Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)

Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 20162017 tại Moshav Idan Arava Israel (Khóa luận tốt nghiệp)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LƯU THỊ HẢI ANH

Tên đề tài:

“ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỀU KIỆN NHIỆT ĐỘ ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ SẢN LƯỢNG ỚT NĂM 2016- 2017 TẠI FARM 4, MOSHAV IDAN,

VÙNG ARAVA, ISRAEL”

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LƯU THỊ HẢI ANH

Tên đề tài:

“ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỀU KIỆN NHIỆT ĐỘ ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ SẢN LƯỢNG ỚT NĂM 2016- 2017 TẠI FARM 4, MOSHAV IDAN,

VÙNG ARAVA, ISRAEL”

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS LƯƠNG VĂN HINH

Khoa Môi trường – Trường Đại học Nông Lâm

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CẢM ƠN

“Lý thuyết đi đôi với thực tiễn” luôn là phương thức quan trọng giúp học sinh, sinh viên trau dồi kiến thức, củng cố, bổ sung hiểu biết về lý thuyết học trên lớp và trong sách vở nhằm giúp cho sinh viên ngày càng nâng cao nghiệp vụ chuyên môn của chính mình

Xuất phát từ nhu cầu đó, được sự đồng ý của Khoa Môi trường Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Trung tâm Đào tạo và phát triển quốc tế Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực tập tốt nghiệp tại Farm 4, moshav Idan, vùng Arava, Israel Trong thời gian thực tập cũng như trong thời gian học tập tại trường em đã nhận được sự quan tâm, chỉ bảo tận tình của các thầy cô,bạn bè và các cô, chú, anh, chị tại nơi thực tập

Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu Nhà trường, Ban lãnh đạo Trung Tâm Đào tạo và phát triển quốc tế, Ban chủ nhiệm Khoa Môi trường, đặc biệt là thầy giáo PGS.TS Lương Văn Hinh người đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn chỉ bảo tận tình, giúp đỡ

em trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành báo cáo

Em xin gửi lời cảm ơn tới các anh chị, thầy cô tại trung tâm AICAT cùng toàn thể các cô chú, các anh chị và các bạn đang làm việc tại Farm 4, moshav Idan, vùng Arava, Israel đã nhiệt tình giúp đỡ, chỉ đạo, để em có được thành công như ngày hôm nay

Do thời gian cũng như khả năng của bản thân có hạn, nên em rất mong được sự tham gia đóng góp ý kiến của các thầy, các cô và các bạn để khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 5 năm 2017

Sinh viên

Lưu Thị Hải Anh

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 2.1 Đặc điểm thực vật học của các loài trong chi Capsicum 10

Bảng 2.2 Diện tích, năng suất ớt trên thế giới trong giai đoạn 2010 – 2012 16 Bảng 2.3 Sản lượng ớt trên thế giới trong giai đoạn 2009 – 2011 17

Bảng 2.4 Sản lượng ớt ở một số nước trên thế giới trong giai đoạn 2009 – 2012 18

Bảng 4.1 Độ dài trung bình quả 36

Bảng 4.2 trung bình cân nặng của quả 38

Bảng 4.3 Tổng số chiều dài quả tại hai nhà kính 39

Bảng 4.4 Tổng số cân nặng quả của hai nhà kính 39

Bảng 4.5 Sản lượng ớt tại hai nhà kính 40

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang Biểu đồ 4.1: Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm qua các tháng trong năm 2016 25

Biểu đồ 4.2: Lượng mưa qua các tháng trong năm 2016 25

Biểu đồ 4.3 Diễn biến nhiệt độ tại nhà lưới và nhà lưới phủ nilon từ tháng 12/2016 – 5/2017………36

Biểu đồ 4.4 Độ dài trung bình quả ……… 37

Biểu đồ 4.5 Trung bình cân nặng của quả……….38

Biểu đồ 4.6 Tổng số chiều dài quả ớt tại hai nhà kính……… 39

Biểu đồ 4.7 Tổng số cân nặng quả tại hai nhà kính………40

Biểu đồ 4.8 Sản lượng ớt tại hai nhà kính……… 41

Hình 4.1: Nhà kính ….30

Hình 4.2: Mô hình hệ thống tưới nhỏ giọt israel 34

Hình 4.3 Ớt được trồng trong nhà kính phủ lưới………42

Hình 4.4 Ớt được trồng trong nhà kính phủ bằng nilong……… 43

DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT

C annuum : Capsicum annuum

C.baccatum : Capsicum baccatum

C.chinense : Capsicum chinense

C.frutescens : Capsicum frutescens

C.pubescens : Capsicum pubescens

EU : Liên minh Châu Âu

FAO : Tổ chức nông lương thế giới

IBPGR : Tổ chức nguồn tài nguyên gen thực vật thế giới

PGS : Phó giáo sư

TB : Trung bình

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN 2

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

Phần 1 Mở ĐầU 1

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Ý NGHĨA CỦA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 3

1.3.1 Ý nghĩa khoa học 3

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 4

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG ISRAEL, ARAVA VÀ MOSHAV IDAN 5

2.1.1 ISRAEL 5

2.1.2 ARAVA 6

2.1.3 Idan 7

2.1.4 Farm 4 – Galili - Peleg 7

2.2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY ỚT NGỌT 8

2.2.1 Nguồn gốc 8

2.2.2 Phân loại ớt 9

2.2.3 Đặc điểm thực vật học của ớt 10

2.2.4 Yêu cầu về ngoại cảnh của cây ớt 12

2.3 GIÁ TRỊ DINH DƢỠNG, TÌNH HÌNH XẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ ỚT TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở ISRAEL 15

2.3.1 Giá trị dinh dưỡng và giá trị sử dụng của cây ớt ngọt 15

2.3.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ớt ngọt trên thế giới 16

2.3.3 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ớt ở Israel 19

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

3.1 Đối tượng nghiên cứu 21

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 21

3.3 Nội dung nghiên cứu 22

3.4 Phương pháp nghiên cứu 22

3.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm 22

3.4.2 Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu tứ cấp 22

3.4.3 Phương pháp phỏng vấn 22

3.4.4 Phương pháp khảo sát thực tế 23

3.4.5 Phương pháp thu thập mẫu, xử lý mẫu 23

3.4.6 Tổng hợp so sánh đối chiếu số liệu giữa các công thức với nhau 23

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 24

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại moshav Idan, ARAVA, Israel 24 4.1.1 Điều kiện tự nhiên 24

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 26

4.2 Nhà kính 30

4.3 Hệ thống tưới nhỏ giọt 34

4.4 Kết quả đo nhiệt độ tại nhà lưới và nhà lưới phủ nilon 35

4.4 Năng suất và sản lượng ớt 36

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 44

5.1 Kết luận 44

5.2 Kiến nghị 44

Phần 1

Mở ĐầU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đối với cây trồng nói chung và các loại cây trồng nông nghiệp thời vụ hay hàng năm nói riêng, trong suốt vòng đời luôn chịu sự tác động rất lớn của các yếu tố thời tiết, khí hậu, đất đai Các nguồn năng lượng mặt trời, nhiệt độ, lượng mưa, điều kiện thổ nhưỡng là những yếu tố quan trọng nhất Nếu các điều kiện về nhiệt độ, đổ ẩm, diễn ra thuận lợi, đất tốt cây trồng sẽ sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suất sản lượng cao Ngược lại, nếu giống tốt, vật tư kĩ thuật đảm bảo nhưng các điều kiện về thời tiết, ẩm độ không ổn định, đất xấu thì sẽ làm giảm năng suất cây trồng một cách rõ rệt Các điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm luôn diễn biến và thường xuyên biến đổi vào các khoảng thời gian trong ngày và các ngày trong tuần Sự biến đổi thường xuyên đó cũng ảnh hưởng rất lớn đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng kéo theo sự biến đổi về năng suất và sản lượng Vì thế, để nâng cao năng suất và sản lượng cây tròng phục vụ lợi ích của con người, phải khai thác triệt để, cải thiện các yếu tố tác động đến cây trồng như nhiệt độ, độ ẩm, đất đai…

Ớt chuông ( Capsicum annum L.) là quả của giống cây thuộc họ cà, cùng nhóm với ớt ngọt, đôi khi cũng được xếp vào nhóm ớt ít cay, là một loại quả gia vị cũng như loại quả làm rau phổ biến trên thế giới Có nhiều màu như: xanh, đỏ, vàng Ớt chuông có nguồn gốc từ Trung Mỹ, Me-xi-co và phần phía Bắc Nam Mỹ Hạt ớt chuông đầu tiên được mang đến đất nước Tây Ban Nha vào khoảng năm 1493, sau đó lan rộng ra khắp châu Âu, châu Phi và châu Á Hiện nay, Trung quốc là đất nước dẫn đầu về lượng ớt chuông xuất khẩu, sau đó là Me-xi-co và Indonexia Ngày nay nó được trồng khắp nơi trên thế giới và được sử dụng làm gia vị, rau, và thuốc

Ớt chuông là một loại quả rất giàu các chất chống oxi hóa và vitamin C

So với ớt chuông xanh, ớt chuông chuông đỏ có nhiều vitamin và dưỡng chất hơn Lượng carotene, giống như lycopene trong ớt chuông đỏ cao gấp 9 lần

Ớt chuông đỏ còn chứa gấp đôi lượng vitamin C so với ớt chuông xanh Theo các tài liệu khoa học thì cứ 100g ớt chuông thì có chứa 120mg vitamin C, là thực phẩm rất giàu chất xơ

Cùng với các giá trị về dinh dưỡng ớt chuông là một loại cây trồng đem lại hiệu quả về kinh tế cao, các nước trên toàn thế giới xuất khẩu hơn 30 triệu tấn mỗi năm

Israel được biết đến là một nước phần lơn diện tích là sa mạc, thiên nhiên hết sức khác nghiệt, là quốc gia chỉ có diện tích trên 20,000 km2 hơn 60% là sa mạc, lượng mưa trong năm vào khoảng 50mm, tức là bằng 1/30 của việt nam Tuy nhiên, lại là đất nước có nền nông nghiệp phát triển bậc nhất trên thế giới những người Do Thái đã cải tạo và biến Israel trở thành “vườn rau” của Châu Âu trong mùa đông với một nền nông nghiệp có năng suất là hiệu quả cao nhất thế giới, mỗi năm nông nghiệp đem về 3,5 tỷ USD từ xuất khẩu

Thung lũng ARAVA là một trong những vùng đất khô cằn nhất thế giới, nhưng ở đây được phủ xanh bởi những trang trại rau, hoa, quả màu mỡ

Ớt ngọt là một trong những cây trồng chính tại đây, tuy là cây ưa khí hậu ôn hòa, nhiệt độ thích hợp khoảng 18-25ºC, độ ẩm 80-90ºC nhiệt độ dưới 15ºC

và >32ºC cây sẽ phát triển chậm, hoa bị rụng, tỉ lệ đậu quả thấp Chính vì vậy, một yêu cầu cấp thiết tại một đất nước 60% là sa mạc như Israel cần có các biện pháp để cân bằng các yếu tố môi trường tự nhiên phù hợp để ớt ngọt đạt được năng suất và sản lượng cao mà cây không bị chết, tăng thêm thu nhập

cho các trang trại Vì vậy tôi tiến hành thực hiện đề tài: “ Ảnh hưởng của điều

kiện nhiệt độ đến năng suất và sản lượng ớt năm 2016-2017 tại Moshav Idan, ARAVA, Israel” Là việc làm cần thiết tạo cơ sở cho việc góp phần để có các

biện pháp phù hợp để tăng năng suất và sản lượng ớt ngọt tại đây

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu ảnh hưởng của các yêu tố khí hậu, nhiệt độ, độ ẩm, điều kiện đất đai tới năng suất và sản lượng ớt chuông ở các vùng sản suất chủ yếu tại ARAVA nói chung và tại moshav Idan, Israel nói riêng Trên cơ sở đó đề xuất thêm các biện pháp có hiệu quả để tăng năng suất, chất lượng ớt chuông tại đây

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Điều tra điều kiện khí hậu, đất đai, tình hình sản xuất ớt ngọt ở các vùng ARAVA và tại Idan

- Nghiên cứu ảnh hưởng giữa các yếu tố khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa,

độ ẩm không khí…) điều kiện đất đai đến năng suất, sản lượng ớt chuông tại các vùng thực hiện nghiên cứu

- Nghiên cứu ảnh hưởng giữa các thành phần dinh dưỡng có trong đất đến năng suất, chất lượng ớt ngọt

- So sánh về điều kiện khí hậu ảnh hưởng đến năng sất và sản lượng ớt chuông giữa hai loại nhà kính: nhà kính phủ bằng lưới đen + lưới trắng và nhà kính được phủ bằng lưới trắng + nilon

- Bước đầu xác định được vai trò của khí hậu, đất đai tới năng suất và chất lượng ớt chuông

1.3 Ý NGHĨA CỦA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.3.1 Ý nghĩa khoa học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về mối quan hệ của các yếu tố môi trường tự nhiên ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, sản lượng, chất lượng của ớt ở các vùng trồng ớt tại ARAVA và tại moshav Idan

- Những kết quả này sẽ giúp một phần cho các nhà nghiên cứu và các

cán bộ kĩ thuật đề ra các biện pháp canh tác phù hợp cho từng vùng sản xuất

ớt ngọt có chất lượng cao

- Từ những kết quả nghiên cứu đề ra các biện pháp kĩ thuật áp dụng vào tình hình sản suất ở Việt Nam phù hợp với các điều kiện môi trường tự nhiên, môi trường đất đai đề nâng cao thu nhập cho những người sản xuất trong nước

Từ những kết quả kết quả nghiên cứu đề ra các giải pháp thực hiện quản lí cho từng vùng sản xuất ớt chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu Nhằm nâng cao giá trị thu nhập cho người sản xuất

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG ISRAEL, ARAVA VÀ MOSHAV IDAN

2.1.1.2 Dân số

- Năm 2017, dân số Israel ước tính đạt 8.680.600 người, trong đó 6.484.000 (74,7%) được ghi trong hồ sơ là người Do Thái 1.808.000 người Ả Rập chiếm 20,8% dân số, trong khi những người Cơ Đốc giáo phi Ả Rập và người không tôn giáo theo đăng kí dân sự chiếm 4,4%

- Ngôn ngữ chủ yếu của Israel là tiếng Hebrew và tiếng Ả Rập Tiếng Hebrew là ngôn ngữ chính của quốc gia và được dạy tại các trường học

- Người hồi giáo chiếm 17,6% dân số Israel và là cộng đồng thiểu số tôn giáo lớn nhất tại đây Khoảng 2% dân số là tín đồ Cơ Đốc giáo và 1,6% là tín đồ Druze

2.1.1.3 Khí hậu

Khí hậu Israel đặc biệt khô hạn với lượng mưa rất thấp và thay đổi theo từng mùa: Phía Bắc quốc gia này lượng mưa khoảng 800 mm/năm và ở phía Nam chỉ khoảng 50 mm/năm Mùa mưa kéo dài từ tháng 11 đến khoảng tháng

3 năm sau và lượng bốc hơi tự nhiên lên tới 1.900-2.600 mm/năm Không có

gì ngạc nhiên khi nước ngọt ở Israel được coi như vàng trắng và được quản lý

một cách chặt chẽ hơn bất kỳ nơi nào trên thế giới Chính phủ xây dựng hẳn một bộ luật để đo lường mức tiêu thụ nước, kiểm soát việc khai thác nước ngầm, ngăn chặn ô nhiễm nước Công nghệ xử lý nước của Israel thuộc hàng hiện đại nhất thế giới với tỉ lệ tái chế tới 75%

2.1.2 ARAVA

- Thung lũng ARAVA nằm dọc theo biên giới Jordan kéo dài 180km từ Eilat ở phía nam đến đầu múi biển Chết ở phía Bắc Thung lũng ARAVA có khí hậu đặc biệt khô hạn chỉ nhận được 50 mm lượng mưa hàng năm Đất ở nơi này cằn cỗi và chỉ một vài loài thực vật có thể sinh trưởng mà không cần tưới tiêu và bổ sung thêm đất màu

- Nhiệt độ mùa hè bình quân lên tới 40 độ C và ban đêm là 25 độ C Nhiệt độ mùa đông ban ngày là 21 độ và ban đêm chỉ từ 3-8 độ C Độ ẩm cực thấp và sự chênh lệch nhiệt độ khiến đá cũng phải vỡ vụn mà khắp hoang mạc phủ một lớp đá vụn và cát đặc thù sa mạc

- Khoảng 800 gia đình sống trong bảy cộng đồng ở Arava và 600 nông dân địa phương tham gia vào nhiều hoạt động canh tác, bao gồm nông nghiệp sinh học, nuôi cá và cơ sở hạ tầng du lịch Khoảng 40.000 dunam (10,000 acre) đất trồng sa mạc đang sản xuất 150.000 tấn rau quả - chủ yếu là cà chua

và ớt, cùng với các loại trái cây như ngày và xoài Sản phẩm này chủ yếu được xuất khẩu sang Châu Âu, Hoa Kỳ và Nga, chiếm khoảng 60% tổng lượng xuất khẩu rau tươi của Israel

- Khoảng 800 gia đình sống trong bảy cộng đồng ở Arava và 600 nông dân địa phương tham gia vào nhiều hoạt động canh tác, bao gồm nông nghiệp sinh học, nuôi cá và cơ sở hạ tầng du lịch Khoảng 40.000 dunam (10,000 acre) đất trồng sa mạc đang sản xuất 150.000 tấn rau quả - chủ yếu là cà chua

và ớt, cùng với các loại trái cây như ngày và xoài Sản phẩm này chủ yếu

được xuất khẩu sang Châu Âu, Hoa Kỳ và Nga, chiếm khoảng 60% tổng lượng xuất khẩu rau tươi của Israel

2.1.4 Farm 4 – Galili - Peleg

- Trang trại Galili-Peleg là một công ty sản xuất các mặt hàng và xuất khẩu các loại rau hữu cơ và rau thông thường chất lượng cao Được thành lập vào năm

2003, công ty đã có hơn 14 năm kinh nghiệm trong sản xuất và xuất khẩu

- Trang trại Galili-Peleg là một công ty nông nghiệp Israel của người trồng rau sa mạc có trụ sở tại sa mạc Arava Arava nằm ở phía nam Israel và hầu hết là nông dân Có những loài thực vật và hoa phát triển được xuất khẩu trên toàn thế giới

- Công ty vận hành hệ thống kiểm soát chất lượng bắt đầu từ lúc gieo hạt và kết thúc vào cuối sản phẩm tại thị trường được chỉ định

- Công ty tuân thủ các tiêu chuẩn về kiểm soát chất lượng, sức khoẻ và

an toàn cao nhất như: SMETA, ISO 1400, Europgap và chứng nhận hữu cơ

- Là một trang trại thuộc vùng ARAVA nên khí hậu tại đây cũng vô cùng khắc nghiệt, nhiệt độ ban ngày vào mùa hè lên đến hơn 40ºC, mùa đông vào khoảng 20ºC Lượng mưa thấp trung bình hàng năm chỉ vào khoảng 20 – 50 mm

2.2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY ỚT NGỌT

2.2.1 Nguồn gốc

Cây ớt (Capsicum annuum L.) có nguồn gốc nhiệt đới và cận nhiệt đới Châu Mỹ, bằng chứng của sự trồng trọt sớm nhất tìm thấy ở nơi an táng của nguời Peru và dấu vết hạt giống khoảng 5000 năm trước Công nguyên được tìm thấy trong các hang động ớt Tehuacan, Mexico (Vincent và cs, 1986)

“Theo các nhà nghiên cứu phân loại thực vật thì trung tâm khởi nguồn của ớt là Mehico và trung tâm thứ hai là Guatemala, còn theo Valilop thì trung tâm khởi nguồn thứ hai là Evari” (Mai Thị Phương Anh và cs, 1996) Cây ớt được phân bổ rộng rãi khắp châu Mỹ kể cả dạng hoang dại và dạng trồng trọt (Muthukrishman C.R và cs, 1986)

Ở châu Âu, đến thế kỷ thứ 16 cây ớt mới được biết đến nhờ nhà thám hiểm Colombus Từ Tây Ba Nha ớt được phát tán rộng rãi đến Địa Trung Hải, nước Anh và trung tâm Châu Âu trong những năm cuối thế kỷ 16 Người Bồ Đào Nha mang ớt từ Khu vực châu Á, cuối thế kỷ 14 cây ớt đã được trồng ở Trung Quốc và lan rộng ra Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên đâu thế kỷ 15 Các giống ớt trồng ở khu vực này đều thuộc nhóm cay và không cay Các nước Đông Nam Á như Indonesia, cây ớt được trồng sớm hơn Châu Âu và hiện nay cây ớt được trồng hầu hết ở các nước trong khu vực với dạng ớt cay là chủ yếu (S.Hinohara, 1993) Brazil đến Ấn Độ trước năm 1885 (Bouell, V.R, 1986)

Theo tổ chức nông lương thế giới (FAO, 2012) cây ớt được xem là một trong những cây trồng quan trọng của vùng nhiệt đới diện tích trồng ớt thế giới vào khoảng 1.914.685 ha cho mục đích lấy quả tươi với sản lượng 31.171.567 tấn

Các nước nhập khẩu và xuất khẩu quan trọng nhất bao gồm: Ấn Độ, Mexico, Trung Quốc, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ (Zhejiang Univ Sci B, 2008)[46] Cây ớt có mặt ở nước ta, được du nhập từ Trung Quốc, Ấn Độ Diện tích phân

bố khá rộng rãi, tập trung ở miền Bắc và miền Trung, ở miền Nam diện tích trồng ớt còn phân tán Ở Việt Nam cây ớt ngọt do người Pháp đưa sang (Trung tâm khuyến nông Tiền Giang, 2001)

2.2.2 Phân loại ớt

Theo Bosland P.W and Votava (2000) cây ớt thuộc họ cà

(Solanaceae), chi Capsicum Hiện nay có ít nhất 25 loài hoang dại được biến

đến và 5 loài được thuần hóa bao gồm:

- Capsicum frutescens, bao gồm cả ớt Tabasco

- Capsicum chinense, bao gồm cả loài ớt cay nhất như naga, habanero

và Scotch bonnet

- Capsicum pubescens, bao gồm cả ớt rocoto Nam Mỹ

- Capsicum baccatum, bao gồm cả ớt cay Nam Mỹ

- Capsicum annuum, bao gồm nhiều loại khác nhau như Bell pepper,

Paprika, Cayenne, Jalapexnos và Chiltepin

Năm loài trồng trọt trên được xuất phát từ ba trung tâm khởi

nguồn khác nhau: Mexico là trung tâm khởi nguồn của Capsicum

annuum và Guatemala là trung tâm thứ 2, vùng rừng Amaron là trung tâm

khởi nguồn của Capsicum frutescens và Capsicum chinense, Peru và Bolivia

là trung tâm khởi nguồn của Capsicum baccatum và Capsicum pubescens

(Lipert và cs, 1996)

Trong năm loài trồng trọt thì loài Capsicum annuum là loài được trồng rộng khắp và thông dụng nhất, hầu hết các giống trồng trọt đều thuộc chi (FAO ALG, 2002)

Các loài trồng trọt trong chi Capsicum thường được phân biệt theo đặc điểm hoa và quả thể hiện theo bảng sau (Lipert và cs, 1996)

Bảng 2.1 Đặc điểm thực vật học của các loài trong chi Capsicum

tràng hoa

Đốm trên tràng hoa

Màu bao phấn hoa

Răng đài

hoa/đốt

C.frutescens Trắng không Xanh Không Vàng 1-3(5)

C.chinense Trắng

C.baccatum Trắng

xanh Xanh vàng Vàng Có Vàng 1-2

Qua đặc điểm thực vật học của các loài trồng trọt cho thấy sự khác biệt

của chúng, hai loài C.baccatum và C.pubescens có thể phân biệt qua màu hạt

và màu cánh hoa so với 3 loài còn lại, còn giữa chúng có thể phân biệt qua

màu của trang hoa và bao phấn Để phân biệt loài C annuum với loài

C.frutescens và C.chinense dựa vào đặc điểm hoa, quả của chúng Loài

C annuum mỗi đốt có 1 hoa, loài C.frutescens và C.chinense ra hoa theo

chùm, một đốt có 1 vài hoa, nhưng thường loài C.frutescens chỉ đậu 1 quả/đốt Còn loài C.chinense có vài quả/đốt Ngoại trừ sự thắt eo như 1 cái vòng ở chân đế của đài hoa, loài C.chinense tương tự như hai loài C annuum

và C.frutescens.( Theo Smith P.G and Heiser 1957), C annuum là cây hàng năm còn C.frutescens là cây nhiều năm

2.2.3 Đặc điểm thực vật học của ớt

- Thân: ớt là cây thân bụi 2 lá mầm, thân thường mọc thẳng, đôi khi có thể gặp các dạng (giống) có thân bụi, nhiều cành, chiều cao trung bình 0,5-

1,5m, có thể là cây hàng năm hoặc cây lâu năm nhưng thường được gieo trồng là cây hàng năm

- Rễ: Ban đầu ớt có rễ cọc phát triển mạnh với rất nhiều rễ phụ, rễ cọc chính đứt, một hệ rễ chùm phát triển mạnh, vì thế nhiều khi lầm tưởng ớt có

hệ rễ chùm

- Lá: Thường ớt có lá đơn mọc xoắn trên thân chính, lá có nhiều hình dạng khác nhau, nhưng thường gặp nhất là dạng lá móc, trứng ngược, mép lá hình răng cưa Mặt trên lá phụ thuộc vào các loài khác nhau, một số có mùi thơm Lá thường mỏng có kích thước trung bình 1,5-12,0cm x 0,5-7,5cm

- Quả: Thuộc loại quả mọng có rất nhiều hạt với nhiều thịt quả nhăn và chia làm 2 ngăn Các giống khác nhau có kích thước quả, hình dạng, độ nhọn, màu sắc, độ cay (hăng) và độ mềm của thịt quả rất khác nhau Quả chưa chín

có màu xanh, khi chín chuyển thành màu vàng, hoặc đỏ

- Hạt: Hạt có dạng thận và màu vàng rơm, chỉ có hạt của C.pubescens

có màu đen Hạt có chiều dài khoảng 3-5mm Một gam hạt ớt cay có khoảng

220 hạt (Mai Thị Phương Anh, 1999)(Bosland P.W and Votava, 2000)

- Trong điều kiện nóng ẩm, ẩm độ không khí thấp, ớt có thể giao phấn đến 91% (TansKey), đồng thời vị trí giữa vòi nhụy và ống phấn khác chênh lệch nhau ở một số giống (Vũ Hữu Yêm, 1995); (Bosland P.W and Votava, 2000)

- Hoa ớt là hoa lưỡng tính, được xếp vào nhóm cây tự thụ (tỷ lệ giao phấn <4%) (S.Borojevyc, 1990)[40] Nhưng theo Odland, M.L và Poter A.M (Odland và cs, 1941)[37] tỷ lệ giao phấn của ớt là 7,6-36,8%, trung bình là 16,5% Tùy theo giống và điều kiện ngoài cảnh sẽ ảnh hưởng tới mức độ giao phấn Những giống có ống phấn thấp hơn vòi nhụy thường có tỷ lệ giao phấn khá cao đôi khi lên tới 36,5%, trong điều kiện nhiệt độ cao thông thường tỷ lệ

giao phấn tới 90% và được thụ bằng ong và một số loài sâu khác (Mai Thị Phương Anh, 1999)

- Trong điều kiện nóng bao phấn nở sớm hơn mùa lạnh nhiệt độ tối thiểu để hạt phấn nảy mầm là 10ºC Trong điều kiện 35 - 40ºC quá trình nảy mầm của hạt phấn bị đình trệ Bảo quản hạt phấn dưới 20ºC có thể kéo dài sức sống của hạt phấn từ 2 - 4 ngày Chứng tỏ vị trí vòi nhụy so với ống phấn

là một tính trạng di truyền đồng thời nó cũng phụ thuộc vào điều kiện khí hậu Thông thường ớt giao phấn nhờ côn trùng, vì vậy để sản xuất hạt giống nên trồng cách ly (Vũ Hữu Yêm, 1995)

- Theo Bosland P.W and Votava (2000)[30] nhiệt độ lý tưởng để hạt phấn nảy mầm 20-25ºC, sự hình thành hạt phấn bị tổn hại ở nhiệt độ 30ºC

Ở 0ºC hạt phấn có thể bảo quản 5-6 ngày, mất khoảng 6-42 giờ để hạt phấn nảy mầm trên đầu nhụy và thực hiện quá trình thụ tinh

2.2.4 Yêu cầu về ngoại cảnh của cây ớt

2.2.4.1 Nhiệt độ

Ớt được trồng ở độ cao từ 3000m trở xuống, chúng dễ bị ảnh hưởng bởi sương giá và nhiệt độ thấp Cần yêu cầu khí hậu ấm áp, thời gian sinh trưởng dài trước khi thu hoạch (V.E Rubatzky, M.Yamaguchi, 1986)

Theo tác giả Rylsky (1972) nhiệt độ ảnh hưởng tới số hoa và tỷ lệ đậu quả Nhiệt độ đất 10ºC làm sinh trưởng chậm lại, còn nhiệt độ 17ºC cây sinh trưởng bình thường, ở nhiệt độ > 30ºC phần trên sinh trưởng bình thường nhưng rễ ngừng sinh trưởng Nhiệt độ không khí thích hợp là 20 - 25ºC Nhiệt độ này thay đổi đáng kể đặc tính thực vật học của ớt Khi nhiệt độ đất và nhiệt độ không khí xuống thấp làm kéo dài thời gian sinh trưởng Hạt bắt đầu mọc ở nhiệt độ > 13ºC Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm có ý nghĩa rất quan trọng để tăng chiều dài quả, đường kính quả, trọng lượng quả Ban đêm

nhiệt độ xuống thấp 8 - 10ºC sẽ làm tăng số lượng quả không hạt (Pasthenocaspic) giảm sức sống hạt phấn (trích: Nguyễn Xuân Điệp, 2010)

Theo V.E Rubatzky, M Yamaguchi (1986) nhiệt độ trung bình ngày

là 20 - 25ºC, cây sinh trưởng tốt khi nhiệt độ ban đêm không vượt quá

là 20ºC, nhiệt độ có khuynh hướng làm giảm mùi vị và sự phát triển của màu sắc quả

Nhìn chung, ớt có thể chịu được nhiệt độ cao hơn so với khoai tây hoặc

cà chua Tuy nhiên, hoa không thụ tinh ở nhiệt độ dưới 16ºC hoặc trên 32ºC

do số lượng hạt phấn ít Nhiệt độ tối cao cho hoa đậu là nhiệt độ ban ngày và ban đêm trong khoảng 16 - 21ºC, nhiệt độ ban đêm trên 24ºC dẫn đến hiện tượng rụng hoa, nhưng quả đậu có thể rụng nếu nhiệt độ trên 32ºC (Bosland P.W and Votava, 2000)(V.E Rubatzky, M.Yamaguchi, 1986)

Nghiên cứu của Egorova (1975) cho thấy ảnh hưởng của ánh sáng lên cây trồng bao gồm thời gian chiếu sáng và cường độ ánh sáng Cây ớt không mẫn cảm với quang chu kỳ, Tuy nhiên, trong điều kiện ngày ngắn (thời gian chiếu sáng 9 - 10 giờ/ngày) sẽ kích thích cây sinh trưởng và

có thể tăng năng suất từ 21 - 24% (trích: Nguyễn Xuân Điệp, 2010)

2.2.4.2 Ánh sáng

Theo Egovora (1975) ảnh hưởng của ánh sáng đến cây trồng bao gồm thời điểm chiếu sáng và cường độ ánh sáng Ớt là cây trồng không mẫn cảm với quang chu kỳ (ở nước ta cây ớt có thể trồng được quanh năm), Tuy nhiên, trong điều kiện ánh sáng ngày ngắn (thời gian chiếu sáng 9 - 10 giờ/ngày) sẽ kích cây sinh trưởng tăng năng suất 21-24% (trích: Mai Thị Phương Anh và

cs, 1996)

Bigotti (1974) nghiên cứu ảnh hưởng của cường độ ánh sáng đến cây

ớt nhận thấy giảm bức xạ xuống 50% sẽ làm tăng lượng quả, nhưng không

ảnh hưởng tới hàm lượng Capsicum và Vitamin C Nếu quả tiếp xúc với

cường độ ánh sáng mạnh thì phần thịt quả sẽ mỏng và bề mặt thịt quả không mịn tạo điều kiện cho vi sinh vật gây hại tấn công vào mô quả làm giảm chất lượng quả thương phẩm (Bùi Thị Oanh, 2010)

Trong điều kiện trời âm u sẽ hạn chế sự đậu quả và giảm năng suất (Mai Thị Phương Anh, 1999)

2.2.4.3 Ẩm độ

Ớt rất thích hợp với thời tiết ấm, ẩm Cây sinh trưởng tốt trong điều kiện lượng mưa từ 600-1250mm và phân bố trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển Lượng mưa lớn trong thời gian hoa nở là nguyên nhân của sự rụng hoa, tỷ lệ đậu quả thấp Trong điều kiện khô hạn sẽ kích thích quá trình chín của quả, còn thời kỳ chín lượng mưa lớn sẽ làm trái thối và hỏng (Mai Thị Phương Anh, 1999)

Trong điều kiện khô hạn sẽ kích thích quá trình chín của quả Ở thời kỳ

ra hoa, đậu quả thì ẩm độ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành khối lượng quả và chất lượng quả Ớt có bộ rễ ăn nông tập trung chủ yếu ở tầng đất mặt (0 - 30cm) nên rất mẫn cảm với đất quá ẩm Nhưng nếu ẩm độ khoảng 10% tăng tỷ lệ rụng hoa, quả 71,2%, trong khi ẩm độ 35,6-57,4% thì tỷ

lệ rụng quả chỉ còn 20-30% Do vậy, duy trì ẩm độ từ 70 - 80% là thích hợp cho quá trình sinh trưởng, phát triển, nhất là thời kỳ cây non, ra hoa và hình thành quả Ẩm độ cao sẽ làm rễ sinh trưởng kém và chết hoặc cây còi cọc làm giảm tỷ lệ nảy mầm Ngược lại, ẩm độ thấp ở giai đoạn ra hoa, hình thành quả sẽ hạn chế vận chuyển các chất dinh dưỡng (Nguyễn Thị Minh Phương

và cs, 2010)

2.3 GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG, TÌNH HÌNH XẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ

ỚT TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở ISRAEL

2.3.1 Giá trị dinh dưỡng và giá trị sử dụng của cây ớt ngọt

Ớt được chia thanh hai nhóm ớt cay và ớt ngọt dựa vào hàm lượng capsicin chứa trong quả Trong ớt cay hàm lượng capsicin rất cao còn trong ớt ngọt hàm lượng capsicin có thể không có hoặc rất ít Ớt cay được trồng nhiều ở Ấn Độ, châu Phi và một số nước nhiệt đới khác, ớt ngọt được trồng nhiều tại châu Âu, châu Mỹ và một số nước châu Á quả được dùng như một loại rau xanh để ăn hoặc chế biến (Trần Khắc Thi, 2003)

Cũng như các loại ớt khác, ớt chuông có sắc tố chứa capsain, một carotenoid giúp tăng sự bền bỉ của các mạch máu nhỏ, cải thiện và kích hoạt lưu thông máu Nghiên cứu trên tạp chí Ung thư quốc tế trong năm 2009 cho thấy, phụ nữ tiền mãn kinh ăn gấp hai hoặc nhiều hơn khẩu phần thức ăn giàu carotenoid mỗi ngày sẽ giảm nguy cơ ung thư vú tới 17% Chỉ cần vài lát ớt

đỏ trong món salad sẽ giúp cơ thể chúng ta tăng cường chất carotenoid

Trong 100gr ớt có chứa 120mg vitamin C và chỉ cần 50gr ớt chuông đã cung cấp 75% lượng vitamin C có thể cần cho cả ngày

Ớt chuông chứa một số loại như potassium, phosphor, magne, calcium, sodium, mangan có ích cho sức khỏe chung, đặc biệt là giúp các vận động viên đạt được mức dự trữ cao nhất về vitamin và khoáng chất

Ớt chuông có chứa luteolin, thành phần chống ô xy hóa bảo vệ các

neuron bằng cách ngăn chặn sự sản sinh các tế bào viêm, yếu tố gây giảm trí

nhớ có liên quan đến tuổi tác

Ngày nay các sản phẩm từ ớt đỏ (cay hoặc không cay) là một loại gia vị quan trọng Ớt cay được sử dụng khác rộng rãi trên thế giới, ngoài tạo màu sắc và hương vị cho món ăn còn cung cấp thêm các vitamin và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể Dịch chiết từ ớt được sử dụng trong các

sản phẩm bia gừng và các loại nước giải khát, thậm chí C.futescecs được sử dụng trong y học Quả ớt xanh chứa nhiều rutin là một chất sử dụng rộng rãi trong chế biến thuốc-y học

Nhìn chung, vai trò của ớt ngày nay đã được khẳng định, ngoài sử dụng như một loại thực phẩm, gia vị, y học ớt còn được sử dụng như một loại cây cảnh dùng để trang trí trong gia đình

