SKKN ỨNG DỤNG TOÁN học vào CUỘC SỐNG

Thực tế dạy học Toán ở tiểu học hiện nay nặng về phần kiến thức và kĩ năng,chưa có nhiều các bài tập vận dụng vào cuộc sống để HS vận dụng kiến thức, kĩ năngmôn toán vào cuộc sống xung q

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÔNG BA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI

ỨNG DỤNG TOÁN HỌC

VÀO CUỘC SỐNG



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Tên của sáng kiến kinh nghiệm: ỨNG DỤNG TOÁN HỌC VÀO CUỘC SỐNG

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: môn Toán lớp 4

3 Thời gian áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Từ tháng 9/2016 đến tháng 5/2017

4 Tác giả:

- Họ và tên: Võ Thị Mỹ Hạnh

- Năm sinh: 1983

- Nơi thường trú: Thành phố Hồ Chí Minh

- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

- Chức vụ công tác: Giáo viên dạy lớp 4

- Nơi làm việc: Trường Tiểu học Đông Ba, quận Phú Nhuận

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Đông Ba

Địa chỉ: 99 Phan Đăng Lưu, phường 7, quận Phú Nhuận

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong các môn học ở tiểu học, môn Toán đóng vai trò hết sức quan trọng Đây

là một môn học công cụ Các kiến thức kĩ năng của môn toán ở Tiểu học rất cần chongười lao động, cần thiết để học các môn học khác ở tiểu học và chuẩn bị cho việchọc tốt môn toán ở bậc trung học Môn toán giúp HS nhận biết các mối quan hệ về sốlượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực, nhờ đó mà HS có phươngpháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt động có hiệuquả trong đời sống Môn toán góp phần rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suynghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề Chính vì vậy, khi học,mỗi cá nhân cần phải vận dụng các tri thức toán học vào thực tiễn và luôn trau dồinăng lực vận dụng và thực hành vào cuộc sống phục vụ tương lai

Thực tế dạy học Toán ở tiểu học hiện nay nặng về phần kiến thức và kĩ năng,chưa có nhiều các bài tập vận dụng vào cuộc sống để HS vận dụng kiến thức, kĩ năngmôn toán vào cuộc sống xung quanh HS được học các kiến thức về số học, đại lượng

và đo đại lượng, các yếu tố hình học, giải toán có lời văn, được thực hành – luyện tậpcác kĩ năng xoay quanh các mạch kiến thức toán được học nhưng khi áp dụng vào cáctình huống trong thực tiễn thì các em rất lúng túng

Năm học 2016 -2017, thông tư 22/2016/TT-BGDĐT ra đời quy định đề kiểmtra định kì cần phù hợp chuẩn kiến thức, kĩ năng và định hướng phát triển năng lực,gồm các câu hỏi, bài tập được thiết kế theo 4 mức độ Trong đó, mức độ 4 yêu cầubài tập phải thể hiện sự vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đềmới hoặc đưa ra những phản hồi hợp lý trong học tập, cuộc sống một cách linh hoạt.Đồng thời, Sở giáo dục và đào tạo thành phố Hồ Chí Minh cũng thực hiện chuyên đềToán với nội dung “ Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua dạy học Toán ởTiểu học “

Dựa trên những nhu cầu cần thiết đối với môn Toán và định hướng của cấp

trên, tôi chọn đề tài “Ứng dụng toán học vào cuộc sống” nhằm nghiên cứu những

biện pháp đưa kiến thức trong chương trình Toán 4 vào các bài tập vận dụng giảiquyết những tình huống trong thực tế cuộc sống giúp học sinh thấy được ích lợi củaviệc học toán và nhằm phát triển năng lực học tập của học sinh

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

A Thực trạng và nguyên nhân

1 Về chương trình và Sách giáo khoa

- Hệ thống bài tập thực hành có tác dụng quan trọng trong việc làm cho học sinh hình

thành thói quen và phát triển kĩ năng vận dụng toán học vào cuộc sống Sách giáo

khoa đã chú trọng đến điều đó, đặc biệt là hệ thống bài tập song còn ít và nặng về líthuyết, chưa khai thác hết các ứng dụng và nhất là chưa giải quyết tốt việc xây dựngmột hệ thống bài tập thực hành bao gồm những nội dung vừa có nội dung thiết thựcvừa yêu cầu rèn luyện những thói quen và kĩ năng vận dụng cần thiết.

- Sách giáo khoa Toán lớp 4 đã có một hệ thống bài tập bước đầu vận dụng Toánhọc vào cuộc sống Sau đây là một số ví dụ:

2 Về phía giáo viên

- Ngay từ khi được đào tạo ở các trường sư phạm, trong chương trình (giáo trình,

đánh giá, dạy học…) chưa thực sự chú ý đến vấn đề vận dụng toán học, ảnh hưởngtrực tiếp đến tiềm năng dạy của giáo viên

- Nhiều giáo viên cho rằng Sách giáo khoa và Sách giáo viên là pháp lệnh phải tuântheo một cách tuyệt đối Chính vì vậy, giáo viên không thay đổi nội dung các bài tập

về bước vận dụng Toán học và cuộc sống cũng như không có sự thay đổi cho phùhợp với cuộc sống và phù hợp với học sinh của mình

- Nhiều giáo viên hướng việc dạy toán về việc giải nhiều loại mà hầu hết không cónội dung thực tiễn, còn xem nhẹ công tác tính toán, thực hành toán học, rất ít hoặckhông bao giờ tổ chức ngoại khóa và tham quan về những đề tài toán học gắn liền vớiđời sống…

3 Về phía học sinh

- Nhiều học sinh chưa chú ý rèn luyện để phát hiện và giải quyết các vấn đề thườnggặp trong cuộc sống Các em chưa quan tâm đến những vấn đề có thể vận dụng Toánhọc để giải quyết trong cuộc sống hàng ngày, chưa có sự liên hệ những điều đã họcvào cuộc sống của bản thân

- Khi làm các bài tập về bước đầu vận dụng Toán học vào cuộc sống, học sinh khôngquan tâm đến nội dung của các bài tập đó mà chỉ chú tâm đến việc tìm ra đáp số củabài tập.

B Thiết kế bài dạy vận dụng Toán học vào cuộc sống cho học sinh lớp 4

Tôi kết hợp các hình thức tổ chức dạy học khác nhau, đặc biệt là hình thức lênlớp với hình thức tham quan học tập, hình thức thực hành, luyện tập …, tổ chức cáchoạt động thực hành toán học giúp HS tăng cường vận dụng và thực hành Toán học

vào thực tiễn

Tôi cố gắng đưa những ví dụ trong cuộc sống có vận dụng kiến thức toán học

để các em học sinh thấy môn toán thực sự hữu ích từ đó kích thích hứng thú học tậpcủa các em

1 Quy trình thiết kế bài dạy

- Để có thể ứng dụng Toán học vào cuộc sống, tôi tuân thủ theo quy trình sau:

2 Minh họa kế hoạch dạy học

Toán BÀI 42: HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

a) Giới thiệu bài :

- Yêu cầu học sinh tìm trong phòng học

những đồ vật có cặp cạnh cách đều

nhau

- Những cạnh cách đều còn được gọi là

các đoạn thẳng song song → giới thiệu

đó kéo dài về hai phía

đoạn thẳng AB và CD về hai phía ta

được hai đường thẳng như thế nào với

nhau?

- Kết luận: Kéo dài đoạn thẳng AB và

CD về hai phía ta được hai đường thẳng

song song với nhau

- Thế nào là hai đường thẳng song song?

- Kết luận: Hai đường thẳng song song

là hai đường thẳng không cắt nhau và

và CD về hai phía ta được haiđường thẳng

- HS phát biểu

- HS nhắc lại

- Yêu cầu HS tìm các cặp cạnh song

song trong hình vuông ABCD

- Trò chơi: kẻ đường thẳng song song

giúp chú heo xây nhà hoàn chỉnh

- HS làm việc nhóm 5

C D

- Ở bài tập 1, tôi mạnh dạn thêm nhữnghình ảnh các vật dụng trong cuộc sống

đã ứng dụng kiến thức về đường thẳngsong song và giải thích cho HS

Vd: Vì sao đường ray bắt buộc phải làhai đường thẳng song song?

Nhờ vậy HS hiểu và thấy được ứngdụng của hình học vào cuộc sống

TOÁN GÓC NHỌN , GÓC TÙ , GÓC BẸT

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

2.Bài cũ: ( 3’) Luyện tập chung.

- GV yêu cầu HS sửa bài làm nhà

- Phiếu học tập, HS thảo luận nhóm, dùng

êke đo các gọc và so sánh độ lớn của các

Hoạt động cá nhân

- Câu b: Yêu cầu điền đúng dấu thích hợp

dựa vào câu a ở trên

Bài tập 2:

- Yêu cầu HS nối đúng hình tam giác,

dùng ê ke để kiểm tra

Bài tập 3:

- Trước khi khoanh tròn vào chữ đặt trước

câu trả lời đúng, GV yêu cầu HS

+ Dùng ê ke để kiểm tra góc nào là góc

sống thông qua môn Toán Từ đó, môntoán trở nên hấp dẫn, bớt khô khan.

B Thiết kế các bài toán vận dụng Toán học vào cuộc sống cho học sinh lớp 4

1 Một số biện pháp giúp giáo viên tăng cường đưa các ứng dụng của Toán học vào cuộc sống

Tôi xin đưa ra một số biện pháp giúp giáo viên tăng cường đưa các ứng dụngcủa Toán học vào cuộc sống:

- GV phải nắm được nguồn gốc thực tiễn của các tri thức toán học trong chương trìnhmôn Toán ( Ví dụ: số tự nhiên ra đời do nhu cầu đếm, hình học xuất hiện do nhu cầu

đo đạc lại ruộng đất sau những trận lụt bên bờ sông Nin…) Từ đó, trong một số bàihọc, GV có thể đưa những ứng dụng của tri thức đó bằng cách lồng ghép nguồn gốcthực tiễn của tri thức vào bài dạy như vậy HS vừa được tiếp thu những ứng dụng vừacảm thấy ham thích, say mê tìm tòi

- GV cần phải hiểu rõ sự phản ánh thực tiễn của các tri thức toán học ( Ví dụ: Phân số

là số phần bằng nhau được lấy ra trong tổng số các phần bằng nhau của một đơn vị sựvật; phân số còn là phép chia số tự nhiên…) Khi dạy học, GV đưa sự phản ánh thựctiễn của các tri thức toán học vào trong mỗi bài học tương ứng trong chương trình

- Sau khi đã làm rõ mối liên hệ giữa Toán học và thực tiễn, GV cần đưa ra hệ thốngnhững bài tập và việc làm để HS kiến tạo tri thức , rèn luyện kĩ năng theo tinh thầnsẵn sàng ứng dụng

+ Thời lượng dành cho thực hành, luyện tập trong mỗi tiết học Toán ở tiểu họcchiếm từ 60% - 70%, nên GV cần tận dụng đặc điểm này đưa bài toán có nội dungthực tế hoặc những tình huống thực tiễn để HS vận dụng…

+ GV nên chuyển nội dung từng tiết dạy học toán thành các phiếu học tập hayphiếu thực hành Trong quá trình biên soạn các phiếu học tập, GVnên tích hợp nhiềunội dung giáo dục gắn với thực tế và gần gũi thu hút được hứng thú của HS, có thể sử

dụng một số tranh ảnh, hình vẽ ngộ nghĩnh để minh hoạ cho các bài tập thêm sinhđộng, có thể thiết kế các bài tập dưới dạng bài tập trắc nghiệm, các trò chơi hay câu

đố vui toán học…

- GV cần kết hợp các hình thức tổ chức dạy học khác nhau, đặc biệt là hình thức lênlớp với hình thức tham quan học tập, hình thức thực hành, luyện tập …, tổ chức cáchoạt động thực hành toán học giúp HS tăng cường vận dụng và thực hành Toán họcvào thực tiễn

