Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề nguyên hàm tích phân cho học sinh trung học phổ thông (LV thạc sĩ)
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Manyvanh INTHAVONGSA
VẬN DỤNG LÝ THUYẾT KIẾN TẠO TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ NGUYÊN HÀM TÍCH PHÂN
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Manyvanh INTHAVONGSA
VẬN DỤNG LÝ THUYẾT KIẾN TẠO TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ NGUYÊN HÀM TÍCH PHÂN
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Toán
Mã số: 8.14.01.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN DANH NAM
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 3i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề
nguyên hàm - tích phân cho học sinh trung học phổ thông” là công trình nghiên cứu
của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình của tác giả nào khác
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2018
Tác giả luận văn
Manyvanh INTHAVONGSA
Trang 4ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài “Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học
chủ đề nguyên hàm - tích phân cho học sinh trung học phổ thông”, em đã nhận được
sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên của các cá nhân và tập thể Em xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới tất cả các cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Danh Nam, người thầy
đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình làm luận văn
Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Toán, Phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và làm luận văn
Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các GV tổ Toán, HS khối 10 trường THPT Xaysettha, Thủ đô Viêng Chăn đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và thực nghiệm tại Trường
Dù đã rất cố gắng, xong luận văn cũng không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo và các bạn học viên để luận văn được hoàn chỉnh hơn
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2018
Tác giả luận văn
Manyvanh INTHAVONGSA
Trang 5iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Đối tượng và khách thể phạm vi nghiên cứu 4
4 Giả thuyết khoa học 4
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 5
7 Phạm vi nghiên cứu 5
8 Cấu trúc của luận văn 5
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 6
1.1 Cơ sở lý luận về lý thuyết kiến tạo 6
1.1.1 Cơ sở triết học 7
1.1.2 Cơ sở tâm lý học 7
1.1.3 Luận điểm cơ bản của lý thuyết kiến tạo trong dạy học 8
1.2 Các loại hình kiến tạo trong dạy học 11
1.2.1 Kiến tạo cơ bản 12
1.2.2 Kiến tạo xã hội 12
1.3 Vai trò của người học và người dạy trong dạy học theo lý thuyết kiến tạo 13
1.4 Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học môn Toán 16
1.5 Kết luận chương 1 19
Trang 6iv
Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 20
2.1 Nội dung chủ đề “Nguyên hàm - Tích phân” trong chương trình môn Toán THPT nước CHDCND Lào 20
2.1.1 Nội dung chương trình SGK môn Toán lớp 10 20
2.1.2 Chuẩn kiến thức, kỹ năng 22
2.1.3 Mục đích, yêu cầu khi dạy học “Nguyên hàm - Tích phân” 23
2.2 Thực trạng dạy học chủ đề “Nguyên hàm - Tích phân” trong chương trình SGK môn Toán lớp 10 25
2.3 Phân tích khó khăn, sai lầm của HS khi học chủ đề “Nguyên hàm - Tích phân” 27
2.3.1 Một số khó khăn của HS 27
2.3.2 Một số sai lầm của HS trong quá trình giải toán 29
2.4 Kết luận chương 2 36
Chương 3 DẠY HỌC MỘT SỐ TÌNH HUỐNG ĐIỂN HÌNH TRONG CHỦ ĐỀ “NGUYÊN HÀM - TÍCH PHÂN” THEO LÝ THUYẾT KIẾN TẠO 37
3.1 Nguyên tắc dạy học tình huống điển hình 37
3.2 Dạy học một số tình huống điển hình theo lý thuyết kiến tạo 40
3.2.1 Dạy học khái niệm toán học 40
3.2.2 Dạy học định lý toán học 48
3.2.3 Dạy học giải bài tập toán học 56
3.3 Kết luận chương 3 65
Chương 4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 66
4.1 Mục đích thực nghiệm 66
4.2 Nội dung thực nghiệm 66
4.3 Đối tượng thực nghiệm 66
4.4 Tổ chức thực nghiệm 66
4.5 Phân tích kết quả thực nghiệm 67
4.5.1 Phân tích định tính 67
4.5.2 Phân tích định lượng 67
4.6 Kết luận chương 4 72
KẾT LUẬN 73
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO 75
PHỤ LỤC
Trang 7iv
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Trang 8v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1 Kết quả điều tra HS trong giờ học 26
Bảng 2.2 Kết quả điều tra của HS trong giờ hoạt động 27
Bảng 3.1: Bảng dấu hiệu lựa chọn phương pháp đặt ẩn phụ 55
Bảng 4.1: Bảng thống kê điểm số trước thực nghiệm 68
Bảng 4.2: Bảng thống kê điểm số 69
Bảng 4.3: Bảng phân phối tần suất 69
Trang 9vi
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Trang
Hình 1.1: Sơ đồ các giai đoạn kiến tạo 11
Hình 3.1: 44
Hình 3.2: 44
Hình 3.3: Hai con đường dạy học định lý 49
Hình 3.4: 51
Hình 3.5: 52
Hình 3.6: 58
Hình 3.7: 60
Hình 3.8: 61
Hình 3.9: 63
Hình 3.10: 64
Hình 4.1: Đồ thị biểu diễn phân phối tần suất điểm số 70
Hình 4.2: Đồ thị phân phối tần suất 70
Trang 10Trong những năm gần đây, thực hiện chủ trương đổi mới PPDH của Bộ Giáo dục
và Thể thao, các trường THPT bước đầu triển khai và đã thu được một số kết quả khả quan Tuy nhiên, việc thực hiện là chưa đồng đều giữa các trường học, giữa các GV Xét riêng trong Thủ đô Viêng Chăn, thì việc thực hiện chủ trương đổi mới PPDH của Bộ Giáo dục
và Thể thao là khá tốt Tuy nhiên, việc tiếp cận các phương pháp còn hạn chế, đặc biệt là các trường học ở miền núi, vùng sâu, vùng xa thì việc tiếp cận các PPDH không truyền thống lại càng khó khăn hơn Điều đó thể hiện rất rõ ở chất lượng HS, cụ thể là kết quả thi tốt nghiệp THPT, thi Đại học, Cao đẳng,… còn rất thấp, đặc biệt là môn Toán Riêng đối với các trường miền núi thì ngay cả chất lượng đầu vào cấp THPT của các em HS cũng còn khá thấp, đối với môn Toán thì có những trường, có những năm chỉ với 0,5 điểm là các em đã được vào học cấp THPT Nguyên nhân do đâu? Một trong những nguyên nhân dẫn tới kết quả học tập môn Toán còn thấp là người GV chưa có được phương pháp phù hợp trong việc giảng dạy, họ vẫn còn bị ảnh hưởng bởi phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều đã có hàng chục năm nay, trong khi đó việc tiếp cận các phương pháp mới, phi truyền thống lại gặp nhiều khó khăn Dạy học theo quan điểm kiến tạo là một phương pháp tiếp cận mà mỗi GV cần tìm hiểu và nghiên cứu, bởi vì dạy học theo cách tiếp cận này sẽ giúp HS chủ động tìm tòi, kiểm chứng và xác nhận tri thức khoa học, HS là người chủ động tìm ra kiến thức mới
Theo Hội nghị quốc gia khóa IX và Hội nghị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào khóa X (2016 - 2020) về “Chiến lược phát triển giáo dục và thể thao trong giai đoạn 5 năm lần thứ VIII”: Nước CHDCND Lào đang trong thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh phát
Trang 112
triển, đòi hỏi xã hội phải tạo ra nguồn nhân lực có trình độ cao Để có thể đáp ứng được
