Cụ thể là làm thế nào để công tác dạy học giáo dục trong mỗi đơn vị trường học ở mỗi lớp học ngày càng đảm bảo chất lượng, nâng cao hiệu quả đó chính là cốt lõi của vấn đề mà nhiều đồng
Trang 1TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC
CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Tiểu học là bậc học nền tảng của quá trình hình thành và phát triển nhân cách, là bậc học có ảnh hưởng rất lớn trong suốt cuộc đời của mỗi con người Trong chiến lược phát triển đất nước Đảng ta đã xác định mục tiêu của giáo dục Tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn, lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở Để đạt được mục tiêu đó, trong những năm gần đây ngành giáo dục đã không ngừng thực hiện đổi mới và đã thu được những thành quả to lớn Mạng lưới, quy mô trường lớp được phát triển, giáo dục các vùng miền được quan tâm phát triển đồng đều cả về số lượng và chất lượng Đội ngũ nhà giáo được đào tạo bài bản chính quy, có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu phát triển của xã hội Chất lượng học sinh ngày càng được nâng lên Bộ giáo dục & Đào tạo đã có những chủ trương hoàn thiện hơn về nội dung chương trình dạy học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh Tiểu học: chú trọng tới việc giáo dục kĩ năng sống và
tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm giảm áp lực thi cử, giảm tải đối với học sinh Tiểu học Với quan điểm dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, dạy học theo đối tượng, dạy những cái học sinh cần trên cơ sở những vốn sống mà học sinh có Song song với việc triển khai thực hiện kiểm tra đánh giá học sinh theo thông tư 30 Vì thế trong quá trình dạy học, ở trường, người thầy phải thường xuyên bám sát, theo dõi, giúp đỡ học sinh, tạo mọi điều kiện để học sinh được học tập rèn luyện tốt nhất, để mọi học sinh được bộc lộ và phát triển Hoạt động của người thầy là tổ chức, định hướng, giúp đỡ để học sinh tìm tòi kiến thức, hình thành các kĩ năng, kĩ xảo làm cơ sở vững chắc cho sự hình thành và phát triển toàn diện về nhân cách Đó chính là công việc, là trách nhiệm thường ngày của người giáo viên chủ nhiệm lớp Công tác chủ nhiệm lớp đã được các nhà trường Tiểu học chú trọng, quan tâm Tuy nhiên trong quá trình dạy học do đặc điểm của bậc học, do sự sự tác động của các yếu tố như đặc điểm vùng miền, kinh tế, văn hoá xã hội nên chất lượng giáo dục còn có những hạn chế Số lượng học sinh yếu vẫn còn, học sinh chưa thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ vẫn tồn tại, thậm chí có học sinh còn rụt rè, thụ động trong học tập, trong giao tiếp làm cản trở sự phát triển toàn diện về nhân cách Hiện trạng đó phần lớn là do sự giáo dục của nhà trường, mà chúng ta- những
người giáo viên Tiểu học, những người “mẹ ở trường” của học sinh phải nhận
thấy trách nhiệm và cần tìm cách khắc phục Vì thế công tác chủ nhiệm có vai
trò rất quan trọng là một trong những yếu tố đầu tiên quyết định sự thành công hay thất bại của quá trình quản lí, giáo dục học sinh, là thước đo trình độ năng
lực của người thầy
Trong xu thế hội nhập và phát triển, đặc biệt là công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng công nghiêp hóa hiện đại hóa thì mục tiêu giáo dục, đào tạo học sinh thành những con người phát triển toàn diện bền vững lại đặt ra cho mỗi
Trang 2người giáo viên những yêu cầu, thách thức mới Làm thế nào để đạt được mục tiêu của giáo dục? Cụ thể là làm thế nào để công tác dạy học giáo dục trong mỗi đơn vị trường học ở mỗi lớp học ngày càng đảm bảo chất lượng, nâng cao hiệu quả đó chính là cốt lõi của vấn đề mà nhiều đồng nghiệp đã quan tâm, trong đó
có tôi – tác giả của Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm ở trường Tiểu học”
Với mong muốn chia sẻ một số kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp cùng bạn bè, đồng nghiệp để mỗi giáo viên chủ nhiệm làm tốt hơn công việc của mình Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm này, tôi tập trung hướng vào công tác chủ nhiệm lớp với 3 nội dung cơ bản sau đây:
1 Xây dựng nề nếp lớp học
2 Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
3 Hướng học sinh vào ý thức tự học
Đây là 3 công việc quan trọng mà tôi đã từng thực hiện và đúc rút thành kinh nghiệm của bản thân xin được chia sẻ với tất cả các giáo viên chủ nhiệm lớp, mong nhận được những lời góp ý chân thành từ đồng nghiệp để SKKN được hoàn thiện nhân rộng, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CÁC CƠ SỞ NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT SKKN
1 Cơ sở lý luận
Công tác chủ nhiệm lớp là một công việc khéo léo, cẩn trọng, tỷ mỉ, là một công việc đòi hỏi kết hợp nhiều yếu tố mà người giáo viên phải nắm bắt, phải tìm hiểu, trải nghiệm dù chỉ là một việc làm rất nhỏ Vì thế, để hoàn thành SKKN này tôi đã tìm hiểu vận dụng các văn bản liên quan đến nhiệm vụ của người giáo viên, của người học sinh như:
* Nắm bắt đặc điểm tâm lí lứa tuổi, hoàn cảnh sống của học sinh.
Đây là một yếu tố có ảnh hưởng tác động không nhỏ cho sự thành công của công tác chủ nhiệm quản lí, giáo dục học sinh lớp mình phụ trách
* Điều lệ trường Tiểu học quy định 5 nhiệm vụ của người học sinh.
- Thực hiện đầy đủ và có kết quả hoạt động học tập, chấp hành nội quy
nhà trường, đi học đều và đúng giờ, giữ gìn sách vở và đồ dùng học tập
- Hiếu thảo với ông bà cha mẹ, kính trọng, lễ phép với thầy giáo, cô giáo, nhân viên và người lớn tuổi, đoàn kết yêu thương, giúp đỡ bạn bè, người khuyết tật và những người có hoàn cảnh khó khăn
- Rèn luyện thân thể và giữ vệ sinh cá nhân
- Tham gia các hoạt động tập thể trong và nghoài giờ lên lớp, gữ gìn bảo
vệ tài sản nôi công cộng, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, thực hiện trật tự an toàn giao thông
Trang 3- Góp phần bảo vệ và phát huy truyền thống của nhà trường, địa phương
* Thông tư 30 quy định đánh giá xếp loại học sinh Tiểu học.
Kết hợp đánh giá định tính, định lượng, khuyến khích đánh giá định tính Chú trọng kĩ năng thực hành vận dụng
Đánh giá những ưu điểm tồn tại của học sinh trên quan điểm động viên khích lệ
và tìm hướng giải quyết khắc phục tồn tại của học sinh
* Nhiệm vụ năm học: “ Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục”
Với những yêu cầu cụ thể như trên tôi thấy Tiểu học là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục, là cấp học tạo những cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho các em học các bậc học trên Chính vì vậy mà đòi hỏi người giáo viên phải
có kiến thức sư phạm nhất là là “công tác chủ nhiệm lớp” mới nắm bắt được
đặc điểm tâm sinh lý, trình độ từng đối tượng học sinh trong lớp để có hướng giảng dạy và giáo dục đạt kết quả phù hợp với yêu cầu đổi mới của giáo dục
2 Cơ sở thực tiễn
Công tác chủ nhiệm là công tác quản lí, giáo dục học sinh, là việc làm thường xuyên của người giáo viên đứng lớp Nó góp phần định hướng cho học sinh tham gia thực hiện mọi hoạt động học tập, sinh hoạt, vui chơi, lao động và các hoạt động xã hội khác để từ đó học sinh có được những kĩ năng, thói quen tốt, học sinh tự nhận thức và điều chỉnh các hành vi, hành động của mình cho phù hợp với quy định chung Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp là xây dựng cho học sinh thói quen nề nếp, vệ sinh, gọn gàng, ngăn nắp, tác phong nhanh nhẹn hoạt bát, tính kỉ luật, trách nhiệm trong công việc… ngoài ra còn phát triển các
kĩ năng sống cơ bản thiết thực như kĩ năng đọc, viết, làm tính, diễn đạt, tranh luận, diễn thuyết, ra quyết định, kĩ năng hợp tác, phẩm chất mạnh dạn tự tin, chủ động sáng tạo trong học tập, trong giao tiếp
Từ đó học sinh biết vận dụng vào cuộc sông hiện tại: Nhận biết và không
sử dụng các chất gây nghiện, biết phòng tránh một số dịch bệnh, kĩ năng tự bảo
vệ tránh xâm hại thân thể, kĩ năng phòng tránh tai nạn đuối nước, tai nạn giao thông Như vậy công tác chủ nhiệm là một quá trình giáo dục góp phần tạo tiền
đề, cơ sở vững chắc cho sự hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh Đây là nhiệm vụ quan trọng, trách nhiệm lớn lao của giáo viên Góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ
và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở Trong thực tế không ít giáo viên trong quá trình công tác của mình chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, tác dụng và ý nghĩa của công tác chủ nhiệm trong việc giáo dục học sinh Đặc biệt đối với học sinh cuối cấp, ở tuổi dậy thì đang cần có một sự chuẩn
bị đầy đủ về tâm lí để phát triển toàn diện nhân cách
Bên cạnh đó một số giáo viên lại thiếu đi sự gần gũi, gắn bó, thân thiện với học sinh, ít chịu khó tìm hiểu đặc điểm tâm lí, hoàn cảnh của từng cá nhân, thiếu những lời nhận xét khích lệ theo dõi học sinh, không chú trọng việc phối hợp giáo dục nhà trường, gia đình, xã hội Đó chính là khó khăn tồn tại trong công tác chủ nhiệm lớp nên hiệu quả giáo dục chưa cao Dẫn đến tình trạng học sinh
bị thụ động, thiếu tích cực tự giác, rụt rè không tự tin, thiếu ý chí, thiếu trách
Trang 4nhiệm với bản thân với mọi người, điều đó đã gây ảnh hưởng không tốt cản trở
sự phát triển toàn diện nhân cách của học sinh Đứng trước thực trạng đó vấn đề đặt ra là làm thế nào để khắc phục, để chất lượng giáo dục học sinh ngày càng được nâng cao, đó là những băn khoăn, trăn trở của không ít giáo viên chủ nhiệm lớp trong đó có tôi người nghiên cứu tìm giải pháp đề xuất Sáng kiến
kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm ở trường Tiểu học”
Hy vọng đề tài được thực hiện sẽ góp phần làm tốt hơn công tác chủ nhiệm lớp, góp phần vào việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh.đáp ứng mục tiêu đổi mới công tác quản lí giáo dục trong giai đoạn hiện nay
II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TẠI ĐƠN VỊ
Để tiến hành nghiên cứu đề xuất SKKN tôi đã tập trung quan sát tìm tòi, điều tra và xử lí một số thông tin liên quan tới chất lượng giáo dục của đơn vị qua việc tiếp thu thực hiện mô hình dạy học mới - chuyên đề dạy học vnen, được trường tôi làm thí điểm.cụ thể tại lớp tôi được phân công giảng dạy kết quả như sau:
*Về hạnh kiểm
Lớp Tổng số Xếp loại
* Về chất lượng văn hóa
Đ CĐ
( Chưa sát thực tế Đánh giá hs theo đúng tt 30 phẩm chất, năng lực
Quan sát tìm hiểu về lớp tôi thấy trong tổng số 25 học sinh, có 11 em nữ, lúc đầu các em nữ vẫn có hiện chia bè phái, phân biệt bạn học giỏi thì chơi với bạn học giỏi, những bạn luộm thuộm cẩu thả thì chơi với nhau, một vài em lại hay hờn dỗi và thường xuyên nói xấu bạn; có 3 em nam hay quậy phá, chọc ghẹo các bạn trong lớp gây ồn ào, mất trật tự trong giờ học nhưng lại học rất yếu; 3 em phải ở nhờ nhà ông bà nội (ngoại) vì cha mẹ đi làm công nhân; nhiều
em có hoàn cảnh khó khăn nên không có góc học tập ở nhà, đến lớp thì thường xuyên quên vở, quên sách, đồ dùng học tập…Nhìn vào bảng số
liệu khảo sát thực tế lớp tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:
* Thuận lợi
Trang 5- Số học sinh giói khá đông
- Có một số học sinh khá nổi trội mọi mặt
- Được sự quan tâm của BGH và công đoàn nhà trường, lãnh đạo địa phương, của đồng chí và đồng nghiệp
- Các em biết nghe lời
* Khó khăn
Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của các em nên đồ dùng học tập còn thiếu thốn,
- Các em chưa có ý thức học tập, rèn luyện tu dưỡng đạo đức nên giáo viên phải tốn nhiều công sức để dạy bảo các em
- Rõ ràng chất lượng hạnh kiểm và chất lượng văn hóa đang thấp cần phải giải quyết kịp thời
* Nguyên nhân:
* Về phía giáo viên:
- Trong quá trình chủ nhiệm lớp, giáo viên chưa quan tâm đến sự chuyển biến về tâm lí, nhận thức của từng em
- Các hoạt động ngoại khoá như văn nghệ, thể dục, thể thao, hoạt động Đội chưa được chú trọng đúng mức nhằm phát huy tính hiệu quả của nó trong việc nâng cao chất lượng học tập
* Về phía học sinh
- Một số học sinh chưa xác định động cơ học tập đúng đắn nên chưa chăm học
- Cha mẹ chưa quan tâm đúng mức đến việc học của các em, còn khoán trắng cho nhà trường, chưa tạo điều kiện cho các em học tập
- Bên cạnh đó các trò chơi vô bổ như: điện tử…cũng như những phim ảnh không lành mạnh, đã trực tiếp tác động làm ảnh hưởng không ít đến việc học tập của các em.Với những đặc điểm tình hình của lớp như vậy, tôi có những giải pháp sau
III CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp là vô vàn, không thể thống kê hết được Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chỉ đi sâu vào 3 nội dung chính sau đây:
1 Xây dựng nề nếp lớp học
2 Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
3 Hướng học sinh vào ý thức tự học
Sau đây là các biện pháp tôi đã tiến hành:
1 Xây dựng nề nếp lớp học
a) Nắm bắt thông tin về học sinh
Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác
điều tra thông qua phiếu sau đây Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra
sau đây và yêu cầu các em điền đầy đủ các thông tin trong phiếu:
Trang 6GIỚI THIỆU BẢN THÂN
1 Họ và Tên:………
2 Là con thứ……trong gia đình 3 Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo)
4 Kết quả học tập năm lớp 4: (Giỏi, Tiên tiến, trung bình)
5 Môn học yêu thích:
6 Môn học cảm thấy khó:
7 Góc học tập ở nhà: (Có, không)
8 Những người bạn thân nhất trong lớp:
9 Sở thích:
10 Địa chỉ gia đình:
11 Số điện thoại của bố ( mẹ )
Qua phiếu điều tra này, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm đồng thời làm hồ sơ cần thiết lưu ở tủ lớp Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh ( ngoài việc nắm bắt thông tin qua phiếu điều tra còn tìm hiểu qua đồng, học sinh, trực tiếp đến nhà học sinh, )
b) Tổ chức bầu Ban Cán sự lớp : ( ban cán sự sát với chương trình hiện
hành)
Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban Cán sự lớp là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Những năm học trước, Ban Cán sự lớp có thể là do giáo viên chọn lựa và chỉ định học sinh làm Nhưng lên lớp 4, các em đã lớn, để các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức, trách nhiệm đối với tập thể tôi tiến hành tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để chọn lựa ban cán sự của lớp Tiến trình bầu chọn Ban Cán sự lớp được diễn ra như sau:
- Trước hết, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm của người lớp trưởng, lớp phó
- Tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử Sau đó chọn 5 học sinh tiêu biểu để cả lớp bầu chọn
- Tổ chức cho học sinh bỏ phiếu: Lớp trưởng cũ phát cho mỗi học sinh 1 phiếu trống (phiếu chỉ có chữ kí của tôi) Tôi hướng dẫn học sinh cách bầu chọn theo hướng vnen: ghi tên 6 bạn mình chọn vào phiếu
- 6 học sinh đạt số phiếu cao nhất sẽ được bốc thăm để nhận “chức vụ” của mình (Chủ tịch Hội đồng tự quản và các trưởng ban : Trưởng ban văn nghệ, Trưởng ban đối ngoại, Trưởng ban quyền lợi, Trưởng ban học tập, Trưởng ban
vệ sinh)
Lần đầu tiên các em được bỏ phiếu, được thể hiện quyền “dân chủ’ của mình, tôi thấy các em rất vui, rất hào hứng, và 6 em được bầu chọn cũng cảm thấy “oai”, thấy tự hào
c) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự lớp
Trang 7Sau khi đã bầu chọn được Ban Cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho
từng em như sau:
* Nhiệm vụ của Chủ tịch tự quản
- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp
- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào góc trên (bên phải bảng) ngay sau trống đánh vào học
- Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần hay sinh hoạt ngoài trời
- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tập thể
* Nhiệm vụ của trưởng ban học tập
- Tổ chức lớp kiểm tra bài cũ 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài
- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết học khi giáo viên yêu cầu
- Theo dõi việc học tập của lớp trong các môn chuyên biệt
- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học
* Nhiệm vụ của trưởng ban vệ sinh
- Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ vệ sinh khu vực được phân công và chịu trách nhiệm tắt đèn, quạt khi ra về
- Phân công các bạn tưới cây , chăm sóc bồn hoo được phân công
- Phối hợp với chủ tịch Hội đồng tự quản, Trưởng ban học tập giữ trật tự lớp
* Trưởng ban văn nghệ
- Điều khiển lớp múa hát sân trường,
- Điều khiển sinh hoạt 15 phút là những buổi hát các bài hát của Đội
* Trưởng ban quyền lợi
- Theo giỏi hàng ngày để đấu tranh đòi quyền lợi cho các bạn trong lớp như: Đổi chổ, gọi trả lời bài hay lên bảng chữa bài tập
* Trưởng ban đối ngoại
- Chào hỏi, giới thiệu về tổ chức lớp khi có thầy cô giáo về dự giờ
Nhiệm vụ của mỗi em, tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ, sau đó phát cho các em Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách khoa học, cụ thể, rõ ràng Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình Ngoài ra, chủ tịch Hội đồng tự quản và trưởng các ban phải đoàn kết và hợp tác chặt chẽ với nhau trong công việc chung
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Chủ tich điều khiển, trưởng các ban báo cáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng
em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em Qua đó, động viên khen ngợi những việc các bạn đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót
Cuối cùng tôi họp Hội động tự quản cùng các em rút kinh nghiệm để đưa ra bài học vì sao có được những mặt mạnh đó vì sao lại vấp các tồn tại nói trên từ
đó hướng dẫn các em cách khắc phục
2) Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
Năm học 2015 -2016 , trường chúng tôi phát đông phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Trang 8toàn diện, đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh Với sự hưởng ứng nhiệt tình của giáo viên và học sinh phong trào đã có sức lan tỏa mạnh mẽ cả chiều sâu lẫn chiều rộng, mang lại hiệu quả thiết thực cho hoạt động của trường đặc biệt thể hiện rõ nét trong lóp 5A của tôi Có được kết quả như vậy vì tôi cùng 19 học sinh của tôi đã tích tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với nhau, làm cho mỗi thành viên trong lớp cảm thấy
“mỗi ngày đến trường là một niềm vui” Với cách xây dựng được “lớp học thân thiện” như thế tôi đã có “học sinh tích cực” Xây dựng được lớp học thân thiện,
và như thế đã hạn chế được tỉ lệ học sinh yếu kém, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh
Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiến hành từng bước như sau:
a) Trang trí lớp học sạch- đẹp
Lớp học thân thiện phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:
- Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng tổ: mỗi tổ phải sưu tầm tranh ảnh liên quan đến các môn học và chọn 5 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày Tranh, ảnh các
em sưu tầm được dán vào giấy khổ lớn theo từng môn học (Lịch sử, Địa lí, Khoa học, Mĩ thuật) và được bao bên ngoài bằng giấy bóng trong suốt Sau đó đóng lên vách tường xung quanh lớp
- Trong mỗi phòng học ở trường tôi đều được gắn bảng Đường em tới trường nên tôi đã hướng dẫn cụ thể các em tự định hướng và chỉ vị trí nhà mình trên lược đồ câm treo tường để các em hiểu được nhà mình ở vị trí nào? Mình đi học phải qua con đường nào? Con suối nào? Và cần làm gì để đến trường được an toàn ?
- Khi nhận xét hạnh kiểm của học sinh, giáo viên chủ nhiệm phải căn cứ vào 5 nhiệm vụ của học sinh Nhưng 5 nhiệm vụ đó chỉ có ở Sổ Chủ nhiệm của giáo viên nên không có học sinh nào nhớ được đầy đủ 5 nhiệm vụ, thậm chí có nhiều
em không nhớ nổi nhiệm vụ nào cả Mà không biết nhiệm vụ cụ thể của mình là
gì thì làm sao các em làm đúng? Do đó, tôi phải viết 5 nhiệm vụ của học sinh lên giấy AO, trang trí, đóng khung thật đẹp treo lên tường để hàng ngày các em nhớ
và làm theo Ngoài ra, tôi cùng với học sinh đề ra 10 yêu cầu cơ bản đối với học sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực
10 yêu cầu cơ bản của một lớp “ Lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
1 Không có học sinh chán học, bỏ học và nghỉ học không có lí do.
2 Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính giáo
dục cao
3 Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy học;
sử dụng tiết kiệm điện, nước, công trình vệ sinh
4 Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn,
không có học sinh xả rác bừa bãi
5 Có tập thể bạn học thân thiện: không nói tục, chửi thề; phải luôn hòa nhã
với bạn bè và giúp đỡ nhau trong học tập
Trang 96 Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra.
7 Học sinh phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩ năng
sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giao thông
8 Học sinh học đủ các môn học theo qui định, chất lượng học tập ngày
càng được nâng cao và vượt trội so với năm học trước
9 Học sinh tích cực tham gia các hoạt động từ thiện như: thăm hỏi bạn khi
đau ốm, động viên chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, tặng sách cũ cho thư viện trường,…
10 Lớp học là môi trường bình đẳng nam nữ, không phân biệt giàu nghèo,
không có hiện tượng học sinh bị phạt, bị kiểm điểm phê bình trước toàn trường Hằng ngày, tôi nhắc nhở các em thực hiện theo 5 nhiệm vụ của người học sinh và 10 yêu cầu của “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Khi có học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ, tôi yêu cầu em đó đọc lại 5 nhiệm vụ của người học sinh và nêu rõ nhiệm vụ nào mình chưa làm được để sửa chữa, khắc phục Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện, số lượng học sinh vi phạm nội qui của nhà trường, của lớp ngày càng giảm dần
- Số học sinh của lớp, tôi chia thành 3 tổ ứng với 5 buổi học trong tuần,
mỗi tổ có một tổ trưởng Trưởng ban vệ sinh phân công theo dõi các tổ làm trực nhật hàng ngày Tổ trưởng chịu trách nhiệm phân công, điều khiển các bạn trong
tổ làm trực nhật Nhưng một tuần đầu, tôi phải đi sớm để hướng dẫn các em làm
vệ sinh lớp như: quét lớp từ trong ra ngoài, từ trên cửa sổ, trên bục giảng xuống dưới; cách cầm chổi và đưa chổi sao cho nhanh sạch nhưng không bụi; cách trải khăn bàn, cách lau bảng, cách sắp xếp bàn ghế, Cứ sau mỗi giờ ra chơi, tổ trực phải đổ rác và rửa sạch sọt rác rồi cất vào lớp Sang tuần thứ hai, tôi mới giao cho trưởng ban vệ sinh kiểm tra công việc trực nhật hàng ngày Tổ nào không làm tốt, trưởng ban vệ sinh có quyền phạt tổ đó làm trực nhật thêm một ngày
Và trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần “tự quản” - tự theo dõi lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớp trong suốt buổi học
- Để tránh tình trạng các em mua quà vặt, nước vào lớp để trong hộc bàn hoặc để ngay trên mặt bàn làm đổ gây ướt sách vở, làm lớp học dơ bẩn gây mất trật tự và mất thời gian quét dọn, trong buổi họp phụ huynh đầu năm tôi vần động phụ huynh mua nước khoáng tập cho con em uống tại lớp học không mang riêng lẻ vừa đảm bả vệ sinh, vừa không làm bẩn lớp, và còn hạn chế lượng rác thải gây ô nhiễm môi trường
- Đối với bồn hoa của lớp, mỗi tổ sẽ chăm sóc một tuần Qui định bồn hoa phải sạch cỏ, đất không khô trắng, không có cành gãy và lá khô Công việc kiểm tra, nhắc nhở là của trưởng ban vệ sinh và chủ tich Hội đồng tự quản Tổ nào không làm tốt sẽ bị phạt chăm sóc bồn hoa thêm một tuần
b) Xây dựng mối quan hệ thầy - trò và bạn bè trong lớp
* Xây dựng mối quan hệ thầy- trò:
Trước đây, quan hệ thầy, trò là quan hệ chịu ơn- ban ơn; bề trên- kẻ dưới; giảng giải- ghi nhớ Ngày nay, quan hệ này được thay bằng quan hệ phân công-hợp tác Thầy thiết kế - trò thi công Thầy làm mẫu, giao việc- trò làm theo mẫu của thầy Mỗi lời thầy nói ra phải là một “lệnh” (một lời giao việc) Do vậy, mọi
yêu cầu tôi đưa ra, học trò phải thi hành thật nghiêm Ngay từ đầu, tôi yêu cầu
Trang 10học trò phải cố gắng làm cho đúng Nếu chưa đúng thì phải làm lại cho đúng mới thôi Đúng là đúng từ việc làm, nghiêm là nghiêm trong việc làm chứ không phải ở thái độ khắt khe, gay gắt Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan
hệ hợp tác làm việc: tôi giao việc- học trò làm; tôi hướng dẫn- học trò thực hiện
- Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự Với cách làm này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều Làm việc như thế nào thì đạo đức, ý thức sẽ kèm theo như thế ấy Làm đến nơi đến chốn thì ý thức
kỉ luật cũng đến nơi đến chốn
- Hành vi của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ Vì vậy, khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết, thái độ, để học trò noi theo Không vì bất cứ lí do gì mà tôi cho phép mình cẩu thả hoặc xuề xòa, qua loa trước mặt học sinh
- Khi học sinh nào làm bài chưa đúng, tôi yêu cầu học sinh đó phải làm lại chứ không chấm điểm kém ngay Tôi giúp đỡ, hướng dẫn học sinh làm lại ngay tại lớp, bài các em em làm lại vẫn có thể là hoàn thành Bởi tôi quan niệm rằng đối với học sinh Tiểu học kiểm tra nhận xét không phải để bắt lỗi, để la mắng học sinh mà nhận xét để nhằm phát hiện những chỗ chưa đúng của học sinh, giúp các em làm lại cho đúng, cho hoàn thiện hơn Với cách nói đúng, làm đúng trong học tập, các em trở thành những con người tự tin, trung thực, không gian dối
- Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tôn trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em sửa chữa Tôi không bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm các em
Ở tuổi này, lòng tự trọng của các em rất cao, chỉ một lời nói xúc phạm sẽ làm tan nát tâm hồn trẻ thơ Thậm chí có em sẽ oán hận, căm ghét thầy cô
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng có những em học yếu hoặc có hôm không học bài, làm bài nhưng lỗi không phải hoàn toàn là do các em Có em ham chơi nên quên học bài, có em do bị mất căn bản từ các lớp dưới Nhưng cũng có em học yếu, hoặc không học bài làm bài là do những điều kiện khách quan Gia đình của các em đâu phải lúc nào cũng đầm ấm, hạnh phúc; đâu phải em nào cũng may mắn dược bố mẹ, ông bà động viên trong mỗi bước học tập.Và có biết bao nhiêu bố mẹ phải lo làm thuê, làm mướn kiếm sống hoặc vì ăn chơi cờ bạc hay ốm đau bệnh hoạn, nên không ngó ngàng gì đến việc học của con cái, thậm chí các em còn bị mắng chửi, bị đánh đập Những sóng gió đó đã tác động đến tâm lí trẻ thơ, cản trở việc học tập của các em Nếu như giáo viên không biết được những nguyên nhân đó thì rất dễ nổi giận đùng đùng, rồi la mắng, trừng phạt các em Điều đó rất bất lợi cho quan hệ thầy- trò sau này Vì vậy, đứng trước một học sinh quậy phá, hay lơ đãng không học bài, làm bài, tôi không kết án trừng phạt ngay mà bình tĩnh chờ đến hết buổi học gặp riêng các em để hỏi cho rõ nguyên nhân Lần đầu các em vi phạm, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở Nếu lần thứ hai, các em vẫn tái phạm, tôi phải đến nhà tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ, giáo dục các em
- Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, khen ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm Tôi cố tìm ra