- Cho HS quan sát hình ảnh mô phỏng cấu tạo hệ Mặt trời, từ đó quan sát ảnh chụp Mặt Trời.. - HS xem ảnh chụp của 8 hành tinh và vị trí của nó đối với Mặt Trời.. - Y/c HS quan sát bảng 4
Trang 1CẤU TẠO VŨ TRỤ
I MỤC TIÊU
- Trình bày được cấu trúc sơ lược của hệ Mặt Trời
- Trình bày được sơ lược về các thành phần cấu tạo của một thiên hà
- Mô tả được các đặc điểm cơ bản của Ngân Hà
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: Hình vẽ hệ Mặt Trời Ảnh chụp các hành tinh Ảnh chụp một số thiên hà
Học sinh:
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1 ( 5phút): Kiểm tra bài cũ.
- Thế nào là hạt sơ cấp, hạt và phản hạt ?
Hoạt động 2 (15 phút): Tìm hi u v h M t Tr iểu về hệ Mặt Trời ề hệ Mặt Trời ệ Mặt Trời ặt Trời ời
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
- Mô tả về cấu tạo của hệ Mặt
Trời
- Cho HS quan sát hình ảnh
mô phỏng cấu tạo hệ Mặt trời,
từ đó quan sát ảnh chụp Mặt
Trời
- Em biết được những thông
tin gì về Mặt Trời?
Gv nhận xét và thông báo các
thông tin chính xác
- Mặt Trời cũng là nguồn cung
cấp năng lượng chính cho hệ
- Hệ Mặt Trời gồm những
hành tinh nào?
- HS xem ảnh chụp của 8 hành
tinh và vị trí của nó đối với
Mặt Trời
- Y/c HS quan sát bảng 41.1
- Trình bày kết quả sắp xếp
theo quy luật biến thiên của
bán kính quỹ đạo của các hành
tinh
- Cho HS quan sát ảnh chụp
của sao chổi
- Thông báo về sao chổi (cấu
tạo, quỹ đạo…)
- Điểm gần nhất của quỹ đạo
sao chổi có thể giáp với Thuỷ
tinh, điểm xa nhất có thể giáp
với Diêm Vương tinh
- Giải thích về “cái đuôi” của
sao chổi
- Thiên thạch là gì?
- HS ghi nhận cấu tạo của
hệ Mặt Trời
- HS quan sát hình ảnh Mặt Trời
- HS trao đổi những hiểu biết về Mặt Trời
HS quan sát mô hình và miêu tả
- Từ trong ra ngoài: Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hoả tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương Tinh, Hải Vương Tinh
- HS ghi nhận kết quả sắp xếp và phát hiện ra các hành tinh nhỏ trung gian giữa bán kính quỹ đạo Hoả tinh và Mộc tinh
- HS quan sát ảnh chụp
- HS ghi nhận các thông tin về sao chổi
- HS sinh đọc Sgk để tìm hiểu về thiên thạch
HS trả lời
I Hệ Mặt Trời
- Gồm Mặt Trời, các hành tinh và các vệ tinh
1 Mặt Trời
- Là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Trời
RMặt Trời > 109 RTrái Đất
mMặt Trời = 333000 mTrái Đất
- Là một quả cầu khí nóng sáng với 75%H và 23%He
- Là một ngôi sao màu vàng, nhiệt
độ bề mặt 6000K
- Nguồn gốc năng lượng: phản ứng tổng hợp hạt nhân hiđrô thành Heli
2 Các hành tinh
- Có 8 hành tinh
- Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời theo cùng một chiều
- Xung quanh hành tinh có các vệ tinh
- Các hành tinh chia thành 2 nhóm:
“nhóm Trái Đất” và “nhóm Mộc Tinh”
3 Các hành tinh nhỏ
- Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời trên các quỹ đạo
có bán kính từ 2,2 đến 3,6 đvtv, trung gian giữa bán kính quỹ đạo Hoả tinh và Mộc tinh
4 Sao chổi và thiên thạch
a Sao chổi: là những khối khí
đóng băng lẫn với đá, có đường kính vài km, chuyển động xung quanh Mặt Trời theo những quỹ đạo hình elip rất dẹt mà Mặt Trời
là một tiêu điểm
Trang 22 Thiên thạch : là những tảng đá
chuyển động quanh Mặt Trời
Hoạt động 3 (20 phút): Tìm hi u v các sao và thiên hàểu về hệ Mặt Trời ề hệ Mặt Trời
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
- Khi nhìn lên bầu trời về
đêm, ta thấy có vô số ngôi
sao sao là gì?