2.3.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ớt ngọt trên thế giới

Xuất phát từ giá trị dinh dưỡng, hiệu quả kinh tế, cây ớt đã giữ một vị trí quan trọng trong nền nông nghiệp hàng hóa, đặc biệt là các nước có điều kiện khí hậu, đất trồng thích hợp Cây ớt được xem là một trong những cây trồng quan trọng ở các vùng nhiệt đới Diện tích và sản lượng ớt trên thế giới ngày càng tăng

Bảng 2.2 Diện tích, năng suất ớt trên thế giới trong giai đoạn

Phi 324.070 301.182 321.053 363.937 9.051 8.726 7.866 7.929 Châu

Mỹ 218.093 218.976 217.917 212.670 16.121 17.627 16.939 19.009 Châu

Á 1.145.356 1.181.726 1.205.453 1.218.792 16.770 16.767 17.364 17.522 Châu

Âu 123.791 122.620 118.497 116.545 24.298 23.427 24.115 24.279 Châu

Bảng 2.3 Sản lượng ớt trên thế giới trong giai đoạn 2009 – 2011

Đơn vị tính: Tấn

Thế giới 28.720.913 29.232.234 30.063.389 31.171.567 Châu Phi 2.933.156 2.628.297 2.525.649 2.885.934 Châu Mỹ 3.516.032 3.859.988 3.691.321 4.042.842 Châu Á 19.207.985 19.814.524 20.932.062 21.355.762 Châu Âu 3.007.936 2.872.728 2.857.640 2.829.622 Châu Đại

[Nguồn: FAO STAT Database, 2014]

Theo FAO, diện tích trồng ớt năm 1994 trên thế giới là 1,25 triệu ha thì tới năm 2001 diện tích này tăng lên 1,45 triệu ha, tăng lên 1,656 triệu ha vào

2004, với sản lượng ớt tươi là 24,027 triệu tấn (Zhejiang Univ Sci B, 2008) Tới năm 2009, diện tích ớt đã tăng lên trên 1,8 triệu ha Lên đến 1,91 triệu ha vào năm 2012, trong đó Châu Á dẫn đầu cả về sản lượng và diện tích với 63,6% diện tích và 68,5% sản lượng của toàn thế thế giới Tuy nhiên,

về năng suất có thể nhận thấy Châu Á chỉ có năng suất đạt loại trung bình với trên 17,5 tấn/ha, Châu Phi có năng suất rất thấp 7,9 tấn/ha vào năm

2012 Châu Âu với việc áp dụng các công nghệ kỹ thuật tiên tiến trong canh tác ớt cho năng suất rất cao gấp 1,5 năng suất trung bình của thế giới và gấp 3 lần so với Châu Phi năm 2012 Ngoài ra, Châu Đại Dương cũng có năng suất trung bình ở mức khá cao trên 20 tấn/ha

Bảng 2.4 Sản lượng ớt ở một số nước trên thế giới trong

[Nguồn: FAO STAT Database, 2014]

Một số nước có sản lượng ớt cao như: Trung Quốc, Mexico, Indonexia, Thổ Nhĩ Kỳ… Trong đó Trung Quốc là nước có sản lượng ớt cao nhất thế giới, sản lượng ớt hàng năm của nước này chiếm khoảng 30% sản lượng ớt của thế giới

Hiện nay, Ấn Độ là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới chiếm 25% tổng sản lượng toàn cầu, tiếp theo là Trung Quốc 24%, Tây Ban Nha 17%, Mexico 8% Các nước nhập khẩu lớn nhất thế giới là các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE), liên minh Châu Âu (EU), Sri Lanca, Nhật Bản, Hàn Quốc Trao đổi thương mại về ớt chiếm gần 16% tổng sản phẩm gia vị, đứng vị trí thứ hai sau hồ tiêu (Bùi Thị Oanh, 2010)

Nhìn chung, ớt được thương mại hóa trên toàn thế giới, đối với các nước đang phát triển thì mặc dù ớt chiếm tỷ trọng nhỏ trong sản xuất hàng hóa nhưng là nguồn thu nhập đáng kể (Bosland P.W and Votava, 2000)

2.3.3 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ớt ở Israel

Trong năm 2009, có khoảng 100 gia đình Với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như Idan chỉ thích hợp cho việc trồng ớt và nó đã trở thành cây trồng chính của Idan Năng suất và chất lượng của ớt cao nhất ở Arava (10 tấn / dunam) Ngày nay, một số trang trại đang thử nghiệm một số loại rau như: bông cải xanh, hành tây, tỏi, bí xanh, cà tím Mỗi hộ nông trại bao gồm 50 dunam (50,000 m²) Một số gia đình bổ sung thu nhập của họ với các hoạt động khác như trường cưỡi ngựa, vườn ươm cây rau và hoa, tiểu thủ công nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ và tour du lịch jeep

2.3.4 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ớt ở Việt Nam

- Cây ớt là cây rau quan trọng của nhiều vùng chuyên canh, cho hiệu quả kinh tế cao Tùy theo đặc điểm của từng vùng sinh thái, tùy theo thời vụ,

ớt có thể cho thu nhập một sào từ 4 – 5 triệu đồng đã tính chi phí Mức thu nhập này cao hơn nhiều sao với trồng các loại rau màu khác

- Ở Việt Nam ớt ngọt chủ yếu được trồng tại các vùng có khí hậu quanh năm ôn hòa, trong khoảng từ 18 - 30ºC như vùng Đà lạt, đạt hiệu quả kinh tế cao