Giáo án Hóa học 9 bài 31: Sơ lược bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Hiểu được nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân.. Hoạt động 1: Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC.

I Mục tiêu.

1 Hiểu được nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân

-Biết cấu tạo bảng tuần hoàn gồm: Ô nguyên tố, chu kì, nhóm

2 Sử dụng bảng hệ thống tuần hoàn để nêu những điều biết được về ô nguyên

tố, chu kì, nhóm

II Chuẩn bị.

GV: Bảng hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hóa học

HS: Chuẩn bị bảng hệ thống tuần hoàn và ôn tập các kiến thức về cấu tạo nguyên tử

III Tiến trình tiết học.

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

+Trình bày trạng thái tự nhiên, tính chất và ứng dụng của silic?

+Trình bày các tính chất hóa học của silic đioxit Viết các PTHH minh họa?

3 Bài mới.

+ Bảng hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo như thế nào?

Hoạt động 1:

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

GV: Giới thiệu sơ lược tiểu sử nhà bác học

Međeleep và các dạng bảng hệ thống tuần

hoàn

GV: Yêu cầu HS quan sát bảng HTTH đọc

HS: Nghe giảng và ghi nhớ

thông tin SGK nêu nguyên tăc sắp xếp các

nguyên tố

GV: Gọi HS trả lời

GV: Dùng bảng HTTH để giảng về nguyên

tắc sắp xếp

HS: Cá nhân đọc thông tin SGK kết hợp quan sát bảng HTTH suy nghĩ trả lời câu hỏi Yêu cầu nêu được:

Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử HS: 1 vài HS trả lời, lớp nhận xét bổ sung HS: Nghe giảng và ghi nhớ

Hoạt động 2:

Cấu tạo bảng hệ thống tuần hoàn.

GV: Bảng hệ thống tuần hoàn có hơn 100

nguyên tố, mỗi nguyên tố chiến 1 ô gọi là ô

nguyên tố

GV: Các ô nguyên tố có điểm gì giống

nhau? Hãy quan sát ô số 12

GV: Nhìn vào ô số 12 ta biết được những

điều gì về nguyên tố?

GV: Yêu cầu hs cho biết thông tin về

nguyên tố ở ô số 11

GV: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK trả lời

câu hỏi: Số hiệu nguyên tử cho biết điều

gì?

HS: Nghe giảng

1 Ô nguyên tố

HS: Quan sát ô 12 phóng to trên bảng tuần hoàn;

HS: Suy nghĩ trả lời câu hỏi Yêu cầu nêu được:

Ô số 12 cho biết:

-Số hiệu nguyên tử là 12

-Kí hiệu hóa học là Mg

-Tên nguyên tố là Magie

-Nguyên tử khối là 24

HS: Quan sát ô số 11 và nêu những điều biết được

HS: Đọc thông tin SGK trả lời câu hỏi:

Số hiệu nguyên tử = số đơn vị điện tích hạt

GV: Lấy ví dụ với số hiệu nguyên tử của

nguyên tố Mg

GV: Vậy ô nguyên tố cho ta biết những

điều gì?

GV: Bảng HTTH có 7 chu kì, chu kì 1,2,3

là các chu kì nhỏ, chu kì 4, 5, 6 là chu kì

lớn, chu kì 7 chưa hoàn chỉnh

GV: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK +

quan sát các chu kì trong bảng HTTH cho

biết điểm giống nhau giữa các chu kì

GV: Từ điểm giống nhau đó hãy cho biết

chu kì là gì?

GV: Yêu cầu HS tìm hiểu chu kì 1 trả lời

các câu hỏi:

+ Chu kì 1 có mấy nguyên tố?

+ Điện tích hạt nhân tăng hay giảm từ H

đến He?

+Số lớp electron của các nghuyên tố là bao

nhiêu?

GV: Hãy xét các nguyên tố ở chu kì 2 xem

quy luật sắp xếp các nguyên tố có giống ở

chu kì 1 hay không?

GV: Yêu cầu HS tiếp tục tìm hiểu về các

nguyên tố ở chu kì 3

nhân= số electron trong nguyên tử=số thứ tự

HS: Nghe giảng và ghi nhớ

HS: Ô nguyên tố cho biết: Số hiệu nguyên

tử, KHHH, tên nguyên tố, nguyên tử khối

2 Chu kì ( Hàng)

HS: Nghe giảng và ghi nhớ

HS: Cá nhân đọc thông tin SGK+ quan sát các chu kì trong bảng HTTH trả lời câu hỏi Yêu cầu:

-Các nguyên tố trong chu kì có cùng số lớp electron, được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân

HS: Nêu khái niệm chu kì

HS: Cá nhân theo dõi chu kì 1 trả lời câu hỏi của gv Yêu cầu:

-Chu kì 1 có 2 nguyên tố là H và He

-Điện tích hạt nhân tăng dần H(1+),

He (2+)

-Số lớp electron là 1

HS: Chu kì 2 có 2 lớp electron, điện tích hạt nhân tăng dần từ 3+ đến 10+

GV: Yêu cầu HS nhắc lại nguyên tắc sắp

xếp các nguyên tố trong chu kì

GV: Bảng hệ thống tuần hoàn có 8 nhóm

trong đó nhóm khí hiếm có số thứ tự là VIII

hoặc không ghi số thức tự

GV: Yêu cầu HS quan sát các nguyên tố ở

nhóm 1 trong bảng tuần hoàn cho biết

những điểm giống nhau của các nguyên tố

trong cùng 1 nhóm?

