Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam (Luận án tiến sĩ)

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HOÀNG CAO LIÊM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH HÀ NAM

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HOÀNG CAO LIÊM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH HÀ NAM

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các

số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

Tác giả luận án

Hoàng Cao Liêm

ii

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU

HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TỪ NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC 81.1 Những công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến đề tài luận án 81.2 Những công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài luận án 131.3 Đánh giá kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và khoảng

trống cần tiếp tục nghiên cứu 23

Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG GIAO THÔNG

2.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước 292.2 Lý luận chung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ

tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh 442.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ

tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước 71

Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY

DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

3.1 Thực trạng đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ

từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam 783.2 Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam từ

năm 2011-2017 913.3 Đánh giá chung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu hạ

tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam

từ năm 2011-2017 106

iii

Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ

NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG

GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI TỈNH HÀ NAM 1254.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng

kết cấu hạ tầng giao thông vận tải từ ngân sách nhà nước tại tỉnh

Hà Nam 1254.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu

hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà

Nam đến 2025 136

KẾT LUẬN 154

DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ 156

PHỤ LỤC 167

iv

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BOT : Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao

BT : Xây dựng - Chuyển giao

ĐTXD : Đầu tư xây dựng

GDP : Tổng sản phẩm trong nước

GRDP : Tổng sản phẩm trên địa bàn

GTĐB : Giao thông đường bộ

GTVT : Giao thông vận tải

Hà Nam hiện nay 86Bảng 3.4: Vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ

tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2017 88Bảng 3.5: Tỷ trọng vốn đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ so

với đầu tư xây dựng cơ bản 89Bảng 3.6: Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020ngành

giao thông vận tải tỉnh Hà Nam 97

vi

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

Trang Hình 1.1: Khung phân tích luận án 28Hình 2.1 Các giai đoạn của một dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước 43Hình 3.1: Bản đồ vị trí địa lý tỉnh Hà Nam và liên hệ vùng 78Hình 3.2: Tăng trưởng GRDP của tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2017 80Hình 3.3: Quy trình quản lý nhà nước trong lập kế hoạchđầu tư công

nguồn vốn ngân sách tỉnh 96Hình 3.4: Đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đầu tư xây dựng

kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước 117Hình 4.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về PPP 151Hình 4.2: Đánh giá về các giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà

nước đối với đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông

đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam 153

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hệ thống giao thông vận tải được ví như mạch máu trong cơ thể, nền kinh tế của mỗi quốc gia muốn phát triển ổn định thì vấn đề phát triển mạng lưới GTVT có ý nghĩa quan trọng Hơn 30 năm đổi mới và phát triển, ở cấp quốc gia mạng lưới GTVT đã xây dựng mới và nâng cấp được nhiều công trình giao thông quan trọng như sân bay, bến cảng và các tuyến quốc lộ huyết mạch như: cao tốc Hà Nội - Ninh Bình, Sài Gòn - Trung Lương, Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng là yếu tố căn bản góp phần vào phát triển kinh tế -

xã hội đất nước và mở rộng giao lưu với nước ngoài

Ở cấp địa phương, chính quyền cấp tỉnh qua các nhiệm kỳ đều coi phát triển KCHT giao thông là nhiệm vụ quan trọng với những định hướng, mục tiêu cụ thể Một mặt để kết nối với mạng lưới giao thông quốc gia và mặt khác kết nối với các địa phương trong tỉnh tạo đà phát triển kinh tế - xã hội Trong đó, có các tỉnh xếp vào top 10 tăng trưởng GDP của cả nước như Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Dương,

Hà Nam là tỉnh nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng và là cửa ngõ phía Nam của thủ đô Hà Nội, có nhiều lợi thế về phát triển GTĐB Cùng với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa để phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các Khu công nghiệp, Cụm công nghiệp, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, vấn đề phát triển hệ thống KCHTGTĐB được xác định là mục tiêu cấp bách, thường xuyên của tỉnh

Nhận thức rõ vai trò quan trọng của KCHT GTVT nói chung và KCHTGTĐB nói riêng, chính quyền tỉnh Hà Nam đã luôn chủ trương ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, đáp ứng yêu cầu GTVT đi trước “mở đường" để tạo tiền đề thúc đẩy kinh tế phát triển Trong những năm qua, KCHTGTĐB tỉnh Hà Nam đã có sự phát triển đáng kể, KCHTGTĐB không

2

ngừng được mở rộng, nâng cấp đã kéo các thành phố trong khu vực (Hưng Yên, Hải Phòng, Nam Định, Ninh Bình và thủ đô Hà Nội) xích lại gần nhau hơn Đồng thời giảm dần chênh lệch về khoảng cách để phát triển kinh tế giữa các huyện trong tỉnh Kết quả đạt được về phát triển KCHTGTĐB những năm qua ở Hà Nam đã hình thành mạng lưới giao thông gắn kết giữa giao thông quốc gia và giao thông địa phương xuống đến huyện, xã kết hợp với chương trình xây dựng nông thôn mới Hệ thống GTĐB của tỉnh nói chung có sự thay đổi về số lượng và chất lượng, được đánh giá cao

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN tại tỉnh Hà Nam còn những bất cập Một mặt,

về phía vĩ mô hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách còn chồng chéo, thiếu đồng bộ Mặt khác, ở cấp tỉnh tuy được phân cấp mạnh về QLNN đối với ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện đang bộc lộ những bất cập về cơ chế phối hợp trong xây dựng quy hoạch,

kế hoạch, quản lý, giám sát, phân bổ nguồn lực dẫn đến những sai sót, lãng phí, thất thoát, kể cả lợi dụng bất cập trong quản lý để trục lợi cá nhân làm suy giảm chất lượng các công trình, dự án, làm giảm hiệu lực và hiệu quả của công tác QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ ngân sách nhà nước

Từ thực tế đó, vấn đề “Quản lý Nhà nước về đầu tư xây dựng kết cấu

hạ tầng giao thông đường bộ từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam”

được nghiên cứu sinh lựa chọn làm đề tài luận án Tiến sĩ kinh tế chuyên ngành quản lý kinh tế

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở xây dựng khung lý thuyết về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN cấp tỉnh trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Từ đó là căn cứ khoa học để khảo sát đánh giá thực tiễn nội dung QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN tại tỉnh Hà Nam thời gian qua (giai

3

đoạn 2011-2017) Đồng thời đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm thực hiện QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh Hà Nam đến năm 2025

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Một là, trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý luận QLNN về ĐTXD

KCHTGTĐB từ NSNN cấp tỉnh, kế thừa có bổ sung những điểm mới để phù hợp với yêu cầu phát triển để hoàn thiện khung lý thuyết về QLNN đối với ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN

Hai là, nghiên cứu kinh nghiệm QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ

NSNN của một số tỉnh có điều kiện tương đồng để chỉ ra những thành công

và hạn chế về QLNN đối với ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN làm bài học để rút kinh nghiệm vận dụng và tránh lặp lại sai lầm của các địa phương

Ba là, căn cứ vào các số liệu, tư liệu khảo sát thực tế theo các nội dung

đã được xây dựng, đề cập ở Chương 1 để phân tích, tổng hợp, đánh giá những kết quả đạt được, những khó khăn vướng mắc về QLNN đối với ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN Đồng thời chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến kết quả trên cả về kết quả đạt được và những tồn tại

Bốn là, trên cơ sở dự báo về mục tiêu phát triển hệ thống GTĐB của tỉnh

cũng như của cả nước, để đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống KCHTGTĐB của tỉnh Hà Nam đến năm 2025, luận án đề xuất các giải pháp cả trước mắt cũng như lâu dài nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN thời kỳ hội nhập và phát triển

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu của luận án

Quản lý nhà nước về ĐTXD KCHT giao thông nói chung và KCHTGTĐB nói riêng từ NSNN có nhiều công trình khoa học nghiên cứu: Kinh tế giao thông, Kinh tế đô thị, Kinh tế chính trị, Kinh tế quản lý, Kinh tế phát triển, Quản trị kinh doanh Tiếp cận từ chuyên ngành Quản lý kinh tế

4

cũng tùy theo phạm vi và mục đích nghiên cứu để xác định rõ đối tượng Trong phạm vi và cách tiếp cận của đề tài này để phù hợp luận án xác định đối tượng nghiên cứu của luận án là: Tổng hợp các yếu tố cấu thành nội dung của QLNN cấp tỉnh về ĐTXD KCHT giao thông nói chung và KCHTGTĐB nói riêng từ NSNN Các nội dung được nghiên cứu đặt trong mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, thúc đẩy nhau cùng phát triển gồm: mục tiêu, nội dung quy trình, nhân tố ảnh hưởng và các tiêu chí đánh giá hướng đến hoàn thiện quản lý để đạt được kết quả tốt nhất

3.2 Phạm vi nghiên cứu của luận án

- Về nội dung: Luận án nghiên cứu QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN trên góc độ quản lý vĩ mô của cấp tỉnh với các nội dung như: xây dựng quy hoạch, kế hoạch; ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức bộ máy quản lý và công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của Nhà nước

- Về thời gian và địa bàn nghiên cứu: Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN tại tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2011-2015, có bổ sung số liệu hai năm 2016, 2017; đề xuất phương hướng và giải pháp đến năm 2025

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở phương pháp luận

Luận án dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với các quan điểm, đường lối chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế - xã hội nói chung và KCHT giao thông nói riêng Đồng thời, sử dụng những kiến thức kinh tế tổng hợp về QLNN là chuyên sâu và ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN Ngoài ra, luận án còn kế thừa có chọn lọc và vận dụng phù hợp những quan điểm lý luận, các khung lý thuyết về quản lý kinh tế của các nhà khoa học trong nước và thế giới về những nội dung liên quan đến đề tài luận án

5

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Một số phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng trong luận án gồm:

- Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu: hệ thống, phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá, dự báo kết hợp với thu thập tài liệu thứ cấp, điều tra xã hội học và xây dựng các bảng, biểu, sơ đồ, đồ thị để minh chứng kết quả phân tích đánh giá

- Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Các báo cáo thống kê, tổng hợp về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN của các cơ quan QLNN tỉnh Hà Nam: Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Giao thông vận tải, Thanh tra tỉnh, các Ban QLDA đầu tư xây dựng của tỉnh,

- Phương pháp điều tra xã hội học:

+ Đối tượng điều tra bao gồm: Các cán bộ quản lý, chuyên viên thuộc các

cơ quan QLNN của tỉnh Hà Nam như: Hội đồng nhân dân, UBND tỉnh, Văn phòng UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Giao thông vận tải, Sở Tài chính, Thanh tra tỉnh, các Ban QLDA đầu tư thuộc tỉnh; các cán bộ của chủ đầu

tư, nhà thầu xây lắp, tư vấn xây dựng, đã và đang hoạt động trên địa bàn tỉnh

6

Chương 1: Chủ yếu sử dụng phương pháp hệ thống hóa, phân tích, đánh

giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình, các nhà khoa học trong

và ngoài nước theo tiếp cận từ các phân ngành, theo thời gian để có những nhận xét về kết quả đạt được, những vấn đề còn tranh luận Từ đó gắn với nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của luận án để rút ra những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu gắn với đối tượng nghiên cứu của đề tài luận án

Chương 2: Luận án chủ yếu sử dụng phương pháp quy nạp, diễn dịch,

phân tích luận chứng làm rõ căn cứ lý luận, chỉ ra tính quy luật của chủ đề nghiên cứu Từ đó, xây dựng khung lý thuyết phù hợp với cấp độ nghiên cứu QLNN cấp tỉnh về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN Đồng thời sử dụng linh hoạt các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích thực tiễn QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN của một số địa phương để rút ra bài học kinh nghiệm

Chương 3: Chủ yếu sử dụng phương pháp mô tả khái quát, thu thập và xử

lý các tài liệu cả sơ cấp và thứ cấp, kết hợp với sử dụng các phương pháp điều tra xã hội học và xây dựng các bảng, biểu, sơ đồ, đồ thị từ thực tế của tỉnh Hà Nam liên quan đến nhiệm vụ triển khai để đánh giá khách quan, khoa học kết quả thực tiễn những nội dung chủ yếu theo khung lý luận tại Chương 2

Chương 4: Chủ yếu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp kết hợp

với dự báo để rút ra phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện nội dung, quy trình QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN tại tỉnh Hà Nam

5 Những đóng góp mới của luận án

- Trên cơ sở hệ thống hóa, kế thừa, có bổ sung để hoàn thiện xây dựng khung lý thuyết về QLNN về ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN cấp tỉnh trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế

- Chỉ ra những bài học kinh nghiệm trên cả hai phương diện thành công

và chưa thành công làm bài học khảo cứu cho tỉnh Hà Nam về QLNN đối với ĐTXD KCHTGTĐB từ NSNN

Luận án đủ ở file: Luận án full