Trong tình hình hiện nay, việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc đang đặt chúng ta trước những yêu cầu và thách thức mới vì thế giáo dục cho thế hệ trẻ tình yêuquê hương đất nước, giáo dục lòng
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VẬN DỤNG GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH GIÚP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC BÀI: “CÔNG DÂN VỚI SỰ NGHIỆP XÂY
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Xuất phát từ việc thực hiện chỉ thị số 05 – CT/TW, ngày 15/05/2016 của
Bộ chính trị (Khóa XII) về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh”; công văn số 4634/BGDĐT – CT HSSV ngày21/09/2016 của Bộ GD&ĐT về việc sử dụng bộ tài liệu “Bác Hồ và những bàihọc về đạo đức, lối sống dành cho học sinh trong nhà trường”; công văn số10946/UBND – VX ngày 12/09/2017 của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc triểnkhai học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Việc triểnkhai sâu rộng, thực hiện tốt các chỉ thị trên nhằm mục đích giáo dục đạo đức, lítưởng sống, lòng yêu nước, tác phong làm việc tới tất cả người dân Đối vớiriêng học sinh THPT, một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay sống thiếu lýtưởng, đạo đức xuống cấp, thờ ơ với vận mệnh của đất nước nên việc đẩy mạnhgiáo dục họ học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là rất quantrọng
Trong tình hình hiện nay, việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc đang đặt chúng
ta trước những yêu cầu và thách thức mới vì thế giáo dục cho thế hệ trẻ tình yêuquê hương đất nước, giáo dục lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm của bảnthân mỗi học sinh trong việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc theo như mong muốncủa Bác Hồ là một việc làm rất cần thiết, rất bức thiết
Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện nay, môn GDCD giữ vai tròquan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục ý thức và hành vi của công dân,hướng công dân trở thành những người có ích trong xã hội Đây là môn học cónội dung phù hợp để giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua
đó góp phần đào tạo nên những thế hệ học sinh có đủ đức, đủ tài đứng lên làmchủ tương lai đất nước
Từ những lí do nêu trên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số kinh nghiệm vận dụng giáo dục tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giúp nâng cao hiệu quả dạy học bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ tổ quốc - GDCD 10”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu giúp giáo viên có thêm một kinh nghiệm, một cách tiếpcận mới trong việc dạy học hiệu quả bài “Công dân với sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ tổ quốc”
Đề tài nghiên cứu là một tài liệu khoa học trả lời cho câu hỏi: Vận dụng tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh như thế nào để nâng cao hiệu quả bàihọc “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” ?
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu về vai trò của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh trong nhiệm vụ giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm của mình trongviệc xây dựng và bảo vệ tổ quốc
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trang 3+ Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu về tư
tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Nghiên cứu về nhiệm vụ xây dựng vàbảo vệ tổ quốc trong tình hình hiện nay
+ Phương pháp điều tra – quan sát: Quan sát, thăm dò thực trạng để nắm
bắt được suy nghĩ của học sinh trong học tập bài “Công dân với sự nghiệp xâydựng và bảo vệ tổ quốc” với những phương pháp, cách thức dạy học khác nhau
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy thực nghiệm và đối
