Giới thiệu quang phổ của Mặt Trời Giới thiệu hiện tượng tán sắc ánh sáng.. Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Newton Chiếu một chùm sáng song song, hẹp của ánh sáng Mặt Trời qua một
Trang 1Chương V SÓNG ÁNH SÁNG
Tiết 43 TÁN SẮC ÁNH SÁNG
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
Mô tả được hiện tượng tán sắc ánh sáng qua lăng kính
Nêu được mỗi ánh sáng đơn sắc có một bước sóng xác định
Nêu được chiết suất của môi trường phụ thuộc vào bước sóng ánh sáng trong chân không
(Tích hợp giáo dục môi trường: ánh sáng và sự nhìn Ô nhiễm ánh sáng)
2 Kỹ năng:
Giải thích hiện tượng
3 Thái độ
Học tập nghiêm túc
II NỘI DUNG HỌC TẬP
Hiện tượng tán sắc ánh sáng
III CHUẨN BỊ
Giáo viên: Thí nghiệm của Newton Vẽ phóng to các hình 24.1, 24.2.
Học sinh: Ôn lại tính chất của lăng kính.
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1 ổn định tổ chức, kiểm diện
Ổn định lớp, điểm danh
2 Kiểm tra miệng
3 Tiến trình bài mới
Hoạt động 1: Mơ tả thí nghiệm về sự tán
sắc ( 10’)
=> Khái niệm về sự tán sắc
Giới thiệu hình vẽ 24.1
Giới thiệu quang phổ của Mặt Trời
Giới thiệu hiện tượng tán sắc ánh sáng
I Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Newton
Chiếu một chùm sáng song song, hẹp của ánh sáng Mặt Trời qua một lăng kính ta thấy chùm sáng không những bị lệch về phía đáy của lăng kính mà còn bị tách thành một dải màu liên tục
từ đỏ đến tím
Dải sáng màu liên tục từ đỏ đến tím gọi là quang phổ của ánh sáng Mặt Trời
Ánh sáng Mặt Trời là ánh sáng trắng
Hiện tượng chùm ánh sáng trắng qua lăng kính
bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau gọi là hiện tượng tán sắc ánh sáng
Hoạt động 2: Mơ tả thí nghiệm với ánh
sáng đơn sắc (10’)
=> Ánh sáng đơn sắc là gì?
Giới thiệu hình vẽ 24.2
II Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Newton
Chùm ánh sáng vàng, tách ra từ quang phổ Mặt Trời nhờ lăng kính P, sau khi đi qua lăng kính P’, chỉ bị lệch mà không bị đổi màu
Trang 2Giới thiệu ánh sáng đơn sắc.
Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng sáng cĩ một màu nhất định và khơng bị tán sắc khi truyền qua lăng kính
Hoạt động 3:Giải thích hiện tượng tán sắc
( 15’)
=> Nguyên nhân gây ra sự tán sắc ánh
sáng
Giới thiệu ánh sáng trắng
Giới thiệu sự phụ thuộc của chiết suất thủy
tinh vào các loại ánh sáng đơn sắc khác nhau
Yêu cầu học sinh cho biết gĩc lệch của tia
sáng qua lăng kính phụ thuộc vào những yếu
tố nào?
Giới thiệu sự tán sắc ánh sáng
III Giải thích hiện tượng tán sắc
+ Ánh sáng trắng khơng phải là ánh sáng đơn sắc
mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc cĩ màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
+ Chiết suất của thủy tinh đối với các ánh sáng đơn sắc cĩ màu khác nhau thì khác nhau Chiết suất cĩ giá trị nhỏ nhất đối với ánh sáng đỏ, và tăng dần khi chuyển sang màu da cam, màu vàng, … và cĩ giá trị lớn nhất đối với ánh sáng tím
Vì gĩc lệch của một tia sáng khúc xạ qua lăng kính tăng theo chiết suất, nên các chùm tia sáng
cĩ màu khác nhau trong chùm ánh sáng tới bị lăng kính làm lệch những gĩc khác nhau, do đĩ khi lĩ ra khỏi lăng kính, chúng khơng trùng nhau nữa
Sự tán sắc ánh sáng là sự phân tích một chùm
ánh sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc.
Hoạt động 4: Nêu ứng dụng hiện tượng
tán sắc(5’)
=> Giải thích hiện tượng cầu vồng
Giới thiệu một số ứng dụng của hiện tượng
tán sắc ánh sáng
(Tích hợp giáo dục mơi trường: ánh sáng và
sự nhìn Ơ nhiễm ánh sáng)
IV Ứng dụng của hiện tượng tán sắc
Giải thích được một số hiện tượng tự nhiên, ví dụ: cầu vồng bảy sắc
Ứng dụng trong máy quang phổ lăng kính để phân tích một chùm sáng đa sắc thành các thành phần đơn sắc
* ánh sáng nhân tạo lấn sân ánh sáng tự nhiên kết quả của quá trình đơ thị hĩa => khơng thể nhìn bầu trời đêm
* cơ chế quang hợp của cây xanh bi ánh đèn đêm gây rối loạn
* làm thay đổi đồng hồ sinh học của con người Gây rối loạn hệ thống trao đổi chất, hê thống thần kinh Kích thích tế bào ung thư phát triển
V TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
1 Tổng kết
Trang 3Định nghĩa và giải thích hiện tượng tán sắc ánh sáng
Aùnh sáng trắng là gì?
Aùnh sáng đơn sắc là gì?
2 Hướng dẫn học tập
* Đối với bài học tiết này: Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập trang 125 SGK và các bài
tập từ 24.3 đến 24.5 SBT
* Đối với bài học tiết sau: Giao thoa ánh sáng
- Hiện tượng giáo thoa
- Các cơng thức giao thoa
- Nêu các ví dụ trong thực tế mơ tả hiện tượng giáo thoa ánh sáng
VI PHỤ LỤC
Giáo khoa, sách giáo viên
VII RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY
Nội dung Phương pháp Thiết bị