GV: Vậy nhóm nguyên tố là gì?

GV: Yêu cầu hs theo dõi nhóm I và xét sự

biến thiên của các nguyên tố :

+ Số electron lớp ngoài cùng?

+ Điện tích hạt nhân biến đổi như thế nào?

GV: Yêu cầu hs tiếp tục xét quy luật biến

đổi của các nguyên tố trong nhóm VII

HS: Theo dõi bảng tuần hoàn và tìm hiểu

về chu kì 3

HS: Nhắc lại nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong chu kì

3 Nhóm (cột)

HS: Nghe giảng và ghi nhớ

HS: Làm việc cá nhân quan sát các nguyên

tố ở nhóm I và VII → trả lời câu hỏi Yêu cầu :

Nhóm I gồm toàn các nguyên tố kim loiaj

có số electron lớp ngoài cùng là 1

Nhóm VII gồm toàn các nguyên tố phi kim

có số electron lớp ngoài cùng là 7

HS: Nêu khái niệm nhóm HS: Theo dõi nhóm I chú ý tới các nguyên

tố, nguyên tác sắp xếp trả lời các câu hỏi + Đều là các nguyên tố kim loại hoạt động hóa học mạnh, có 1 electron lớp ngoài + Điện tích hạt nhân tăng dần từ 1+ đến 87+

HS: Xét sự biến thiên của các nguyên tố ở nhóm VII

4 Luyện tập củng cố.

+ Các nguyên tố trong bảng tuần hoàn được sắp xếp theo nguyên tắc như thế nào?

+ Ô nguyên tố cho biết điều gì?

+Chu kì là gì?

+ Nhóm là gì?

5 Hướng dẫn về nhà.

-Học bài theo nội dung vở ghi và sgk

-Làm các bài tập trong sgk và sách bài tập

-Ôn tập về dãy hoạt động hóa học của kim loại và mức độ hoạt động hóa học của phi kim

-Tìm hiểu trước nội dung mục III

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG HỆ THỐNG TUẦN HOÀN

CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC ( TIẾP)

I Mục tiêu.

1 Biết quy luật biến đổi tính chất của các nguyên tố trong chu kì, nhóm , áp dụng đối với chu kì 2, 3, nhóm I và VII

-Dựa vào vị trí của các nguyên tố ở 20 ô đầu suy ra cấu tạo nguyên tử, tính chất cơ bản của các nguyên tố và ngược lại

2 Dự đoán tính chất của các nguyên tố khi biết vị trí của nó trong bảng tuần hoàn và ngược lại

II Chuẩn bị.

GV: Bảng tuần hoàn Međeleep

HS: Chuẩn bị theo yêu cầu của gv

III Tiến trình tiết học.

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

+Nêu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn Ô nguyên tố cho biết điều gì? Lấy ví dụ với nguyên tố ở ô số 16

+ Chu kì là gì? Lấy ví dụ với chu kì 4

3 Bài mới.

+ Trong nhóm và chu kì tính chất của các nguyên tố thay đổi như thế nào? có tuân theo quy luật không?

Hoạt động 1:

Sự biến đổi tính chất của các nguyên tố.

GV: Thông báo quy luật biến đổi tính chất

của các nguyên tố trong 1 chu kì

1 Trong một chu kì

HS: Nghe giảng và ghi nhớ

GV: Yêu cầu hs quan sát chu kì 2 và trả lời

các câu hỏi:

+ Số electron lớp ngoài cùng thay đổi như

thế nào từ Li đến Ne?

+Sự biến đổi tính kim loại và phi kim thể

hiện như thế nào?

GV: Lấy ví dụ:

Xét các nguyên tố phi kim ở chu kì 2: Tính

phi kim tăng dần từ N đến F

GV: Muốn đánh giá độ mạnh yếu của các

phi kim người ta căn cứ vào dấu hiệu nào?

GV: Hướng dẫn hs viết các PTHH

GV: Yêu cầu hs theo dõi chu kì 3 trong

bảng tuần hoàn và trả lời các câu hỏi tương

tự chu kì 2

GV: Hướng dẫn hs viết các PTHH để

chứng minh tính kim loại giảm dần

GV: Yêu cầu hs nhắc lại quy luật biến đổi

tính chất của các nguyên tố trong chu kì

GV: Sự biến đổi tính chất của các nguyên

tố trong nhóm có gì khác trong chu kì

HS: Quan sát các nguyên tố trong chu kì 2 suy nghĩ trả lời câu hỏi Yêu cầu nêu được: + Số electron lớp ngoài cùng tăng dần từ Li

là 1+ đến Ne là 8+

+ Tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần

HS: Nghe giảng và ghi bài: N<O<F

HS: Căn cứ vào khả năng phản ứng của phi kim với H hoặc kim loại

HS: Viết các PTHH:

N2 + 3H2

0

500 c,Fe,300at

    2NH3

O2 + 2H2

0 t

   2H2O ( Nổ dễ dàng)

F2 + H2   Bongtoi 2HF

HS: Xét chu kì 3 gồm các nguyên tố kim loại : Na, Mg, Al Tính kim loại giảm dần HS: Nghe giảng và ghi bài:

2Na + 2H2O  2NaOH + H2  .

Mg + 2H2O (Hơi)  Mg(OH)2 + H2 .

Al không phản ứng với nước

HS: Nhắc lại quy luật biến đổi

2 Trong 1 nhóm

GV:Yêu cầu hs đọc sgk nêu quy luật s gk nêu quy luật

biến đổi tính chất của các nguyên tố trong

nhóm

GV: Lấy ví dụ với các nguyên tố ở nhóm I

và VII

GV: Yêu cầu hs viết các PTHH để chứng

minh tính phi kim của các nguyên tố trong

nhóm VII giảm dần

GV: Yêu cầu hs hoạt động nhóm làm bài

tập 5, 6 sgk

GV: Gọi hs trả lời

GV: Chốt đáp án đúng

HS: Cá nhân đọc sgk nêu quy luật sgk suy nghĩ trả lời câu hỏi Yêu cầu nêu được:

Số lớp electron tăng dần, tính kim loại tăng dần, tính phi kim giảm dần

HS: Nghe giảng và ghi bài

Nhóm I gồm 6 nguyên tố từ Li đến Fr

Số electron lớp ngoài cùng là 1

Tính kim loại tăng dần từ Li đến Fr

HS: Viết các PTHH

F2 + H2   Bongtoi 2HF

Cl2 + H2  as 2HCl

Br2 + H2

0 t

   2HBr.

I2 + H2

o

t cao

   2HI.

HS: Các nhóm thảo luận thống nhất đáp án cho bài tập 5 và 6 Yêu cầu:

Bài 5:Đáp án b

Bài 6:

As, P, N, O, F

As, P, N thuộc nhóm V

N, O, F ở chu kì 3

HS: Đại diện nhóm báo cáo kết quả lớp nhận xét bổ sung

Hoạt động 2:

Ý nghĩa bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.

1 Biết vị trí của 1 nguyên tố có thể suy

GV: Yêu cầu hs tìm hiểu thông tin sgk trả

lời các câu hỏi về nguyên tố A

+ Suy đoán cấu tạo nguyên tử của nguyên

tố A?

+ Nguyên tố A có tính chất như thế nào?

GV: Lấy thêm ví dụ về nguyên tố ở chu kì

2, nhóm, II, ô số 12

GV: Chốt kiến thức

GV: Nêu vấn đề: Khi biết cấu tạo của 1

nguyên tố ta có thể suy đoán vị trí của

nguyên tố và tính chất của nó được không?

GV: Yêu cầu hs nghiên cứu nội dung ví dụ

sgk trả lời câu hỏi:

+Suy đoán vị trí và tính chất của nguyên tố

X?

đoán cấu tạo nguyên tử, tính chất của nguyên tố

HS: Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi Yêu cầu:

+ Nguyên tố A có 7 electron lớp ngoài, có 7 lớp electron, điện tích hạt nhân là 17+, có

17 electron, A ở cuối chu kì 3 đầu nhóm VII

+A là phi kim hoạt động hóa học mạnh: Trong chu kì: S< A

Trong nhóm: Br < A < F

HS: Dựa vào vị trí suy đoán cấu tạo và tính chất của nguyên tố ở ô số 12

2 Biết cấu tạo nguyên tử của nguyên tố ta

có thể suy đoán vị trí và tính chất của nó

HS: Cá nhân nghiên cứu nội dung ví dụ sgk suy nghĩ và trả lời các câu hỏi Yêu cầu:

X có điện tích hạt nhân là 16+  X ở ô số 16

Có 3 lớp electron nê ở chu kì 3

Có 6 electron lớp ngoài cùng, X ở nhóm VI

X là nguyên tố phi kim

Trong chu kì 3: P< X< Cl

GV: Gọi hs trả lời.

GV: Chốt kiến thức

Trong nhóm VI: X<O

HS: Dại diện nhóm trả lời lớp nhận xét bổ sung

HS: Tự rút ra kết luận về ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

4 Luyện tập củng cố.

+ Trong chu kì và nhóm tính chất của các nguyên tố biến thiên như thế nào?

+ Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có ý nghĩa gì?

+ Làm bài tập 2 sgk trang 101

5 Hướng dẫn về nhà:

-Học bài theo nội dung vở ghi và sgk

-làm các bài tập còn lại trong sgk và sách bài tập

-Ôn tập lại toàn bộ các tính chất của phi kim và chuẩn bị các nội dung bài luyện tập

-Hướng dẫn bài tập 7 sgk

+Gọi công thức của A là SOx

+ Vì % O= 50% nên %S = 50% Ta có: 32 50