chứng tại một số lớp học cụ thể để xem xét tính khả thi và hiệu quả của các biệnpháp Kết quả thực nghiệm sư phạm được xử lý bằng phương pháp thống kêtoán học trong khoa học giáo dục
+ Phương pháp thống kê toán học: Xử lí số liệu thu được sau quá trình
thực nghiệm sư phạm
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Dựng nước và giữ nước cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc luôn đi đôivới nhau đã trở thành quy luật tồn tại và phát triển của dân tộc Việt Nam Sinhthời, trong quá trình lãnh đạo quân và dân ta chống xâm lược, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã nêu lên một hình mẫu cho việc giải quyết hài hòa quan hệ giữa hai lĩnhvực trên
Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm rằng: Bảo vệ Tổ quốc không phải chỉkhi chiến tranh xảy ra mà cần phải chuẩn bị nghiêm túc trong thời bình, sẵn sànggiành thế chủ động Sự nghiệp xây dựng đất nước, tăng cường khả năng quốcphòng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa phải được kết hợp chặt chẽ với nhau,
và là yêu cầu tất yếu V.I.Lê-nin nhấn mạnh rằng "Một cuộc cách mạng chỉ cógiá trị khi nó biết tự bảo vệ" Thấu triệt quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lê-nin vềxây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sau khi nhân dân ta giành được chính quyền, trongTuyên ngôn độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố:
"Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng tính mạng
và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy" Khi kẻ thù trở lại xâm lượcnước ta một lần nữa, Người kêu gọi: "Tất cả quốc dân Việt Nam phải đứng dậybảo vệ Tổ quốc"
Hai tháng sau khi đồng bào miền Nam bước vào kháng chiến, ngày 25tháng 11 năm 1945, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh ra chỉ thị "Kháng chiến,kiến quốc” Thực dân Pháp và các thế lực phản động đang âm mưu thôn tínhnước ta, "cuộc cách mạng Đông Dương lúc này vẫn còn là cuộc cách mạng dântộc giải phóng Giai cấp vô sản vẫn phải hăng hái, kiên quyết hoàn thành nhiệm
vụ thiêng liêng ấy Khẩu hiệu vẫn là "Dân tộc trên hết", "Tổ quốc trên hết", “Kẻthù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lăng, phải tập trung ngọn lửa đấutranh vào chúng"
Những tư tưởng kiên định cùng với niềm mong muốn tột cùng của Người
đó là “Nước ta được hoàn toàn độc lập, dân tộc ta được hòa bình, đồng bào ta aicũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” chính là kim chỉ nam, là độnglực, là niềm tin mãnh liệt để toàn quân và dân ta đứng lên đánh đuổi được kẻ thùxâm lược, dù cho đó là thực dân Pháp hay đế quốc Mỹ Tư tưởng của Người
Trang 4chính là kết tinh của truyền thống đấu tranh giữ nước đáng tự hào của dân tộc tavới truyền thống nhân đạo, yêu tự do, yêu hòa bình mà cha ông đã truyền lại chochúng ta Nếu không có tư tưởng của Người làm sao chúng ta có thể vượt quađược những đau thương, mất mát lớn lao như vậy, làm sao chúng ta có thể đánhbại kẻ thù với sức mạnh và sự bạo tàn khủng khiếp đó.
Hồ Chí Minh, Người đã hy sinh cả tuổi xuân của mình, cả hạnh phúc dùđơn giản nhất của mình, Người đã dành cả cuộc đời mình vì dân vì nước Tưtưởng, đạo đức của Người vẫn mãi soi đường chỉ lối cho chúng ta Ngày nayviệc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam ta đang đứng trước những thách thứcmới, những thách mới, điển hình như: Biển đông, một phần máu thịt của đấtViệt Nam ta đang bị dòm ngó, bọ đe dọa chiếm đoạt bởi chính kẻ mà chúng tađang xem là anh em Để sống sao cho xứng đáng với cha ông, xứng đáng vớiniềm tin tưởng của Người chúng ta phải đấu tranh, lúc cần mềm dẻo ta mềm dẻokhi cần phải cứng rắn ta cứng rắn thì mới giữ được toàn vẹn lãnh thổ Làm đượcđiều này thì chúng ta phải luôn cần một ngọn đuốc soi đường chỉ lối, luôn cầnmột niềm tin để sống và chiến đấu đó chính là tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh
Vì những lẽ đó nên việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh là việc làm vô cùng cần thiết Làm tốt việc này chúng ta sẽ giúp thế hệ trẻ
có động lực, có niềm tin, ý thức được trách nhiệm của mình trong công cuộc xâydựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay
Một điều quan trọng nữa đó là: tình cảm của toàn thể người dân Việt Namdành cho chủ tịch Hồ Chí Minh rất lớn lao, rất mãnh liệt Từ nhỏ các em họcsinh đã được nghe kể truyện về Bác, được xem những hình ảnh vô cùng gần gũithân thương của Bác với nhân dân, đặc biệt là tình yêu vô bờ mà Bác dành chothanh thiếu nhi Việt Nam Chính vì vậy khi dạy học nói chung, dạy học bộ mônGDCD nói riêng việc kết hợp giữa giáo dục tư tưởng đạo đức, phong cách củaBác Hồ với việc dạy học kiến thức bộ môn sẽ gây hứng thú, tác động vào chínhtâm tư tình cảm của học sinh Đó chính là cơ sở tâm lý học giúp học học tập chủđộng và đạt hiệu quả cao
2.2 Thực trạng của đề tài
Từ thực tiễn quá trình dạy học đồng thời thông qua việc tìm hiểu, điều tra
từ giáo viên và học sinh ở các trường THPT trên địa bàn; tổng hợp các thông tin
có được khi tìm hiểu trên các phương tiện thông tin tôi nhận thấy trong việc vậndụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào dạy học nội dung “Công dân với sự nghiệp xâydựng và bảo vệ tổ quốc” tồn tại những thực trạng sau:
+ Đối với giáo viên:
- Hầu hết giáo viên đều quan tâm đến việc vận dụng kiến thức liên môn, về
tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc dạy học kiến thức bộ môn
- Đa số giáo viên gặp khó khăn trong việc lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo
đức, tác phong Hồ Chí Minh kết hợp với dạy học kiến thức bộ môn GDCD nóichung, nội dung “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc nói riêng”
Trang 5- Nhiều giáo viên còn ngại tìm hiểu, nghiên cứu để bổ sung nội dung mới
về tư tưởng đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh vào các bài dạy Đa số vận dụngcác kiến thức bắt buộc theo như yêu cầu của các công văn, chỉ thị của các cấpquản lí giáo dục
+ Đối với học sinh:
- Đa số học sinh có hứng thú khi được nghe những câu chuyện, những hìnhảnh, video về Bác Hồ Các em dễ xúc động và dễ tiếp cận, tiếp thu kiến thứcchuyên môn
- Một bộ phận các em học sinh còn thờ ơ với môn học, một bộ phận chưa
có ý thức cao trong việc học tập các kiến thức quan trọng của môn học
- Nhiều học sinh không những thiếu hứng thú với việc học tập nội dung
“Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” mà thực tế họ khá thờ ơvới hiện thực đất nước, với sứ mệnh “bảo vệ tổ quốc” trong tình hình hiện nay
2.3 Các giải pháp giải quyết vấn đề
Ý thức được tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh trong việc dạy học và giáo dục học sinh Tôi đã áp dụng hiệuquả vào dạy học đối tượng học sinh lớp 10 trong bài dạy “Công dân với sựnghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” bằng các giải pháp được trình bày sau đây
2.3.1 Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu sâu sắc về lòng yêu nước.
Để giúp học sinh hiểu rõ được khái niệm lòng yêu nước giáo viên có thể
kể những câu chuyện, chiếu những hình ảnh hoặc video về Bác Hồ Chẳng hạn
GV có thể kể câu chuyện về Bác Hồ với một người bạn trước khi Người lênđường cứu nước, câu chuyện Bác làm phụ bếp trên chuyến tàu giúp Bác rời quêhương lên đường cứu nước…
Ví dụ 1: Hoạt động dạy và học nội dung: Lòng yêu nước là gì?
Hoạt động của GV và HS Nội dung trình chiếu, ghi bảng
- GV: Giáo viên trình chiếu
Bác Hồ trước khi Người lên
đường đi cứu nước
- Học sinh theo dõi
Một vị trí thức ở Sài Gòn kể lại cho tôi:
"Trong khi còn học ở trường Chasseloup– Laubat, tôi gặp một người thanh niên ở Trung bộ vào Sài Gòn ở nhà một người bạn Vì cùng một lứa tuổi, cho nên chúng tôi lập tức trở nên đôi bạn thân Tôi đưa anh đến trước tiệm cà phê của Pháp xem đèn điện, xem chiếu bóng và máy nước
Những cái đó trước kia anh chưa hề thấy.
Một hôm tôi mời anh ăn kem Anh rất lạ Lần đầu tiên anh mới nếm mùi kem.
Sau ít hôm, anh đột nhiên hỏi tôi: "Anh Lê, anh có yêu nước không?"
Tôi ngạc nhiên và đáp: "Tất nhiên là có chứ!"
"Anh có thể giữ bí mật không?"
"Có".
"Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các
Trang 6- GV: Đọc cho học sinh
nghe đoạn thơ trích trong
bài thơ “Sao chiến thắng”
của Chế Lan Viên
- GV: Đặt vấn đề: Những
chiến sĩ Việt Nam mà các
em thấy trong video và Bác
Hồ kính yêu của chúng ta
có đặc điểm gì chung?
- HS: trả lời
- GV: Chốt lại vấn đề: Các
chiến sĩ và Bác đều có điểm
chung là lòng yêu nước
Bị lôi cuốn vì lòng hăng hái của anh, tôi đồng
ý Nhưng sau khi suy nghĩ kỹ về cuộc phiêu lưu, tôi không có đủ can đảm để giữ lời hứa.
Vài ngày sau, tôi không gặp lại anh bạn nữa Tôi đoán là anh ta đã đi ngoại quốc Anh ta đi bằng cách nào? Tôi không biết Về sau, tôi chỉ biết người thanh niên yêu nước đầy nhiệt huyết ấy là Nguyễn Ái Quốc, là Hồ Chủ tịch của chúng ta ngày nay".
+ “Ôi tổ quốc ta yêu như máu thịt Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng
Ôi tổ quốc! nếu cần ta chết Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi con sông…”
Lòng yêu nước là tình yêu quê hương đất nước
và tinh thân sẵn sàng đem hết khả năng của mình phục vụ lợi ích của tổ quốc
2.3.2 Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu, nắm vững được truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.
Yêu nước là một truyền thống đạo đức thiêng liêng và cao quý của dân tộcViệt Nam Vì thế việc giáo dục cho học sinh hiểu biết, nắm vững, khắc sâu và tựhào về truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam là việc làm rất cần thiết vàquan trọng Đối với nội dung kiến thức này giáo viên có thể tích hợp giáo dục tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh với việc dạy học kiến thức, nội dung bộ môn Cụ
thể giáo viên có thể dẫn dắt: Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: “Dân ta có một lòng
Trang 7nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của dân tộc ta Từ xưa đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và cướp nước”
+ Đối với biểu hiện của lòng yêu nước: Tình cảm gắn bó với quê hương đấtnước
GV dẫn dắt: Năm 1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Bác
Hồ mới về lại quê hương, Bác đặt bước chân đầu tiên lên đất Cao Bằng, Bác vôcùng xúc động khi sau bao năm mới được trở về quê hương, Người đã cầm trêntay nắm đất và hôn nó trên môi Qua hình ảnh đó chúng ta mới thấy tình yêu quêhương đất nước của Bác Hồ mới lớn lao và mãnh liệt dường nào
+ Đối với biểu hiện của lòng yêu nước: Tình yêu thương đối với đồng bào,giống nòi, dân tộc có thể thực hiện theo hướng sau:
- Giáo viên: Tổ chức chia nhóm cho học sinh thi kể chuyện về Bác Hồ
trong hành trình Người đi tìm đường cứu nước Các câu chuyện cóthể do học sinh tự tìm hiểu từ trước hoặc giáo viên cung cấp cho các
em đọc trước
- Sau khi học sinh kể các câu chuyện giáo viên phân tích, đánh giá và
kết luận: Con đường cứu nước Bác đã đi không bằng phẳng mà ngượclại vô cùng gian nan, khổ cực Chỉ có những con người có trái timthương yêu đồng bào bao la, có lòng yêu nước lớn lao, có đức hy sinhcao cả cho dân tộc mới đủ sức vượt qua Trên hành trình ấy Bác Hồ
đã nhiều lần phải bật khóc, năm 1909 tại Bình Thuận Bác đã khóc khithấy rất nhiều người ngư dân lặn hụp trong sóng biển để kéo con tàuPháp vào bờ; Bác đã khóc tại Bờ Biển Ngà (Châu Phi) khi thấy nhiều
em nhỏ da đen lặn tìm những đồng xu do bọn thực dân ném xuốngqua các mạn tàu… Bác đã khóc, giọt nước mắt của Người không khóccho sự vất vả, khó khăn của mình mà khóc cho những người bị đàn
áp, bị áp bức dù đó là người dân Việt Nam hay một người da đen ởmột quốc gia bất kì nào Như vậy chúng ta có thể hiểu rằng tình yêuthương của bác là vĩ đại, là lớn lao, nó vượt xa rất nhiều những mongmuốn và suy nghĩ của bất kì ai, tình thương ấy, sự hi sinh cao thượng
ấy đã giúp Bác vượt qua rất nhiều khó khăn trên còn đường cứu nướccủa mình
Giáo viên có thể dẫn thêm rằng: Bác Hồ kính yêu trong cuộc đời cùa
mình đã có một ham muốn, ham muốn đến tột bậc đó là “Đất nước được độclập, dân ta hoàn toàn được tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũngđược học hành”
Thông qua những câu chuyện, những vấn đề được dẫn dắt như trên họcsinh sẽ hiểu sâu sắc rằng: Bác Hồ của chúng ta lúc Người vui nhất là lúc dân ta
tự do, đất nước độc lập, khi Người buồn nhất là người dân còn bị áp bức, bị đàn
áp bóc lột
+ Đối với biểu hiện của lòng yêu nước: Đoàn kết kiên cường bất khuấtchống giặc ngoại xâm
Trang 8Với nội dung này giáo viên có thể dẫn dắt: Đoàn kết là sức mạnh nội sinhcủa dân tộc ta, là một truyền thống đạo đức thiêng liêng và cao quý Bác Hồ đãluôn quan tâm và nhấn mạnh để chúng ta hiểu rẳng chỉ có đoàn kết chúng ta mới
có được sức mạnh để đánh tan mọi kẻ thù xâm lược dù cho chúng hùng mạnh rasao, tàn ác thế nào
Người đã dạy: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công”
Người đã sáng tác bài thơ rất hay, ý nghĩa để giáo dục chúng ta:
Con cáo và tổ ong
Ong kia yêu giống, yêu nòi Đồng tâm hiệp lực đuổi loài cáo đi Bây giờ ta thử so bì
Ong còn đoàn kết huống chi là người!
Nhật, tây áp bức giống nòi
Ta cần đoàn kết để đòi tự do.
+ Đối với biểu hiện của lòng yêu nước: Cần cù sáng tạo trong lao độngGiáo viên có thể kể câu chuyện Bác Hồ học ngoại ngữ Bác của chúng talàm phụ bếp trên con tàu của Pháp, phục vụ hơn 1000 người Bác dạy từ tờ mờsáng, làm quần quất đến nửa đêm Vậy mà Bác vẫn dành thời gian cho việc họcngoại ngữ, Bác lao động vất vả để lấy tiền nuôi sống bản thân, để làm cách mạngcòn học ngoại ngữ để hiểu, để giao tiếp với người khác, để viết báo tuyên truyềncách mạng
Giáo viên nêu bật lên tinh thần hăng say lao động bất chấp mọi khó khăn,gian khổ: Khi ỏ Pháp, đêm lạnh Bác dùng viên gạch nung đỏ để ở dưới gầmgiường sưởi ấm Ở thủ đô Luân Đôn tráng lệ nhưng Bác của chúng ta vẫn làmnghề quét tuyết, đêm về trời rất lạnh dưới độ âm
“Người nhớ chăng gió rét thành Ba – Lê (Pari)
Một viên gạch hồng Bác chống lại cả mùa băng giá
Và sương mù thành Luân Đôn ngươi có nhớ
Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm khuya… (Chế Lan Viên)”
Là một người yêu lao động, không quản ngại gian nan trong lao động,Người đã dạy chúng ta: “Thi đua là yêu nước, yêu nước là phải thi đua…”
Trang 9Thông qua những câu chuyện và vấn đề dẫn dắt trên giáo viên sẽ giúp họcsinh hiểu sâu sắc về tấm gương lao động cần cù, không quản khó nhọc của Bác.Học sinh sẽ ý thức được lao động không chỉ để nuôi sống bản thân, giúp ích chogia đình mà lao động còn giúp chúng ta xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
2.3.3 Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu, nắm vững được trách nhiệm của công dân trong xây dựng tổ quốc.
Với nội dung này giáo viên nên nhấn mạnh đến lời dạy của Người đối vớithanh niên:
“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên”
Hay là “Đâu cần thanh niên có – Đâu khó có thanh niên”…
Thông qua đó giáo viên sẽ giúp học sinh hiểu rằng Bác rất tin tưởng,mong muốn và kì vọng thế hệ thanh niên ngày nay sẽ luôn cố gắng học tập, rènđức, luyện tài để xây dựng tổ quốc ta vững mạnh sánh vai với các cường quốcnăm châu Để học sinh ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong việc học tập,rèn đức luyện tài để xây dựng tổ quốc giáo viên có thể đọc lại lời căn dặn thiếttha của Bác Hồ trong thư Bác gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của
nước Việt Nam: " Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay ko, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu"
Nhằm giúp học sinh ý thức được rằng việc làm tốt dù là rất nhỏ của mìnhcũng góp phần xây dựng đất nước tươi đẹp, giàu mạnh giáo viên nên dẫn dắt và
kể cho học sinh nghe câu truyện về Bác: Biển cả do cái gì tạo nên?
Ví dụ 2: Hoạt động dạy và học nội dung: Trách nhiệm xây dựng tổ quốc Hoạt động của GV và HS Nội dung trình chiếu, ghi bảng
Sau khi học sinh trả lời,
giáo viên chốt lại vấn đề:
Để có được đất nước Việt
Nam toàn vẹn lãnh thổ như
ngày hôm nay, để các em
được học hành, được vui
Câu chuyện: Biển cả do cái gì tạo nên?
Năm 1968, các ông Hà Huy Giáp, Lê Xuân Đồng, Phan Hiền được Bác Hồ mời đến trao đổi
về việc biên soạn lại sách “Người tốt - Việc tốt”.
Bác chỉ chồng tài liệu cao gần nửa mét trên bàn và cho biết đó là những bài báo và báo cáo viết về hơn bốn nghìn người được Bác thưởng huy hiệu trong mấy năm qua Bác đã sắp xếp lại thành
18 tập Nếu kể cả tập thứ 19 đang làm dở dang thì
số người được Bác khen đã lên tới năm nghìn.
Những tập tài liệu đều đóng bìa vở học sinh, giấy nền bên trong là giấy báo cũ Những bài báo và báo cáo về Người tốt - Việc tốt được cắt dán cẩn thận trên giấy báo Bài nào cũng mang bút tích của Bác bằng mực đỏ hoặc bút chì đỏ, ghi
rõ tặng một hay mấy huy hiệu.
Bác nói đùa:
Trang 10tuổi trẻ, mất đi xương máu,
nhiều người đã hy sinh cả
tính mạng của mình để bảo
vệ đất nước Chúng ta còn
phải biết ơn Bác Hồ,
Người cha gia dân tộc, đã
hơn, tươi đẹp hơn” theo
đúng như mong muốn của
Trước khi các em trả lời câu
hỏi GV kể cho các em nghe
Bác trao cho ông Giáp mấy tờ giấy đánh máy ghi rõ mỗi ngành, mỗi giới, mỗi địa phương
có bao nhiêu người được khen thưởng Bác phê bình một số cán bộ lãnh đạo mải làm công tác sự
vụ hơn là để tâm sức xây dựng con người mới…, cho nên không chịu theo dõi việc làm hàng ngày của quần chúng nhân dân… và hỏi:
- Hình như các chú cũng chưa coi trọng những việc nhỏ như thế?
Không đợi trả lời, Bác nói tiếp:
- Các chú có biết biển cả do cái gì tạo nên
không? Từng giọt nước nhỏ thấm vào lòng đất,
chảy về một hướng mới thành suối, thành sông, rồi thành biển Một pho tượng hay một lâu đài
cũng phải có cái nền mới đứng vững được Nhưng người ta dễ nhìn thấy pho tượng và lâu đài mà không chú ý đến cái nền Như thế thì chỉ thấy ngọn
mà quên mất cái gốc.
Ngừng một lúc, Bác nói tiếp:
- Bác chỉ muốn nhắc nhở các chú một điều: Chớ bỏ qua những việc mà các chú tưởng là
tầm thường Nếu cứ ngồi kể lại những gương
Người tốt - Việc tốt thì kể mãi cũng chẳng hết được Tất cả những việc làm như vậy đều nói lên tinh thần yêu nước, đạo đức trong sáng, thuần phong mỹ tục của nhân dân ta Chúng ta đánh giặc và xây dựng mỹ tục của nhân dân ta Chúng
ta đánh giặc và xây dựng xã hội mới bằng những việc làm muôn hình muôn vẻ của hàng chục triệu con người như thế, chứ không phải chỉ bằng thành tích nổi bật của một số cá nhân anh hùng…
Những việc thanh niên cần phải làm cho thật tốt:+ Chăm chỉ, sáng tạo trong học tập, lao động; cómục đích, động cơ học tập đúng đắn: Học đểngày mai xây dựng đất nước
+ Tích cực rèn luyện đạo đức, tác phong; sốngtrong sáng, lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội;
Trang 11- GV: Nhận xét, đánh giá.
Nhấn mạnh những việc học
sinh, thanh niên cần làm
Giáo viên lưu ý học sinh
khắc sâu bài học trong câu
được những việc lớn lao là
xây dựng đất nước giàu
mạnh Mỗi một việc tốt của
các em như những giọt
nước rơi xuống lòng biển
sâu, muôn triệu giọt nước
biển sẽ đầy, muôn triệu việc
tốt thì nước ta sẽ giàu lên,
mạnh lên….
biết đấu tranh với các biểu hiện của lối sống laicăng, thực dụng, xa rời các giá trị văn hóa – đạođức truyền thống của dân tộc
+ Quan tâm đến đời sống chính trị của địaphương, của đất nước Thực hiện tốt mọi chủtrương, chính sách của Đảng và pháp luật củaNhà nước; đồng thời vận động mọi người xungquanh cùng thực hiện
+ Tích cực tham gia góp phần xây dựng quêhương bằng những việc làm thiết thực, phù hợpvới khả năng như: Bảo vệ môi trường, phòngchống tện nạn xã hội, xóa đói nghèo, chống tiêucực, tham nhũng…
+ Biết phê phán, đấu tranh với hành vi ngược lạilợi ích quốc gia, dân tộc…
2.3.4 Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu, nắm vững được trách nhiệm của công dân trong sự nghiệp bảo vệ tổ quốc.
Để giúp học sinh ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong sự nghiệpxây dựng và bảo vệ tổ quốc giáo viên có thể nêu lên chính tấm gương hy sinhcủa Bác Hồ với một mục đích lớn lao, một mong muốn tột cùng của Người đólà: “Nước ta được hoàn toàn độc lập, dân tộc ta được hòa bình, đồng bào ta aicũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Chính tình thương con ngườibao la như thế, chính khát vọng nhân văn cao đẹp như vậy đã giúp Bác Hồ hysinh tất thảy hạnh phúc, niềm vui của cá nhân để sống, lao động, chiến đấu quênhết khó khăn, gian khổ để phấn đấu đạt được mục tiêu cao cả, vĩ đại đó củaNgười Giáo viên có thể cho học sinh nghe một số bài hát về Người, chẳng hạnnhư: Bác Hồ một tình yêu bao la (Thuận Yến); miền trung nhớ Bác (ThuậnYến); Tiếng hát giữa rừng Pác Pó (Nguyễn Tài Tuệ); Bến Nhà Rồng (TrầnHoàn)….để học sinh hiểu rõ hơn về Bác với tình yêu nước bình dị nhưng lại rấtlớn lao, vĩ đại
Giáo viên nên dẫn dắt để học sinh hiểu tư tưởng, lập trường kiên định của
Bác trong công cuộc bảo vệ tổ quốc, chẳng hạn: Trong cuộc đời hoạt động cách
mạng của mình, Bác luôn quan tâm về cội nguồn dân tộc, luôn biết ơn và dành
sự ngưỡng mộ, thành kính đến các những người đã có công dựng nước, giữ nước Năm 1954, trong cuộc nói chuyện với các chiến sĩ bộ đội tại đền Hùng (Phú Thọ), Bác đã căn dặn: “Các vua Hùng đã có công dựng nước bác cháu ta
Trang 12phải cùng nhau giữ lấy nước” Lời căn dặn này là một động lực là điểm tựa tinh thần rất quan trọng cho đồng bào, chiến sĩ ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ tổ quốc cả xưa và nay.
Ví dụ 3: Hoạt động dạy và học nội dung: Trách nhiệm bảo vệ tổ quốc
Hoạt động của GV và HS Nội dung trình chiếu, ghi bảng
GV: Cho học sinh nghe bài hát
“Miền Trung nhớ Bác” để nói lên
tình yêu quê hương đất nước vô bờ
của Bác Hồ
HS: Lắng nghe, cảm nhận
GV: Dẫn dắt bằng việc kể cho
các em nghe câu chuyện về Bác Hồ
nói chuyện với các chiến sĩ ở Đền
Hùng (Phú Thọ)
GV: Bác Hồ thường dạy chúng
ta là: “Dân ta phải biết sử ta, Cho
tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Các em hiểu như thế nào về câu thơ
trên?
HS:…
GV: Câu thơ muốn nhắc nhở
chúng ta phải tìm hiểu về lịch sử anh
hung của dân tộc ta, vì sử dạy cho ta
những chuyện vẽ vang của tổ tiên ta
Để chúng ta thấy công lao to lớn của
cha ông đi trước, để chúng ta thấy ý
nghĩa được sống trong một đất nước
Việt Nam hôm nay… Bác lại dạy
chúng ta:
“Các vua Hùng đã có công
dựng nước,
Bác cháu ta phải cùng nhau
giữ lấy nước”
Các em hiểu như thế nào về lời
dạy của Bác trong câu thơ trên?
HS: …
GV: Qua câu thơ trên, Bác Hồ
muốn nhắc nhở chúng ta về trách
nhiệm bảo vệ giang sơn, đất nước mà
cha ông chúng ta đã đổ bao mồ hôi,
xương máu và phải trải qua thời gian
lâu dài với những thử thách đầy gian
Câu chuyện:
Bác Hồ với bộ đội ở Đền Hùng
Trước khi vào tiếp quản Thủ đô, Đại đoàn 308 có vinh dự được Bác Hồ trực tiếp giao nhiệm vụ Trong kháng chiến chống Pháp, đã nhiều lần Bác đến với Đại đoàn 308 - đơn vị chủ lực đầu tiên của quân đội ta, nhưng lần này là một cuộc gặp gỡ đặc biệt, vào một thời điểm đặc biệt: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vừa thắng lợi; cách mạng Việt Nam chuyển sang giai đoạn mới; nơi gặp là một địa linh: Đó là Đền Hùng, biểu tượng của cội nguồn dân tộc.
Chính tại nơi đây, trong cuộc gặp
gỡ, giao nhiệm vụ lịch sử với cán bộ Đại đoàn 308, Bác Hồ đã có câu nói bất hủ
để lại cho muôn đời con cháu mai sau:
“Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
Tháng 9/1954, các trung đoàn thuộc Đại đoàn 308 đang hành quân về tập kết gần Hà Nội Bỗng có lệnh triệu tập một số cán bộ từ đại đội trở lên đi gặp cấp trên nhận chỉ thị.
Sáng 19/9/1954, cán bộ đại đoàn
đã đến Đền Giếng Đồng chí Đại đoàn phó Vũ Yên tập hợp bộ đội Cửa Đền Giếng mở, Bác Hồ từ trong nhà bước ra Mọi người reo lên: “Bác Hồ! Hồ Chủ tịch muôn năm!” Bác vẫy tay ra hiệu cho mọi người tiến lên, ngồi quanh mình Rồi Bác cũng ngồi ngay xuống bậc cửa đền Cũng như mọi lần, cuộc gặp gỡ của Bác