MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NON

MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NONMỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NON

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA SƯ PHẠM TIỂU HỌC - MẦM NON

- -

NGUYỄN THÚY HẰNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN

TẠI TRƯỜNG MẦM NON

NGÀNH HỌC: GIÁO DỤC MẦM NON

Hệ đào tạo: Chính quy Khóa học: 2014 - 2018

Quảng Bình, 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA SƯ PHẠM TIỂU HỌC - MẦM NON

- -

NGUYỄN THÚY HẰNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN

TẠI TRƯỜNG MẦM NON

NGÀNH HỌC: GIÁO DỤC MẦM NON

Hệ đào tạo: Chính quy Khóa học: 2014 - 2018

Giảng viên hướng dẫn:

THS: NGUYỄN CHIÊU SINH

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, tôi xin chân thành cảm ơn trường Trường Đại học Quảng Bình cùng toàn thể các giảng viên trong Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non, Khoa Âm nhạc - Mỹ thuật đã truyền đạt kiến thức cũng như đã trực tiếp chỉ dẫn trong thời gian tôi học tập và nghiên cứu tại trường

Tôi xin đặc biệt bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo ThS Nguyễn Chiêu Sinh người đã tân tình hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiến quý báu trong suốt thời gian qua học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cô và cháu trường Mầm non Đồng Phú đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong thời gian công tác nghiên cứu

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý thầy cô, bạn bè để khóa luận được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Đồng Hới, tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thúy Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp Đại học này do bản thânthực hiện duới sự hướng dẫn của ThS Nguyễn Chiêu Sinh Các luận điểm, thông tin, dữ liệu, hình ảnh minh họa trong khóa luận là khách quan, khoa học và đã được công bố, lưu hành hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Đồng Hới, tháng 5 năm 2018

Người cam đoan

Nguyễn Thúy Hằng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4.1 Đối tượng nghiên cứu 2

4.2 Khách thể nghiên cứu: 2

5 Giả thuyết khoa học: 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu: 3

7 Phạm vi nghiên cứu: 3

8 Phương pháp nghiên cứu: 3

8.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 3

8.2 Phương pháp quan sát: 3

8.3 Phương pháp điều tra: 4

8.4 Phương pháp trò chuyện 4

8.5 Phương pháp phân tích 4

8.6 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 4

8.7 Phương pháp toán thống kê toán học 4

9 Đóng góp mới của đề tài: 4

10 Cấu trúc của đề tài 4

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1 Cơ sở lý luận 6

2 Cơ sở thực tiễn 7

3 Lịch sử nghiên cứu khả năng chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo trong hoạt động vẽ trang trí 8

3.1.Khái niệm về vẽ trang trí 9

3.2 Nguồn gốc, sự hình thành và phát triển của vẽ trang trí 9

3.3 Vai trò của hoạt động vẽ trang trí đến sự phát triển của trẻ 10

3.3.1 Hoạt động vẽ trang trí giúp nâng cao khả năng quan sát và trí tưởng tượng 10

3.3.2 Tạo hứng thú cho trẻ 11

3.3.3 Bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ cho trẻ 11

3 3.4 Bồi dưỡng khả năng sáng tạo cho trẻ 11

3.3.5 Vẽ trang trí chính là sự thể hiện cảm xúc 12

4 Giáo dục thông qua vẽ trang trí cho trẻ 12

4.1 Vai trò của hoạt động vẽ trang trí đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn 12

4.2 Ý nghĩa của hoạt động vẽ trang trí đối với việc nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ mẫu giáo lớn 13

5 Lý luận về tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí của trẻ mẫu giáo 14

5.1 Chủ động 14

5.2 Sáng tạo 14

5.2.1 Khái niệm về sáng tạo 14

5.2.2 Đặc điểm sáng tạo của trẻ mẫu giáo 15

6 Đặc điểm chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi16 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG PHÚ – THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI 19

I Vài nét về trường mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới 19

1 Tình hình của nhà trường 19

2 Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ 20

II Thực trạng khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí tại trường mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới 20

1 Khái quát về tổ chức nghiên cứu thực trạng 20

1.1 Mục đích khảo sát 20

1.2 Đối tượng và thời gian khảo sát 20

1.3 Nội dung khảo sát 20

1.4 Phương pháp nghiên cứu 21

2 Kết quả nghiên cứu thực trạng mức độ chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn trong

hoạt động vẽ trang trí 22

3 Nguyên nhân 29

CHƯƠNG III: MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ ĐỐI VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG PHÚ- THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI 31

I Một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường Mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới 31

1 Hình thức 1: Tổ chức các hoạt động nhằm cung cấp cho trẻ vốn hiểu biết về thế giới xung quanh giúp trẻ cảm nhận sự đa dạng về hình dáng của các đối tượng cần quan sát trong thiên nhiên 31

2 Hình thức 2: Tạo hứng thú, phát triển ở trẻ những xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ khi tham gia hoạt động vẽ trang trí 35

3 Hình thức 3: Sử dụng nhiều chất liệu khác nhau, cho trẻ vẽ trang trí theo ý thích 38

4 Hình thức 4: Tạo môi trường cho trẻ được vẽ trang trí mọi lúc, mọi nơi 39

5 Hình thức 5: Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy vẽ trang trí 40

II Thực nghiêm một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn 41

1 Khái quát về tổ chức thực nghiệm 41

1.1 Mục đích của thực nghiệm 41

1.2 Đối tượng và thời gian thực nghiệm 42

1.3 Nội dung thực nghiệm 43

1.4 Nội dung thực nghiệm 43

1.5 Tổ chức thực nghiệm 43

1.6 Lựa chọn một số hình thức để tổ chức hoạt động vẽ trang trí cho trẻ 44

2 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm 44

2.1.Tiêu chí đánh giá 44

2.2 So sánh mức độ chủ động sáng tạo của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 45

KẾT LUẬN 50

1 Kết luận 50

2 Kiến nghị 50

2.1.Đối với Phòng Giáo dục và đào tạo thành phố Đồng Hới 50

2.2 Đối với Ban Giám hiệu trường Mầm non Đồng Phú 51

2.3 Đối với các giáo viên mầm non 51

2.4 Đối với gia đình trẻ 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

PHỤ LỤC 56

PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN CỦA GIÁO VIÊN 56

MỘT SỐ GIÁO ÁN SỬ DỤNG TRONG QUÁ TRÌNH THỰC NGHIỆM 60

SO SÁNH SẢN PHẨM VẼ TRANG TRÍ CỦA TRẺ TRƯỚC VÀ SAU THỰC NGHIỆM 69

PHỤ LỤC TRANH 76

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Kết quả khảo sát mức độ chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí 22 Bảng 2.2: Kết quả khảo sát mức độ chủ động sáng tạo của trẻ qua 3 nội dung trên 23 Bảng2.3: Đánh giá của giáo viên về mức độ quan trọng của việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí 24 Bảng 2.4: Mức độ thường xuyên tổ chức các hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn để nâng cao tính chủ động sáng tạo 24 Bảng2.5: Các cách thức sử tạo hứng thú nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động vẽ trang trí 25 Bảng 2.6: Các biện pháp vận dụng để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt độngVTT 27 Bảng 2.7: Đánh giá của giáo viên về các hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ trong hoạt động VTT 28 Bảng 3.1: Kết quả khảo sát tổ chức thực hiện hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn trước thực nghiệm 46 Bảng 3.2: Kết quả khảo sát tổ chức thực hiện hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn sau thực nghiệm 47

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Viết tắt Ý nghĩa đầy đủ

GDMN Giáo dục mầm non

GVMN Giáo viên mầm non HĐTH Hoạt động tạo hình VTT Vẽ trang trí

NĐC Nhóm đối chứng NTT Nhóm thực nghiệm

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

HĐTH ra đời từ rất sớm, từ xa xưa con người đã biết mô tả cuộc sống của mình qua những kí hiệu bằng hình vẽ trên đá trong các hang động với rất nhiều hình ảnh sinh động, phong phú như: săn bắn, trồng trọt, lễ hội… Hoạt động ấy gắn liền với quá trình lao động và phát triển của đời sống con người Ngày nay, HĐTH giữ vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của con người HĐTH là một hoạt động nghệ thuật, góp phần đem đến cái đẹp, làm phong phú đời sống con người HĐTH cũng là phương tiện quan trọng trong việc giáo dục cho trẻ, đây là hoạt động tích cực đến việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ

Đối với trẻ mầm non, thế giới xung quanh thật mới mẻ và lí thú, trẻ luôn muốn khám phá thế giới xung quanh, luôn muốn thông qua mọi phương tiện để biểu đạt cảm xúc của mình Tri thức của trẻ về thế giới xung quanh dần được tăng lên, phong phú,

đa dạng, sinh động hơn do trẻ trực tiếp nhìn thấy, sờ thấy, qua các câu chuyện, phim ảnh và làm nảy sinh ở trẻ sự tìm hiểu, khám phá những điều mới lạ Điều đó làm cho trẻ bắt đầu chú ý, quan sát thế giới xung quanh một cách có ý thức hơn, tư duy, trí tuệ… trẻ quan tâm đến cấu trúc, hình dáng, màu sắc, kích thước của các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống Trẻ dần có nhu cầu thể hiện những gì mà mình đã quan sát được bằng đường nét, màu sắc Trong quá trình hình thành và phát triển khả năng cảm thụ cái đẹp, đặc biệt là khả năng tư duy, tích cực chủ động sáng tạo của trẻ Từ những hình dáng, màu sắc đó chính là cảm xúc, tình cảm, là ước mơ mà trẻ đã thể hiện vào sản phẩm của mình

Trong số các hoạt động của trẻ mầm non, thì HĐTH vô cùng hấp dẫn trẻ Với sự phong phú của các thể loại như vẽ, nặn, cắt – xé dán HĐTH không những giúp trẻ tiếp cận một cách tích cực với thế giới xung quanh mà còn là cơ hội để trẻ thể hiện tình cảm, cảm xúc, và tư duy của mình về những gì mà trẻ lĩnh hội, tiếp thu, quan sát được Bên cạnh đó, còn phát triển ở trẻ khả năng phối hợp giữa kỹ năng và tư duy, sự tập trung ghi nhớ, chú ý, phân tích, hoàn thiện thêm các kỹ năng cơ bản

Trong HĐTH thì hoạt động VTT có vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ mầm non, hoạt động này giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về thể lực, tư duy và sáng tạo Vì thế cần tạo điều kiện, tạo cơ hội cho trẻ được thực hiện hoạt động VTT để nâng cao tính chủ động sáng tạo, khả năng tư duy, trí tưởng tượng phong phú trong khi

thực hiện HĐTH Nhằm kích thích được tính chủ động sáng tạo trong VTT của trẻ thì

GV phải tạo cho trẻ niềm say mê hứng thú sáng tạo, tạo cho trẻ sự tập trung chú ý, hấp dẫn trẻ, thu hút trẻ vào giờ học, tạo không gian học tập có thể nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT

Tuy nhiên, trong thực tế GDMN thì HĐTH nói chung và hoạt động VTT nói riêng vẫn chưa được các GV thực sự chú ý, quan tâm, chưa tạo cơ hội, còn nhiều hạn chế về việc điều kiện cho việc nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt VTT của trẻ

ở các trường mầm non Các phương pháp tạo hình còn mang tính áp đặt, rập khuôn, theo mẫu, chưa phát huy hết được khả năng sáng tạo của trẻ trong tổ chức HĐTH đặc biệt là VTT

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay, đã có một số đề tài nghiên cứu và đề cập liên quan đến vấn đề này

Tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu vào vấn đề: Một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Vì vậy, tôi mạnh dạn tìm hiểu và nghiên cứu hình thức nâng cao cao tính

chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn để nhằm phát huy hết được khả năng sáng tạo của trẻ trong HĐTH đặc biệt là VTT

3 Mục đích nghiên cứu

- Giúp giáo viên có thêm một số hình thức nhằm nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí đối với trẻ

- Nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non

4.2 Khách thể nghiên cứu:

- Trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi) tại trường Mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới - Quảng Bình

- Giáo viên trực tiếp giảng dạy chăm sóc nhóm trẻ 5 - 6 tuổi thuộc trường Mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới

5 Giả thuyết khoa học:

Nếu giáo viên áp dụng một số hình thức trong đề tài đưa ra một cách hợp lý, linh hoạt thì sẽ nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí đối với trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi), phát triển hoàn thiện nhân cách của trẻ và góp phần nâng cao chất

lượng dạy học, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục mầm non

6 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu lý luận về tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí

- Khảo sát thực trạng mức độ chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) trong hoạt động vẽ trang trí ở trường Mầm non

- Đề xuất và thực hiện một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn (5-6 tuổi)

- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hình thức đã đề ra

7 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo

lớn (5 - 6 tuổi)

8 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

8.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Thu thập các loại sách, báo, tạp chí, tài liệu có liên quan đến đề tài

- Phân tích tổng hợp những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài nghiên cứu

8.2 Phương pháp quan sát:

- Phương pháp này được tôi sử dụng khi nghiên cứu, quan sát việc tổ chức hoạt động dạy vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường Mầm non Đồng Phú qua đó đánh giá một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn tốt mà giáo viên đã sử dụng

- Quan sát thái độ, biểu hiện của trẻ khi tham gia vào hoạt động vẽ trang trí

8.3 Phương pháp điều tra:

Điều tra bằng phiếu câu hỏi, đưa ra hệ thống câu hỏi xung quanh hoạt động VTT

và cách tổ chức tiết VTT ra sao tại trường Mầm non Đồng Phú đối tượng trẻ mẫu giáo lớn Hệ thống các câu hỏi đưa ra cho giáo viên đánh dấu vào những phần mình đã thực hiện được và ý kiến đề xuất một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT cho trẻ mẫu giáo lớn

8.4 Phương pháp trò chuyện

Gặp gỡ trực tiếp các cô giáo, trò chuyện với trẻ và phụ huynh của trẻ tìm hiểu tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí của trẻ để tìm ra một số hình thức nhằm nâng cao khả năng của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí

8.5 Phương pháp phân tích

Thu thập sản phẩm của trẻ, xem xét, phân tích quá trình hoạt động vẽ trang trí của trẻ

8.6 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Tiến hành thực nghiệm sư phạm ở trường Mầm non Đồng Phú để đánh giá tính khả thi của một số hình thức đã đề xuất

8.7 Phương pháp toán thống kê toán học

Thống kê và tính % nhằm sử dụng số liệu thu thập được và đưa ra kết quả nghiên cứu

9 Đóng góp mới của đề tài:

- Đề tài mong muốn đóng góp một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo

trong hoạt động VTT cho trẻ, giúp GV lựa chọn các biện pháp phù hợp trong quá trình hướng dẫn trẻ vẽ trang trí nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo

lớn 5-6 tuổi

- Góp phần nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT

- Làm rõ thực trạng khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT ở trường mầm non

10 Cấu trúc của đề tài

Đề tài gồm 3 phần: Phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận và phần nội dung được chia làm 3 chương theo trình tự:

Chương 1: Cơ sở lí luận về vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Thực trạng khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới

Chương 3: Một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường Mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới

- Phần cuối khóa luận có tài liệu tham khảo và phụ lục

- Sản phẩm thực nghiệm trước và sau của trẻ

NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở lý luận

HĐTH là một hoạt động mang tính chất quan trọng không thể thiếu trong chương trình chăm sóc GDMN Cho trẻ làm quen với HĐTH nhằm giáo dục tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu góp phần phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ Khi tạo ra sản phẩm tạo hình trẻ tham gia một cách tích cực kết hợp giữa tính tích cực của trí tuệ và thể lực Đó là sự vận dụng kỹ năng, sử dụng dụng cụ và các phương tiện tạo hình, trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo thông qua các hoạt động đó phát triển các nhóm cơ bàn tay, ngón tay từ vụng về đến linh hoạt

Thông qua HĐTH giúp trẻ phát triển trí tuệ nhận thức được thực hiện thật khách quan bằng hình tượng nghệ thuật, phát triển khả năng tri giác về hình dạng, cấu trúc, kích thước, màu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích rõ ràng Khi tham gia các HĐTH trẻ đã tái tạo được hình tượng nghệ thuật của đồ vật mà chúng tri giác được Đó chính là những biểu tượng được hình thành trong quá trình trực tiếp đồ vật hiện tượng trong khi dạo chơi, tham quan và vui chơi các đồ chơi trẻ em Khi quan sát trẻ so sánh hình dáng, kích thước, màu sắc, không gian của đồ vật như vậy HĐTH đã góp phần tích cực trong việc hình thành ở trẻ những thao tác tư duy như “phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát, phát triển tư duy trực quan hình tượng và phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo” đồng thời trong quá trình trẻ tham gia HĐTH ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển theo, giáo dục đạo đức cho trẻ biết yêu quý cái đẹp, cái tốt, phận biệt được cái thiện cái ác Trong quá trình tạo sản phẩm trẻ được rèn luyện tính kiên trì, bền bỉ làm việc có mục đích, trẻ được hòa đồng trong tập thể Từ đó hình thành ở trẻ tính đoàn kết, sự tương trợ giúp đỡ mọi người, trẻ cởi mở thân ái với bạn

bè và những người xung quanh

HĐTH còn góp phần giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non Thông qua HĐTH phát

triển ở trẻ khả năng cảm thụ thẩm mĩ và bồi dưỡng xúc cảm thẩm mĩ cho trẻ về vẻ đẹp

đa dạng của hình dáng, sự phong phú về màu sắc của các đồ vật trong thiên nhiên, các yếu tố tạo hình như sự đa dạng về cấu trúc, hình dáng, đường nét Tất cả các yếu tố trên đã thu hút sự hứng thú và tạo cho trẻ những cảm xúc tình cảm thẩm mĩ được nảy sinh và trở nên sâu sắc

HĐTH có ý nghĩa to lớn trong giáo dục lao động cho trẻ mầm non, là hoạt động tạo ra sản phẩm, quá trình tạo hình là một quá trình lao đông nghệ thuật mang tính sáng tạo, góp phần hình thành ở trẻ ý thức làm việc có mục đích có kỹ năng Để tạo ra sản phẩm trẻ phải nắm vững các thao tác, kỹ năng tạo hình và kỹ năng sử dụng dụng

cụ, vật liệu cùng với tính tích cực độc lập, chủ động sáng tạo Các nhà GDMN cho rằng “Trẻ mẫu giáo nên tham gia vào sáng tạo nghệ thuật - đặc biệt VTT và thưởng thức chiêm ngưỡng sản phẩm của bạn bè Bởi vì HĐTH - VTT là nơi trẻ thể hiện mình

và cũng là điều kiện giúp phát triển toàn diện”.[14 ]

Vẽ - đặc biệt VTT là một hình thức hoạt động tạo hình ở trường mầm non Vẽ giúp trẻ thể hiện cảm xúc, ấn tượng về vẻ đẹp của thiên nhiên, đồ vật, cuộc sống xung quanh bằng đường nét, hình, mảng, màu sắc trên mặt phẳng Qua hoạt động VTT hình thành ở trẻ đức tính tốt, giúp trẻ phát triển tốt các giác quan, giúp trẻ phát triển cơ bàn tay, cổ tay, ngón tay và đặc biệt giúp trẻ phát triển tính chủ động sáng tạo trong khi vẽ Trẻ biết tự mình tạo ra một sản phẩm hoàn thiện, khéo léo linh hoạt cũng là một nghệ thuật của trẻ thơ Như chúng ta đã biết, lứa tuổi mầm non là lứa tuổi trẻ còn ngây thơ, trong sáng như một trang giấy trắng và người giáo viên sẽ là những người viết lên trang giấy đó những lời hay ý đẹp, viết lên nhân cách của một con người

Tuy nhiên, không phải lúc nào sự gợi ý và hướng dẫn của GV cũng giống ý thích của trẻ Đặc biệt trẻ 5 – 6 tuổi khả năng cảm nhận và lĩnh hội thế giới xung quanh phong phú và do đó HĐTH trẻ càng đa dạng Đối với trẻ, HĐTH rất cần thiết nhằm phát triển kiến thức, kỹ năng thể hiện nghệ thuật và đặc biệt tính chủ động sáng tạo của trẻ Cùng với đó GDMN đòi hỏi chất lượng dạy và học ngày càng cao, đòi hỏi trẻ phải chủ động, tích cực, sáng tạo hơn trong mọi hoạt động nhằm đáp ứng sự thay đổi của đất nước, nhu cầu của phụ huynh cũng đặt vào giáo viên nhiều hơn Hiểu được vai trò quan trọng đó, tôi luôn tìm tòi một số hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo

trong hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn

2 Cơ sở thực tiễn

HĐTH - VTT là phương tiện để trẻ thể hiện ấn tượng, hiểu biết, ý muốn của mình về thế giới xung quanh Kết quả của HĐTH - VTT phụ thuộc vào kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ tích lũy được trong các hoạt động khác nhau Việc tham gia vào các HĐTH sẽ tạo cho trẻ nguồn cảm hứng làm nảy sinh những ý tưởng, nâng cao khả năng

chủ động sáng tạo của trẻ nhằm phát triển toàn diện cho trẻ về trí tuệ, đạo đức, thể chất, lao động và đặc biệt với giáo dục thẩm mỹ

Với trẻ 5 – 6 tuổi HĐTH - VTT còn có ý nghĩa không nhỏ trong việc chuẩn bị điều kiện thuận lợi cho trẻ vào tiểu học Trong chương trình GDMN mục đích của việc dạy tạo hình cho trẻ là phải tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho trẻ trong học tập, lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát triển khả năng cảm thụ của trẻ và xúc cảm thẩm mỹ, bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ hình thành tình yêu đẹp với thiên nhiên, cuộc sống con người và nghệ thuật HĐTH - VTT còn giúp trẻ hình thành và hoàn thiện các kỹ năng, kỹ xảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo Thực hiện tốt HĐTH - VTT trong trường mầm non sẽ góp phần nâng cao ở trẻ tính chủ động sáng tạo, sự phát triển tư duy, trí tuệ, thẩm mỹ, giáo dục trẻ một cách toàn diện

Đặc điểm chung của trẻ ở trường mầm non là rất thích vẽ, và đây là nhu cầu nên trẻ rất say sưa nhưng phần lớn sản phẩm của trẻ có lúc thiếu có lúc lại thừa các chi tiết,

tỷ lệ, bố cục tranh thiếu cân xứng Chính vì sự say mê của trẻ nên trẻ không quan tâm lắm đến tư thế thực hiện hoạt động, cách cầm bút… Muốn tạo cho trẻ niềm say mê hứng thú khám phá, quan sát tìm tòi sáng tạo sau đó tự mình muốn thể hiện được sản phẩm Trước hết GV phải xây dựng được môi trường phong phú, hấp dẫn để kích thích

sự hứng thú trẻ lần sau đến lớp những hình ảnh chủ đích đập vào mắt trẻ để trẻ mốn quan sát, sờ lên tranh, tự trò chuyện về cảnh vật trong tranh qua đó phát huy được tính chủ động sáng tạo cũng như ngôn ngữ, đồng thời giáo dục tính thẩm mỹ cho trẻ

3 Lịch sử nghiên cứu khả năng chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo trong hoạt động vẽ trang trí

* Khái niệm về trang trí

Theo cách hiểu thông thường, trang trí là nghệ thuật làm đẹp Nó giúp cho cuộc sống xã hội thêm phong phú và con người hoàn thiện hơn Ý thích làm đẹp, mong muốn cái đẹp luôn tồn tại trong mỗi con người dù đó là ai và sống trong hoàn cảnh nào Vào những ngày lễ tết ai cũng muốn trang trí nhà cửa của mình sao cho thật trang hoàng, đẹp mắt Đường phố được trang trí bằng những băng rôn, khẩu hiệu, cờ hoa… Trong các cuộc họp quan trọng thì việc trang trí hội trường được chuẩn bị rất kỹ lưỡng vì nó chính là bộ mặt của đơn vị đứng ra tổ chức Trong cuộc sống hằng ngày, rất nhiều đồ vật mà ta thường sử dụng như bát, đĩa, ấm chén, lọ hoa, khăn bàn, đồng

hồ, xe đạp, xe máy, ô tô, bàn ghế, giường tủ… Tất cả đều có những họa tiết trang trí nhằm làm cho đồ vật đó đẹp thêm, hấp dẫn và có giá trị thẩm mỹ hơn Những hình ảnh trang trí đó rất phong phú, nhằm làm cho đồ vật đó đẹp hơn, tạo cho người xem cảm giác gần gũi hơn Đó chính là nét nổi bật của nghệ thuật trang trí

Vì vậy, trang trí là do con người sáng tạo ra nhằm phục vụ cho cuộc sống, giúp cho đời sống và xã hội trở nên tốt đẹp và hoàn thiện hơn

3.1.Khái niệm về vẽ trang trí

VTT là thể hiện cái đẹp của sự trình bày bằng nghệ thuật sắp xếp đường nét, màu sắc, hình mảng Trang trí bắt nguồn từ thực tế đời sống xã hội Mỗi thời đại, trang trí

có những đặc điểm và yêu cầu khác nhau, cũng như nhìn nhận cái đẹp của trang trí qua từng thời kỳ xã hội, từng tôn giáo cũng có nhiều cách VTT riêng biệt Trang trí luôn là một nhu cầu thiết yếu của con người, của xã hội và chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống con người (kiến trúc, đô thị trang trí nội thất, trang trí ngoại thất, trang trí ấn loát, trang trí phục trang, trang trí điện ảnh sân khấu…) Từ xa xưa trang trí luôn là nhu cầu thiết yếu của con người, bất kỳ dân tộc trên thế giới cũng có những màu sắc văn hóa riêng biệt của mình Khi nhìn vào những đồ vật, đồ dùng, những công trình mang tính lịch sử chúng ta thấy sự thể hiện rất rõ nhất ở các hoa văn, họa tiết trong các

đồ dùng (trống đồng, mũi tên, thuyền bè, cán dao, thổ cẩm…), trên các đình chùa lăng tẩm (hoa văn trên bia đá, họa tiết chim hạc ở trống đồng, họa tiết rồng phượng, họa tiết trên các kèo cột…) Xung quanh chúng ta bất kỳ một đồ vật nào cũng được trang trí

Từ những vật nhỏ như quyển sách, quyển vở, cây bút đã có hình dáng, màu sắc trang trí khác nhau đến quần áo, vải vóc, bàn ghế, ấm chén, gạch hoa, các công trình văn hóa (nhà hát, công viên…) thì hình dáng, màu sắc càng muôn vẻ và tinh tế Những kết quả

đó nói lên sự sáng tạo về trang trí vô cùng phong phú và to lớn của con người

3.2 Nguồn gốc, sự hình thành và phát triển của vẽ trang trí

VTT được hình thành và phát triển qua quá trình lao động sản xuất và đấu tranh sinh tồn của con người Kể từ thời sơ khai của lịch sử, khi loài người còn ở trong hang động, cuộc sống dọc theo các triền sông, họ đã biết sử dụng các công cụ thô sơ như đoạn cây, hòn đá làm công cụ đào bới, săn bắt để sinh sống Dần dần họ biết làm cho những công cụ đó hoàn hảo và dễ dàng sử dụng hơn, biết đánh dấu công cụ để khẳng định đồ vật của mình Cứ như thế nâng dần lên những hình trang trí cho đẹp mắt và chế tác ra công cụ phục vụ cho cuộc sống như: rìu, dao, ấm… Các loại hình nghệ thuật

chính là những dấu hiệu rõ nét ghi lại những bước tiến hóa ấy qua từng thời đại Tại các di tích khảo cổ được biết đến, người ta tìm thấy những hình khắc trên các hang, vách đá mô tả cảnh săn bắn như: hang Ô-ri-nhắc (Pháp), hang động ở Tây Ban Nha… Cùng các dân tộc khác trên Trái đất, người Việt cổ cũng có những phát triển tương tự

về mỹ thuật trang trí của mình trên các đồ dùng thực dụng bằng gỗ, đá, sắt, đồng… Nghệ thuật trang trí ở Việt Nam cũng phát triển theo trào lưu chung của sự phát triển xã hội Thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn…mỗi giai đoạn đều có những công trình nghệ thuật trang trí của dân tộc như: Đình Tây Đằng, chùa Phật Tích, chùa Đậu, chùa Tây Phương, chùa Keo…

3.3 Vai trò của hoạt động vẽ trang trí đến sự phát triển của trẻ

Hoạt động VTT là một trong những nội dung giáo dục thẩm mỹ toàn diện cho trẻ mẫu giáo, thông qua đó phát triển cảm giác, tri giác, thị giác, phát triển khả năng cảm thụ và khả năng sáng tạo, đồng thời vẽ còn là sự biểu lộ thái độ tình cảm yêu, ghét của trẻ đối với thế giới xung quanh Chúng ta đều biết rằng tất cả mọi trẻ em đều biết vẽ trước khi biết viết Khi khả năng ngôn ngữ phát triển chưa hoàn thiện, hội họa là phương tiện để biểu đạt hiệu quả và lý thú nhất Nét vẽ nguệch ngoạc, hồn nhiên hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hình thành khả năng quan sát, cảm thụ cái đẹp và hình thành khả năng tư duy sáng tạo của trẻ

3.3.1 Hoạt động vẽ trang trí giúp nâng cao khả năng quan sát và trí tưởng tượng

Học VTT khác với các môn khoa học khác, nếu như môn khoa học kết quả phải đúng cho dù có nhiều phương pháp để dẫn đến một kết quả đó, còn đối với việc VTT thì cùng một đề tài nhưng mỗi trẻ lại tạo ra những sản phẩm khác nhau, cách thể hiện khác nhau do mỗi trẻ đều có những quan sát, suy nghĩ, cảm xúc khác nhau Nếu cùng một đề tài đó mà tranh vẽ giống nhau thì nó chỉ là sự dập khuôn, không còn sự sáng tạo

Đối với vẽ tranh màu sắc là một trong những yếu tố chủ đạo thu hút sự chú ý đầu tiên của trẻ Do đó, VTT sẽ giúp trẻ sớm làm quen với màu sắc là một cách hiệu quả

để tăng khả năng quan sát, sự sáng tạo ở trẻ

Vì vậy, khi trẻ VTT người dạy phải biết khơi gợi để trẻ biết nhìn thấy những đặc điểm, màu sắc của các vật và hiện tượng xung quanh thúc đẩy khả năng quan sát, nuôi dưỡng trí tưởng tượng, sự sáng tạo

3.3.2 Tạo hứng thú cho trẻ

Tư duy của trẻ còn nặng về trực quan hình ảnh, cho nên trong quá trình trẻ vẽ nên lựa chọn cho trẻ các giáo cụ trực quan có hình ảnh sinh động, nhiều màu sắc sẽ thu hút được sự chú ý đối với trẻ hơn là những hình ảnh tối màu, xấu Tạo yếu tố bất ngờ trong hoạt động VTT để trẻ khám phá đối tượng và tìm ra đặc điểm, tính chất của đối tượng đó qua các giác quan, đồng thời kết hợp với những trò chơi, bài hát, điệu nhạc, những đoạn video về các sự vật, hiện tượng liên quan đến bài VTT của trẻ cũng là một yếu tố kích thích trẻ hứng thú hơn trong các hoạt động học tập Trong quá trình trẻ VTT chúng ta không nên chê trẻ mà phải động viên, khen trẻ đúng lúc, kịp thời để trẻ

có sáng tạo, có hứng thú mong muốn hoàn thành sản phẩm

3.3.3 Bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ cho trẻ

Khi trẻ vẽ - đặc biệt VTT, việc quan sát, tìm hiểu sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận

ra các đặc điểm thẩm mĩ của đối tượng được miêu tả (hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỉ

lệ, sự sắp xếp không gian ), là những yếu tố kích thích sự xuất hiện những xúc cảm thẩm mĩ giúp trẻ biết thưởng thức cái đẹp từ thiên nhiên Khi VTT cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sôi động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng như: màu đỏ gợi cho trẻ niềm vui, hào hứng phấn khởi liên tưởng đến màu cờ, màu vàng gợi cho trẻ liên tưởng tới cánh đồng lúa chín, màu xanh gợi liên tưởng tới đồng

cỏ xanh mướt Trẻ càng được tiếp cận nhiều với thế giới xung quanh một cách có ý thức bao nhiêu thì những tình cảm thẩm mĩ càng sâu sắc bấy nhiêu Đối với hoạt động dạy VTT, tác dụng thẩm mĩ phụ thuộc vào đối tượng miêu tả có đẹp không? có hấp dẫn không? để mang lại niềm vui, hứng khởi cho trẻ Trên cơ sở đó, trẻ hứng thú và nhu cầu hoạt động với vẽ, muốn thể hiện những hình ảnh, màu sắc đó vào trong tranh

vẽ theo cảm nhận của mình

3 3.4 Bồi dưỡng khả năng sáng tạo cho trẻ

VTT sẽ giúp não hoạt động để nhận thức, xác định màu sắc, hình dạng, vị trí không gian và có lợi cho sự phát triển trí tuệ, giúp trẻ thông minh hơn Trong quá trình VTT, trí tưởng tượng của trẻ sẽ tiếp tục phá vỡ những khuôn màu cố định Sau khi nhìn nhận được vẻ ngoài mới lạ của sự vật, trẻ sẽ tiếp tục có cảm hứng để sáng tạo nhiều hơn Để phát huy khả năng sáng tạo trong các hoạt động VTT cần tăng cường những nội dung miêu tả theo chủ đề, theo dự định sáng tạo riêng của trẻ, cho trẻ tự lựa

chọn nội dung thể hiện những hiểu biết về thế giới xung quanh, từ hiểu biết và cảm xúc của mình

3.3.5 Vẽ trang trí chính là sự thể hiện cảm xúc

VTT chính là một loại hình nghệ thuật giống như âm nhạc, khiêu vũ và nó thể hiện cảm xúc của con người Tranh chính là sự biểu hiện cảm xúc cá nhân bên trong Nhìn vào tác phẩm đó, chúng ta có thể thấy được tâm trạng cũng như những suy nghĩ của trẻ, trẻ vui thì màu sắc thể hiện trong tranh tươi sáng, rực rỡ, và ngược lại Ví dụ: khi trẻ vẽ ông mặt trời có trẻ vẽ màu vàng, có trẻ vẽ màu đỏ nhưng cũng có trẻ vẽ màu xanh Đó là tâm trạng của bé với những suy nghĩ, cảm xúc khác nhau, có thể là tâm trạng hướng về người thần, gia đình Tranh VTT có giá trị giáo dục rất lớn đói với trẻ, trẻ em thích VTT dù chỉ mới là những bức tranh VTT theo cảm hứng, động tác vụng

về nhưng vẫn là cách trẻ thể hiện “tài năng” của mình Trẻ được tự do tưởng tượng, bộc lộ niềm vui, ý thích của mình trong tranh Cha mẹ, thầy cô và cảnh vật luôn là đối tượng trẻ muốn thể hiện đầu tiên, là hình tượng nghệ thuật quan trọng có tác dụng gợi

mở khả năng hội họa của trẻ

4 Giáo dục thông qua vẽ trang trí cho trẻ

4.1 Vai trò của hoạt động vẽ trang trí đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn

VTT là một hoạt động nghệ thuật, tạo nên những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các giác quan: Việc quan sát, tìm hiểu các sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận ra các đặc điểm thẩm mỹ (hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian…) nhận ra những nét độc đáo tạo nên sức hấp dẫn của đối tượng miêu tả

Các đặc điểm thẩm mỹ phong phú, đa dạng của các đối tượng miêu tả là những yếu tố kích thích sự xuất hiện những rung động thẩm mỹ (cảm xúc về cái đẹp của hình, màu, nhịp điệu…) Từ xúc cảm thẩm mỹ mà hình thành nên tình cảm thẩm mỹ và thái

độ thẩm mỹ giúp trẻ biết thưởng thức cái đẹp từ thiên nhiên các tác phẩm nghệ thuật

Sự phối hợp cuả khả năng tri giác thẩm mỹ và nhận thức thẩm mỹ với yếu tố tình cảm thẩm mỹ và thái độ thẩm mỹ sẽ làm cho quá trình tiếp xúc, quan sát tìm hiểu các đối tượng miêu tả trong tạo hình thực sự trở thành một quá trính cảm thụ thẩm mỹ

Quá trình thể hiện sản phẩm là điều kiện thuận lợi cho trẻ vận dụng tích cực vốn biểu tượng đã tích luỹ được để phối hợp, xây dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm tạo thành của trẻ ngày càng trở nên sinh động đầy hấp dẫn và mang màu sắc

nghệ thuật Sự thể hiện nội dung tạo hình bằng phương tiện truyền cảm mang tính trực quan (đường nét, hình dạng, màu sắc…) sẽ làm cho cảm xúc thẩm mỹ của trẻ ngày càng trở nên sâu sắc hơn, trí tưởng tượng của trẻ mang tính nghệ thuật của trẻ ngày càng phong phú

Hoạt động VTT không chỉ là cơ hội thuận lợi cho trẻ luôn được tiếp xúc với cái đẹp, luôn được rèn luyện trong việc tìm kiếm, tìm hiểu về cái đẹp ở trong cuộc sống cũng như ở trong thiên nhiên mà còn làm nảy sinh và nuôi dưỡng ở trẻ hứng thú và niềm say mê, chủ động tích cực sáng tạo cái đẹp Chính hứng thú trong hoạt động VTT

đã giúp trẻ khám phá cái đẹp, cái mới lạ trong thế giới xung quanh, cái mà khi chưa tham gia vào hoạt động VTT trẻ chưa từng thể hiện lại Khác với các hoạt động khác ở trường mầm non, khi tham gia hoạt động VTT trẻ không chỉ làm quen với cái đẹp trong cuộc sống mà cả cái đẹp trong nghệ thuật (tranh, ảnh, đồ thủ công mỹ nghệ ) Các tác phẩm nghệ thuật phù hợp với lứa tuổi sẽ mở ra trước mắt trẻ sự phong phú, sống động, vẻ đẹp rực rỡ các sắc màu, hình dạng, ánh sáng, không gian và sự biến đổi sinh động của chúng trong thế giới xung quanh Qua đó trẻ sẽ so sánh đối chiếu giữa hiện thực và các tác phẩm nghệ thuật sẽ giúp trẻ nhận ra cái đẹp của các sự vật, hiện tượng xung quanh và mong muốn thể hiện cái đẹp đó một cách sáng tạo nhất

Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm trong các phương tiện truyền cảm đặc trưng cho các loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, màu sắc, bố cục không gian Chính là con đường lĩnh hội của các kinh nghiệm văn hoá thẩm mỹ rất phù hợp với lứa tuổi của trẻ, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm mỹ

4.2 Ý nghĩa của hoạt động vẽ trang trí đối với việc nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ mẫu giáo lớn

Hoạt động VTT lấy việc nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ mẫu giáo lớn làm mục đích là vô cùng quan trọng Như vậy, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục nói chung là giáo dục toàn diện đó là phát triển cả về đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và lao động Vì thế trong chương trình các cấp học đều có nội dung thẩm mỹ Nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ mẫu giáo thông qua các môn học, trong đó các môn nghệ thuật như: văn học mỹ thuật, âm nhạc, kịch…

Ở trường mầm non, chương trình GDMN, chương trình HĐTH chiếm khá nhiều thời gian và thông qua nhiều bài học như: vẽ, nặn, xé, gián, chắp ghép và làm quen với sản phẩm tạo hình Tất cả mọi hoạt động tạo hình ở trường mầm non, đều hướng đến

nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ mẫu giáo cho trẻ tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc, làm quen và tập tạo ra cái đẹp để trẻ nâng cao nhận thức thẩm mỹ và vận dụng những hiểu biết về cái đẹp về trong cuộc sống hằng ngày, từ đó trẻ có ý thức tôn trọng, quý trọng và bảo vệ sản phẩm của trẻ cũng như của các bạn làm ra

Hoạt động VTT có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao tính chủ động sáng tạo ở trẻ mẫu giáo, khi trang trí thì sẽ tập trung VTT theo ý tưởng của trẻ tưởng tượng

ra, trẻ muốn tạo ra sản phẩm đẹp nên thu hút sự tập trung chú ý, khả năng sáng tạo, sự chủ động, tích cực ở trẻ

5 Lý luận về tính chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí của trẻ mẫu giáo

5.2 Sáng tạo

5.2.1 Khái niệm về sáng tạo

Đối với L.X.Vưgôtxki hoạt động sáng tạo được coi là hoạt động cao nhất của con

người, và cơ sở vật chất của sáng tạo chính là bộ não “Bộ não không những là một cơ quan giữ lại và tái hiện kinh nghiệm cũ của chúng ta, nó còn phối hợp một cách sáng tạo và xây dưng nên những tình thế mới và những hành vi mới bằng những yếu tố của kinh nghiệm cũ đó”[19,Tr8] Hoạt động sáng tạo được ông nhìn nhận như sau:“Sự sáng tạo thật ra không chỉ có ở nơi nó tạo ra những tác phẩm vĩ đại, mà ở khắp nơi nào con người tưởng tượng, phối hợp, biến đổi và tạo ra cái gì mới, cho dù cái ấy nhỏ

bé đến đâu đi nữa so với những sáng tạo của các thiên tài…”[18,Tr10]

Theo Freud “Sáng tạo cũng giống như giấc mơ hiện hình, là sự tiếp tục và thay thế trò chơ trẻ con cũ”.[10,Tr28]

Theo tác giả Chu Quang Tiềm đã định nghĩa sáng tạo là:“Căn cứ vào những ý tưởng đã có sẵn làm tài liệu rồi cắt xén gạt bỏ chọn lọc tổng hợp thành một hình tượng mới”.[5,Tr295]

Trong từ điển Tiếng Việt:“Sáng tạo là tìm ra cái mới, giải quyết mới, không bị

gò bó, phụ thuộc vào cái đã có”.[5, Tr9]

Trong “Sổ tay tâm lý học”, tác giả Trần Hiệp và Đỗ Long cho rằng: “Sáng tạo là một hoạt động tạo lập phát hiện những giá trị vật chất và tinh thần Sáng tạo đòi hỏi

cá nhân phải phát huy năng lực, phải có động cơ, tri thức, kỹ năng với điều kiện như vậy mới tạo nên sản phẩm mới, độc đáo, sâu sắc”.[7, Tr5]

Theo tác giả Nguyễn Huy Tú thì:“Sáng tạo thể hiện khi con người đứng trước hoàn cảnh có vấn đề Quá trình này là tổ hợp các phẩm chất và năng lực mà nhờ đó con người trên cơ sở kinh nghiệm của mình bằng các tư duy độc lập đã tạo ra được những ý tưởng mới, độc đáo, hợp lý trên bình diện cá nhân hay xã hội Ở đó con người sáng tạo gạt bỏ các giải pháp truyền thống để đưa ra những giải pháp mới, độc đáo và thích hợp cho vấn đề đặt ra” [16,Tr25]

Tóm lại, những nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau về sáng tạo nhưng có điểm chung là sáng tạo là một quá trình tạo ra hay hướng đến cái mới

Trên cơ sở phân tích một số quan niệm trên chúng ta có thể đồng ý với kết luận:

Sáng tạo là quá trình tư duy dộc lập, con người đã phối hợp, biến đổi và xây dựng nên những cái mới trên bình diện cá nhân hay xã hội từ những kinh nghiệm có sẵn của

mình

5.2.2 Đặc điểm sáng tạo của trẻ mẫu giáo

Khả năng sáng tạo như là khả năng trực giác ở trẻ được sinh ra cùng đứa bé Trong mọi hoạt động của mình trẻ luôn có cảm giác thắc mắc, tò mò cao độ và sự nỗ lực nhằm khám phá thử nghiệm và thao tác độc đáo mang tính trò chơi Đó là biểu hiện mang tính sáng tạo của trẻ Sự sáng tạo của trẻ mẫu giáo có những đặc điểm sau:

Sự thể hiện đặc trưng của sáng tạo là sự tự do tâm lý, trẻ tự do thể hiện cái tôi của mình trong việc nhận thức, tìm hiểu và hành động với các sự vật hiện tượng trong môi trường xung quanh Sáng tạo của trẻ thể hiện một cách tự phát, độc lập với ý muốn của người lớn

Sáng tạo của trẻ như một trò chơi nảy sinh từ nhu cầu chơi của trẻ, trẻ sáng tạo dựa trên vốn hiểu biết về thế giới xung quanh của mình và trẻ không sáng tạo cái gì mà trẻ không biết Trẻ có thể sáng tạo đột nhiên, có cách làm việc tự do, không cần bắt chước, sản phẩm của trẻ tạo ra ít khi trẻ suy nghĩ lâu về tác phẩm của mình Trẻ sáng tạo vào sản phẩm của mình nhanh chóng những tình cảm tràn ngập trong lòng trẻ Trẻ

tự mình khám phá, tìm tòi, nghĩ những cái mới và tái hiện cái mới đó với niềm vui sướng, phấn khởi

Sáng tạo của trẻ mang tính tổng hợp các lĩnh vực trí tuệ, tình cảm, ý chí đặc biệt

là tưởng tượng sáng tạo được hưng phấn với một sức mạnh trực tiếp từ cuộc sống Trong quá trình sáng tạo, sự bắt chước đóng vai trò quan trọng, tuy nhiên sự tái hiện lại trong quá trình đó không giống trong thực tế Sáng tạo của trẻ mang tính tổng hợp các lĩnh vực trí tuệ, tình cảm, sự sáng tạo được trẻ lấy từ cuộc sống Những sản phẩm

mà trẻ tạo ra không phải là hồi ức đơn giản mà là sự sáng tạo những ấn tượng về thế giới xung quanh mà đã có ở trẻ từ đó trẻ hứng thú sáng tạo ra cái mới, hứng thú tạo ra những sản phẩm đẹp

So với người lớn, tri thức và kinh nghiệm của trẻ còn ít ỏi, trí tưởng tượng của trẻ còn nghèo nàn, hứng thú đơn giản và sơ đẳng nhưng do sự dễ dãi, sự mộc mạc của trí tưởng tượng nên trẻ sống trong thế giới tưởng tượng nhiều hơn, trẻ tin vào những sản phẩm của trí tưởng tượng nhiều hơn do đó mà trẻ dễ có những biểu hiện sáng tạo Tầm nhìn về thế giới xung quanh của trẻ còn rất hạn chế nên các sản phẩm sáng tạo của trẻ còn mang tính ước lệ và rất ngây thơ Sản phẩm của trẻ có thể hoàn hảo nhưng ưu thế

là trẻ đã sáng tạo trong quá trình tạo ra sản phẩm Những cái mới, cáo độc đáo trong sản phẩm của trẻ có ý nghĩa đối với sự phát triển bản thân trẻ, có vai trò to lớn trong không chỉ trong việc phát triển trí tuệ, tư duy, nhân cách mà còn phát triển khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

