Hoạt động 2: 10 phút Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn - GV trình bày sự bố trí thí nghiệm của Niu-tơn và Y/C HS nêu tác dụng của từng bộ phận trong thí nghiệm.. Thí nghiệm
Trang 1CHƯƠNG V SÓNG ÁNH SÁNG Tiết 41.BÀI 24 TÁN SẮC ÁNH SÁNG
I MỤC TIÊU:
- Mô tả được 2 thí nghiệm của Niu-tơn và nêu được kết luận rút ra từ mỗi thí nghiệm
- Giải thích được hiện tượng tán sắc ánh sáng qua lăng kính bằng hai giả thuyết của Niu-tơn
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Làm 2 thí nghiệm của Niu-tơn
2 Học sinh:
- Ôn lại tính chất của lăng kính lớp 11
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1 ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Nguyên tắt thong tin liên lạc bằng song vô
tuyến?
+ Sơ đồ khối phần phát
+ Sơ đồ khối máy thu đơn giản?
- Ta đã biết khi ánh sáng đơn sắc khi qua mặt
phân cách giữa hai môi trường sẽ bị lệch hướng
Vậy nếu ánh sáng đa sắc thì hiện tượng gì xảy
ra?
- Báo học sinh vắng
- Trả bài
Hoạt động 2: ( 10 phút) Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn
- GV trình bày sự bố trí thí
nghiệm của Niu-tơn và Y/C HS
nêu tác dụng của từng bộ phận
trong thí nghiệm
- Cho HS quan sát hình ảnh
giao thoa trên ảnh và Y/C HS
cho biết kết quả của thí nghiệm
- Nếu ta quay lăng kính P
quanh cạnh A, thì vị trí và độ
dài của dải sáng bảy màu thay
đổi thế nào?
- HS đọc Sgk để tìm hiểu tác dụng của từng bộ phận
- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm, từ đó thảo luận về các kết quả của thí nghiệm
- Khi quay theo chiều tăng góc tới thì thấy một trong 2 hiện tượng sau:
a Dải sáng càng chạy xa thêm, xuống dưới và càng dài thêm (i
> imin: Dmin)
b Khi đó nếu quay theo chiều ngược lại, dải sáng dịch lên dừng lại đi lại trở xuống
Lúc dải sáng dừng lại: Dmin, dải
I Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn (1672)
- Kết quả:
+ Vệt sáng F’ trên màn M bị dịch xuống phía đáy lăng kính, đồng thời bị trải dài thành một dải màu sặc sỡ
+ Quan sát được 7 màu: đỏ, da cam, vàng, lục, làm, chàm, tím + Ranh giới giữa các màu không rõ rệt
Mặt Trời
G F
A
P
M F’
Đỏ
Da cam Vàng Lục Lam Chàm Tím
Trang 2- Tán sắc ánh sáng?
sáng ngắn nhất
- Đổi chiều quay: xảy ra ngược lại: chạy lên dừng lại chạy xuống Đổi chiều thì dải sáng chỉ lên tục chạy xuống
- Phát biểu
- Dải màu quan sát được này là quang phổ của ánh sáng Mặt
Trời hay quang phổ của Mặt
Trời.
- Ánh sáng Mặt Trời là ánh
sáng trắng.
- Sự tán sắc ánh sáng: là sự
phân tách một chùm ánh sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc
Hoạt động 3 ( 7 phút) Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn
- Có phải lăng kính làm thay
đổi màu ánh sáng?
- Để kiểm nghiệm xem có phải
thuỷ tinh đã làm thay đổi màu
của ánh sáng hay không ta làm
thí nghiệm
- Bố trí thí nghiệm và thí
nghiệm
- Hiện tượng?
- Niu-tơn gọi các chùm sáng đó
là chùm sáng đơn sắc.
- Thí nghiệm với các chùm
sáng khác kết quả vẫn tương tự
Bảy chùm sáng có bảy màu
cầu vồng, tách ra từ quang phổ
của Mặt Trời, đều là các chùm
sáng đơn sắc
- Thảo luận
- HS đọc Sgk để biết tác dụng của từng bộ phận trong thí nghiệm
- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm và thảo luận về các kết quả đó
- Chùm sáng màu vàng, tách ra
từ quang phổ của Mặt Trời, sau khi qua lăng kính P’ chỉ bị lệch
về phái đáy của P’ mà không bị đổi màu
II Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn
- Cho các chùm sáng đơn sắc đi qua lăng kính tia ló lệch về phía đáy nhưng không bị đổi màu
Vậy: ánh sáng đơn sắc là ánh
sáng không bị tán sắc khi truyền qua lăng kính.
Hoạt động 4:( 5 phút) Giải thích hiện tượng tán sắc
- Ta biết nếu là ánh sáng đơn
sắc thì sau khi qua lăng kính sẽ
không bị tách màu Thế nhưng
khi cho ánh sáng trắng (ánh
sáng Mặt Trời, ánh sáng đèn
điện dây tóc, đèn măng sông…)
qua lăng kính chúng bị tách
thành 1 dải màu điều này
chứng tỏ điều gì?
- Góc lệch của tia sáng qua lăng
kính phụ thuộc như thế nào vào
chiết suất của lăng kính?
- Khi chiếu ánh sáng trắng
phân tách thành dải màu, màu
- Chúng không phải là ánh sáng đơn sắc Mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
- Chiết suất càng lớn thì càng bị lệch về phía đáy
- Chiết suất của thuỷ tinh đối với các ánh sáng đơn sắc khác
III Giải thích hiện tượng tán sắc
- Ánh sáng trắng không phải là ánh sáng đơn sắc, mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc
có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
- Chiết suất của thuỷ tinh biến thiên theo màu sắc của ánh sáng
và tăng dần từ màu đỏ đến màu tím
- Sự tán sắc ánh sáng là sự phân tách một chùm ánh sáng phức
Mặt Trời
F’
Đỏ Tím
P’
Vàng
V
Trang 3tím lệch nhiều nhất, đỏ lệch ít
nhất điều này chứng tỏ điều
gì?
nhau thì khác nhau, đối với màu
đỏ là nhỏ nhất và màu tím là lớn nhất
tạp thành chùm sáng đơn sắc
Hoạt động 5:( 5 phút) Bài tập Tự luận
- Y/c Hs đọc sách và nêu các
ứng dụng
- Giải thích các hiện tượng như: cầu vồng bảy sắc, ứng dụng trong máy quang phổ lăng kính…
Hoạt động 6 (3 phút) Giao nhiệm vụ
- Bài tập SGK
- Bài mới: Nhiễu xạ? Cách xác định vị trí vân
sáng, vân tối, khoảng vân?
- Suy nghĩ, thảo luận trả lời
- Ghi vở bài soạn
IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG