Đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình (Khóa luận tốt nghiệp)

Đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng BìnhĐường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các tư liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong Khóa luận là trung thực, chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả khóa luận

Hoàng Thị Tình

ii

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy giáo TS Nguyễn Thế Hoàn đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình làm Báo cáo khóa luận tốt nghiệp Những chỉ dẫn của thầy đã giúp em có những định hướng tốt nhất để hoàn thành tốt đề tài

Em xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô giáo trong Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Quảng Bình đã tận tình truyền đạt kiến thức trong những năm em học tập tại trường Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu khóa luận mà còn là hành trang quý báu để em bước vào đời một cách vững chắc và tự tin

Và cũng gửi vào đây lời tri ân sâu sắc đến gia đình, bạn bè - những người luôn bên cạnh động viên, khích lệ tạo điều kiện thuận lợi cho em được học tập

Trong quá trình nghiên cứu, do vốn kiến thức và thời gian có hạn nên sẽ không tránh khỏi những sai sót, rất mong được sự đóng góp của quý thầy cô và các bạn để báo cáo khóa luận tốt nghiệp được hoàn thiện hơn

Cuối cùng, em xin chúc quý thầy cô giáo dồi dào sức khỏe và thành công trong sự nghiệp cao quý

Em xin chân thành cảm ơn!

Quảng Bình, tháng 5 năm 2018 Tác giả Khóa luận

Hoàng Thị Tình

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

A MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 1

3 Mục đích đề tài 4

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

4.1 Đối tượng nghiên cứu 4

4.2 Phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Đóng góp của đề tài 4

7 Bố cục của đề tài 5

B NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1 VỊ TRÍ CỦA QUẢNG BÌNH TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC 6

1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và truyền thống văn hóa - lịch sử của tỉnh Quảng Bình 6

1.1.1 Đặc điểm tự nhiên 6

1.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 7

1.1.2.1 Về kinh tế 7

1.1.2.2 Về xã hội 9

1.1.3 Truyền thống văn hóa - lịch sử 10

1.2 Tình hình Quảng Bình sau năm 1954 12

1.3 Vị trí của Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước 16

CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN ĐẤT QUẢNG BÌNH 20 2.1 Bối cảnh hình thành tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh 20

2.2 Hệ thống đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình (Đường bộ) 243

iv

2.2.1 Hệ thống đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình 24

2.2.2 Những cụm di tích tiêu biểu của đường Hồ Chí Minh trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 41

2.2.2.1 Khu di tích các hang động và các trọng điểm giao thông trên trục đường 15 và 12 thuộc huyện Minh Hóa 41

2.2.2.2 Khu di tích các hang động và các trọng điểm giao thông trên trục đường 15 và đường 20 Quyết thắng thuộc huyện Bố Trạch 44

2.2.2.3 Khu di tích thuộc huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy 46

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN ĐẤT QUẢNG BÌNH ĐỐI VỚI CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC 49

3.1 Đảm bảo mạch máu giao thông vận tải 49

3.2 Đầu mối quan trọng, nơi tập kết các lực lượng, hàng hóa chủ yếu từ hậu phương miền Bắc chi viện cho các chiến trường 54

3.3 Biểu tượng cao đẹp của mối quan hệ Việt - Lào nói chung và Quảng Bình - Khăm Muộn nói riêng 57

3.4 Đóng góp vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước 59

C KẾT LUẬN 63

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

PHỤ LỤC

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc, đường Hồ Chí Minh là một trong những biểu tượng nổi bật nhất của ý chí và trí tuệ Việt Nam Quảng Bình là một trong những điểm xuất phát quan trọng nhất của hệ thống đường Hồ Chí Minh, tuyến vận tải chiến lược quan trọng chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam và cho các chiến trường trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Cho đến nay đường Hồ Chí Minh vẫn là đề tài mang tính thời sự nóng hổi, thu hút nhiều học giả quan tâm nghiên cứu Đã có nhiều tài liệu, bài báo viết về con đường huyền thoại này, tuy nhiên, đường Hồ Chí Minh trên mảnh đất Quảng Bình vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu một cách đầy đủ Thông qua việc nghiên cứu tìm hiểu về con đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình nhằm giúp người đọc có những hiểu biết

về con đường huyền thoại này và vai trò của nó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Vì thế nó có ý nghĩa khoa học và thực tiễn to lớn, nhằm kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc

Thực hiện đề tài sẽ giúp tôi hiểu biết sâu sắc hơn về quê hương con người ở Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước Xuất phát từ những cơ sở lý luận

và thực tiễn đó tôi chọn vấn đề “Đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình” làm đề tài

khóa luận tốt nghiệp

2 Lịch sử vấn đề

Liên quan đến đề tài đã có một số công trình đề cập đến những góc độ khác nhau

Tác phẩm “Ký ức Đường Trường Sơn”, Nhà xuất bản Trẻ liên kết với Nhà xuất

bản Quân đội nhân dân (2004), tác giả Lưu Trọng Lân - một sỹ quan bộ đội Phòng không, từng gắn bó với đường Trường Sơn đã viết lại một loạt bút ký ghi lại những kỉ niệm sâu sắc về những năm tháng chiến đấu hào hùng trên con đường huyền thoại đó

2

Trong tác phẩm “Quảng Bình di tích danh thắng” (Tập II), Ban Quản lý Di tích -

Danh thắng Quảng Bình xuất bản (2002), tác giả Tạ Đình Hà (Chủ biên) đã khái quát lại hệ thống giao thông phục vụ tiền tuyến trên đất Quảng Bình, đặc biệt hệ thống đường đó đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

Hồi ký “Tuyến lửa những năm tháng sôi động”, Nhà xuất bản Sở Giao thông vận

tải Quảng Bình (1993), tác giả Lại Văn Ly, đây là tập tư liệu lịch sử rất quý của ngành giao thông vận tải Quảng Bình, của toàn thể nhân dân trong tỉnh Tập Hồi ký đã ghi lại quá khứ hào hùng, oanh liệt của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Trên đất lửa Quảng Bình, giao thông vận tải là một mặt trận đầy khốc liệt, và cũng từ đó sáng chói những sự tích anh hùng

Cuốn “Đường Hồ Chí Minh - khát vọng độc lập, tự do và thống nhất Tổ quốc”,

tập hợp 90 bài viết phản ánh sự chỉ đạo, hoạt động mở đường chi viện, phối hợp chiến đấu, bảo vệ đường Hồ Chí Minh - huyết mạch nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam Liên quan đến tỉnh Quảng Bình, Lương Ngọc Bính có bài

viết “Quảng Bình - nơi đọ sức quyết liệt đảm bảo chân hàng cho tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn” Trong thành tích chung của nhân dân cả nước dưới sự lãnh đạo của

Đảng đã tham gia mở đường Hồ Chí Minh chi viện cho chiến trường miền Nam, Đảng

bộ và nhân dân tỉnh Quảng Bình được xem là tuyến lửa đã hết lòng, hết sức đảm bảo chân hàng cho tuyến giao thông vận tải chiến trường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh, góp phần quan trọng vào Đại thắng mùa Xuân năm 1975 của dân tộc

Tác phẩm “Đường xuyên Trường Sơn”, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (1999),

tác giả Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đề cập đến chặng đường hơn mười năm hoạt động trong đạn bom khốc liệt nhưng rất đỗi hào hùng của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Tập hồi ức được thể hiện qua sự chắt lọc những mảng lớn ký ức, đóng góp của một số đồng đội đã từng chiến đấu, công tác ở Trường Sơn thời đánh Mỹ, các lực lượng trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn - Đường

Hồ Chí Minh làm nhiệm vụ trong điều kiện đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh ngăn chặn với mọi quy mô đánh phá tàn khốc, kéo dài 16 năm, trên một không gian rộng xuyên qua địa bàn 20 tỉnh ở tây và đông Trường Sơn với địa hình cực kỳ phức tạp thời tiết vô cùng nghiệt ngã

3

Cuốn “Trường Sơn - có một thời như thế” đã ghi lại những ngày tháng hào hùng

trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, đảm bảo các tuyến đường giao thông luôn thông suốt cũng như bảo vệ con người và vật chất trên tuyến đường vận tải chiến lược vào Nam Đây là những ký ức không thể nào quên được, tuy gian khổ, và nhiều hi sinh nhưng họ đã vượt lên mất mát, lớp lớp thanh niên đã tạo nên những kỳ tích, làm nên những chiến công vĩ đại trước mưa bom, bão đạn của Mỹ

Cuốn “Trường Sơn con đường huyền thoại”, khẳng định ý chí của toàn dân tộc, làm nên một thiên hùng ca “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước Mà lòng phơi phới dậy

tương lai” của dân tộc Việt Nam Liên quan đến Quảng Bình, cuốn sách đã đề cập đến giao thông vận tải Quảng Bình như là cầu nối chiến lược giữa hậu phương miền Bắc và tiền tuyến miền Nam Quảng Bình là cửa ngõ của đường Hồ Chí Minh, là “đại bản doanh” của Đoàn 559, nơi đây chính là nơi tập kết quân đội, hàng hóa, vũ khí, thuốc men… vận tải vào Nam và chi viện cho chiến trường Lào

Cùng đề tài về Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đặng

Phong có cuốn “5 đường mòn Hồ Chí Minh” Bằng nguồn tư liệu phong phú, có độ

xác thực cao, tác giả đã mô tả sinh động năm con đường giao thông mà miền Bắc xã hội chủ nghĩa sử dụng vận chuyển của cải, vật chất, nhiên liệu, tiền bạc, lực lượng… cho tiền tuyến miền Nam, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ đi đến thắng lợi cuối cùng

Một số tác giả đã có những bài viết nghiên cứu về con đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình Nội dung chủ yếu của những bài viết này đề cập có liên quan đến hệ thống và vai trò của đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Luận án Tiến sĩ “Chiến tranh nhân dân ở Quảng Bình trong kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước những năm 1965-1973” của Mai Xuân Toàn đã nêu bật truyền thống yêu

nước của nhân dân Quảng Bình trong cuộc đương đầu với kẻ thù mạnh nhất thế giới Với tinh thần: “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, nhân dân Quảng Bình dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ đã đoàn kết và quyết tâm “chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi”, tích cực chi viện miền Nam và chống lại chiến tranh phá hoại của Mỹ

Nhìn chung, các công trình đã đề cập đến quá trình đế quốc Mỹ đánh phá Quảng Bình ở nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay, những công trình nghiên cứu

về đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình không nhiều, chưa công trình nào đi sâu

4

nghiên cứu cụ thể về con đường huyền thoại này đối với lịch sử dân tộc Từ đó, đặt ra vấn đề cần nghiên cứu và hệ thống hoá một cách đầy đủ hơn về hệ thống cũng như vai trò của đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

3 Mục đích đề tài

Mục đích nghiên cứu đề tài là nhằm làm rõ hơn về vai trò của con đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Giúp cho người nghiên cứu cũng như người đọc có cái nhìn toàn diện, sâu sắc, đánh giá đúng hơn về đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Qua lịch sử vấn đề đã trình bày cho thấy việc nghiên cứu về đường Hồ Chí Minh

ở Quảng Bình tuy rằng không phải quá nhiều Nhưng vai trò của nó trong các cuộc kháng chiến ít nhiều đã được ghi nhận qua các bài viết Với quy mô của đề tài sinh viên cũng như khả năng của mình, em lựa chọn đối tượng nghiên cứu chính là đường

Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình (Đường bộ)

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư

+ Về thực tiễn:

- Tài liệu tham khảo bổ ích cho những người quan tâm tới vấn đề này

- Tư liệu cho việc giảng dạy về lịch sử địa phương ở các trường THCS và THPT

- Giúp hiểu sâu hơn về vấn đề lịch sử địa phương, góp phần làm sáng tỏ thêm về đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình

7 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, bố cục của đề tài được chia thành 03 chương:

Chương 1: Vị trí của Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và truyền thống văn hóa - lịch

sử của tỉnh Quảng Bình

1.2 Tình hình Quảng Bình sau năm 1954

1.3 Vị trí của Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Chương 2: Hệ thống đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình

2.1 Bối cảnh hình thành tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh

2.2 Hệ thống đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình (Đường bộ)

Chương 3: Đánh giá vai trò của đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

3.1 Đảm bảo mạch máu giao thông vận tải

3.2 Đầu mối quan trọng, nơi tập kết các lực lượng, hàng hóa chủ yếu từ hậu phương miền Bắc chi viện cho các chiến trường

3.3 Biểu tượng cao đẹp của mối quan hệ Việt - Lào nói chung và Quảng Bình - Khăm Muộn nói riêng

3.4 Đóng góp vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

6

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 VỊ TRÍ CỦA QUẢNG BÌNH TRONG KHÁNG CHIẾN

Quảng Bình có diện tích tự nhiên 8.037,6km2 và vùng đặc quyền lãnh hải có diện tích 20.000km2 Nơi đây có khí hậu nhiệt đới gió mùa, có sự phân hoá sâu sắc của địa hình và chịu ảnh hưởng khí hậu chuyển tiếp giữa miền Bắc và miền Nam Việt Nam Núi rừng Quảng Bình hiểm trở, có những dãy đá vôi kéo dài, tạo nhiều hang động đẹp vừa là thắng cảnh du lịch vừa thuận tiện cho việc xây dựng căn cứ địa kháng chiến như: động Phong Nha, động Nghèn (Bố Trạch), lèn Áng Sơn, hang 2-3, hang Ki-lốt (Quảng Ninh), hang Phù Nhiêu, hang Trác (Minh Hoá), hang Sơn Đoòng (Bố Trạch)…

Quảng Bình có 5 con sông chính: Sông Roòn, Sông Gianh, Sông Lý Hoà, Sông Dinh và Sông Nhật Lệ Do đặc điểm địa hình nên sông ngòi Quảng Bình đều ngắn và dốc, hầu hết đều bắt nguồn từ đỉnh núi Trường Sơn đổ ra Biển Đông Với đặc điểm đó, trong thời bình việc khắc phục lũ lụt, lầy úng đã khó thì trong chiến tranh, địch tập trung đánh phá các điểm vượt sông và các khu vực lầy lội sẽ càng thêm gây khó khăn cho ta Riêng sông Nhật Lệ, do hướng chảy của mình lại tạo điều kiện thuận lợi hình thành tuyến vận tải từ cảng Nhật Lệ đi về phía Nam hoặc đi sâu vào chân dãy Trường Sơn, nơi có các kho hàng tập kết của Đoàn 559 Tuyến vận tải này đặc biệt phát huy vai trò nhất là vào những thời điểm Quốc lộ 1 và Đường 15 bị ách tắc

Khóa luận đủ ở file: Khóa luận full