MỤC TIÊU- Nêu được cấu tạo chung của hạt nhân.. - Suy ra được cấu tạo hạt nhân từ kí hiệu hạt nhân của nó.. - Nêu được định nghĩa các đơn vị đo khối lượng hạt nhân: u và MeV/c2.. Cấu tạo
Trang 1I MỤC TIÊU
- Nêu được cấu tạo chung của hạt nhân
- Nêu được các thuộc tính của prôtôn và nơtron
- Suy ra được cấu tạo hạt nhân từ kí hiệu hạt nhân của nó
- Phát biểu được khái niệm đồng vị
- Nêu được định nghĩa các đơn vị đo khối lượng hạt nhân: u và MeV/c2
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: Bảng kê khối lượng của các hạt nhân.
Học sinh: Ôn lại về cấu tạo nguyên tử.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1 ( 5 phút): Kiểm tra bài cũ: ( không lấy điểm )
- nêu cấu tạo của nguyên tử và hạt nhân
Hoạt động 2 (20 phút): Tìm hi u v c u t o h t nhânểu về cấu tạo hạt nhân ề cấu tạo hạt nhân ấu tạo hạt nhân ạo hạt nhân ạo hạt nhân
- Nguyên tử có cấu tạo như
thế nào?
Mô tả cho HS cấu tạo của
hạt nhân và cách kí hiệu
- Kí hiệu của hạt nhân của
nguyên tố X: Z AX
- Z là số proton
- Số nơtrôn N = A – Z
- Ví dụ: 11H , 126C, 168O,
67
30Zn, 23892U
Tính số nơtrôn trong các
hạt nhân trên?
- GV nêu Kn đồng vị và neu
các ví dụ về đồng vị của các
nguyên tố
Cấu tạo bởi hai loại hạt là prôtôn và nơtrôn (gọi chung là nuclôn)
các êlectron quay xung quanh hạt nhân
- Rất nhỏ, nhỏ hơn kích thước nguyên tử 104 105 lần (10-14
10-15m)
HS theo dõi các VD và hiểu được cấu tạo cũng như cách ký hiệu Cách tính proton và notron
1
1H: 0; 126C: 6; 168O: 8;
67
30Zn: 37; 23892U: 146
HS nắm khái niệm đồng vị
I Cấu tạo hạt nhân
1 Hạt nhân tích điện dương +Ze
(Z là số thứ tự trong bảng tuần hoàn)
- Kích thước hạt nhân rất nhỏ, nhỏ hơn kích thước nguyên tử 104 105 lần
2 Cấu tạo hạt nhân
- Hạt nhân được tạo thành bởi các nuclôn
+ Prôtôn (p), điện tích (+e) + Nơtrôn (n), không mang điện
- Số prôtôn trong hạt nhân bằng Z (nguyên tử số)
- Tổng số nuclôn trong hạt nhân kí hiệu
A (số khối)
- Số nơtrôn trong hạt nhân là A – Z
3 Kí hiệu hạt nhân
- Hạt nhân của nguyên tố X được kí hiệu: Z AX
- Kí hiệu này vẫn được dùng cho các hạt
sơ cấp: 11p, 01n, 01e
4 Đồng vị
- Các hạt nhân đồng vị là những hạt nhân có cùng số Z, khác nhau số A
- Ví dụ: hiđrô có 3 đồng vị
a Hiđrô thường 11H (99,99%)
b Hiđrô nặng 21H, còn gọi là đơ tê ri 12D
(0,015%)
c Hiđrô siêu nặng 13H , còn gọi là triti 3
1T , không bền, thời gian sống khoảng 10
Trang 2Hoạt động 3 (15 phuùt): Tìm hi u kh i l ng h t nhân ểu về cấu tạo hạt nhân ối lượng hạt nhân ượng hạt nhân ạo hạt nhân
GV dùng PP diễn giảng
- Các hạt nhân có khối
lượng rất lớn so với khối
lượng của êlectron khối
lượng nguyên tử tập trung
gần như toàn bộ ở hạt nhân
- Để tiện tính toán định
nghĩa một đơn vị khối
lượng mới đơn vị khối
lượng nguyên tử
- Theo Anh-xtanh, một vật
có năng lượng thì cũng có
khối lượng và ngược lại
- Dựa vào hệ thức
Anh-xtanh tính năng lượng
của 1u?
- Lưu ý: 1MeV = 1,6.10-13J
HS lắng nghe và ghi nhận
- HS ghi nhận khối lượng nguyên tử
- HS ghi nhận mỗi liên hệ giữa
E và m
E = uc2
= 1,66055.10-27(3.108)2 J
= 931,5MeV
II Khối lượng hạt nhân
1 Đơn vị khối lượng hạt nhân
- Đơn vị u có giá trị bằng 1/12 khối lượng nguyên tử của đồng vị 126C
1u = 1,6055.10-27kg
2 Khối lượng và năng lượng hạt nhân
- Theo Anh-xtanh, năng lượng E và khối lượng m tương ứng của cùng một vật luôn luôn tồn tại đồng thời và tỉ lệ với nhau, hệ số tỉ lệ là c2
E = mc2 c: vận tốc ánh sáng trong chân không (c
= 3.108m/s)
1uc2 = 931,5MeV 1u = 931,5MeV/c2 MeV/c2 được coi là 1 đơn vị khối lượng
hạt nhân.
- Chú ý quan trọng:
+ Một vật có khối lượng m0 khi ở trạng thái nghỉ thì khi chuyển động với vận tốc
v, khối lượng sẽ tăng lên thành m với
0 2 2 1
m m
v c
Trong đó m0: khối lượng nghỉ và m là khối lượng động
+ Năng lượng toàn phần:
2
2 0
2 2 1
m c
E mc
v c
Trong đó: E0 = m0c2 gọi là năng lượng nghỉ
E – E0 = (m - m0)c2 chính là động năng của vật
Hoạt động 4 (5 phút): C ng c , giao nhi m v v nhà.ủng cố, giao nhiệm vụ về nhà ối lượng hạt nhân ệm vụ về nhà ụ về nhà ề cấu tạo hạt nhân
Cho học sinh tóm tắt những kiến thức đã học trong
bài
Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập trang
SGK và các bài tập SBT
Tóm tắt lại những kiến thức đã học trong bài Ghi các bài tập về nhà
IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY