các bi n pháp công trình vùng BSH

- T ng h p các tr m b m làm nhi m v tiêu và các tr m b m tiêu tr c

ti p ra sông chính đ c th hi n trong B ng 1.7 và B ng 1.8

- Vùng BSH có 2.841 c ng d i đê sông, đê bi n các lo i (trong đó

c ng đê sông Nhu 127 cái và đê B c H ng H i 427 cái) làm nhi m v t i tiêu,

đ n nay đ m b o tiêu 585.548 ha

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- Th ng kê các c ng tiêu và di n tích tiêu c a các t nh vùng BSH đ c

th hi n trong B ng 1.9

- H th ng kênh tiêu c a các t nh ng b ng sông H ng: t ng chi u dài kênh tiêu t kênh chính đ n kênh c p 2 kho ng 25.733,4 km; ch a k hàng ch c nghìn km kênh n i đ ng và b vùng b bao c ng nh hàng v n công trình trên kênh làm nhi m v tiêu úng

1.1.3 Công tác qu n lý, khai thác, c c u t ch c và chính sách

Hình 1.1: S đ h th ng t ch c QLKT CTTL t Trung ng đ n đ a ph ng

- B máy qu n lý Nhà n c v qu n lý khai thác công trình th y l i t Trung ng đ n đ a ph ng đã không ng ng t ng c ng, c ng c và phát tri n qua các th i k , th c hi n t t nhi m v qu n lý Nhà n c trong ch đ o xây d ng và

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

th c hi n chi n l c, quy ho ch k ho ch, chính sách v qu n lý khai thác công trình th y l i…v.v Các công trình h th ng v n hành an toàn, phòng ch ng và h n

ch các r i ro do thiên tai l l t và h n hán, ph c v t t s n xu t nông nghi p, dân sinh kinh t xã h i tr c m i di n bi n ph c t p c a th i ti t khí h u

- Tuy v y, b máy qu n lý Nhà n c v qu n lý khai thác công trình th y

- V n đ đi u hành, qu n lý các h th ng t i tiêu h t s c khó kh n, ch a

có đ c m t quy trình qu n lý v n hành ch t ch

- H th ng đi n cung c p cho các tr m b m còn ch a đ c quan tâm nhi u làm nh h ng đ n kh n ng ph c v c a các công trình th y l i

- Các công ty th y nông ho t đ ng công ích, thu không đ bù chi d n đ n

v n đ qu n lý, tu s a kênh m ng, b o d ng hàng n m không t t làm cho công trình xu ng c p nhanh

- Vi c phân c p qu n lý và chính sách v thu th y l i phí c ng nh đ u t cho th y l i còn nhi u b t c p

- V n đ qu n lý công trình còn nhi u ch ng chéo và mang n ng tính đ a

ph ng

- Nh n th c c a c ng đ ng trong vi c b o v công trình th y l i ch a cao,

ch a g n đ c trách nhi m c a ng i dân v i quy n l i c a h

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- Theo s li u c a U ban t i tiêu qu c t , đ n n m 2002 toàn th gi i đã

t i đ c 276,719 tri u ha trong s 1.510 tri u ha đ t canh tác, chi m t l 18,32% Trong đó châu á đ t t l t i n c cao nh t: 33,6% r i đ n châu M : 10,6%, châu Âu: 9,2%, châu Phi 6,9%, châu i d ng 4,8% Di n tích t i t ng nhanh, n m

1950 di n tích đ c t i trên th gi i m i ch đ t g n 50 tri u ha, nh v y trong vòng 50 n m di n tích t i trên th gi i đã t ng lên 5,5 l n Di n tích t i trên th

gi i qua các n m th hi n Hình 1.2

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

50

0 100 200 300

Hình 1.2: Phát tri n di n tích t i trên th gi i qua các n m

- Theo đánh giá c a FAO, trong giai đo n 1992-2002 t c đ phát tri n t i trên toàn Th gi i là 1%, trong đó châu á có t c đ phát tri n t i m nh nh t 1,3% Các n c có t c đ phát tri n t i nhanh là Trung Qu c, n , Bangladesh, Myamar…

- T l đ t đ c t i so v i đ t nông nghi p c ng t ng đáng k , đ c bi t là khu v c châu á - Thái Bình D ng N m 1992 t l đ t đ c t i so v i đ t nông nghi p khu v c châu á - Thái Bình D ng là 28,7% đ n n m 2002 t ng lên là 31,2% Nh ng n c có t l t ng m nh là Bangladesh 15,7%; Myamar 7,9%; Thái Lan 4,1%

