skkn Xây dựng và soạn giảng dạy học theo chủ đề qua bài tuần hoàn máu trong Sinh học 11 - THPT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI ---cóc---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XÂY DỰNG VÀ SOẠN GIẢNG DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ “TUẦN HOÀN MÁU “ TRONG SINH HỌC 11 – THPT MÔN: SINH HỌC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

-cóc -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

XÂY DỰNG VÀ SOẠN GIẢNG DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ

“TUẦN HOÀN MÁU “ TRONG SINH HỌC 11 – THPT

MÔN: SINH HỌC

Người thực hiện: Nguyễn Hoàng Yến Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Sinh học

THANH HÓA NĂM 2018

MỤC LỤC PHẦN I: MỞ ĐẦU Trang

I.1 Lí do chọn đề tài……….… 2

I.2 Mục đích nghiên cứu 3

I.3 Đối tượng, pham vi và thời gian nghiên cứu của đề tài 3

I.4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 4

I.5 Điểm mới của đề tài 4

PHẦN II: NỘI DUNG

II.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học theo chủ đề trong môn Sinh học … 5

II.2.Thực trạng vấn đề trước khi ứng dụng việc dạy học theo chủ đề 6

II.3 Quy trình xây dựng , soạn giảng chủ đề dạy học đề … 8

II.3.1 Các bước cơ bản xây dựng chủ đề dạy học 8

II.3.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc khai thác hiệu quả tiết dạy học 9

II.4 Thiết kế và soạn giảng chủ đề “tuần hoàn máu” – Sinh học 11 bậc THPT 10

II.5 Hiệu quả của SKKN……… 21

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 21

2 Kiến nghị …… …… 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO …… …… 23

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

XÂY DỰNG VÀ SOẠN GIẢNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC QUA BÀI TUẦN

HOÀN MÁU TRONG SINH HỌC 11CƠ BẢN

Nguyễn Hoàng Yến - Trường THPT Nguyễn Trãi TP Thanh Hóa

PHẦN I: MỞ ĐẦU I.1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục - đào tạo luôn được xem là nhân tố quan trọng, quyết định cho sựphát triển kinh tế nhanh, mạnh và bền vững Ngày 4 tháng 11 năm 2013, tổng Bíthư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 29 Hội nghị lần thứ 8, BanChấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo[12] Điều này cho thấy để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thì Giáodục đào tạo phải đổi mới toàn diện về chương trình, nội dung, phương pháp,phương tiện và thiết bị dạy học

Thực tế, nếu đặt ra vấn đề cho ngành giáo dục hiện nay là: Làm thế nào để nộidung kiến thức trở nên hấp dẫn và có ý nghĩa trong cuộc sống? Làm thế nào đểviệc học tập phải nhắm đến mục đích là rèn kĩ năng giải quyết vấn đề, đặc biệt làcác vấn đề đa dạng của thực tiễn? Làm thế nào để nội dung chương trình dạy luônđược cập nhật trước sự bùng nổ vũ bão của thông tin để các kiến thức của việc học

và dạy học thực sự là thế giới mới cho những người học?

Việc trả lời các câu hỏi trên đồng nghĩa với việc xác định mục tiêu giáo dục,

mô hình dạy học trong thời đại mới Đồng thời, cũng sẽ chỉ ra cho ta thấy nhữnglợi thế nhất định của từng mô hình khi áp dụng vào giảng dạy Hiện nay, việc dạyhọc đang tiếp cận theo dạy học theo chủ để là hướng đi đáp ứng yêu cầu cho đổimới toàn diện mà Đảng và ngành giáo dục đang quan tâm

Dạy học theo chủ đề là một mô hình mới cho hoạt động lớp học thay thế cholớp học truyền thống (với đặc trưng là những bài học ngắn, cô lập, những hoạtđộng lớp học mà giáo viên giữ vai trò trung tâm) bằng việc chú trọng những nộidung học tập có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực, với trung tâm tậptrung vào học sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề, những thực hành gắnliền với thực tiễn [7] Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theonhóm để giải quyết những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiềukiến thức khác nhau Các em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức

Tuy nhiên, việc tiếp cận áp dụng, triển khai dạy học theo chủ đề đến từng mônhọc, từng giáo viên đang còn gặp nhiều khó khăn, thiếu nhiều kinh nghiệm trongxây dựng và soạn giảng đặc biệt trong bộ môn Sinh học, đa số giáo viên vẫn cònquen theo dạy học truyền thống, ngại thay đổi trong dạy học [8]

Xuất phát từ yêu cầu đổi mới dạy học, từ giá trị của mô hình dạy học theo chủ

đề, từ thực trạng của bộ môn Sinh học bậc THPT nên tôi đã chọn đề tài:

“Xây dựng và soạn giảng dạy học theo chủ đề qua bài tuần hoàn máu

trong Sinh học 11 - THPT”.

I.2 Mục đích nghiên cứu.

Từ năm 2014 đến nay đã triển khai “hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá” một cách thường xuyên Theo

đó, mỗi tổ chuyên môn (trong đó có môn Sinh học) xây dựng ít nhất một học kỳ

02 chủ đề để giảng dạy thử, dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm… cũng là khởi đầuquan trọng giúp giáo viên có được vốn hiểu biết nhất định về thế nào là xây dựngtiết dạy, bài dạy theo chủ đề trước khi có khung chương trình cụ thể

Các hoạt động trên, chính là tiền đề thuận lợi giúp giáo viên bộ môn có cơ hộitiếp cận mô hình dạy học này trong giai đoạn sắp tới mà không vấp phải sự bỡngỡ, khó khăn ngay khi chúng ta bước vào giai đoạn thực hiện khung chương trìnhđổi mới giáo dục

Hiện nay, việc giảng dạy của giáo viên bộ môn Sinh học bậc THPT (bao gồmkiến thức, kĩ năng sử dụng kĩ thuật, phương pháp dạy học) gặp một số thuận lợi:

Thứ nhất, Sinh học là khoa học thực nghiệm, do đó nội dung kiến thức có

tính thực tiễn, gần gũi, quá trình tích hợp xây dựng chủ đề đơn môn hay liên môn,bản thân đơn vị kiến thức môn Sinh học trong chủ đề thường là được sử dụng làcác kiến thức có mỗi liên hệ với thực tiễn thông qua quan sát, mô tả, thực nghiệm,

do đó giáo viên cũng dễ dàng tạo hứng thú cho người học[1]

Thứ hai, bộ môn Sinh học cũng là bộ môn có nội dung liên hệ nhiều với các

bộ môn như Toán học, Hóa học, Địa Lý, NGLL… Do đó, khi dạy theo chủ đề, họcsinh dễ dàng tiếp cận hơn, dễ dàng nhận nhiệm vụ học tập nhờ vào sức tự tin vềkiến thức sẵn có khi yêu cầu giải quyết nhiệm vụ thực tiễn Vì thế, môn học cũnghứa hẹn thái độ tích cực, hứng thú và chủ động hơn từ phía học sinh

Thứ ba, khả năng của giáo viên bao gồm: kiến thức, kĩ năng sự dụng kỹ thuật,

phương pháp dạy học về cơ bản đã từng tiếp cận và được tập huấn khá kỹ Điềunày vô cùng hữu dụng và là tiền đề cho việc sử dụng nó vào việc khai thác các đơn

vị kiến thức trong tiết dạy học theo chủ đề Về cơ bản, dạy học theo chủ đề rất cầnnhững phương pháp này để khai thác nội dung bài học, cũng như đây là cách đểhọc sinh liên hệ thực tiễn

I.3 Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu.

I.3.1 Đối tượng

HS khối 11 trường THPT Nguyễn Trãi TP Thanh Hóa

I.3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Kiến thức bài 18;19 trong chương I, Mục B - Chuyển hóa vật chất và nănglượng ở Động vật, thuộc Phần 4 - Sinh học cơ thể, SGK Sinh học 11CB - THPT.

I.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Lập kế hoạch nghiên cứu

- Chia giai đoạn nghiên cứu

- Soạn thảo nội dung: Kiểm tra, giám sát những việc đã làm được trên thực

tế, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm

- Thể nghiệm đề tài vào thực tiễn và tiếp tục bổ sung hoàn thiện

I.5 Điểm mới của đề tài.

Hiện nay, xây dựng và tổ chức dạy học theo chủ đề trong môn sinh học hiệnnay rất mới, số lượng các chủ đề còn hạn chế về chất lượng và số lượng

Mặt khác, thực hiện dạy học chủ đề đáp ứng được một trong những mục tiêucủa đổi mới toàn diện về giáo dục hiện đại mà trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8,Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã chỉ ra Qua đề tài nghiên cứu nhằm giúpngười dạy và người học tiếp cận với xu thế dạy học trong chương trình giáo dụcTHPT mới, đó là phát triển con người mới có năng lực và phẩm chất đáp ứng sựphát triển của xã hội

PHẦN II: NỘI DUNG

II.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học theo chủ đề trong môn Sinh học bậc THPT.

II.1.1 Thế nào là dạy học theo chủ đề.

Dạy học theo chủ đề (themes based leraning) là hình thức tìm tòi những khái

niệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa,tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đềcập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó (tức là con đườngtích hợp những nội dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên hệ với nhau)làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó họcsinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn [9].Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiệnđại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ (xây dựng) kiến thức

mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin, sử dụng kiến thức vàogiải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn [9]

II.1.2 Yêu cầu của việc dạy học theo chủ đề.

a) Cơ sở lý luận:

Hiện nay, có ba lý do quan trọng cần lưu tâm và đặt chúng ta phải nghĩ đếnmột giải pháp làm thế nào để đáp ứng và giải quyết được ba vần đề này, chính là:Một, trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về Giáo dục trong đó chú trọngđổi mới phương pháp, cách tiếp cận dạy học theo định hướng phát huy tính tíchcực của học sinh

Hai, tính giới hạn về định lượng nội dung trong sách giáo khoa và quá trìnhbùng nổ thông tin, tri thức kèm theo đó là nhu cầu cập nhật kiến thức vô hạn đốivới sự học của người học

Ba, với cách tiếp cận giảng dạy truyền thống hiện có, liệu chúng ta đủ khảnăng để thực hiện các mục tiêu dạy học tích cực như: tăng cương tích hợp các vấn

đề cuộc sống, thời sự vào bài giảng; tăng cường sự vận dụng kiến thức của họcsinh sau quá trình học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn; rèn luyện các kĩ năngsống phong phú vốn rất cần cho người học hiện nay[8]

Thêm vào đó, ngoài việc quá trình dạy học hướng tới định hướng nội dunghọc như đã có, thì đổi mới dạy học hiện nay còn có tham vọng tiến xa hơn đó làđịnh hướng hình thành năng lực cho học sinh

Do đó, dạy học theo chủ đề với những lợi thế về đặc điểm như đã so sánh ởtrên so với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống, đặc biệt là nó có thể giải quyết

được ba vấn đề trên, chính là bước chuẩn bị tương đối phù hợp cho đổi mớichương trình và sách giáo khoa trong thời gian tới.

b) Cơ sở thực tiễn dạy học:

Cần khẳng định rằng, mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta đã bắt đầuchuyển hướng sang chú trọng tới định hướng phát triển năng lực học sinh Theo

đó, chúng ta kì vọng vào quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá chú trọng tăng cườngtính vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của người học vànhờ vào quá trình đó các năng lực được hình thành [9]

Thực tế trên cho thấy, khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả

tự nhiên và xã hội, đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp hoặc liênquan đến nhiều kiến thức đơn môn hoặc đa môn Vì vậy, dạy học cần phải tăngcường theo hướng tích hợp đa chiều, liên môn Do đó, hệ quả là buộc chúng ta phảixây dựng các chủ đề để tiến hành dạy học Tât nhiên, việc xây dựng các chủ đềtrong dạy học cũng không tham vọng sẽ giải quyết việc đưa toàn bộ thực tiễn vàochương trình, thậm chí mô hình này cũng chưa thể tạo ra một phương pháp giáodục hoàn toàn mới, nhưng quan trọng hơn hết chính là nó mở đường cho giáo viên

và học sinh tiếp cận với kiến thức theo một hướng khác Không phải là sự thụ động

mà là chủ động của học sinh Không phải là sự tiếp nhận kiến thức sau khi học mà

có thể là ngay khi làm nhiệm vụ học Nó cũng không chỉ dừng ở mục tiêu “đầuvào” về kiến thức mà nó còn hướng tới định hướng “đầu ra” (tức khả năng vậndụng kiến thức vào giải quyết thực tiễn, nhờ vào việc xác định các năng lực cầnphát triển song song với những mục tiêu về chuẩn nội dung kiến thức, kĩ năngtrong chương trình học [7]

Ngoài ra, một thực tế khác cũng đáng quan tâm: hiện nay, ít nhiều trongchương trình học (bao gồm cả trong một bộ môn theo bậc hoặc các môn khác nhautheo một bậc) cũng có nhiều đơn vị kiến thức có tính giao thoa, liên hệ tương đốigần hoặc trùng lặp

Ví dụ 1: Ở môn Sinh học bậc THPT, các đơn vị bài: bài 17 – Quang hợp, (Sinh học 10, tr 28); bài 8 – Quang hợp ở thực vật (Sinh học 11, tr 36), nội dung có

sự liên hệ [2], [3]

Nhằm tránh hiện trạng trên, cũng như nhằm tạo ra một đơn vị kiến thức học

có tính sâu sắc hơn, có tính liên hệ tổng thể, bao quát và đầy đủ hơn, thì việc xâydựng các chủ đề tích hợp các nội dung như đã trình bày là cần thiết

II.2.Thực trạng ứng dụng việc dạy học theo chủ đề trong bộ môn Sinh hoc hiện nay.

Dạy học theo chủ đề không phải là mô hình dạy học hoàn toàn mới trên thế

giới Tuy nhiên, ở Việt Nam việc quan tâm đến mô hình này mới chỉ dừng lại ởbước đầu tiếp cận Song, căn cứ vào thực tiễn và kế hoạch đổi mới căn bản nền

giáo dục hiện nay, có thể khẳng định mô hình dạy học này sẽ còn tiếp tục đượcnghiên cứu và thử nghiệm để có được những bài học kinh nghiệm xác đáng trướckhi chính thức áp dụng phục vụ cho chủ trương đối mới căn bản, toàn diện giáodục hiện nay.

Nhìn lại quá trình tiếp cận và triển khai có thể kể ra một số chủ trương lớn vàcác hoạt động bổ trợ liên quan đã và đang cụ thể hóa trong “khâu chuẩn bị” trong

lộ trình xây dựng mô hình dạy học theo chủ đề ở nước ta như sau:

+ Chủ trương giảm tải, cắt bỏ nhiều nội dung không cần thiết và trùng nhaugây áp lục và khó khăn cho việc dạy và học trong suốt những năm qua

+ Tập huấn về đổi mới kiểm tra đánh giá đầu ra theo định hướng phát triểnnăng lực học sinh (2014) Thực chất, đây là khâu “đi tắt, đón đầu” trong lộ trìnhtrang bị kiến thức cần thiết cho giáo viên dần tiếp cận việc dạy học theo chủ đề,trước khi có sự đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trên phương diện nội dung,

đó là cơ cấu lại môn học Đây cũng là bước đệm quan trọng của Bộ Giáo dục vàĐào tạo nhằm trang bị cho giáo viên những kỹ năng, thao tác, quy trình để giáoviên có thể áp dụng trước vào khâu kiểm tra đánh giá học sinh khi các em tham giavào một tiết học theo chủ đề

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, riêng với môn học Sinh học khi ápdụng dạy học theo chủ đề cũng gặp một số khó khăn như:

+ Giáo viên chưa chuẩn bị tâm lý, ngại thay đổi, học sinh vẫn coi Sinh học làmôn phụ

+ Môn Sinh học hiện nay còn nặng về lý thuyết và kiến thức, do đó có thểgây khó khăn cho giáo viên khi xác định nội dung xây dựng chủ đề hoặc phá vỡkết cấu nội dung

+ Quan trọng hơn hết là chưa có một khung chương trình xây dựng các chủ

đề, từ đơn môn đến liên môn

Dạy học theo chủ đề là một cách tiếp cận hoàn toàn mới mẻ Do đó, việc đưa

ra những định hướng trong quá trình xây dựng chủ đề, bao gồm cách thức, quytrình và những nguyên tắc xây dựng chủ đề chỉ là những gợi mở, tham khảo vàchờ đợi sự đóng góp tích cực từ kinh nghiệm giảng dạy của giáo viên trực tiếptham gia thực hiện mô hình này để chuyên đề có tính khả dụng

Tuy nhiên, từ các dữ liệu nghiên cứu, hầu hết đều cho rằng, trước khi bắt tayvào xây dựng chủ đề học (không chỉ đối với môn Sinh học mà còn cả đối với cácmôn học khác) theo tôi cần nắm vững những điểm sau:

Một là, chủ đề dạy học được soạn theo yêu cầu hình thành một năng lực nào

đó cho học sinh trong thực tiễn Các năng lực này tùy vào tình hình thực tế tại cơ

sở có thể thay đổi tùy vào trình độ của học sinh

Hai là, công cụ của dạy học theo chủ đề là giáo án về chủ đề đó, có liên quan

đến ít nhất kiến thức của hai đơn vị nội dung học hoặc bài trong một bộ môn hoặchai bộ môn trở lên Trong quá trình này, phương pháp dạy học có thể sử dụngchính các phương pháp tích cực trong dạy học hiện nay để khai thác chủ đề(phương pháp dự án, thảo luận…) Đồng thời, chú trọng đến yếu tố Công nghệthông tin như một phương tiện hỗ trợ đắc lực khi khai thác chủ đề

Ba là, kết quả chủ yếu, căn bản cần đạt được khi dạy học theo chủ đề phải trả

lời cho câu hỏi: Sau chủ đề học, học sinh biết làm gì? Hình thành năng lực gì?

Bốn là, tùy theo nội dung chương trình sách giáo khoa hiện nay mà việc xây

dựng chủ đề dạy học có thể là:

+ Chủ đề tích hợp: dành cho giáo viên (đưa kiến thức từ đời sống đến bài dạy);+ Chủ đề liên môn: dành cho học sinh (đưa kiến thức từ nhiều môn học đểgiải quyết các tình huống trong thực tiễn cuộc sống)

+ Chủ đề dạy học: tập hợp các đơn vị kiến thức gần nhau để xây dựng thànhmột chủ đề Tuy nhiên, ranh giới giữa các hình thức chủ đề trên cũng tương đối.Đôi khi, một chủ đề dạy học vẫn có thể bao gồm cả những đặc điểm của hai chủ đềcòn lại (cách phân loại này chỉ có tác dụng đối với giáo viên khi muốn xác địnhcấp độ đơn giản hay phức tạp của nội dung tích hợp trong chủ đề, ứng với trình độ,năng lực cụ thể của học sinh)

Năm là, hình thức dạy học chủ đề tích hợp có thể được tiến hành dạy luôn

trong chương trình Quỹ thời gian lấy ở các bài đơn lẻ, đã được dạy trong bài dạytích hợp Có thể dạy trong nhiều tiết, nên từ 2-3 tiết/chủ đề Không gian tổ chức cóthể tại lớp, sân trường… khuyến khích không gian trải nghiệm (các hoạt động thựchành, trải nghiệm, xưởng sản xuất, đi thực tế, tham quan…)

II.3 Các bước xây dựng, soạn giảng chủ đề dạy học trong bộ môn Sinh học bậc THPT và những yếu tố ảnh hưởng đến việc khai thác hiệu quả tiết dạy học theo chủ đề.