2 Yêu cầu thiết kế bài toán

- Các bài toán có tác dụng củng cố những kiến thức học sinh đã học, rèn luyện kĩnăng áp dụng một quy tắc, một kiến thức mới đã học, hoặc để xây dựng một kháiniệm mới Các bài toán đó phải phục vụ cho mục đích yêu cầu của bài dạy Do đó khisáng tác đề toán, tôi lựa chọn những vấn đề phục vụ cho yêu cầu giảng dạy môn toánnói chung, cho từng chương, từng bài nói riêng Khi thiết kế các bài toán vận dụngToán học vào cuộc sống, tôi đảm bảo một số yêu cầu cơ bản sau:

+ Bài tập phải giúp học sinh đạt được mục tiêu của bài học

+ Bài tập cần phải gây được hứng thú và nhu cầu học tập của học sinh

+ Bài tập phải đảm bảo tính chính xác

+ Bài tập phải đảm bảo tính vừa sức

+ Bài tập phải đảm bảo tính thực tiễn

+ Bài tập đảm bảo thực hiện trong khoảng thời gian tối đa là 30 phút

3 Quy trình thiết kế các bài toán

- Để có thể ứng dụng Toán học vào cuộc sống, tôi tuân thủ theo quy trình sau:

4 Minh họa một số bài toán ứng dụng Toán học vào cuộc sống cho học sinh lớp 4

Bài: Tìm số trung bình cộng (SGK Toán 4, trang 26)

Bài kiểm tra môn Toán

Khi trả bài kiểm tra môn toán của lớp Bốn 2, điểm của các bạn trong tổ 1 và tổ 2 được ghi chép theo bảng sau:

Bài: Biểu đồ (tiếp theo) ( SGK Toán 4, trang 30)

Nhà khí tượng học tương lai

Trong khoảng thời gian 6 tháng đầu năm, cả gia đình bạn Tân dự định sẽ tới Sa

Pa du lịch Bố phân vân không biết nên đi tháng nào để thời tiết ấm áp nhất Em hãyquan sát biểu đồ nhiệt độ 6 tháng đầu năm của Sa Pa và đưa lời tư vấn tới gia đìnhbạn ấy

NHIỆT ĐỘ ( độ C) CỦA SA PA 6 THÁNG ĐẦU NĂM

Hai anh em nhỏ phân vân mãi

To nhỏ bàn nhau chuyện chia xoài

Số xoài đem cộng chẵn đôi mươiAnh nhường em sáu, ta ngang bằngHỡi người bạn trẻ đang dừng bướcTính hộ mỗi em mấy quả xoài

Bài giải

Anh nhường em 6 quả thì số quả xoài của hai anh em ngang nhau nên lúc đầu anh hơn em 12 quả xoài

Tóm tắtAnh

Em: 4 quả

Bài: Đề-xi-mét vuông ( SGK Toán 4, trang 62)

Đố vui:

An và bố đi chọn gạch lát nền nhà Đến cửa hàng, An thấy hai loại gạch hình vuông

có bề dày và chất liệu như nhau Một loại có cạnh là 2dm giá 10000 đồng/viên Loại còn lại có cạnh là 3dm và có giá 18000 đồng/viên An băn khoăn không biết nên tư

12 quả 20 quả

vấn bố mua loại gạch nào là tốn ít tiền hơn Nếu em là An, em sẽ chọn loại gạch nào?

Vì sao?

Lời giải:

Diện tích của 1 viên gạch có cạnh 2dm là: 2 × 2 = 4 (dm2)

Diện tích của 1 viên gạch có cạnh 3dm là: 3 × 3 = 9 (dm2)

1dm2 gạch loại 2dm có giá tiền là: 10 000 : 4 = 2500 (đồng)

1dm2 gạch loại 3dm có giá tiền là: 18 000 : 9 = 2000 (đồng)

So sánh giá tiền của 2 loại gạch theo diện tích thì bố An nên chọn loại gạch có

Thuận liền nói: “ Cô ơi, cô tính sai rồi.”

Em hãy cho biết Thuận nói đúng hay sai? Tại sao?