- Vi c t i n c đã góp ph n t ng nhanh s n xu t l ng th c đ c bi t là lúa

g o trong 4 th p k qua S li u đánh giá c a t ch c vào n m 1980 cho th y s n

xu t nông nghi p các n c Châu á trong th p k này t ng 50% trong khi t c đ

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

+ H u h t các n c Châu á tr CHDCND Tri u Tiên, Hàn Qu c, Nh t

B n do đ t canh tác ít, dân đông, các n c còn l i đ u có t c đ t ng tr ng v s n

xu t l ng th c cao h n t c đ gia t ng dân s ây là thành qu c a vi c t i n c

và các bi n pháp nông nghi p đã góp ph n t o ra

+ Dân s c a châu Á đã t ng g n g p đôi gi a 1960 và 1990 thêm h n 2,9 nghìn tri u ng i Chi m g n 55 % t ng s trên th gi i Theo các n c nh Trung

Qu c trích d n trong m t s t p chí , d đoán dân s c a Châu Á s t ng lên đ n 4,2 nghìn tri u ng i vào n m 2025 Vi n Nghiên c u Chính sách l ng th c qu c t

c tính r ng do s gia t ng dân s và thay đ i nhu c u l ng th c trên th gi i s n

xu t l ng th c ph i đ c t ng g p đôi vào n m 2020

+ Ch ng l i hi n t ng này, hi n nay xu h ng trong s n xu t l ng th c là đáng quan tâm Ng c c là nh ng lo i th c n khu v c Châu Á và đ m b o an ninh l ng th c ch y u ph thu c vào m c đ s n xu t c a nó Trong nh ng th p niên c a nh ng n m 1980 s n xu t nông nghi p bình quân c a các n c châu Á

t ng 50% Trong th i gian cùng k dân s t ng 20% nên s n xu t nông nghi p c a khu v c góp ph n đáng k trong m t cách đ nh ng phúc l i phát tri n trong khu

v c (Hình 1.3 và Hình 1.4) T n m 1990, t l t ng tr ng s n xu t ng c c đã đi

xu ng Hi n nay hàng n m đ t t c đ t ng tr ng t ng s s n xu t ng c c ch là 0,9% (Theo tài li u FAO, 1995)

+ T ng c ng s n xu t l ng th c có th thúc đ y vi c s d ng nâng cao

ch t l ng đ u vào nh gi ng , phân bón và thu c tr sâu và b nh d ch Nh ng tác

đ ng c a t t c các y u t đ u vào ph thu c c b n r t nhi u vào tài nguyên , đ t đai và n c, đ c s d ng cho s n xu t nông nghi p châu Á, có r t ít kh n ng

b n v ng c a đ t s n xu t nông nghi p H n n a, đ t s n xu t nông nghi p liên t c

đ c chuy n đ i b i vi c quy ho ch xây d ng khu đô th và phát tri n công nghi p

Hi n nay có kho ng 43% đ t châu Á b nh h ng b i m t s m c đ suy thoái

+ S khan hi m n c s có m t v n đ nghiêm tr ng trong t ng lai, đ c

bi t là n c s ch S s n có c a m i đ n v tái t o n c ng t (PCA) s gi m 50%

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

trong 25 n m ti p theo (Theo Shahrizaila Abdullah bin, 1994) Thông tin v 9 n c châu Á s có m t m c th p PCA thì Trung Qu c và n là m t trong nh ng

- T nh ng quan đi m trên , c n ph i có nhi u h n s chú ý nh m tr l i

hi n tr ng v n có c a đ t đai và tài nguyên n c Nh ng thách th c là có th s

d ng chúng v i nh ng cách th c t t nh t có th đ t đ c đi u này, công trình

th y l i s phát đóng vai trò l n trong gia t ng s n l ng l ng th c , nh ng ph i

đ c c i ti n đ đ t đ c m c tiêu này

- T t c các qu c gia trong khu v c châu Á - Thái Bình D ng có m t s

l ng l n các h th ng thu l i đang ho t đ ng M t s xem xét c n th n c a các

h th ng th y l i c n ph i đ c đ a lên tr c khi ch n m t h th ng cho hi n đ i hóa Các th t c th o lu n đ đánh giá hi u su t trong s m FAO : th t c đó s cung

c p m t s thông tin ph n h i cho các l a ch n c a h th ng Ch có các h th ng

đó s tr l i đ hi n đ i hóa ph i đ c l a ch n (k t qu : v n đ gì s đ c hi n đ i hoá) Các ho t đ ng s đ c l a ch n s ph thu c vào các y u t nh h th ng có

th đ c đáp ng, tính ng chu n c a các đ n v th h ng và các k thu t hi n có Các ho t đ ng đ c l a ch n s áp d ng đ c cho nhi u v trí c th

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

Hình 1.3: S n xu t nông nghi p và s gia t ng dân s c a m t s các qu c gia

Hình 1.4: Xu h ng c a mùa v s n xu t ng c c trong các n c đang phát tri n

c a châu Á và Thái Bình D ng

- i v i các công trình xây d ng m i g p r t nhi u khó kh n do vi c quy

ho ch t ng th còn nh l ch p vá mang tính ch t ng n h n m t khác qu đ t giành

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

cho nông nghi p không n đ nh ngày càng b co h p d n Ngu n v n đ u t l n trong khi s n l ng c a nhi u ch ng trình th y l i tr lên đáng th t v ng , kh

n ng tài chính c a các công trình th y l i , c s h t ng là m i đe d a s phát tri n

b n v ng c a nhi u ch ng trình

- i v i các h th ng đã có thì đã xây d ng t lâu, kinh phí giành cho duy

tu b o d ng không đ m b o nên công trình hi u qu ho t đ ng th p, b xu ng c p,

•Gây khó kh n cho vi c m c ng do l ng đ ng và c d i

- Tài chính công khai c a ch ng trình b o d ng th ng l thu c vào gi i

h n ngân qu cho các ho t đ ng c a chính ph và trong khi doanh thu t cung c p

n c t i tiêu cho nông dân r t khó kh n đ ch ng minh đ c ngu n kinh phí

- Trong m t s l n các h th ng thu l i , ti m n ng c a các công trình th y

l i hi n có là không đ c s d ng do các lý do nh thái đ c a nông dân, thi u v

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

phát tri n nông nghi p v.v…Cán b qu n lý không đ c ti p c n v i công ngh

qu n lý m i Các h th ng công trình th y l i qu n lý trong m t s tr ng h p không th đ n g n v i ng i nông dân và có th đ c đáp ng nhu c u c a h Yêu

c u thoát n c c a các c s có th không đ c thành l p và c ng có th không đ ngân sách đã đ c quy đ nh nên nhi u khi không s n sàng cho vi c duy trì c a h

th ng

- Ngoài các y u t k t c u , s không công b ng và s d ng không h p lý khi n ngu n n c b nh h ng và toàn b quá trình phân ph i n c c a h th ng

- Hi u su t c a h th ng th y l i, tuy nhiên, đã tr thành ch đ c a s ch trích S t ng đ i l n h n các h th ng đã ph i nh n thêm nh ng l i ch trích , trong khi xu t hi n nh ng cái nh h n đ có đ c th c hi n t t h n Các thông cáo

s hi u su t l n trong h th ng th y l i bao g m các y u t nh kinh t , không đ

l i nhu n t các nhà đ u t , ít s d ng n c hi u qu , các y u t xã h i, nh không

đ đ t đ c phân ph i công b ng n c, và các y u t môi tr ng nh đ t m n, ô nghi m n c ng m c a các ngu n l c, không công b ng trong y t công c ng 1.2.2 Khái ni m v hi n đ i hóa h th ng t i

- T ch c Nông l ng Th gi i (FAO) đ nh ngh a v hi n đ i hóa h th ng

th y l i: “Hi n đ i hoá các h th ng th y l i là m t quá trình nâng c p v k thu t

và qu n lý (hoàn toàn trái ng c v i c i t o đ n thu n) cho các h th ng thu l i v i

m c tiêu là c i thi n vi c s d ng các ngu n nhân l c, n c, kinh t và môi tr ng

c ng nh d ch v phân ph i n c t i ng i s d ng n c”

- nh ngh a này cho th y hi n đ i hoá không ph i là m t h ng m c đ n l

mà là m t quá trình liên quan t i vi c nâng c p và c i thi n cách s d ng các ngu n

n c m t cách hi u qu h n ch không ph i ch quay l i đi u ki n ban đ u hi n

đ i hóa h th ng th y l i c n c i thi n c v m t công trình (ph n c ng) và công tác

qu n lý v n hành (ph n m m) c a h th ng th y l i Không nh t thi t ph i đ u t vào các trang thi t b và ph n m m tinh vi mà quan tr ng là v n đ ki n th c, nh ng

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

s l a ch n và áp d ng m t cách phù h p nh m đáp ng các m c tiêu theo d ki n

Hi n đ i hoá nên c i thi n v qu n lý n c trong ph m vi l u v c: chính xác v th i gian phân ph i n c, v l u l ng c ng nh v l ng n c và chính xác v đ a

đi m đ c phân ph i n c

 M c tiêu c a ch ng trình hi n H theo Burd and Styles( 1999) bao g m:

♦ Nâng cao n ng xu t cây tr ng

 Theo quan đi m c a FAO v hi n đ i hóa thì, m t h th ng t i tiêu đ c coi là

hi n đ i hóa khi nó đáp ng đ c các yêu c u sau:

♦V n hành an toàn và kinh t ;

♦ m b o đ tin c y trong phân ph i n c;

♦ m b o tính linh ho t trong phân ph i n c;

♦ m b o tính công b ng t ng đ i trong phân ph i n c

 Hi n đ i hóa t i mà Wolter và Burt nghiên c u đã xem đó là quá trình t duy xem xét s k t h p gi a thi t b và thi t k m i v i t m nhìn cho v n hành t i trong t ng lai Các tác gi này cho r ng t i hi n đ i s có các đ c đi m sau

♦T i hi n đ i là d ch v đ i v i ng i nông dân mà càng hi u qu và càng

ti n l i càng t t

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

♦H th ng t i hi n đ i bao g m các c p khác nhau v i ranh gi i đ c xác

đ nh rõ ràng t i n i đo và ki m soát ngu n n c

♦ m i c p thì t đ ng c v m t tài chính và v m t th y l c càng đ c l p càng t t,

♦M i c p đáp ng nhu c u c a khách hàng,

♦Nông dân cu i cùng ph i đ c l i đ đ m b o h th ng v n hành, vi c duy

tu b o d ng là nhi m v c a m i c p

♦Tính toán th y l c c a h th ng phân ph i n c d a trên k ho ch v n hành

đã đ c xác đ nh, vi c tính toán c n linh ho t, k t qu tính toán ch thay đ i

t ng đ i nh d i s bi n thiên c a các đi u ki n thi t k ban đ u

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

V m t qu n lý:

♦Tr c h t công trình có ch th qu n lý (Nhà n c hay t nhân ) Ch th này đ c t ch c khoa h c,có m i quan h ch t ch trong h th ng quan h

qu c gia

♦N ng su t lao đ ng trong qu n lý cao

♦Ch th qu n lý là m t doanh nghi p t h ch toán

♦ c trang b đ các thi t b và ph ng ti n dành cho qu n lý (v n hành, đo

đ c ki m tra đ b n v ng công trình c ng nh đo đ c ph c v công tác d báo x lý các tình hu ng kh n c p và s c v.v)

♦Ng i làm qu n lý v n hành ph i có đ n ng l c: có ki n th c qu n lý t t và làm ch đ c các trang thi t b qu n lý v n hành công trình

♦Ng i qu n lý v n hành có quy n l i thích đáng toàn di n v kinh t và xã

h i

♦Có th ch qu n lý t t (tuân th Lu t và các quy đ nh d i Lu t)

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

H ng nói riêng c n đ c xây d ng n i dung đánh giá và đ i t ng đánh giá

a) ánh giá hiên tr ng công ngh c a công trình trong h th ng t i tiêu

♦ ánh giá hi n tr ng công ngh công trình đ u m i (tr m b m v a và l n) Thi t b k t c u công trình tr m, các thi t b đi u khi n, quan tr c m c

n c

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

♦ ánh giá hi n tr ng công ngh h th ng phân ph i n c, bao g m kênh chính và kênh các c p.Các công trình đi u ti t và đong đo l u l ng trên kênh

b) ánh giá hi n tr ng khoa h c công ngh c a h th ng m t ru ng, công ngh t i tiêu

♦ ánh giá hi n tr ng khoa h c công ngh qu n lý v n hành, phân ph i n c

♦ ánh giá hi n tr ng ng d ng công ngh t đ ng hóa thu th p truy n d n s

* Trong n i dung nghiên c u này s d ng các ph ng pháp sau:

