+ Nêu được điều kiện để hiện tượng cộng hưởng xảy ra.. + Nêu được một số ví dụ về hiện tượng cộng hưởng và tầm quan trọng trong đời sống.. - Vận dụng được điều kiện cộng hưởng để giải th
Trang 1Bài 4 : DAO ĐỘNG TẮT DẦN DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC
I - Mục tiêu bài học : Qua bài học học sinh cần nắm :
1) Kiến thức : + Nêu được đặc điểm của dao động tắt dần , dao động cữơng bức , dao động duy trì ,
sự cộng hưởng
+ Nêu được điều kiện để hiện tượng cộng hưởng xảy ra
+ Nêu được một số ví dụ về hiện tượng cộng hưởng và tầm quan trọng trong đời sống
2) Kỷ năng : - Giải thích được nguyên nhân của dao động tắt dần
- Vẽ và giải thích được đường cong cộng hưởng
- Vận dụng được điều kiện cộng hưởng để giải thích được một số hiệm tượng vật lý liên quan và để giải bài tập
3) Tư tưởng thái độ : Say mê tìm hiểu các hiện tượng vật lý , có hứng thú và ý thức về hiện tượng vật
lý
II – Phương pháp giảng dạy : + Phương pháp phân tích
+ Phương pháp nêu vấn đề + Phương pháp thực nghiệm trực quan …
III – Phương tiện giảng dạy :
GV : Chuẩn bị một số ví dụ thực tế về dao động cưỡng bức và hiện tượng cộng hưởng có lợi ,
có hại
HS : ôn tập về cơ năng của con lắc
IV - Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học :
Hoạt động 1 :(5min) ổn định lớp , kiểm tra sĩ số , kiểm tra chuẩn bị bài học
? Tại sao ôtô , xe máy lại cần có thiết bị giảm xóc ?
? Dao động điều hoà của con lắc thực tế có bị tắt
không
+ HS : suy nghĩ lên bảng trả lời + Nhóm khác nhận xét
Hoạt động 2 ::(10min)Tìm hiểu DAO ĐỘNG TẮT DẦN
Trong thực tế dao động của con lắc lò xo , con lắc đơn
sẽ ntn ?
Vậy thế nào là dao động tắt dần ?
Sự tắt dần phụ thuộc ma sát như thế nào ?
Cho ví dụ về dao động tắt dần ?
Cho ví dụ về dao động tắt dần có lợi ?
1 Dao động tắt dần :
a) Định nghĩa :
Dao động tắt dần là dao động có biên
độ giảm dần theo thời gian
b) Nguyên nhân :
Do có lực ma sát Tùy theo ma sát lớn hay nhỏ dao động ngừng lại nhanh hay chậm
c) Ứng dụng và cách khắc phục :
- Nếu dao động tắt dần không có lợi khắc phục
Ví dụ : dao động của con lắc đồng hồ cần bôi trơn bằng dầu, mỡ giảm ma sát
- Nếu d đ tắt dần có lợi tăng cường
Ví dụ : cần giảm nhanh dao động của ôtô,
xe máy sau khi qua chỗ xóc chế tạo bộ giảm xóc
Hoạt động 3 ::(10min)Tìm hiểu DAO ĐỘNG DUY TRÌ
GV : Thế nào là dao động tự duy trì ?
HS : Thảo luận tìm hiểu v pht biểu ?
II DAO ĐỘNG DUY TRÌ
1 Muốn giữ cho biên độ giao động không
Trang 2GV : Cho biết cơ cấu của một hệ dao động tự duy trì ?
HS : Tìm hiểu v pht biểu ?
=> GV nhận xt v kết luận
đổi thì sau mỗi chu kỳ người ta dùng một thiết bị nhằm cung cấp sau mỗi chu kỳ nó được bù đắp cho dao động
2 Hệ dao động tự duy trì gồm cĩ : vật dao động , nguồn cung cấp năng lượng , hệ thống liên kết
Hoạt động 4 ::(10min)Tìm hiểu DAO ĐỘNG CỮƠNG BỨC
Để duy trì dđ ta tc dụng ngoại lực Fn = HSin( t+ )
vo con lắc , sau thời gian ngắn t dđ cưỡng bức ,
Vậy thế no l dao động cưỡng bức ?
Ngoại lực đó cĩ đặc điểm gì ?
HS thảo luận nhóm và đưa ra ý kiến
GV nhận xét và đưa ra kết luận
III DAO ĐỘNG CỮƠNG BỨC
1 Thế nào là dao động cưỡng bức?
Dao động cưỡng bức là dao động được gây ra bỡi một ngoại lực biến thiên tuần hoàn F n = HSin(t + ) gọi là ngoại lực cưỡng bức.
2 Ví dụ
3 Đặc điểm -Có tần số bằng số ngoại lực -Có A sự quan hệ giữa tần số f ngoại lực
và tần số riêng fo của hệ
Hoạt động 5 ::(10min) HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
G:Tiến hnh v giới thiệu thí nghiệm
Thế nào là sự cộng hưởng ?
Đặc điểm của sự cộng hưởng ?
Đặc điểm khác nữa của sự cộng hưởng ?
Ngoài ra còn sự cộng hưởng nào nữa không ?
Cộng hưởng có lợi hay có hại ?
Cho ví dụ về cộng hưởng có lợi ?
Cộng hưởng có hại hay không ?
IV HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
1 Định nghĩa :
a) Thí nghiệm :
(A): Con lắc cĩ tần số ring fo xc định (B): Con lắc cĩ tần số f thay đổi được
- Cho (B) dđ (L) lm (A) dđ theo với f) lm (A) dđ theo với f
- Dịch chuyển M f thay đổi bin độ của (A) thay đổi
Khi f = fo Bin độ (A) lớn nhất CH
Hiện tượng bin độ của dao động cb
tăng nhanh đến một gi trị cực đại khi tần
số của lực cb bằng tần số ring của hệ dao động sự cộng hưởng
- L) lm (A) dđ theo với fắp thm tấm N vo tăng lực cản (A) vẫn dđ cộng hưởng khi f = fo nhưng bin độ nhỏ hơn nhiều
b)Đặc điểm :
-Tần số ngoại lực bằng tần số ring của hệ -Chịu ảnh hưởng lực cản của mơi trường
L) lm (A) dđ theo với fực cản nhỏ bin độ cực đại lớn cộng hưởng nhọn
L) lm (A) dđ theo với fực cản lớn bin độ cực đại nhỏ cộng hưởng t
c)Ứng dụng v cch khắc phục :
- Cộng hưởng cĩ lợi
Ví dụ : Một em nhỏ cĩ thể đưa vng cho người lớn ln rất cao bằng cch tc dụng ngoại lực TH cĩ tần số bằng tần số ring của vng
- Cộng hưởng cĩ hại
Trang 3Hoạt động 6 ::(5min)VẬN DỤNG, CŨNG CỐ KIẾN THỨC
Dđtd : - Định nghĩa?
- Nguyn nhn ?
- Ích lợi v tc hại?
Dđcb: - Định nghĩa?
- Đặc điểm ?
Bi tập : 4 SGK; 1.24; 1.25 SBT
RT KINH NGHIỆM SAU BI GIẢNG