II.3.1 Các bước cơ bản xây dựng chủ đề dạy học

Theo Công văn số: 5555/BGDĐT-GDTrH của Bộ giáo dục và Đào tạo ngày 08/10/2014 Các bước xây dựng chủ đề được tiến hành gồm các bước sau:

Bước 1: Xác định nội dung, phạm vi kiến thức muốn đưa vào chủ đề Nội

dung có thể là sự tích hợp một đơn vị kiến thức trong một bài, nhiều bài, một môn,nhiều môn

Yêu cầu: Có sự liện hệ tri thức gần nhau, giao thoa hoặc trùng lặp hay có độliên đới lũy tiến, đi lên phù hợp trình độ nhận thức của học sinh

Bước 2: Căn cứ các nội dung đã được xác định tích hợp, giáo viên tiến hành

xây dựng chủ đề.

Yêu cầu: Tên chủ đề bao quát các đơn vị kiến thức muốn tích hợp, kết cấu nộidung chủ đề phải hợp lý, các đơn vị kiến thức trong chủ đề phải theo trình tự nhậnthức từ dễ đến khó, đơn giản đến phức tạp hoặc nhóm thành các chủ đề nhỏ phùhợp với nhiệm vụ học tập được giao cho học sinh

Chủ đề xây dựng vừa đúng, đủ, phù hợp và đảm bảo các yêu cầu về chuẩnkiến thức, kĩ năng trong chương trình chuẩn, cũng như các năng lực cần xây dựng,kiểm tra, đánh giá đối với học sinh

Bước 3: Tiến hành soạn giáo án theo chủ đề đã xây dựng

Bước 4: Dựa trên các nhiệm vụ học tập được đưa ra theo kế hoạch, giáo viên tiến

hành thực hiện dự án dạy Ở bước này, giáo viên cần bám sát những nhiệm vụ họccủa học sinh, đề ra các phương pháp phù hợp khai thác hiệu quả nội dung chủ đề.Tiết dạy học theo chủ đề thường được tiến hành giống như một tiết học bìnhthường ngay tại lớp học hoặc ngoài trời, nơi không gian trải nghiệm Tuy nhiên,dạy học theo chủ đề thường gắn với các nhiệm vụ học tập và gắn với giải quyết cácvấn đề thực tiễn nên khâu chuẩn bị có thể sẽ phải tiến hành trước tiết dạy nhiềutuần Các dự án cần có kế hoạch theo dõi tiến trình thực hiện để có cơ sở kiếm tra,đánh giá các năng lực học sinh ngay trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập

Bước 5: Sau khi dạy học theo chủ để giáo viên có thể tiến hành kiểm tra đánh giá

việc học theo chủ đề với những câu hỏi/ bài tập phù hợp

II.3.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc khai thác hiệu quả tiết dạy học theo chủ đề

Thứ nhất, phương pháp dạy học là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn

đến việc khai thác chủ đề học có chất lượng và đạt được mục tiêu chủ đề học đề rahay không Do đó, việc nắm vững các phương pháp khai thác của giáo viên nhưthế nào sẽ góp phần quan trọng vào việc khai thác nội dung chủ đề học tốt haykhông như thế ấy

Thứ hai, cách thức xây dựng câu hỏi/bài tập và việc giao nhiệm vụ học tập.

Căn cứ vào mục tiêu dạy học, nội dung kiến thức trong chủ đề cũng như trình độhọc sinh, một hệ thống câu hỏi định hướng sẽ được xây dựng với sự thỏa thuậngiữa giáo viên và học sinh Căn cứ vào câu hỏi định hướng này, giáo viên tổ chứccác hoạt động học tập cho học sinh nhằm giải quyết vấn đề, trả lời những câu hỏiđặt ra Như vậy, việc học tập của học sinh được định hình với những yêu cầu cụ thể

và tự nó trở nên có tính mục đích cao Thông qua các hoạt động học tập đó, giáoviên tạo cơ hội cho học sinh chủ động xây dưng cho mình một hệ thống kiến thứcmang tính chặt chẽ, sâu sắc, bản chất, thiết thực và hệ thống

Thứ ba, phải chú trọng đến phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông

tin, truyền thông là một yếu tố ảnh hưởng không hề nhỏ đến quá trình dạy học theo

chủ đề Bởi lẽ, trong mỗi chủ đề học tập, với những nhiệm vụ học tập đã được đặt

ra trước đó, học sinh phải tìm kiếm, thu thập, xử lý thông tin từ nhiều ngồn khácnhau; phải trao đổi, xuất bản thông tin để chia sẻ với người khác… do vậy côngnghệ thông tin và truyền thông sẽ được đưa vào sử dụng như một nhu cầu tư nhiêntrong quá trình học Do đó, khâu chuẩn bị một tiết dạy theo chủ đề, với những dự

án học tập, cần thiết phải bổ sung vào danh mục đồ dùng, phương tiện dạy họcnhững trang thiết bị, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho việc trình bày sản phẩm

mà nhiệm vụ học tập đã đề ra đối với học sinh

II.4 Thiết kế và soạn giảng chủ đề “tuần hoàn máu” – Sinh học 11 bậc THPT.

Các bước xây dựng chủ đề dạy học tuần hoàn máu theo trình tự các bướcđược trình bày cụ thế sau:

Bước 1 : XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ (nội dung và mục tiêu của chủ đề dạy học)

I Nội dung chủ đề.

1.1 Tên chủ đề : “Tuần hoàn máu”

Chủ đề này gồm các bài: Bài 18;19 trong chương I, Mục B - Chuyển hóa vậtchất và năng lượng ở Động vật, thuộc Phần 4 - Sinh học cơ thể, SGK Sinh học 11 -THPT

Bài 18 Tuần hoàn máu

Bài 19 Tuần hoàn máu (tt)

1.2 Nội dung chi tiết của chủ đề

- ND1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của hệ hoàn máu

- ND 2: Tìm hiểu hoạt động tim và hệ mạch

- ND 3: Đo và thống kê số liệu về nhịp tim và huyết áp của học sinh

1.3 Thời lượng

Căn cứ vào lượng kiến thức, phương pháp tổ chức dạy học chủ đề, trình độnhận thức của HS ở trường Chúng tôi thiết kế thời lượng cho chủ đề như sau:

- Thời gian học ở nhà: 1tuần nghiên cứu tài liệu “tuần hoàn máu”

- Số tiết học trên lớp: 2 tiết nghiên cứu các nội dung 1, 2

- Nêu được ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở, hệ tuầnhoàn kép với hệ tuần hoàn đơn.

- Nêu được các quy luật hoạt động của tim: tim có tính tự động, tim hoạtđộng nhịp nhàng theo chu kì

- Trình bày được cấu trúc của hệ mạch và các quy luật vận chuyển máu trong

hệ mạch

- Biết cách đo và thống kê được số liệu về nhịp tim và huyết áp

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề

- Kĩ năng khoa học: quan sát; phân loại; định nghĩa

- Kĩ năng học tập: tự học; tự nghiên cứu; hợp tác; giao tiếp

3 Thái độ:

- Vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn cuộc sống

- HS có ý thức tuyên truyền và phòng các bệnh về huyết áp, từ đó biết cáchbảo vệ sức khỏe tim mạch của mình

4 Định hướng phát triển năng lực.

- Năng lực nhận biết phát hiện và giải quyết vấn đề dựa trên hiểu biết về cấutạo của các dạng tuần hoàn, cấu tạo của tim và huyết áp

- Thu nhận và xử lí thông tin, làm các bài tập liên quan đến chu kì hoạt độngcủa tim

- Nghiên cứu khoa học: đề xuất giả thuyết, dự đoán kết quả

- Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Năng lực tư duy thông qua phân tích, so sánh, xác lập mối quan hệ giữanhịp tim và khối lượng cơ thể, mối quan hệ giữa huyết áp với tiết diện mach, độđàn hồi của mạch và dung tích máu

- Năng lực ngôn ngữ: diễn đạt trình bày nội dung dưới nhiều hình thức khácnhau