ý thức đợc điều đó, là một giáo viên tiểu học của Hà Nội, tôi luôn cố gắng nghiên cứu một cách nghiêm túc để dạy tốt các tiết lịch sử luôn tìm cách giáo dục, truyền đạt những kiến thức l
Trang 1A- Đặt vấn đề :
Thủ đô Hà Nội sắp tròn 1000 năm tuổi Mở những trang sử oanh liệt, hào hùng của nớc nhà, chúng ta càng vinh dự đợc làm ngời dân tự do sống trong một nớc độc lập, đang vững bớc trên con đờng xã hội chủ nghĩa Ngời đặt nền móng cho một Đại Việt hùng cờng, một Thăng Long rực rỡ cách đây 996 năm là vị Thái Tổ Lý Công Uẩn Thăng Long - Hà Nội đã trở thành hình ảnh thu nhỏ của đất nớc ta từ bao đời nay, là nơi hội tụ, toả sáng tinh hoa truyền thống dân tộc và có bản sắc riêng Bề dày lịch sử, văn hoá Thăng Long với những giá trị văn hoá nhân văn rất cần đợc tôn vinh, giữ gìn trong thời kỳ mở cửa, giao lu, hội nhập quốc tế Tiến tới 100 năm Thăng Long
-Hà Nội, việc làm này càng có ý nghĩa sâu sắc
Giáo dục truyền thống Thăng Long - Hà Nội cho học sinh là góp phần xây dựng nhân cách ngời Hà Nội thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá Học sinh hiểu về truyền thống quê hơng, tự hào đợc sống ở nơi tập trung tinh hoa của mọi miền, từ đó các em thấy rõ hơn trách nhiệm của mình là đóng góp sức lực bảo tồn lu giữ của thủ đô Hà Nội
và có ý thức xây dựng phong cách học sinh Hà Nội văn minh thanh lịch
ý thức đợc điều đó, là một giáo viên tiểu học của Hà Nội, tôi luôn cố gắng nghiên cứu một cách nghiêm túc để dạy tốt các tiết lịch sử luôn tìm cách giáo dục, truyền đạt những kiến thức lịch sử ở mọi môn học nh tập đọc, đạo đức, kể chuyện… Dựa vào từng bài lịch sử cụ thể tôi đã lựa chọn phơng pháp, tổ chức các hình thức dạy học phù hợp với từng đối tợng học sinh Bên cạnh những nỗ lực của bản thân, tôi còn
đ-ợc sự giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi của tổ chuyên môn, Ban giám hiệu nhà trờng Qua
tiết dạy chuyên đề trờng bài:" "Nhà Lý dời đô ra Thăng Long", tôi cũng đã tích luỹ
cho mình một số kinh nghiệm để dạy tốt bài này Sau đây, tôi xin giới thiệu bản sáng kiến này để các bạn đồng nghiệp tham khảo Rất mong sự đóng góp của các cấp lãnh
đạo, bạn đồng nghiệp để giúp tôi ngày càng có kinh nghiệm dạy tốt hơn
Trang 2B- Nội dung :
I- Cơ sở lý luận:
Bậc tiểu học là bậc đặt nền móng cho các bậc học khác Để có đợc các thế hệ
ng-ời Việt Nam biết về lịch sử, hiểu về lịch sử dân tộc thì phải bắt đầu từ việc dạy cho học sinh Tiểu học hiểu về lịch sử ở tiểu học, phân môn lịch sử đợc dạy từ lớp 4- 5 ở lớp 1-2-3, học sinh cũng đợc làm quen với lịch sử thông qua phân môn tập đọc, kể chuyện Nhng những nội dung lịch sử chứa trong các bài đọc, lịch sử ấy chỉ là những " Truyện
kể lịch sử" có sự phóng tác, h cấu Nội dung lịch sử trong môn lịch sử và địa lý là những trí thức khoa học lịch sử đã đợc khoa sử học kiểm định Vì vậy, học sinh lớp
4-5 mới thực sự đợc học về lịch sử theo đúng nghĩa của nó
Nội dung chơng trình của phân môn lịch sử lớp 4 là các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu từ thời kỳ dựng nớc đến năm 1945 một giai đoạn lịch sử rất dài Để phù hợp với nhận thức của học sinh tiểu học, sách giáo khoa đã biên soạn một cách ngắn gọn, cơ bản nhất để học sinh nắm đợc Nhng nếu giờ học lịch sử, giáo viên cũng chỉ cung cấp cho học sinh những gì sách giáo khoa đã có thì tiết dạy sẽ sơ sài, đơn điệu không thể đạt hiệu quả cao Mà lịch sử không giống nh văn học hay một số môn học khác, giáo viên có thể sáng tạo trong lời giảng Lịch sử là việc đã xảy ra có thật, tồn tại khách quan, kiến thức lịch sử truyền đạt cho học sinh phải chính xác nếu không sẽ dẫn
đến những hiểu biết sai lệch về lịch sử, một điều rất nguy hiểm Vì vậy, yêu cầu đặt ra
đói với mỗi giáo viên tiểu học là phải cố gắng đạt các yêu cầu về mặt lịch sử và s phạm
đặt ra Mỗi giáo viên phải luôn bồi dỡng và tự bồi dỡng lâu dài thờng xuyên Nếu nh mỗi giáo viên đều thực hiện đợc những yêu cầu đặt ra thì sẽ dễ dàng tổ chức các hoạt
động học tập trong giờ lịch sử đạt hiệu quả cao
II- Cơ sở thực tiễn :
1- Thực tế giảng dạy phân môn Lịch sử ở trờng Tiểu học hiện nay.
Nhìn chung, các giáo viên vẫn nắm rất rõ quy trình chung của một tiết lịch sử
là :
1- Giáo viên định hớng mục đích, nêu nhiệm vụ nhận thức của tiết học.
2- Học sinh tiếp xúc hoặc làm việc với sử liệu ( sách giáo khoa, tranh ảnh, sơ đồ, lợc đồ ) theo nhóm, cá nhân.
3- Trình bày kết quả làm việc cá nhân, trao đổi kết quả ở nhóm ( nếu có) hợp tác
đa ra kết quả chung của nhóm học tập.
4/ Thảo luận chung ỏ lớp: các nhóm trình bày kết quả chung
5/ Giáo viên kết luận kết quả học tập Kết thúc vấn đề Hệ thống hoá lịch sử
Tuy nhiên, giáo viên tiểu học là ngời dạy nhiều môn khác nhau, không chuyên về lịch sử nên những kiến thức, những hiểu biết về lịch sử cha đợc sâu Việc bồi dỡng và
tự bồi dỡng thờng xuyên còn hạn chế Vì thế mà các tiết dạy lịch sử đôi khi còn sơ sài, hiệu quả tiết học còn hạn chế Hơn nữa, một số giáo viên còn cha xác định hết tầm quan trọng của công việc dạy lịch sử nên vẫn coi nhẹ cho rằng lịch sử chỉ là tiết phụ và
Trang 3cha dành cho tiết học này một sự đầu t thích hợp Trên thực tế, giáo viên vẫn tiến hành tiết dạy theo đúng quy trình nhng còn qua loa, đại khái, phạm vi kiến thức của cô và trò chỉ bó hẹp trong sách giao khoa Vì thế mà học sinh cha hứng thú học tập, tiếp thu kiến thức một cách hời hợt và không ghi nhớ lâu
Từ thực tế trên, tôi nhận thấy: để tạo đợc sự hứng thú học tập, để lôi cuốn đợc học sinh tham gia vào tiết học và để học sinh nhớ lâu, khắc sâu đợc kiến thức lịch sử thì mỗi ngời giáo viên phải chú trọng đến việc bồi dỡng cho mình vốn hiểu biết về lịch sử
sâu hơn Mỗi giáo viên phải thực sự: "Biết mời dạy một" để mở rộng cung cấp thêm
cho học sinh Có nh vậy chúng ta mới làm tròn đợc trách nhiệm của một nhà giáo trong việc giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ của đất nớc
Chính vì vậy, là một giáo viên tiểu học đợc phân công giảng dạy lớp 4 nhiều năm,
tôi đã nghiên cứu và áp dụng Một số phơng pháp dạy lịch sử giúp học sinh học tốt bài "Nhà Lý dời đô ra Thăng Long".
Trang 4II - Thuận lợi, khó khăn trong lớp khi dạy bài này
1/ Thuận lợi
- Học sinh đợc trang bị đầy đủ SGK
- Trong thiết bị, đồ dùng dạy học tơng đối đầy đủ
- Phòng học khang trang, sạch sẽ, thoáng mát, đủ ánh sáng, bàn ghế đầy đủ và
đúng quy cách
- Lớp học ở mô hình 2 buổi/ ngày nên cả giáo viên và học sinh đều có nhiều thời gian để chuẩn bị t liệu cho việc dạy và học
2/ Khó khăn
- Sức học của học sinh không đồng đều
- 100% học sinh là con em thuần nông nên việc quan tâm đến học tập của các em trong mỗi gia đình cha đồng bộ Nhiều phụ huynh học sinh còn coi nhẹ môn học này
- Học sinh không có điều kiện tìm hiểu thêm về kiến thức lịch sử qua sách giáo khoa, các tài liệu tham khảo Từ thực trạng chung trên đây cũng là tình trạng của học sinh lớp 4, trờng Tiểu học Tiên Dơng, thôi thúc tôi đi tìm một số giải pháp tháo gỡ khó
khăn khi dạy bài lịch sử "Nhà Lý dời đô ra Thăng Long" Qua một số năm tìm tòi,
nghiên cứu đầy trăn trở, đến nay tôi đã tìm đợc một số biện pháp nho nhỏ và áp dụng khá thành công Tôi xin đề xuất để các bạn đồng nghiệp cùng suy nghĩ
III - Biện pháp
1/ Chuẩn bị tiết dạy
Nh chúng ta đã biết, ngời giáo viên có kinh nghiệm và làm việc có hiệu quả bao giờ cũng dành nhiều công sức trí tuệ và thời gian cho công việc thiết kế dạy học Nhiều
nhà giáo dục và tâm lý học, nhiều giáo viên lão thành đã từng nói: "Muốn dạy học có hiệu quả, cần thiết kế thành công"
Vì vậy để một tiết dạy thành công và có hiệu quả cao thì theo tôi công việc chuẩn
bị cho tiết học là rất quan trọng, bởi lẽ ngời giao viên định hình trong đầu toàn bộ tiến trình của tiết dạy, nắm bắt đợc những kiến thức trọng tâm chắc chắn bài dạy sẽ đạt hiệu quả cao Ngợc lại, nếu giáo viên không chuẩn bị bài dạy, đến lớp dạy chay không có
đồ dùng dạy học tiết học đó không thể đạt kết quả cao đợc
Để dạy tiết học" Nhà Lý dời đô ra Thăng Long" tôi đã làm những công tác
chuẩn bị sau:
a) Đối với học sinh:
- Su tầm các tranh ảnh về Hà Nội
- Đọc các t liệu nói về nhà Lý
- Mỗi học sinh chuẩn bị một bài giới thiệu về Thăng Long - Hà Nội
b) Đối với giáo viên
- Soạn giáo án trớc một tuần Nghiên cứu kĩ bài dạy, tìm ra cách dạy hữu hiệu nhất
- Các t liệu nói về Lý Công Uẩn
Trang 5- Bản đồ hành chính Việt Nam
- Bảng phụ
- Đoạn trích "Chiếu dời đô)
- Tranh "Vua Lý Thái Tổ đến Long Đỗ"
- Phiếu nhóm
- Tờ bìa có ghi tên của kinh thành Thăng Long qua các thời kỳ
- ảnh các ngôi chùa thời Lý
- ảnh khắc tợng Lý Công Uẩn
- Sách giáo khoa và phấn mầu
* Phần trình bày bảng của giáo viên đợc tiến hành đồng thời cùng quá trình giảng dạy
Sau đây là định hớng cho một giờ dạy lịch sử với bài "Nhà Lý dời đô ra Thăng Long".