- Cho HS quan sát hình
ảnh bầu trời sao, và vị trí
sao gần hệ Mặt Trời nhất
Thông báo nhiệt độ các sao
Thông báo về bán kính và
quan hệ với nhiệt độ
Nêu đặc điểm Punxa
Nêu đặc điểm Lỗ đen:
- Cho HS xem ảnh chụp
của một vài tinh vân
- Cho HS quan sát các ảnh
chụp thiên hà
- HS quan sát hình ảnh mô
phỏng Ngân Hà của chúng
ta
- HS hình dung vị trí của
hệ Mặt Trời trong Ngân
Hà
- Ngân Hà là một thành
viên của một đám gồm 20
thiên hà
- HS nêu các quan điểm của mình về sao Mặt Trời là một sao
- HS ghi nhận nhiệt độ của các sao và độ sáng của các sao nhìn từ Trái Đất
- HS ghi nhận khối lượng và bán kính các sao Quan hệ giữa bán kính và độ sáng của các sao (càng sáng bán kính càng nhỏ)
- HS ghi nhận về những sao đôi
- HS ghi nhận về những sao biến đổi, punxa và lỗ đen
- HS ghi nhận khái niệm tinh vân
- HS ghi nhận khái niệm thiên
hà, hình dạng các thiên hà
- HS quan sát và ghi nhận về thiên hà của chúng ta
- HS ghi nhận vị trí của hệ Mặt Trời
II Các sao và thiên hà
1 Các sao
a Là một khối khí nóng sáng như Mặt Trời
b Nhiệt độ ở trong lòng các sao lên đến hàng chục triệu độ trong
đó xảy ra các phản ứng hạt nhân
c Khối lượng của các sao trong khoảng từ 0,1 đến vài chục lần (đa
số là 5 lần) khối lượng Mặt Trời
- Bán kính các sao biến thiên trong khoảng rất rộng
d Có những cặp sao có khối lượng tương đương nhau, quay xung quanh một khối tâm chung, đó là
những sao đôi.
e Ngoài ra, còn có những sao ở trạng thái biến đổi rất mạnh
- Có những sao không phát sáng: punxa và lỗ đen
f Ngoài ra, còn có những “đám mây” sáng gọi là các tinh vân
2 Thiên hà
a Thiên hà là một hệ thống sao gồm nhiều loại sao và tinh vân
b Thiên hà gần ta nhất là thiên hà Tiên Nữ (2 triệu năm ánh sáng)
c Đa số thiên hà có dạng xoắn ốc, một số có dạng elipxôit và một số
ít có dạng không xác định
- Đường kính thiên hà vào khoảng 100.000 năm ánh sáng
3 Thiên hà của chúng ta: Ngân Hà
a Hệ Mặt Trời là thành viên của một thiên hà mà ta gọi là Ngân Hà
b Ngân Hà có dạng đĩa, phần giữa phình to, ngoài mép dẹt
- Đường kính của Ngân Hà vào khoảng 100.000 năm ánh sáng, bề dày chỗ phồng to nhất vào khoảng 15.000 năm ánh sáng
c Hệ Mặt Trời nằm trên mặt phẳng qua tâm và vuông góc với trục của Ngân Hà, cách tâm khoảng cỡ 2/3 bán kính của nó
Trang 3- Đến nay đã phát hiện
khoảng 50 đám thiên hà
- Khoảng cách giữa các
đám lớn gấp vài chục lần
khoảng cách giữa các thiên
hà trong cùng một đám
Giới thiệu loạt cấu trúc
mới đặt tên là quaza
- HS ghi nhận các thông tin về các đám thiên hà
- HS ghi nhận các thông tin về quaza
d Ngân Hà có cấu trúc dạng xoắn ốc
4 Các đám thiên hà
- Các thiên hà có xu hướng tập hợp với nhau thành đám
5 Các quaza (quasar)
- Là những cấu trúc nằm ngoài các thiên hà, phát xạ mạnh một cách bất thường các sóng vô tuyến và tia X
Hoạt động 4 (5 phút): Giao nhi m v v nhà.ệ Mặt Trời ụ về nhà ề hệ Mặt Trời
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau - Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM