Từ trường sinh ra dòng điện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín biến thiên.. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản ĐVĐ: Để khẳng định:
Trang 1CHƯƠNG V CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
BÀI 23 TỪ THÔNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
+ Phát biểu và viết được công thức tính từ thông
+ Nêu được điều kiện để tù thông biến thiên
+ Phát biểu được định nghĩa hiện tượng cảm ứng điện từ
2 Kĩ năng: Giải thích một số hiện tượng điện xoay chiều.
3 Thái độ: Tích cực làm thí nghiệm và phân tích kết quả
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: + Chuẩn bị các thí nghiệm về cảm ứng từ
+ Tìm hiểu mức độ nội dung kiến thức về hiện tượng cảm ứng điện từ đã học ở lớp 9 + Phiếu học tập
Học sinh: + Ôn lại về đường sức từ Hiện tượng cảm ứng điện từ đã học ở lớp 9
+ So sánh đường sức điện và đường sức từ
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Tiết 1
Hoạt động 1 (5 phút) : Giới thiệu chương.
GV: ĐVĐ Dòng điện sinh ra từ trường vậy câu hỏi ngược lại là từ trường có sinh ra dòng điện không? Sinh ra khi nào?
HS: Có! Từ trường sinh ra dòng điện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín biến thiên
GV: Đúng vấn đề này đã được nghiên cứu ở lớp 9 Ở chương này chúng ta tiếp tục nghiên cứu về hiện tượng cảm ứng điện từ một cách định lượng gồm các vấn đề:
+ Hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Định luật Len - xơ
+ Suất điện động cảm ứng
+ Tự cảm
Hoạt động 2 ( 10 phút) : Tìm hiểu khái niệm từ thông
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Các em hãy đọc mục I SGK
và trả lời các câu hỏi sau:
1 Từ thông là gì?
2 Từ thông phụ thuộc vào
những yếu tố nào và phụ
thuộc như thế nào?
3 Đơn vị của từ thông là gì?
4 trong điều kiện nào có sự
biến thiên của từ thông?
Đã hết t/g suy nghĩ Gọi hs
lần lượt TL 4 câu hỏi
Xác nhận ý kiến đúng
-Đọc mục Từ thông
- Trả lời:
1 Từ thông qua một diện tích
S đặt trong từ trường đều:
= BScos
Với là góc giữa pháp tuyến
n và
B
2 Từ thông phụ thuộc vào 3 yếu tố: B, S và góc α
3 Trong hệ SI đơn vị từ thông là vêbe (Wb)
1Wb = 1T.1m2
I Từ thông
1 Định nghĩa
Từ thông qua một diện tích S đặt trong từ trường đều:
= BScos
Với là góc giữa pháp tuyến
n
và
B
2 Từ thông phụ thuộc vào 3 yếu tố:
B, S và góc α
3 Đơn vị từ thông
Trong hệ SI đơn vị từ thông là vêbe (Wb)
1Wb = 1T.1m2
Trang 2- Trình chiếu ND phiếu học
tập 1 bài tập ghép nối
Các em hãy hoàn thành trong
t/g 3 phút
Mời hs1 TL kq
Mời HS2 nhận xét, sửa sai
- Chiếu đáp án
4 Một trong 3 yếu tố: B, S và góc α biến thiên
-HS làm bài tập ra nháp HS1: TL
HS2 Sửa sai
Hoạt động 3 (20 phút) : Tìm hiểu hiện tượng cảm ứng điện từ
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
ĐVĐ: Để khẳng định: " Từ
trường có thể sinh ra dòng
điện" ta phải làm thí nghiệm
như thế nào?
- y/c HS đề xuất một số
phương án thí nghiệm
- Trong các phương án trên
phương án nào khả thi nhất
-Tiến hành làm thí nghiệm
theo phương án 1 (có sự dịch
chuyển tương đối giữa nam
châm và vòng dây)
- Hỏi: Hãy chỉ ra nguyên
nhân chung gây ra dòng điện
cảm ứng?
- Phân tích các ý kiến của
HS
-Đưa ra các phương án TN
- P.án 1: NC vĩnh cửu; 1 vòng dây; 1 điện kế.; Cho NC và vòng dây dịch chuyển tương đối với nhau
- P.án 2: NC điện nối với biến trở; 1 vòng dây; 1 điện kế.;
Cho NC và vòng dây đướng yên, thay đổi cường độ dòng điện qua NC điện
- phương án 1
- Làm thí nghiệm
Nêu các nguyên nhân
- Có sự chuyển động tương đối giữa NC Và vòng dây
- có từ thông biến thiên
TL: Có thay đổi
II Hiện tượng cảm ứng điện từ
1 Thí nghiệm
a) Thí nghiệm 1
Cho nam châm dịch chuyển lại gần vòng dây kín (C) ta thấy trong mạch kín (C) xuất hiện dòng điện
b) Thí nghiệm 2
Cho nam châm dịch chuyển ra xa mạch kín (C) ta thấy trong mạch kín (C) xuất hiện dòng điện ngược chiều với thí nghiệm 1
c) Thí nghiệm 3
Giữ cho nam châm đứng yên và dịch chuyển mạch kín (C) ta cũng thu được kết quả tương tự
d) Thí nghiệm 4
Thay nam châm vĩnh cửu bằng nam châm điện Khi thay đổi cường
độ dòng điện trong nam châm điện thì trong mạch kín (C) cũng xuất hiện dòng điện
2 Kết luận
a)Dựa vào công thức định nghĩa từ thông, ta nhận thấy, khi một trong các đại lượng B, S hoặc thay đổi thì từ thông biến thiên
b) Kết quả của thí nghiệm chứng tỏ rằng:
+ Mỗi khi từ thông qua mạch kín (C) biến thiên thì trong mạch kín (C) xuất hiện một dòng điện gọi là dòng điện cảm ứng Hiện tượng này
Trang 3- Hỏi: Hãy nhận xét về từ
thông qua mạch kín (C) trong
các trường hợp xuất hiện
dòng điện cảm ứng?
- KL sơ bộ: Mỗi khi từ thông
qua mạch kín biến thiên thiên
thì trong mạch xuất hiện dòng
điện cảm ứng
- Hỏi: trong các trường hợp
sau trong mạch có xuất hiện
dòng điện cảm ứng không?
+ NC quay trước vòng dây
+ NC đứng yên, làm biến
dạng vòng dây
- Y/c HS làm thí nghiệm
kiểm tra
- Hỏi: Vậy dòng điện cảm
ứng xuất hiện trong trường
hợp nào?
-KL:
TL: có
Làm thí nghiệm kiểm chứng Rút ra kết luận
gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.
+ Hiện tượng cảm ứng điện từ chỉ tồn tại trong khoảng thời gian từ thông qua mạch kín biến thiên
Hoạt động 4: Củng cố
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
y/c hs phát biểu lại định
nghĩa
- Từ thông
- Hiện tượng cảm ứng điện
từ
- Dòng điện cảm ứng
y/c HS làm một số bài tập
TNKQ
Phát biểu các định nghĩa SGK
Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học ở nhà.
GV: Y/c HS làm bài tập 4(SGK)