Lời giải:

Hòa đưa cho cô bán hàng số tiền là: 100 000 × 2 = 200 000 (đồng)

Số tiền mua kẹo là: 12 000 x 12 = 144 000 (đồng)

Cô bán hàng phải thối lại: 200 000 – 144 000 = 56 000 (đồng)

Cô bán hàng trả lại 40 000 đồng là sai

Vậy Thuận nói đúng

Bài: Vẽ hai đường thẳng song song Kiến trúc sư trẻ tuổi

Em hãy vẽ thêm 1 chân bàn để bàn đứng vững nhé

→ Ở bài tập này, học sinh cần vận dụng kiến thức vẽhai đường thẳng song song và được giáo dục thêm kĩ năng sống vì cần phải vẽ hai chân bàn có độ dài bằngnhau thì bàn mới đứng vững được

Bài : Vẽ hình vuông – Vẽ hình chữ nhật Kiến trúc sư trẻ tuổi

Em hãy vẽ thêm cửa số và cửa ra vào cho căn nhà

→ Ở bài tập này, học sinh cần vận dụng kiến thức vẽ

hình vuông, hình chữ nhật để hoàn tất căn nhà

Bài: Diện tích hình thoi ( SGK Toán 4, trang 141 ) Nhà môi trường thông thái

Giữa quảng trường thành phố có một bồn cây hì nh chữ nhật có chiều dài 10m

và chiều rộng 5m Chuẩn bị đón Tết về, Công ty Cây xanh thành phố muốn trang trí hoa trong bồn cây đó như trong hình vẽ Em hãy giúp Công ty tính số cây hoa cần dùng để trang trí, biết mỗi mét vuông trồng được 20 cây hoa cúc

Giúp Ông Già Tuyết phân ra

2 phần bánh, 6 phần kẹo: mỗi quà Nô – en

Và thêm đôi chiếc mũ len

Biết em giỏi toán, ông bèn đố chơi:

- Tính giùm ông với, cháu ơi

Mỗi loại mấy chiếc? Trả lời mau mau

Biết rằng tất cả trước sau

000 đồng ,bao gồm cả phí hội viên Mẹ nhờ Lan kiểm tra số sách bạn Trung đã thuê

Em hãy giúp Lan

3 bạn trong nhóm cùng tham gia trò chơi, một bạn làm trọng tài

Luật chơi: Em hãy vượt các chướng ngại vật bằng cách trả lời các câu hỏi bên dưới,

mỗi câu hỏi được trả lời trong vòng 1 phút Nếu trả lời đúng các câu hỏi, em đã vượt qua các chướng ngại vật và nhận được một phần quà của trọng tài Nếu trả lời sai lần

1, em hãy trả lời lần 2 Nếu đã qua 2 lần mà em chưa trả lời đúng, em phải dừng chơi

và chịu hình phạt từ trọng tài

1 Hãy điền nhanh từ còn thiếu trong đoạn thơ sau:

“Chu vi tứ giác bảo rằng:

Lời giải:

a) “Chu vi tứ giác bảo rằng:

Bốn cạnh cộng lại là bằng tôi thôi

Diện tích được thơ hóa rồi

Mời bạn hát nhé để tôi đệm đàn

Muốn tìm diện tích hình thoi

Tích hai đường chéo chia đôi ngon lành

Lấy dài nhân rộng chẳng đời nào quên

C Kết quả thống kê điểm kiểm tra toán cuối năm học 2016-2017

Trên đây là một số nghiên cứu đánh giá và biện pháp nhằm đưa các tri thức toán học ứng dụng vào cuộc sống được thực hiện trong quá trình dạy học của tôi Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để đề tài này của tôi được hoànthiện hơn

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Võ Thị Mỹ Hạnh

CƠ QUAN ĐƠN VỊ

ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

(Xác nhận, đánh giá, xếp loại)

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO (Xác nhận, đánh giá, xếp loại)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1) Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học - Dự án phát triển GV tiểu học – Bộ

GD&ĐT – NXB Đại học Sư phạm, NXB Giáo dục, 2008

2) Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng các môn học ở Tiểu học lớp 1, 2,

3, 4, 5 - Bộ GD&ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam.

3) SGK, SGV Toán 4 - Bộ GD&ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam

CÁC PHỤ LỤC KÈM THEO

vào cuộc sống cho học sinh lớp 4

đưa các ứng dụng của Toán học vào cuộc sống

vào cuộc sống cho học sinh lớp 4