+ ánh giá nhanh RAP

+ Phân tích khung logic LFA

+ Ph ng pháp tham gia v i công c PRA

+ H i th o

* Nguyên t c l a ch n h th ng th ng đ đánh giá:

+ H th ng ph i đ i di n cho các ti u vùng c a BSH

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

+ H th ng ph i đ i di n cho lo i hình công trình c ng nh nhi m v công trình

+ H th ng th hi n đ c mô hình t ch c qu n lý đ i di n cho vùng BSH Trên c s các nguyên t c tác gi đã l a ch n 3 h th ng sau đây mang tính

ch t đ c tr ng cho vùng BSH đ ti n hành nghiên c u đánh giá:

(1) H th ng th y nông an Hoài (Hà N i)

(2).H th ng th y nông Nam Thái Bình (Thái Bình)

(3) H th ng th y nông C am (Nam nh)

2.2 K t qu đánh giá

2.2.1 H th ng th y nông an Hoài (Hà N i):

2.2.1.1 Gi i thi u v h th ng th y nông an Hoài

- H th ng thu nông an Hoài là m t trong nh ng h th ng l n và quan

tr ng c a Hà N i đ c đ a vào s d ng t n m 1962 H th ng th y nông an Hoài n m trong ph m vi khép kín c a 4 con sông là sông H ng, sông áy, sông Nhu và kênh đào La Khê, là h th ng t i và tiêu ph c v s n xu t nông nghi p

c a hai huy n an Ph ng, Hoài c và hai xã thu c huy n T Liêm - Hà N i

- H th ng t i hoàn toàn b ng b m đi n cho 9.200 ha canh tác trong đó có 2700ha ngoài bãi và 4 khu cao c c b trong đ ng ph i b m 2 c p H th ng tiêu

t ch y cho ph n l n di n tích v i m c n c sông Nhu t i Hà ông < +4.5m, riêng có 887 ha tr ng ph i tiêu b ng b m đi n

- H th ng có đ đi u ki n ch đ ng v ngu n n c, ngu n đi n Sau khi hoàn ch nh th y nông đã có đ đ u n c, l u l ng thi t k , v i 1200 công trình

xây l p các lo i và 300km kênh m ng t i tiêu n i đ ng, có đ đi u ki n đ ch

đ ng, thông su t đ a n c t đ u m i đ n kho nh và tiêu thì ng c l i theo các c p kênh

- H th ng th y nông an Hoài do Công ty Khai thác Công trình Th y l i sông áy qu n lý, Xí nghi p Khai thác công trình th y l i an Hoài tr c ti p qu n

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

- o n 2 n m d i đê sau tháp c ng, dài 35m g m hai khoang, kích th c

m i khoang BxH=2,8x2,2m, cao trình đáy c ng +1.4

C ng s 1 ch đ c m l y n c khi m c n c sông H ng d i báo đ ng 1

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

b Tr m b m l y n c t sông áy:

Hi n có 7 tr m b m l y n c t sông áy v i 17 máy b m các lo i (7 máy 1000m3/h; 6 máy 540m3/h; 3 máy 270 m3/h) Trong đó: Tr m b m ng Tháp (2x1000 m3/h), Cát Ngòi (2x1000 m3/h); Yên S (3x1000 m3/h), c S (2x540 m3/h), Vân Côn 1 (3x540 m3/h), Vân Côn 2 ( 2x270 m3/h), L i D (1x540 + 1x270 m3/h)

c Tr m b m l y n c t sông La Khê (ngu n sông Nhu )

L y n c t sông La Khê có 2 tr m ng La (1x1000m3/h) và D ng N i (2x1000m3/h)

d C ng Bá Giang:

- C ng Bá Giang đ c xây d ng n m 1993 t i K40+600 (thu c xã H ng Hà, huy n an Ph ng ) trên đê h u sông H ng , c ng có quy mô 2 c a kích th c 2x2,5m C ng có nhi m v l y sa đ t i b sung cho h th ng khi m c n c sông