2/ Hoạt động chủ yếu
a) Kiểm tra bài cũ
Khi vào phần bài mới tôi tiến hành kiểm tra một vài câu hỏi của bài cũ để giúp học sinh nhớ lại kiến thức đã học, đồng thời nó cũng là một yếu tố để giúp học sinh
đón nhận giờ Lịch sử sắp tới tốt hơn Tôi tiến hành nh sau:
Giờ học trớc cô cùng các em đã tìm hiểu về "Cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ nhất (năm 981)" Cô mời một bạn lên bảng trả lời cầu hỏi giúp cô
+ Em hãy trình bày tình hình nớc ta trớc khi quân Tống sang xâm lợc?
+ Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét, bổ sung, Giáo viên cho điểm
Giáo viên treo lợc đồ về cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lợc lên bảng và yêu cầu một học sinh khác trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến này
-> Giáo viên nhận xét cho điểm
Giáo viên gọi học sinh thứ ba trả lời câu hỏi sau:
+ Em hãy trình bày kết quả cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lợc
-> Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét, bổ sung Giáo viên cho điểm
b) Giới thiệu bài
Giáo viên nói: Các em thân mến! chỉ còn bốn năm nữa thôi là Hà Nội của chúng tâ sẽ long trọng tổ chức tròn 1000 năm tuổi của mình Trong tiết lịch sử hôm nay, cô cùng các em ngợc dòng thời gian trở lại 996 năm trớc để tìm hiểu về cội nguồn của Hà Nội và sự ra đời của nhà Lý cũng nh những công lao đóng góp của nhà Lý đối với lịch
sử dân tộc qua bài " Nhà Lý dời đô ra Thăng Long".
-> Giáo viên ghi bảng (bằng phấn màu): Nhà Lý dời đô ra Thăng Long
3/ Giảng bài
Sau khi viết tên bài lên bảng, tôi quay xuống lớp và nói để dẫn vào ý thứ nhất của bài:
Dẫn ý 1:
Trang 6Trong mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc thì triều đại này tồn tại hay triều đại kia mất đi đều có những nguyên nhân sâu xa của nó Vậy nhà Lý đã ra đời trong hoàn cảnh nh thế nào? Cô cùng các em tìn hiểu ý thứ nhất của bài -> Giáo viên ghi bảng bằng phấn màu
* Sự ra đời của nhà Lý
- Hoạt động 1: Cá nhân
- Giúp học sinh nắm đợc hoàn cảnh và thời gian ra đời của nhà Lý
- Giúp học sinh nắm đợc tiểu sử của Lý Công Uẩn
- Để tìm hiểu nội dung phần này, tôi yêu cầu một học sinh đọc SGK đoạn "Từ năm 1005 đến nhà Lý bắt đầu từ đây", các học sinh khác đọc thầm và trả lời câu hỏi
- Sau khi Lê Đại Hành mất, tình hình đất nớc nh thế nào?
=> Tôi gọi 1-> 2 học sinh trả lời và chốt lại kiến thức đúng (Sau khi Lê Đại Hành mất, Lê Long Đĩnh lên làm vua Nhà vua tính tình bạo ngợc nên lòng ngời oán hận)
* ở phần này, để giúp học sinh nắm đợc kiến thức lịch sử về tình hình đất nớc ta lúc bấy giờ đợc sâu hơn và giúp học sinh hiểu rõ hơn về bản chất của Lê Long Đĩnh, tôi đã mở rộng và chốt ý nh sau: Các em a! Lê Long Đĩnh là ngời bạo ngợc, tàn ác nh Kiệt Trụ bên Tàu Khi đã giết anh, chiếm đợc ngôi vua, Long Đĩnh càng tàn bạo Vua hay lấy việc chém giết làm trò chơi, có những tội nhân phải tội hình vua cho lấy rơm tẩm dầu quấn vào ngời rồi đốt cho chết Có trờng hợp vua cho ngời tù trèo lên cây rồi sai ngời chặt gốc cây đổ Vua còn bỏ ngời vào sọt rồi đem thả xuống sông Vào các buổi chầu, vua cho tên hề nói khôi hài, hay nhại lại lời tâu bầy của các đại thần để gây cời Ông ta làm vua đợc 4 năm rồi mất Chính sự bạo ngợc tai quái đó nên lòng ngời rất oán hận Lê Long Đĩnh
Sau đó, tôi tiếp tục khai thác nội dung bằng câu hỏi sau:
- Vì sao khi Lê Long Đĩnh mất, các quan trong triều tôn Lý Công Uẩn lên làm vua?
Đối với câu hỏi này tôi cũng tiến hành tơng tự nh câu hỏi một Tôi gọi một vài học sinh trả lời và chốt kiến thức đúng (khi Lê Long Đĩnh mất, các quan trong triều tôn
Lý Công Uẩn lên làm vua vì Lý Công Uẩn là một vị quan trong triều nhà Lê Ông vốn
là ngời thông minh, văn võ đều tài, đức độ cảm hoá đợc lòng ngời
=> Tôi gọi 2 -> 3 học sinh trả lời lại và ghi bảng ý chính (bằng phấn trắng) + Lê Long Đĩnh mất, các quan trong triều tôn Lý Công Uẩn lên làm vua
Để khắc hoạ hình ảnh Lý Công Uẩn trong lòng học sinh tôi đã giảng và giới thiệu thêm về ông cho các em nghe
Lý Công Uẩn (974-1028) là ngời Châu Cổ Pháp lộ Bắc Giang Ông là vua khai sáng nhà Lý, tức Lý Thái Tổ, lúc 35 tuổi Thuở nhỏ, ông làm con nuôi nhà s Vạn Hạnh
Đến tuổi trởng thành, ông đợc làm quan trong triều đình nhà Lê đến chức Tả thân vệ
điện tiền chỉ huy sứ Là ngời thông minh, có tài văn võ lại có đức, biết xử sự đúng nên
Trang 7rất đợc triều thần nhà Lê quý trọng Nhà Lê suy vì Lê Long Đĩnh bạo ngợc, triều thần
đã tôn ông lên là vua
Tiếp đó, tôi hỏi học sinh:
+ Vơng triều nhà Lý bắt đầu từ năm nào? Tôi gọi một học sinh trả lời và chốt kiến thức đúng (nhà Lý bắt đầu từ năm 1009) đồng thời ghi ý chính lên bảng
-> Nhà Lý bắt đầu từ năm 1009
Chuyển ý: Nh vậy, năm 1009 nhà Lê suy tàn, nhà Lý tiếp nối nhà Lê xây dựng
đất nớc Chúng ta cùng tìm hiểu về triều đại nhà Lý
* HĐ2: Thảo luận nhóm
* Mục tiêu:
- Giúp học sinh nắm đợc vị trí địa lý và địa hình của vùng Đại La
- Cung cấp thêm cho học sinh về "Chiếu dời đô của Lý Công Uẩn"
- Giúp học sinh hiểu đợc lý do mà Lý Công Uẩn đổi tên là kinh thành Thăng Long
Để tìm hiểu nội dung phần này, tôi yêu cầu một học sinh đọc tiếp đoạn "Từ mùa xuân 1010 đến đổi tên là Đại Việt" các học sinh khác đọc thầm
Sau đó tôi treo bản đồ hành chính Việt Nam lên bảng và yêu cầu hai học sinh lên lần lợt chỉ vị trí của vùng Hoa L, Ninh Bình, vị trí của Thăng Long - Hà Nội
Tiếp đó, tôi hỏi học sinh
- Năm 1010, vua Lý Công Uẩn quyết định dời đô về đâu?
-> Tôi gọi học sinh trả lời và chốt kiến thức đúng (Năm 1010, vua Lý Công Uẩn quyết định rời đô từ Hoa L ra thành Đại La) đồng thời giáo viên ghi bảng
* Nhà Lý dời đô ra Đại La
Để khai thác tiếp nội dung của bài, tôi hỏi học sinh câu hỏi sau:
- So với Hoa L thì vùng đất Đại La có gì thuận lợi hơn cho việc phát triển đất nớc
Để trả lời đợc câu hỏi này tôi yều cầu học sinh thảo luận theo nhóm 4 rồi gọi đại diện một vài nhóm trả lời, và chốt lại kiến thức đúng
-> Giáo viên tóm tắt lại những điểm thuận lợi của vùng đất Đại La so với Hoa L -+ Về vị trí địa lí thì vùng Hoa L không phải là trung tâm của đất nớc, còn vùng
Đại La lại là trung tâm của đất nớc
+ Về địa hình, vùng Hoa L núi non chật hẹp, hiểm trở đi lại khó khăn, còn vùng
Đại La ở giữa đồng bằng rộng rãi, bằng phẳng, cao ráo, đất đai màu mỡ
-> Giáo viên gọi một vài học sinh nhắc lại và ghi bảng ý chính:
+ Đại La là trung tâm của đất nớc, ở giữa đồng bằng rộng rãi, bằng phẳng, đất đai màu mỡ
- Giáo viên hỏi tiếp
+ Vua Lý Thái Tổ suy nghĩ thế nào khi dời đô ra Đại La
Đối với câu hỏi này tôi cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm (Bài tập chép sẵn ở bảng phụ)
Trang 8-> Giáo viên gọi một học sinh đọc đầu bài:
Em hãy cho biết lí do Lý Thái Tổ chọn vùng đất Đại La làm kinh đô thay Hoa L trong các lí do sau:
a) Vùng đất ở trung tâm đất nớc, thuận tiện về giao thông
b) Đất rộng rãi lại bằng phẳng, không bị ngập lụt
c) Muôn vật phong phú, tốt hơn
d) Cả ba ý trên
-> Sau đó tôi yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm đôi và tìm ra kết quả đúng (Cả 3 ý trên)
Giáo viên giảng thêm: Thật là sáng suốt khi Lý Công Uẩn đã dời đô từ Hoa L ra
Đại La Trong "Chiếu dời đô", Lý Công Uẩn đã lập luận rất có tình có lý nh sau Bây giờ cả lớp mình cùng nghe cô đọc một đoạn trong "Chiếu dời đô" của Lý Công Uẩn
mà cô đã su tầm đợc ( Cô giáo treo tờ bìa có nội dung "Chiếu dời đô" lên bảng)
" Chỉ vì muốn đóng đô ở trung tâm mu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu, vâng lệnh trời dới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nớc lâu dài, phong tục phồn thịnh huống chi Đại La là thành cũ của Cao V ơng (Cao Biền) ở giữa trung tâm trời đất, đợc cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi Nam, Bắc, Đông, Tây lại tiện hớng nhìn sông, tựa núi Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng Dân c khỏi chịu cảnh khốn khổ, ngập lụt, muôn vật rất mực phong phú, tốt tuơi Xem khắp đất Việt ta chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn phơng đất nớc Cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vơng muôn đời"
(Bản dịch của nhà xuất bản khoa học, xã hội).
- Giáo viên nói: sau khi Lý Công Uẩn dời đô ra Đại La, công việc tiếp theo là gì? Các em hãy cho cô biết:
+ Lý Công Uẩn đổi tên kinh đô là gì?
-> Giáo viên gọi học sinh trả lời và chốt ý đúng (Lý Công Uẩn đặt tên là kinh thành Thăng Long) đồng thời giáo viên ghi bảng
* , đặt tên kinh thành là Thăng Long
- Giáo viên treo tranh "Vua Lý Thái Tổ đến Long Đỗ" và giảng:
Mùa thu năm 1010, vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa L ra Thăng Long Theo truyền thuyết kể lại rằng: Nhà vua ngự thuyền rồng cùng đoàn tuỳ tùng và các quan đại thần, rời sông Hoàng Long đi vào sông Đáy vợt qua sông Đào, sông Luộc
ng-ợc dòng Nhị Hà tiến về phía thành Đại La Từ xa xa, Lý Thái Tổ nhìn về Kinh đô mới, chợt thấy trong đám mây nơi chân thành có hình dáng một con rồng vàng đang bay lên Nhà vua rất vui mừng, biết là điềm lành, liền đặt tên cho kinh đô mới là Thăng Long "Thăng có nghĩa là bay lên, long có nghĩa là rồng Thăng Long có nghĩa là rồng bay lên"
Sau đó năm 1054, vua Lý Thánh Tông đổi tên nớc ta là Đại Việt
-> Giáo viên hỏi tiếp
Trang 9Em biết Thăng Long còn có những tên gọi nào khác nữa?
Để giúp các em trả lời đợc câu hỏi này, tôi yêu cầu các em thảo luận theo nhóm 4
và ghi kết quả ra phiếu học tập Nhóm nào làm xong trớc sẽ dán kết quả lên bảng Cụ
thể đối với câu hỏi này, khi dạy bài "Nhà Lý dời đô ra Thăng Long"các em đã tìm
đ-ợc các tên khác của Thăng long là: Đại La, Thăng Long, Đông Đô, Đông Quan, Đông Kinh, Hà Nội
Khi học sinh đã tìm đợc một số tên khác của Thăng Long, tôi sẽ giới thiệu một cách có hệ thống cho học sinh về tên của kinh thành Thăng long qua các thời kì ( Giáo viên treo tờ bìa có nội dung về tên của Thăng Long qua các thời kỳ lên bảng) và giảng cho học sinh nghe
+ Năm 454 - 456 thời Bắc thuộc thành lập huyện Tống Bình (gồm Hà Nội) + Năm 1010: Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa L về Đại La, đặt tên là Thăng Long + Năm 1937: Hồ Quý Ly đổi tên là Đông Đô
+ Năm 1407: Thành Đông Quan
+ Năm 1428: Lê Lợi đổi tên thành Đông Kinh
+ Năm 1831: Minh Mạng lập tỉnh Hà Nội
+ Năm 1888: Tổng thống Pháp ra sắc lệnh thành lập Thành Phố Hà Nội
+ Ngày 1-6-1946 cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bắt đầu ra Quốc hội khoá này xác
định Hà Nội là thủ đô của nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà
* Chuyển ý:
Lý Công Uẩn thực sự là ngời con u tú của dân tộc Ông đã cùng triều Lý làm rạng danh nớc Đại Việt, viết nên những trang sử oanh liệt dựng nớc và giữ nớc Điều đó đợc thể hiện rõ qua ý 3 của bài
-> Giáo viên ghi bảng bằng phấn màu
* Kinh thành Thăng Long dới thời Lý
* Hoạt động 3:
Thảo luận nhóm:
* Mục tiêu:
- Giúp học sinh nắm đợc những công lao đóng góp của nhà Lý đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc
- Tự hào, mến yêu Thăng Long - Hà Nội
- Giáo dục học sinh có ý thức bảo tồn và xây dựng Hà Nội ngày một đẹp hơn, giàu hơn
- Để giúp học sinh nắm đợc những mục tiêu trên, khi dạy phần này tôi yêu cầu học sinh quan sát H2 trong SGK: Bức ảnh "Một số hiện vật của kinh đô Thăng Long"
và yêu cầu học sinh dựa vào nội dung trên giới thiệu từng hiện vật trong ảnh (Lá đề chim Phợng, chim Uyên ơng, đầu Rồng) Sau đó yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi sau: + Em hãy nhận xét hiện vật trong ảnh? (HS trả lời theo suy nghĩ của mình)
Trang 10* Giáo viên chốt:
Những hiện vật trên đợc chạm trổ tinh vi, nhìn rất đẹp, điều đó chứng tỏ sự tài hoa của nhân dân ta Các hiện vật trên đợc tìm thấy trong quá trình đào móng để tiến hành xây dựng nhà Quốc Hội và Hội Trờng Ba Đình mới, đã lộ ra di tích của Hoàng thành Thăng Long xa Di tích đã đợc khai quật từ tháng 12-2002 đến 12-2003, với hàng triệu hiện vật về đồ gốm, đồ sứ, vật dụng, vật liệu xây dựng Trong các hiện vật
đó có các hiện vật bằng đất nung nh lá đề, chim Phợng và tợng đất chim Uyên ơng (thuộc thời Lý) đợc trạm trổ tinh vi, uyển chuyển rất đẹp Những hiện vật độc đáo nhất
là đầu Rồng bằng đất nung thời Lý ở thế kỉ XI - XII Đầu rồng bằng đất nung này nặng
4 tạ, làm ra để gắn lên hai đầu của mái cung điện trong kinh thành Thăng Long
- Tiếp đó, tôi treo ảnh các ngôi chùa thời Lý và hỏi
+ Nhà Lý đã xây dựng kinh thành Thăng Long nh thế nào?
Để trả lời đợc câu hỏi này tôi yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm 2 sau đó gọi
đại diện một vài nhóm trả lời và chốt kết quả đúng (Nhà Lý xây dựng nhiều lâu đài, cung điện, đền chùa Nhân dân tụ họp làm ăn ngày càng đông, tạo nên nhiều phố, nhiều phờng nhộn nhịp vui tơi)
Sau đó, tôi gọi một vài học sinh khác trả lời lại đồng thời ghi bảng ý chính
- Nhà Lý xây dựng nhiều lâu đài, cung điện, đền chùa
- Phố phờng nhộn nhịp, vui tơi
* Giáo viên chốt ý:
Qua tranh ảnh và các hiện vật các em quan sát đợc chúng ta thấy tại kinh thành Thăng Long nhà Lý đã xây dựng nhiều lâu đài, cung điện, đền chùa Nhân dân tụ họp làm ăn ngày càng đông, tạo nên nhiều phố, nhiều phờng nhộn nhịp vui tơi
* Giáo viên treo bức ảnh về tợng Lý Thái Tổ và hỏi:
- Nhân dân ta xây dựng tợng Lý Thái Tổ để làm gì?
-> Tôi gọi một vài học sinh trả lời và khẳng kiến thức đúng (Để ghi nhớ công ơn của ông đối với đất nớc)
* Giáo viên chốt ý và giảng:
Lý Công Uẩn có nhiều công lao đối với dân tộc Việt Nam Chính vì vậy để tởng nhớ ông, nhà nớc ta đã khánh thành tợng đài kỉ niệm vua Lý Công Uẩn - ngời sáng lập kinh thành Thăng Long vào ngày 7-10-2004 tại Hà Nội Tợng Lý Thái Tổ đợc đúc bằng đồng, nặmg 34 tấn Phần thân tợng cao 3,75m, bệ đặt tợng cao 4,75m Toàn bộ t-ợng đài cao 10,1m (tức là 1010cm, tt-ợng trng cho thời gian lập kinh đô Thăng Long năm 1010) Tợng đài Lý Thái Tổ đợc đặt ở vị trí quan trọng ở thủ đô Hà Nội Đó là
v-ờn hoa Chí Linh bền hồ Hoàn Kiếm Tợng Lý Thái Tổ do một cơ sở đúc đồng ở huyện
ý Yên (Nam Định) đúc Đây là bức tợng danh nhân bằng đồng đợc đúc liền khối duy nhất ở Việt Nam hiện nay