Ý nghĩa của sự sáng tạo của trẻ không nên xem xét ở kết quả, ở sản phẩm sáng tạo mà là bản thân trẻ trong quá trình sáng tạo Điều quan trọng là không phải cái mà trẻ xây dựng nên, làm nên mà là trẻ đang được sáng tạo, đang được rèn luyện trong hoạt động tưởng tượng sáng tạo và thể hiện sự tưởng tượng đó Khi trẻ tạo ra sản phẩm tạo hình cần tổ chức một cách nghiêm túc, giúp trẻ rèn luyện những khát vọng và kỹ năng sáng tạo của mình Hoạt động sáng tạo mang lại khoái cảm trong khi chơi cho đứa trẻ, rèn luyện tính sáng tạo, các tư chất khác cho trẻ

6 Đặc điểm chủ động sáng tạo trong hoạt động vẽ trang trí của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Trẻ 5 – 6 tuổi khả năng ghi nhớ và chú ý đã có chủ định, khả năng quan sát của trẻ đã biết đầy đủ về hình dáng, màu sắc, kích thước, tỷ lệ đối tượng Ở lứa tuổi này, trẻ không chỉ phát triển toàn diện cả trí tuệ, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm và tư duy

Sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ về thể loại, các thao tác và thiết lập nhanh chóng các mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, thông tin giữa mới và cũ, gần và xa Đối với HĐTH - VTT trẻ không chỉ biết các kỹ năng cơ bản mà còn biết nhận xét

và diễn tả được ý định qua hành động và ngôn ngữ Đây là giai đoạn trẻ phát triển mạnh về tư duy, trẻ biết so sánh, đánh giá, trẻ thích làm theo ý thích của mình Vì thế, việc chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi cũng rất được quan tâm

Ở tuổi này, trẻ biết hướng ý thức, chú ý của mình vào các đối tượng cần cho các hoạt động như: vui chơi, học tập hoặc lao động tự phục vụ Trẻ có khả năng chú ý có chủ định từ 37 - 51 phút, đối tượng chú ý hấp dẫn, nhiều thay đổi, kích thích được sự

tò mò, ham hiểu biết của trẻ Trẻ có thể phân phối được chú ý vào 2 -3 đối tượng cùng một lúc, tuy nhiên thời gian phân phối chú ý chưa bền vững, trẻ dễ dao động Sự di chuyển chú ý của trẻ nhanh, nếu sự hướng dẫn di chuyển tốt, sự phân tán chú ý ở trẻ còn mạnh, nhiều khi trẻ không tự chủ được do xung lực bản năng chi phối Do vậy, khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT của trẻ còn bị nhiều yếu tố chi phối

Sự tập trung chú ý của trẻ còn bị ảnh hưởng, chi phối bởi nhiều yếu tố nên sự tập trung của trẻ, sự sáng tạo khi trẻ tham gia hoạt động VTT chưa đạt được kết quả cao Khả năng chủ động vào tất cả mọi việc cũng như hoạt động VTT còn chưa cao, thường thì khi được yêu cầu trẻ mới thực hiện VTT, ít khi trẻ chủ động trong việc vẽ trang trí

Vì vậy, nên khi cần nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT của trẻ

thì chúng ta cần phát triển cho trẻ khả năng tri giác về đồ vật, làm giàu vốn biểu tượng

ở trẻ và hình thành ở trẻ các kỹ năng, kỹ xảo tạo hình cần thiết Khuyến khích khả năng chủ động, tự lập sáng tạo của trẻ đồng thời bồi dưỡng cho trẻ những cảm xúc, tình cảm thẩm mỹ trong sáng, lành mạnh Khi cho trẻ thực hiện HĐTH mà đặc biệt là VTT thì người GVMN cần hướng dẫn tổ chức sao cho thu hút sự tập trung hứng thú ở trẻ, khơi gợi khả năng chủ động, sự sáng tạo của trẻ khi trẻ tham gia hoạt động vẽ trang trí GV cần có sự thay đổ về hình thức tổ chức học tập, cần sử dụng các biện pháp khác nhau trong khi dạy, chuẩn bị đồ dùng, các đồ chơi, trò chơi hấp dẫn hơn để thu hút khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT

Tiểu kết chương 1: HĐTH - VTT với niềm say mê, hứng thú sẽ giúp trẻ chủ

động sáng tạo, nảy sinh nhiều ý tưởng hay, mới lạ, làm cho sản phẩm vẽ VTT của trẻ

thêm sinh động, độc đáo hơn Nhờ đặc điểm về cảm xúc, tình cảm, thẩm mỹ, tư duy đang phát triển mạnh ở lứa tuổi Mẫu giáo lớn mà trẻ có thể tiến hành được các hoạt động đòi hỏi sự phối hợp giữa tư duy và kỹ năng, sự nỗ lực về trí tuệ, tưởng tượng, hệ thống hóa và xử lý các biểu tượng trẻ đã biết để tạo nên các tác phẩm trang trí đẹp, có chất lượng

Biểu hiện của khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt VTT không tự xuất hiện và phát triển mà nó chỉ được phát triển khi có sự kích thích hứng thú, sự hướng dẫn chỉ đạo của các nhà giáo dục Chính vì vậy để nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT cho trẻ mẫu giáo lớn cần được các nhà giáo dục quan tâm, đặc biệt là GVMN, cần có một số biện pháp, cách thức tổ chức hoạt động vẽ trang trí một cách có hiệu quả

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG CHỦ ĐỘNG SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANG TRÍ CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG PHÚ – THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI

I Vài nét về trường mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới

1 Tình hình của nhà trường

Từ khi thành lập đến nay trường luôn chú trọng việc mở rộng mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, các lớp học rộng rãi đầy đủ cho trẻ vui chơi và học tập Việc nâng cao chất lượng giảng dạy chăm sóc trẻ cũng được nhà trường chú trọng quan tâm hàng đầu thông qua các hoạt động như tổ chức cuộc thi GV dạy giỏi, hội thi đồ dùng dạy học - đồ chơi, hội thi nấu ăn, mở các lớp tập huấn chương trình đổi mới cho GV, động viên khen thưởng những cá nhân tập thể có thành tích cao trong dạy học

Trường mầm non Đồng Phú luôn “Là lá cờ đầu” trong dạy học và thi đua, là địa điểm đáng tin cậy của các bậc phụ huynh trong địa bàn thành phố, cũng như trong toàn Tỉnh Trường luôn đạt những thành tích cao trong các cuộc thi do phòng - sở giáo dục

đề ra Vì thế những năm gần đây trường luôn được sự quan tâm của Tỉnh và các cấp chính quyền

Bằng biện pháp tích cực trong công tác đào tạo bồi dưỡng, đặc biệt chú trọng bồi dưỡng tại chỗ tự bồi dưỡng của GV, bồi dưỡng qua các lớp nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, qua tổ chức và tham gia các Hội thi, chất lượng đội ngũ chuyển biến

rõ nét được thể hiện qua kết quả đánh giá, xếp loại theo chuẩn nghề nghiệp GVMN do

Bộ Giáo dục – Đào tạo quy định và chất lượng tham gia Hội thi “ Giáo viên dạy giỏi” các cấp

* Số lượng, trình độ đào tạo của giáo viên

- Tổng số giáo viên: 24 (biên chế: 24); tổng số nhân viên: 12 (hợp đồng: 12) Trình độ đào tạo của giáo viên: đạt chuẩn 100% trong đó trên chuẩn: 100%

* Hoạt động chuyên môn

- 100% giáo viên đạt chuẩn của bậc học GDMN, các giáo viên có kinh nghiệm,

kế hoạch, có kiến thức và kỷ năng chăm sóc, giáo dục trẻ tốt, đáp ứng yêu câu giáo dục đề ra

2 Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ

- Nhà trường thực hiện chương trình GDMN ở cả 4 độ tuổi với 100% nhóm, lớp

Cụ thể: số lớp 12; Số học sinh: 500 Được phân chia theo các độ tuổi: Mẫu giáo lớn:

04 lớp; mẫu giáo nhỡ: 03 lớp; mẫu giáo bé: 04 lớp; nhà trẻ: 01 lớp

Hàng năm chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ luôn được nhà trương chú trọng, quan tâm Trẻ được tổ chức khám sức khỏe định kỳ, trẻ được kiểm tra cân nặng, chiều cao theo hàng quý Trẻ được vui chơi, học tập theo đúng yêu cầu của bậc học GDMN

1.2 Đối tượng và thời gian khảo sát

* Đối tượng khảo sát

* Thời gian khảo sát

Từ ngày 26/2 đến ngày 24/4 năm 2018

1.3 Nội dung khảo sát

Tìm ra một số hình thức tổ chức hoạt động VTT cho trẻ nhằm nâng cao tính chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT của trẻ mẫu giáo lớn tại trường Mầm non Đồng Phú

1.4 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp quan sát

Trong quá trình dự giờ tôi tiến đã ghi chép lại các hoạt động của giáo viên và hoạt động của trẻ, đặc biệt là quan sát khi trẻ vẽ trang trí Ngoài ra, tôi còn chú ý quan sát các biện pháp GV kích thích khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

Quan sát hoạt động VTT của trẻ trong giờ học vẽ trang trí để tìm ra những biểu hiện sự chủ động sáng tạo của trẻ Về hành động tri giác, tư duy, khả năng nhạy bén, thái độ của trẻ khi tham gia hoạt hoạt tạo hình, khi trẻ nhìn thấy các sản phẩm đẹp, khi trẻ tiếp xúc với thế giới xung quanh

Quan sát cô đứng lớp: tôi quan sát cách thức GV tổ chức các hoạt động VTT cho trẻ, quan sát thái độ và cách ứng xử của giáo viên trước nhu cầu, khả năng chủ động sáng tạo của trẻ, trò chuyện, hướng dẫn trong quá trình trẻ VTT

* Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Tôi đã sử dụng các bảng hỏi cho các GV phụ trách các lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới

* Phương pháp đàm thoại

Những thông tin qua trò chuyện sau khi trẻ hoàn thành sản phẩm là rất quan trọng, điều đó làm rõ tâm tư, mong muốn của trẻ được trẻ tạo ra sản phẩm và gợi ý, giải thích thêm những thông điệp mà trẻ muốn bày tỏ Tôi tiến hành trao đổi với trẻ một số câu hỏi như:

- Con có thể giới thiệu về sản phẩm của mình cho cô và các bạn cùng biết được không? Tôi gợi ý cho trẻ bằng những câu hỏi như:

- Bức tranh của con có tên là gì?

- Con đã vẽ những gì trong bức tranh?

- Tại sao con lại tô màu này?

* Phương pháp thống kê toán học

Tôi sử dung phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu

* Phương pháp phân tích sản phẩm của hoạt động tạo hình

Tôi đánh giá thực trang về khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT, nghiên cứu các sản phẩm của trẻ và phát hiện những biểu hiện chủ động sáng tạo

mà trẻ thể hiện trong quá trình trẻ tham gia hoạt động VTT, từ đó tìm ra các hình thức

để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

2 Kết quả nghiên cứu thực trạng mức độ chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn trong hoạt động vẽ trang trí

Để có được kết quả nghiên cứu thực trạng mức độ chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn trong hoạt động VTT tôi thực hiện trên 30 trẻ mẫu giáo lớn, tất cả đều có sức khỏe tốt, có nề nếp trong học tập và tiến hành khảo sát điều tra 15 GV đang trực tiếp giảng dạy tại trường mầm non Đồng Phú - Thành phố Đồng Hới Tôi nhận thấy khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT còn hạn chế, đa số trẻ chưa chủ động trong việc VTT, trẻ con phụ thuộc vào hướng dẫn của GV

Tôi dự giờ 2 hoạt động học có chủ đích của trong đó HĐTH là trọng tâm VTT:

“Vẽ trang trí chiếc khăn tay hình vuông” và “Vẽ trang trí hình tròn” Trong đó, tôi chọn cả 2 hoạt động học để đánh giá mức độ chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT

đã hướng dẫn trước khi trẻ bắt đầu thực hiện, một số trẻ thì chọn cách tô màu khác đi những màu mà cô đã tô sẵn

Qua khảo sát mức độ chủ động sáng tạo ở 30 trẻ qua 3 nội dung:

- Kỹ năng tạo bố cục sản phẩm

- Kỹ năng phối hợp màu sắc hợp lý

Bảng 2.2: Kết quả khảo sát mức độ chủ động sáng tạo của trẻ qua 3 nội dung trên

Số trẻ 30/30

Nội dung Tốt (%) Khá (%)

Trung bình (%)

hề nhỏ và đáng để các GVMN và các nhà nghiên cứu quan tâm Hầu hết các GV nhận định rằng: mức độ sáng tạo của trẻ trong HĐTH - VTT chỉ khác đôi chút so với sự hướng dẫn của cô giáo Đây là một đánh giá tương ứng với kết quả nghiên cứu thực trạng của đề tài, điều này cho thấy kết quả nghiên cứu thực trạng trên đây là hợp lý và thuyết phục

Trong quá trình trẻ tham gia hoạt động VTT, số ít trẻ thể hiện sự độc lập, chủ động trong việc tìm kiếm đối tượng và cách thể hiện ý tưởng của mình, phần lớn trẻ chỉ có một số thay đổi nhỏ so với tranh mẫu của cô, chủ yếu thêm vào các nhân vật như cô gợi ý như: cỏ, cây, ông mặt trời, đám mây, đường đi Trẻ chủ yếu sử dụng những màu quen thuộc, ít thay đổi trong màu sắc của sự vật Điều này cho thấy nhận thức và khả năngchủ động sáng tạo của trẻ chưa đồng đều, mức độ chủ động sáng tạo tranh của trẻ còn hạn chế Ngay từ bắt đầu buổi học HĐTH - VTT chiếc khăn tay hình vuông, khi biết được cô giáo cho vẽ theo đề tài này, số trẻ tỏ ra hào hứng, vui sướng là rất ít.Khi trẻ bắt đầu thực hiện, GV quan sát, hướng dẫn từng trẻ chưa khơi được hứng thú cho trẻ với đề tài trẻ đang thực hiện Kết thúc giờ vẽ, hầu như trẻ nào cũng có một sản phẩm trang trí riêng của mình Tuy nhiên phần lớn sản phẩm của trẻ chưa thể hiện được sự mới lạ chưa nhiều, vẫn còn ảnh hưởng của cô

* Nhận thức của giáo viên về việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn trong hoạt động vẽ trang trí

Bảng 2.3: Đánh giá của giáo viên về mức độ quan trọng của việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động vẽ trang trí

Qua đó, có thể khẳng định trình độ nhận thức của GV về mức độ quan trọng của việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT là không giống nhau Đa số GV cho rằng việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong việc VTT

là quan trọng Tuy nhiên tỉ lệ mà GV cho rằng việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT không quan trọng còn khá cao đến 33% Đây là con số rất đáng lo ngại vì việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT không chỉ phát triển ở trẻ về mặt thẩm mĩ mà còn giúp phát triển toàn diện ở trẻ về cả đao đức, trí tuệ, khả năng tư duy, ngôn ngữ và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ Như vậy qua số liệu điều tra, ta thấy được ý nghĩa quan trọng và to lớn của việc phát huy khả năng chủ động sáng tạo của trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi trong hoạt động VTT

* Mức độ thường xuyên tổ chức các hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn

để nâng cao tính chủ động sáng tạo

Bảng 2.4: Mức độ thường xuyên tổ chức các hoạt động vẽ trang trí cho trẻ mẫu giáo lớn để nâng cao tính chủ động sáng tạo

Nhận xét: Qua bảng 2.4 ta thấy phần lớn các GV đều tổ chức các hoạt động VTT cho trẻ Mặc dù các GV đa số đã nhận thức tốt và đề cao vai trò của việc nâng cao tính chủ động sáng của trẻ nhưng thực tế vẫn còn đến 74% GV thỉnh thoảng mới tổ chức các hoạt động về hoạt động VTT để nâng cao tính chủ động sáng của trẻ Mức độ GV thường xuyên tổ chức các hoạt động VTT để nâng cao tính chủ động sáng của trẻ còn quá thấp chỉ chiếm tỷ lệ 13% Điều này cho thấy các GVMN còn chưa quan tâm, chưa chú trọng đến việc tổ chức các hoạt động VTT để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo cho trẻ, các GV đang còn thiếu sự quan tâm, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động VTT trong việc nâng cao tính chủ động sáng tạo của trẻ

* Các cách thức để tạo hứng thú nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động vẽ trang trí

Bảng 2.5: Các cách thức sử tạo hứng thú nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động vẽ trang trí

Các cách thức

Thường sử dụng Ít sử dụng Không sử

dụng

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Tổ chức cho trẻ vẽ ngoài trời 0 0 0 0 15 100

Nhận xét: Qua bảng 2.5: Các cách thức để tạo động cơ, hứng thú nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động VTT cho thấy việc sử dụng bài hát, bài thơ được tất cả các GV đánh giá là thường sử dụng và sự khích lệ động viên được GV sử dụng một cách thường xuyên đạt tỷ lệ cao 97% Ngoài ra, một số cách thức như: tạo tình huống có vấn đề, trò chơi cũng được các GV thường sử dụng nên chiếm tỷ lệ khá cao

Ngược lại hình thức tạo tình huống có vấn đề để tạo động cơ, hứng thú nhằm nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động VTT chỉ chiếm 20% GV thường xuyên sử dụng, tỷ lệ GV ít sử dụng chiếm tới 73%

Qua trao đổi với một số GV cho rằng tình huống có vấn đề sẽ kích thích trẻ suy nghĩ, trẻ sẽ lộn xộn, mà trong hoạt động VTT một sản phẩm đẹp là sản phẩm có bố cục hài hòa, cân xứng là được không cần kích thích khả năng tư duy, suy nghĩ của trẻ quá nhiều Quan điểm này chưa chuẩn với mục tiêu hướng đến HĐTH mà đặc biệt là hoạt động VTT, hình tượng nghệ thuật phán ánh hiện thực khách quan nhưng theo quan điểm chủ quan của trẻ Ngoài ra, qua quá trình tìm hiểu, quan sát, dự giờ tiết dạy VTT tôi nhận thấy một số GV đã đặt câu hỏi nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động VTT nhưng phần lớn là tưởng tượng tái tạo, ít có những hình thức để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

Việc tổ chức cho trẻ vẽ ngoài trời để tạo động cơ, hứng thú để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong của trẻ hoạt động VTT các GV không sử dụng Qua trao đổi tìm hiểu thì tất cả các HĐTH, VTT đều được tổ chức trong lớp học, việc cho trẻ vẽ ngoài trời là không có Nguyên nhân là do cơ sở vật chất của nhà trường không có khoảng không gian thuận lợi, không có giá để đủ cho tất cả các trẻ vẽ Nếu trẻ được thay đổi môi trường, được ra ngoài hít thở không khí thiên nhiên, được ngắm phong cảnh và được vẽ trên giá vẽ thì sẽ góp phần mang lại cho trẻ niềm vui, tạo trạng thái phấn khởi, tạo môi trường thuận lợi cho trẻ phát huy khả năng chủ động sáng tạo của mình trong khi VTT