H ng t +9,00m đ n +12,0m nh m đ m b o t i đ l u l ng thi t k và góp ph n

ti t ki m đi n n ng C ng ch làm vi c trong v mùa

- Hình th c k t c u : k t c u BTCT, cánh c ng b ng thép C ng có c u t o 2

t ng nâng cao kh n ng l y n c t ch y Thi t b đóng m đ c b trí b ng c t i

đi n l n quay tay đ gi m công lao đ ng c a công nhân v n hành và đ m b o an toàn khi x y ra m t đi n

- Qua 16 n m ho t đ ng, c ng Bá Giang đã ho t đ ng r t có hi u qu và hi n nay v n đáp ng đ c nhu c u t i t ch y vào v mùa Thông s k thu t c a

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

quá th p r le t ng t T t c các tr ng h p có s c hay nh ng v n đ b t th ng

x y ra trong khi v n hành máy đ u ph i nhanh chóng báo v xí nghi p đ có

ph ng h ng ch đ o gi i quy t

- Công trình nhà tr m đ c xây d ng theo ki u ki n trúc c nên vi c đi l i

v n hành không thu n l i, ch a đáp ng đ c Sau nhi u n m đi vào ho t đ ng nhà

tr m đã xu ng c p t ng, tr n sàn nhi u ch b n t

- Tr m b m đ u m i đ t quá xa so v i c a s ông H ng, kênh d n là kênh đ t, dài 600 m, r ng trung bình 40 m Hàng n m Công ty KTCTTL an Hoài ph i ti n hành n o vét b ng th công và tàu c u c, kh i l ng trùng bình 15.000 m3 Ngoài ra

do s bi n đ i c a dòng ch y sông H ng, phía c a sông có nh ng n m b b i l ng

t o thành nh ng bãi b i cao trên m c đáy kênh thi t k , Công ty ph i s d ng tàu

cu c và các ph ng ti n khác n o vét m lu ng l ch đ l y n c , kh i l ng khá

l n

- T n m 1993 c ng Bá Giang đ c xây d ng và đ a vào s d ng , l y n c

t ch y khi m c n c sông H ng >+9,00m (ch y u c p cho v mùa ) thì ngu n

n c đ m b o liên t c, chi phí đi n n ng gi m Tuy nhiên nh ng n m g n đây do có

s đi u ti t c a h Hòa Bình , v v ông Xuân m c n c sông th ng th p h n cùng k nh ng n m tr c , th m chí th p h n m c n c thi t k c a tr m b m an Hoài i n hình vào ngày 23/02/2007, m c n c t i c ng s 1 xu ng đ n +2,30 m,

s máy b m ho t đ ng ch đ c 1 máy /5 máy

2.2.1.3 Tr m b m t i c p 2:

Nh ng m t tích c c:

- Các tr m b m t i c p 2 n m trong h th ng có nhi m v chuy n n c t kênh chính qua đê sông áy và c p n c cho vùng bãi ngoài đê sông áy T ng

di n tích thi t k là 2.594 ha, di n tích th c t i là 1.320 ha Ngoài ra, các tr m

b m t i tiêu k t h p có nhi m v : L y n c t kênh tiêu c p n c b sung cho kênh t i c a tr m b m c p 1 (tr m b m ào Nguyên, ng La, Th ng M ,

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

ng Ngh ); L y n c t kênh chính c p n c t i cho kênh n i đ ng (Tr m b m

ng Quan, ìa Sáo )

Nh ng m t t n t i:

- Các tr m b m c c b c p 2, máy móc, thi t b xu ng c p, ch đ c thay th

t ng ph n nên không đ ng b , hi u su t th p, đi n n ng tiêu th có xu th t ng M t

s n m g n đây Công ty đã thay th d n đ c 7/17 máy b m, lo i máy 1200 m3/h cho các tr m b m Tiên Tân, Minh Khai, Ph ng B n, ào Khê Theo s li u th ng

kê m t s n m g n đây cho th y đi n n ng tiêu th trung bình trên ha c a các tr m

có s khác nhau gi a các n m và có chênh l ch gi a các tr m i n n ng tiêu th trung bình c a các tr m b m t i c p 2 là 418 kw/ha

Th ng kê các tr m b m c p 2 trong B ng 2.3

Th ng kê các tr m b m t i tiêu k t h p trong B ng 2.4

Th ng kê đi n n ng tiêu th c a các tr m b m c p 2 trong B ng 2.5

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

Cèng B¸ G

N4

N2

N1 N3

N5 N7 N9A

N9B N11 N13 N15 N17 N19 Kªnh chÝnh §an Hoµi

*Quy mô:

Kênh chính an Hoài đ c b trí theo chi u d c c a đ a hình khu v c, chi u dài kênh 23,5km, hi n t i đã đ c bê tông hóa 95,24% D c tuy n kênh có 19 kênh nhánh c p 2, trong đó có m t s kênh l n nh : N1, N4, N5, N8, N11…, có 5 đi u

ti t: T Minh Khai, T Song Ph ng, T a Khuy, T An Khánh, T La D ng, ngoài ra có các c ng v t c p có di n tích t i d i 50ha c ng l y n c tr c ti p t kênh chính

*Nhi m v

H th ng kênh chính có nhi m v t i cho kho ng 6000ha đ t canh tác c a 2 huy n an Ph ng và Hoài c

b Kênh c p 2:

T ng chi u dài các tuy n kênh c p 2 là 86,030 km Trong đó kênh đã đ c

bê tông hóa là 28,16km (chi m 32,7%) Các kênh c p 2 có di n tích ph trách t

100 đ n 600ha, riêng kênh N11 di n tích t i 689,44 ha

i).Kênh N1

*S đ

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

Kªnh chÝn

h N1-1 N1-1aN1-2

N1-4

N1-1b N1-6

Kênh N1 l y n c tr c ti p t kênh chính an Hoài t i cho 308,4 ha thu c

xã Liên Trung, xã Th ng Cát, huy n an Ph ng

V1

V2

V3 V5 V7 V9 V11

V4 V6

Kªnh c nh

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

* Quy mô: kênh N4 b t ngu n t c ng l y n c t ch y Bá Giang n i v i kênh chính an Hoài, chi u dài kênh 2,785 km, hi n t i đã đ c bê tông hóa toàn

b

*Nhi m v :

- V mùa l : kênh có nhi m v d n n c t ch y t c ng Bá Giang

- V mùa ki t kênh có nhi m v l y n c t kênh chính an Hoài c p n c

t o ngu n cho tr m b m Thiên Tân v i di n tích 4911,48ha ng th i c p n c cho m t s vùng ven kênh N4

- Các tuy n kênh đ t đ u trong tình tr ng xu ng c p, hàng n m tuy có đ c

tu s a n o vét nh ng tình tr ng chung v n b b i l ng s t s t, nhi u tuy n m t c t kênh b thu h p, tình tr ng làm nhà l n chi m, đ rác th i, n c th i t s n xu t công nghi p, th công nghi p xu ng lòng kênh gây ách thu h p dòng ch y, ô nhi m ngu n n c…

- H th ng kênh tiêu b xu ng c p hi n ch a có kinh phí đ u t nâng c p c i

t o; h th ng c ng tiêu ch a hoàn ch nh , các c a tiêu còn thi u h th ng cánh c a

đi u ti t ; vi c qu n lý v n hành các c ng tiêu ch y u giao cho đ i th y l i đ a

ph ng qu n lý Do v y còn khá nhi u b t c p trong vi c ph i h p đi u hành t i

và tiêu, d n đ n th t thoát l ng n c và gi m th p m c n c t i

- Kênh t i và tiêu trong h th ng th y nông an Hoài ngày càng đào sâu

m r ng đ tr n c và đ l y đ t đ p b hàng n m , hi n t i thì kênh m ng n i

đ ng theo kh o sát thì m t c t l n h n m t c t thi t k nhi u ây là đ c đi m quan

tr ng đ c n thi t ph i th c hi n kiên c hóa kênh m ng t o m t c t c đ nh , k t

h p v i chuy n đ i ru ng t th a nh sang th a l n , t o đi u ki n thâm canh t ng

Lu n v n th c s k thu t Chuyên ngành: Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n c

n ng su t cây tr ng là n n t ng đ đáp ng hi n đ i hóa trong h th ng th y nông

an Hoài

2.2.1.5 Các công trình trên kênh:

Nh ng m t tích c c:

Trên kênh chính an Hoài có 136 c ng l y n c đ u kênh (bao g m c c ng

v t c p), 5 công trình đi u ti t C th chi ti t các c ng l y n c đ u kênh và công trình đi u ti t đã kh o sát:

a C ng đ u kênh

- C ng đ u kênh c p 2 (N1): Kích th c c ng: ∅60, c a thép v n hành b ng quay tay

- C ng đ u kênh c p 3 (N1-6): Kích th c c ng ∅20, đóng m b ng phai thép