bài tập học kỳ môn tội phạm học

Từ khi ra đời cho đến nay, học thuyết bắt chước đã được ứng dụng vào trong nhiều ngành khoa học nhằm giải quyết những vấn đề đặt ra cho cuộc sống xã hội trong đó có việc giải thích nguyê

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I Khái quát về học thuyết bắt chước 1

1 Hoàn cảnh ra đời của thuyết bắt chước 1

2 Nội dung của thuyết bắt chước 2

3 Ý nghĩa của học thuyết 2

4 Những hạn chế của thuyết bắt chước 3

II Liên hệ ứng dụng học thuyết bắt chước vào hoàn cảnh Việt Nam 3

1 Liên hệ thực tế ở Việt Nam 3

2 Ưu điểm khi ứng dụng học thuyết 6

3 Những hạn chế khi ứng dụng học thuyết 6

4.Vận dụng học thuyết vào Việt Nam 7

KẾT LUẬN 9

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

MỞ ĐẦU

Nguyên nhân của tội phạm là nội dung cốt lõi của tội phạm học Ngay từ thời cổ đại, các học giả thời kỳ đó đã băn khoăn, chăn trở câu hỏi lớn: tại sao người

ta phạm tội? lý do gì đã thúc đẩy con người phạm tội hay nguyên nhân của tội phạm là gì? Cho đến nay, khi tội phạm học được hình thành và phát triển, câu hỏi này vẫn tồn tại và luôn là vấn đề “nóng hổi” cho các nhà khoa học tiếp tục quan tâm về nó Năm 1890, học thuyết bắt chước ra đời, góp phần giải thích nguyên nhân của tội phạm Từ khi ra đời cho đến nay, học thuyết bắt chước đã được ứng dụng vào trong nhiều ngành khoa học nhằm giải quyết những vấn đề đặt ra cho cuộc sống xã hội trong đó có việc giải thích nguyên nhân của tội phạm Để hiểu rõ

hơn, em xin chọn đề bài: “Trình bày nội dung của thuyết bắt chước của Gabriel

Tarde Đánh giả khả năng áp dụng thuyết này trong việc giải thích nguyên nhân của tội phạm và phòng ngừa tội phạm ở Việt Nam” làm bài tập học ký của

mình

NỘI DUNG

I Khái quát về học thuyết bắt chước

1 Hoàn cảnh ra đời của thuyết bắt chước

Thuyết bắt chước được hình thành và phát triển từ năm 1890 đến nay Học giả tiêu biểu của học thuyết này là Gabriel Tarde (1843- 1904) và Alber Bandura sinh ngày 4 tháng 12 năm 1925

Gabriel Tarde (1943- 1904) sinh ra ở Sarlat, Dordogne, Pháp Ông được coi

là một trong những người sáng lập ra chuyên ngành xã hội học Ngoài ra, ông còn

là nhà tâm lý học, tội phạm học nổi tiếng Sự nghiệp lúc đầu của ông là luật sư, sau

đó là thẩm phán và là người quản lý số liệu thống kê quốc gia của Pháp Nhờ

những kinh nghiệm trong hoạt động nghề nghiệp đó đã giúp ông có những công trình nghiên cứu xuất sắc về tội phạm học Ông đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Luật bắt chước (1890), So sánh tội phạm (1890), Triết lý về hình phạt (1890), kinh tế tâm lý (1902-1903) Với công trình “ Luật bắt chước” (1890) ông cho rằng

cơ sở của bất kỳ xã hội nào đều là sự bắt chước Trong xã hội, hành vi của mỗi người thực chất là sự bắt chước hành vi của của người khác Đồng thời, ông cũng chỉ ra rằng người phạm tội là những người bình thường đã học theo (bắt chước) việc phạm tội từ người khác Từ đó, ông đã xây dựng và phát triển lý thuyết của mình trong thuật ngữ “luật bắt chước”- nguyên tắc chi phối một người khiến anh ta

đi vào con vào con đường phạm tội Theo Gabriel Tarde, nguyên nhân của tội phạm là do một người đã bắt chước hành vi của người khác mà người đó có cơ hội quan sát.

2 Nội dung của thuyết bắt chước

Theo Gabriel Tarde, nguyên nhân của tội phạm là do một người đã bắt chước hành vi của người khác mà người đó có cơ hội quan sát

Gabriel Tarde chia các trường hợp bắt chước ra làm ba loại:

Thứ nhất, cá nhân bắt chước những người khác cân xứng với mức độ và tần

số tiếp xúc của họ

Thứ hai, những người cấp thấp hơn bắt chước những người ở cấp trên họ Ví

dụ như người nghèo có thể bắt chước người giàu, người trẻ hơn có hành vi bắt chước người già hơn

Thứ ba, khi hai khuôn mẫu hành vi mâu thuẫn nhau, một cái có thể chiếm vị trí của cái kia tượng tự như súng thay cho dao với tư cách là vũ khí giết người

3 Ý nghĩa của học thuyết

Thuyết bắt chước chiếm một vị trí đáng kể trong tội phạm học khi lý giải về nguyên nhân của tội phạm trên cơ sở tâm lý bắt chước - một trạng thái khá phổ biến của cá nhân Thuyết bắt chước đã đặt ra nhiều vấn đề cần thực hiện để phòng ngừa tội phạm như: bố mẹ cần kiểm soát chặt chẽ con cái và không nên có hành vi xấu dễ làm cho con cái bắt chước những hành vi bạo lực gia đình, cần kiểm soát nghiêm ngặt phim ảnh bạo lực

4 Những hạn chế của thuyết bắt chước.

Thuyết bắt chước chiếm một vị trí đáng kể trong tội phạm học khi lý giải về nguyên nhân của tội phạm Tuy nhiên, bên cạnh đó học thuyết cũng có mặt hạn chế nhất định đó là vì quá nhấn mạnh đến tâm lý bắt chước của cá nhân, do đó đề cao vai trò của môi trường sống và coi nhẹ quá trình tự rèn luyện, tu dưỡng đạo đức của cá nhân

Việc giải thích nguyên nhân của tội phạm của học thuyết còn ở phạm vi hẹp

và trên phương diện nhất định Bởi lẽ, học thuyết chỉ đưa ra một nhân tố có thể tác động làm phát sinh tội phạm, đó là “ Tâm lý bắt chước” của người phạm tội mà chưa chỉ ra được những nhân tố khác có thể tác động làm phát sinh tội phạm Trên thực tế, bất cứ vụ án cụ thể nào thì tội phạm phát sinh cũng là do nhiều yếu tố chi phối, tác động chứ không phải chỉ một nhân tố nào đó Việc tuyệt đối hóa vai trò của môi trường, xã hội mà không có sự tổng hợp các nhân tố cá nhân, môi trường

và tình huống cụ thể là hạn chế của học thuyết

II Liên hệ, ứng dụng học thuyết bắt chước vào hoàn cảnh Việt Nam

1 Liên hệ thực tế ở Việt Nam

Học thuyết bắt chước giải thích nguyên nhân cuả tội phạm là do một người bắt chước hành vi của người khác mà người đó có cơ hội quan sát Thực tế ở Việt Nam, học thuyết này được ứng dụng để giải thích nguyên nhân của tội phạm trong một số vụ cụ thể

Ví dụ như sau vụ thảm sát tiệm vàng Ngọc Bích của Lê Văn Luyện xảy ra năm 2011 thì hàng loạt những vụ án khác do người chưa thành niên phạm tội cũng xảy ra với tính chất và mức độ nguy hiểm tương tự Như vụ án hiếp dân rồi ném xác nạn nhân xuống sông do Lê Tuấn Anh (17 tuổi, Huyện Quảng Xương, Thanh

Hóa) thực hiện năm 2012 Trước vành móng ngựa, Lê Tuấn Anh tự nhận “có họ hàng với Lê Văn Luyện nên phải làm điều gì đó giống anh”; Vụ án giết chủ nhà trọ

và cướp tài sản diễn ra năm 2012 do Nguyễn Hoàng Huỳnh (chưa đủ 18 tuổi) và Ngô Đăng Thức (16 tuổi) ở Quốc Oai, Hà Nội thực hiện; Vụ án giết người và gây thương tích do Nguyễn Thị Hoa ( 16 tuổi ở Lục Nam, Bắc Giang) thực hiện năm

2013 Và gần đây nhất có vụ án giết người phi xác tại chung cư Hà Đô cũng do người chưa thành niên thực hiện v.v Bên cạnh đó trên các trang mạng xã hội còn

có những nhóm, hội mệnh danh là đàn em của Lê Văn Luyện, coi Luyện là một anh hùng, thần tượng và là lý tưởng sống

Sau vụ thảm sát cả gia đình tiện vàng Ngọc Bích diễn ra năm 2011 thì sau

đó không lâu lại xảy ra hàng loạt những vụ thảm sát khác Năm 2012, vụ án giết cả nhà người yêu (ở Thái Bình rồi, hung thủ là Lê Thanh Đại, sinh năm 1981) sau đó cướp đi 1 xe máy Wave Alpha, 1 máy tính xách tay và 2 điện thoại di động Năm

2015, Vụ án giết ba bà cháu ở Nam Định ( hung thủ là Mai Thị Vóc) Ngày 2/7/2015, vụ án giết cả gia đình gồm 4 người xảy ra ở xã Tam Hợp, huyện Tương Dương, Nghệ An Ngày 7/7/2015, vụ thảm sát 6 người ở Bình Phước Năm 2016,

vụ án giết 4 bà cháu ở Quảng Ninh Với những vụ thảm sát hàng liên tiếp xảy ra trong thời gian ngắn dần dần mọi người cảm thấy đó là những vụ án bình thường

như những vụ án khác Vì vậy, để tránh những sai lệch về đạo đức, coi nhẹ tính mạng của con người và bắt chước một cách mù quáng Câu hỏi đặt ra là có nên hạn chế công khai những vụ án giết cũng như cách thức tiến hành phạm tội của những

vụ án kinh hoàng này trên các thông tin đại chúng hay không?

Bên cạnh những vụ án nghiêm trọng đó thì gần đây dư luận đang xôn xao vì những hành vi xấu xí, tham lam của người Việt đó là hôi của Do tâm lý đám đông, người nọ bắt chước người kia khi nhìn thấy vụ tai nạn giao thông xảy ra, thay vì họ giúp đỡ thu gom hàng hay gọi xe cấp cứu thì lại đua nhau lao vào lấy, thậm chí là cướp tài sản của tài xế, người gặp nạn Đã có nhiều người trong đó bị xét xử hình

sự về tội công nhiên chiếm đoạt tài sản, cướp tài sản Nguyên nhân dẫn đến phạm tội của những vụ án trên là do khi nhìn thấy một vài người lao vào lấy tài sản thì một số người còn lại cũng nảy lòng tham và cũng có hành động tương tự là lao vào lấy tài sản của nạn nhân Để ngăn ngừa những hành vi tương tự tiếp diễn, trên mạng xã hội, thông tin đại chúng chúng ta đã lên án, phê phán, chỉ trích mạnh những hành vi xấu trên, tuyên dương, lan truyền hình ảnh, clip những vụ tai nạn tương tự xảy ra nhưng được sự giúp đỡ nhiệt tình của người dân, thể hiện sự tương trợ, yêu thương, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn của con người Để từ đó, nâng cao ý thức của người dân trong những vụ việc tương tự

Ở Việt Nam, để phòng ngừa tội phạm, Đảng và Nhà nước ta đã áp dụng học thuyết bắt chước một cách sáng tạo bằng những phong trào, cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh”, “ Người tốt, Việc tốt”, “ Xây dựng làng văn hóa” Trong nhà trường tổ chức những cuộc vận động “ Mỗi thầy,

cô giáo là một tâm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, khen thưởng cho những “ Tấm gương nghèo vượt khó”, “ Sinh viên 5 tốt”… Để từ đó, nêu cao được tấm gương của cá nhân, tập thể có những thành tích trong học tập và lao động để mọi

người cùng noi gương, học tập, đồng thời hạn chế những hành vi tiêu cực dẫn đến phạm tội

2 Ưu điểm khi ứng dụng học thuyết

Con người sống và bị chi phối bởi các quy luật xã hội, chính vì thế xã hội cũng tác động không nhỏ đến quan điểm, suy nghĩ và hành động của từng cá nhân Chính vì vậy, học thuyết bắt chước nếu được ứng dụng một cách sáng tạo, kết hợp khéo léo và linh hoạt với những phương pháp khác thì sẽ thì sẽ rất hiệu quả Bằng cách học và làm theo tấm gương, đạo đức và kinh nghiệm của cá nhân, tập thể có những hành vi, thành tích tốt sẽ giải quyết được một số vấn đề về tội phạm ở Việt Nam Cụ thể, vận động “ Học và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh” giúp giảm tình trạng quan liêu, lãng phí và tội phạm tham nhũng, nâng cao phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, của cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước Đồng thời xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh Ứng dụng học thuyết vào các lĩnh vực trong đời sống xã hội cũng đạt được một số thành tựu nhất định

Việc vận dụng học thuyết để ứng dụng vào Việt Nam là một phương pháp tâm lý, tác động trực tiếp vào nhận thức, tình cảm của cá nhân nhằm nâng cao tính

tự giác, nhiệt tình và hăng hái của họ Vì vậy, nó mang tính bền vững, không tạo sức ép tâm lý đối với cộng đồng, tạo nên những phong trào mang tính tích cực

3 Những hạn chế khi ứng dụng học thuyết

Học thuyết bắt chước khi được áp dụng trong việc giải thích nguyên nhân của tội phạm chỉ đúng trong một số trường hợp nhất định Việc tuyệt đối hóa nguyên nhân, vai trò của môi trường, xã hội trong học thuyết bắt chước đã không cho ta thấy được sự tác động qua lại, liên kết chặt chẽ của các yêu tố hình thành tội

phạm Từ đó dẫn đến việc áp dụng sai biện pháp phòng ngừa tội phạm Việc vận dụng học thuyết vào Việt Nam cần phải có sự sáng tạo và không nên cứng nhắc

4.Vận dụng học thuyết vào Việt Nam

Để hạn chế và ngăn chặn sự hình thành tội phạm thì cần có nhiều hoạt động

có tính chủ động và tổng hợp Vì vậy, việc vận dụng những học thuyết trong đó có học thuyết bắt chước là rất quan trọng và cần thiết

Như đã biết, trẻ em là đối tượng rất dễ bắt chước người khác như ông bà, cha mẹ, bạn bè, thầy cô Vì vậy, trong cuộc sống gia đình nếu cha mẹ không gương mẫu trong lối sống như có hành vi phạm tội, sa đà vào các tệ nạn xã hội như nghiện hút, cờ bạc, mại dâm hoặc có lối sống quá thực dụng chỉ biết coi trọng đồng tiền mà coi nhẹ giá trị của đạo đức, bất kính với người già, luôn sử dụng bạo lực để giải quyết vấn đề hay có những hành vi tiêu cực khác Trẻ sống trong môi trường như vậy rất dễ bắt chước những hành vi của cha mẹ để rồi hình thành nhân cách lệch lạc, dễ dẫn đến phạm tội Chính vì vậy, để trẻ có thể phát triển một cách toàn diện nhân cách, đạo đức thì cha mẹ, ông bà cần có những hành vi, cách cư xử đúng mục để trẻ có thể học tập và noi theo Đồng thời phải gần gũi, quan tâm và tâm sự cùng trẻ để kịp thời phát hiện, uốn nắn những hành sai lệch của trẻ

Ông bà ta có câu “ gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” hay “ ngưu tầm ngưu,

mã tầm mã” là chỉ sự tác động của môi trường đến nhân cách, phẩm chất của con người Kết bạn, giao du với bạn bè xấu ( nhứng đối tượng lười học, ham chơi, đua đòi, hỗn láo, sa đà vào các tệ nạn xã hội….) Do kết bạn, thường xuyên giao tiếp với những đối tượng này, dần dần bị ảnh hưởng và có thể bị tiêm nhiễm và bắt chước những hành vi xấu của đối tượng này và cũngdẫn đến phạm tội Chính vì vậy, để có được nhân cách tốt, có chuẩn mực trong cách cư xử với mọi người và có lối sống lành mạnh thì việc chọn bạn để chơi là rất quan trọng Đó cũng phần nào

giải thích lý do các bậc phụ huynh thường muốn con mình vào được trường chuyên, lớp chọn và cấm con cái đến tụ tập, đàn đúm tại những nơi tụ tập những đối tượng xấu

Công khai những vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng cũng như cách mà người phạm tội tiến hành gây án như vụ án Lê Văn Luyện , Nguyễn Hải Dương… Nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch trong hoạt động tố tụng hình sự, răn đe những người có ý định phạm tội khác và nâng cao sự cảnh giác, ý thức phòng ngừa cho người dân Tuy nhiên, việc công khai ở mức độ nào là điều rất quan trọng Chính vì những công khai quá nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng như vậy, vô hình chung đã tạo ra ý định bắt chước những hành vi phạm tội của những người chưa thành niên, chưa định hướng được nhân cách, còn bồng bột và muốn thể hiện bản thân Do đó, cần hạn chế việc công khai vụ án, hành vi phạm tội của những vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng như vậy Thay vì đó, nên tuyên truyền, giáo dục ý thức, cách tự bảo vệ bản thân và gia đình cho mọi người, nâng cao và chú trọng công tác phòng ngừa tội phạm

Bên cạnh đó, cần có những biện pháp có những biện pháp, định hướng phòng ngừa tội phạm như giáo dục con người và xây dựng môi trường xã hội có tính giáo dục Trình độ học vấn cũng phản ánh sự phát triển lý trí và hình thành nhân cách, tạo cho con người còn có thể lựa chọn được cách ứng xử đúng với các chuẩn mực xã hội Theo nghiên cứu, trình độ văn hóa và hành vi phạm tội có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tỷ lệ người phạm tội có trình độ văn hóa thấp là rất cao

Vì vậy, trình độ văn hóa của con người có ảnh hưởng đến hành vi phạm tội Do đó, nâng cao hoạt động giáo dục là điều quan trọng và cần thiết Ngoài ra, cần phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm cho người dân, tăng cường công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm

KẾT LUẬN

Thuyết bắt chước đã đặt ra nhiều vấn đề cần thực hiện để phòng ngừa tội phạm như: bố mẹ cần kiểm soát chặt chẽ con cái và không nên có hành vi xấu dễ làm con cái bắt chước hành vi bạo lực, cần kiểm soát nghiêm ngặt phim ảnh bạo lực Tuy bị chỉ trích là đề cao vai trò tác động của môi trường sống và coi nhẹ quá trình tự rèn luyện, tu dưỡng của từng cá nhân Tuy nhiên, điều đó không thể phủ nhận vai trò to lớn của thuyết này đối với sự phát triển của tội phạm học cũng như ứng dụng của nó vào đời sống xã hội

Tội phạm là hiện tượng có tính chất cá nhân và xã hội Do đó, khi tìm hiểu

về nguyên nhân của tội phạm phải nghiên cứu cả nguyên nhân bắt nguồn từ phía xã hội và nguyên nhân bắt nguồn từ cá nhân người phạm tội, sự tác động của nguyên nhân xã hội đến sự hình thành nhân cách lệch lạc của cá nhân người phạm tội, từ

đó phát sinh tội phạm Bên cạnh đó, cũng cần tìm hiểu cả tình huống cụ thể bởi vì trong một số trường hợp, tình huống đóng vai trò là nguyên nhân phát sinh tội phạm Khi nghiên cứu nguyên nhân của tội phạm, không nên chỉ phân tích những nguyên nhân thuộc về kinh tế, xã hội; nguyên nhân tuộc về văn hóa, tư tưởng; nguyên nhân thuộc về tổ chức quản lý xã hội… mà không chú trọng đến vấn đề nguyên nhân từ phía người phạm tội ( nhân tố sinh học, tâm lý của người phạm tội), sự tác động của nguyên nhân từ bên ngoài đến quá trình hình thành nhân cách lệch lạc của cá nhân