*Các biện pháp sử dụng để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT

Khi được hỏi về các biện pháp có thể vận dụng để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT cho trẻ 5 - 6 tuổi, các GV đã có những đánh giá như sau:

Bảng 2.6: Các biện pháp vận dụng để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt độngVTT

Các biện pháp

Thường sử dụng Ít sử dụng

Không sử dụng

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Sử dụng các đồ dùng trực quan 15 100 0 0 0 0 Vận dụng ngôn ngữ biểu cảm 11 67 4 33 0 0

Sau khi tìm hiểu sâu hơn về biện pháp sử dụng các đồ dùng trực quan kết quả thu được như sau: GV thường sử dụng các hình thức vẽ mẫu trên bảng của cô, vẽ tranh mẫu, các hình ảnh minh họa, vật thật, còn các phương tiện khác thì GV ít sử dụng và không sử dụng chiếm tỷ lệ cao Việc sử dụng các đồ dùng trực quan trong hoạt động VTT sẽ giúp cho trẻ mở mang vốn hiểu biết về nghệ thuật, trẻ tìm ra được những cái hấp dẫn, nổi bật từ đó lưu lại ấn tượng trong trí nhớ của trẻ Trẻ nhìn nhận được những cái đẹp, khám phá ra những cái độc đáo của mỗi tác phẩm, đông thời rung động và biết thưởng thức những cái đẹp để có thể lựa chọn và đưa vào sản phẩm của mình

Qua các đoạn video, vật thật hay các sự vật hiện tượng cũng được GV chú ý để tạo thêm cho trẻ vốn biểu tượng phong phú Trẻ được nhìn ngắm các hoạt động trong môi trường thiên nhiên là điều mà trẻ rất thích thú, say mê, hình thức này có tác dụng

mở rộng tầm hiểu biết của trẻ làm giàu vốn biểu thượng, góp phần vào việc phát huy khả chủ động năng sáng tạo của trẻ

* Các hình thức GV lựa chọn trong việc nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ trong hoạt động VTT

Khi được hỏi về các các hình thức mà GV lựa chọn để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT cho trẻ 5 - 6 tuổi, các GV đã có những đánh giá như sau:

Bảng 2.7: Đánh giá của giáo viên về các hình thức nâng cao tính chủ động sáng tạo cho trẻ trong hoạt động VTT

Các hình thức Số lượng Tỷ lệ %

Tăng cường cho trẻ tiếp xúc, quan sát sự vật hiện

tượng trong môi trường xung quanh

Tăng cường cung cấp các biểu tượng về thế giới xung

quanh cho trẻ

Gây hứng thú cho trẻ bằng trò chơi, câu đố, chuyện

kể, bài thơ, bài hát, khích lệ động viên trẻ

Tổ chức các buổi trển lãm về trang vẽ trang trí để kích

thích ở trẻ khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt

động vẽ trang trí

Giúp đỡ trẻ thực hiện ý tưởng vẽ trang trí của mình 10 67

Tổ chức quan sát, miêu tả, nhận xét sản phẩm vẽ trang

trí của trẻ vào đời sống

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy vẽ trang trí 4 26,6 Nhận xét: Qua bảng số liệu trên, chúng ta thấy với các các hình thức bồi dưỡng các kỹ thuật VTT, lồng ghép vào các lĩnh vực khác, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy vẽ trang trí thì đa số GV cho rằng ít khả thi để để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong Đặc biệt hình thức thức bồi dưỡng các kỹ thuật vẽ trang trí

có 40% giáo viên lựa chọn

Qua trao đổi hầu như các GV cho rằng khó thực hiện vì cơ sở vật chất còn hạn chế như: nơi vẽ, nguyên vật liệu vẽ, trang thiết bị hỗ trợ còn ít Ngoài ra rất nhiều GV cũng rất ngại tổ chức các hoạt động VTT cho trẻ vì cho rằng đây là hoạt động mà cần nhiều năng khiếu, trẻ cần tập trung chủ động sáng tạo cao thì trẻ mới đạt kết quả tốt, vì thế biện pháp giúp đỡ trẻ thực hiện ý tưởng VTT của mình chỉ có 67% GV lựa chọn Cho trẻ vẽ trang trí theo ý thích chỉ có 53,3% GV lựa chọn Việc lồng ghép vào các lĩnh vực khác vào hoạt động trang trí chỉ có 47% GV lựa chọn để nâng cao khả năng

vật hiện tượng trong môi trường xung quanh; gây hứng thú cho trẻ bằng trò chơi, câu

đố, chuyện kể, bài thơ, bài hát, khích lệ động viên trẻ; tổ chức các buổi trển lãm về tranh VTT để kích thích ở trẻ khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT; tổ chức quan sát, miêu tả, nhận xét sản phẩm vẽ trang trí của trẻ vào đời sống được các

GV thống nhất 100% cho rằng các hình thức này sẽ giúp nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

3 Nguyên nhân

Điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu của chương trình GDMN trong quá trình tổ chức HĐTH - VTT cho trẻ GV còn gặp nhiều khó khăn vì số lượng trẻ quá đông, trẻ còn rụt rè Vì lớp quá đông nên việc quan sát và tiếp nhận kiến thức từ

GV của trẻ còn hạn chế, tài liệu hướng dẫn và đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế Khi tham gia hoạt động thì trẻ khá thụ động, một số trẻ còn ngồi chờ sự giúp đỡ từ GV và làm theo hướng dẫn Khi nhận xét sản phẩm đa số trẻ còn nhút nhát chưa nói lên được ý thích của mình, trẻ chưa trình bày được về sản phẩm mà mình tạo ra Một số ít GV chưa phát huy hết tinh thần trách nhiệm của mình để nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ

GV chưa có điều kiện tham gia vào các lớp bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, chưa thực sự đi sâu, đi sát với mục tiêu GDMN giai đoạn mới Đa số các

GV trong trường đã nhận thức một cách đúng đắn về tầm quan trong của việc nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong HĐTH - VTT Các GV chủ yếu chưa tập trung tăng cường cho trẻ tiếp xúc, quan sát các sự vật hiện tượng trong môi trường xung quanh, chưa quan tâm đến việc lồng ghép các hoạt động học tập và các biện pháp khác, việc sử dụng các biện pháp còn máy móc, chưa sáng tạo, còn đơn điệu, gò bó dẫn đến trẻ thụ động nhàm chán, không hứng thú khi tham gia HĐTH - VTT GV vẫn chưa thực sự tạo cơ hội cho trẻ VTT, chưa để trẻ tự do thể hiện tình cảm, xúc cảm, suy nghĩ, tư duy, sự chủ động sáng tạo của mình vào sản phẩm Việc nâng cao khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT chưa được các GV thực sự chú trọng, quan tâm GV chưa tận dụng hết các môi trường xung quanh để tạo cảm xúc cho trẻ Phòng học trang trí vẫn chưa thu hút được sự chú ý của trẻ, trong quá trình tổ chức hoạt động VTT còn nặng nề về kết quả mà chưa chú ý đến việc trẻ đã thực sự chủ động sáng tạo, có hứng thú, sẵn sàng tham gia hoạt động hay không?

Gia đình trẻ: Trong thực tế còn tồn tại một số gia đình ít quan tâm đến việc nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT Nhiều trẻ có năng khiếu nghệ thuật, có khả năng chủ động sáng tạo nhưng lại không được gia đình quan tâm, không nhận ra điều đó làm cho trẻ không phát huy hết năng khiếu của mình, hoặc khi trẻ dùng bút vẽ vẽ trang trí lên các đồ dùng trong gia đinhg lại bị la mắng Mọi người trong gia đình không biết đó là trẻ đang trải nghiệm, tự chủ động sáng tạo để tạo ra sản phẩm trang trí của mình mà trông không ra hình thù gì Có gia đình thì hình mẫu chuẩn đạo đức lại không được thực hiện: bố mẹ cãi nhau, đánh nhau, trộm cắp, chửi bới, xúc phạm người khác, điều này ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ làm cho trẻ chỉ tiếp nhận những cái xấu, cái tiêu cực mà không nhìn nhận được cái tốt đẹp trong gia đình

và xã hội Gia đình là môi trường tác động rất lớn đến nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong hoạt động VTT Vì vậy, nếu phương pháp giáo dục trẻ trong gia đình không thống nhất với nhà trường thì sẽ dẫn đến việc nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của trẻ trong HĐTH - VTT không có hiệu quả, khả năng chủ động sáng tạo của trẻ không được bồi dưỡng

Tiểu kết chương 2: Qua nghiên cứu thực trạng khả năng chủ động sáng tạo trong

hoạt động VTT đối với trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi có thể rút ra một số tiểu kết như sau:

- Khả năng chủ động sáng tạo trong hoạt động VTT của trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổ)i chiếm tỷ lệ trung bình lớn

- Bên cạnh đó, mức độ hứng thú, chủ động sáng tạo của trẻ chưa cao xuất phát từ một số nguyên nhân sau:

+ Phần lớn GV mới tập trung sử dụng các biện pháp dạy học truyền thống, đặc trưng cho GDMN nói chung, ít mang đặc thù của HĐTH - VTT

+ Đồ dùng dạy học chưa được quan tâm đầu tư, chưa có đủ cơ sở vật chất phục

vụ cho việc dạy học

+ GV chưa có những biện pháp, hình thức tích cực để kịp thời tác động đến cá nhân từng trẻ, ít tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ, phát triển ý tưởng

Việc tìm ra các biện pháp, hình thức tác động phù hợp, nâng cao khả năng chủ động, chủ động sáng tạo trong HĐTH - VTT, tìm ra các giải pháp nhằm hạn chế những khó khăn của trẻ là rất cần thiết