yêu cầu của công cuộc đổi mới đó, đặc biệt ngành Giáo dục và Thể thao cần phải có sự
đổi mới về mọi mặt, nhằm đào tạo ra những người lao động có đủ kiến thức, năng lực sáng tạo, trí tuệ và phẩm chất tốt, đáp ứng được yêu cầu về nguồn nhân lực của đất nước và phù hợp với bốn trụ cột giáo dục của UNESCO trong thế kỉ XXI (Học để biết, học để làm, học để cùng nhau chung sống và học để khẳng định mình) Trong giai đoạn hiện nay, khi khoa học công nghệ có những bước tiến nhảy vọt, việc đào tạo con người không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có năng lực sáng tạo, có ý nghĩa quan trọng đối với tiềm lực khoa học kỹ thuật của đất nước [3]
Ở nước CHDCND Lào, định hướng đổi mới PPDH trong giai đoạn hiện nay là: Dạy học cần hướng vào việc tổ chức cho HS học tập trong hoạt động và bằng hoạt động
tự giác, tích cực, mang tính thiết thực liên quan đến nhiều lĩnh vực kiến thức Việc dạy học thông qua hoạt động là cách tốt nhất để vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề trong cuộc sống, từ đó thấy được việc học có ý nghĩa tạo động lực cho HS khám phá Bên cạnh đó, việc vận dụng lý thuyết kiến tạo là một trong những nhu cầu đổi mới PPDH [8]
Lý thuyết kiến tạo là một trong những quan điểm dạy học hiện đại, tích cực, đã
và đang được vận dụng vào dạy học ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới Dạy học kiến tạo không chỉ giúp cho người học tích cực, chủ động xây dựng kiến thức của bản thân
dựa trên những kinh nghiệm đã có và tương tác với môi trường học tập giúp cho người
học nắm vững kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo cần có mà quan trọng hơn là khả năng tư duy, sáng tạo của người học để họ dễ dàng thích ứng với môi trường xã hội Dạy học kiến tạo là một trong những lí thuyết về quá trình dạy học dựa trên Tâm lí học phát sinh nhận thức của J Piaget và thuyết hoạt động của Vưgôtxki Đây là những thành tựu tâm
lí học lớn của thế giới, có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực của giáo dục học nói chung, lí luận dạy học nói riêng Đặc biệt đối với môn Toán, một môn học có hệ thống kiến thức mang tính cấu trúc và khái quát cao có nhiều điểm phù hợp với việc vận dụng quan điểm kiến tạo trong dạy học
Tuy nhiên, hiện nay trong các nhà trường phổ thông, những PPDH truyền thống như: Thuyết trình, đàm thoại, thầy trò vấn đáp… là những phương pháp về cơ bản là
Trang 12Toán học là môn khoa học nghiên cứu về các số, cấu trúc, không gian và các phép biến đổi Môn Toán được chia nhiều phân môn nhỏ, trong đó có phân môn: giải tích toán học hay còn gọi là giải tích Giải tích là ngành toán học nghiên cứu về các khái niệm: Giới hạn, đạo hàm, nguyên hàm, tích phân… Nguyên hàm - tích phân là nội dung quan trọng của Giải tích nói riêng và môn Toán nói chung Tích phân có ứng dụng trong một số bài toán về tìm giới hạn và hỗ trợ đắc lực trong việc nghiên cứu lý thuyết phương trình và bất phương trình Những người mới học và làm quen với tích phân thường chưa hiểu rõ tư tưởng cũng như phương pháp tiếp cận lý thuyết, đặc biệt
là khâu vận dụng lý thuyết vào việc giải các bài toán cụ thể Trong thực tế, đa số HS tính tích phân một cách hết sức máy móc đó là: Tìm một nguyên hàm của hàm số cần tính tích phân rồi dùng định nghĩa của tích phân hoặc phương pháp đổi biến số, phương pháp tính tích phân từng phần mà rất ít HS để ý đến nguyên hàm của hàm số tìm được
có phải là nguyên hàm của hàm số đó trên đoạn lấy tích phân hay không? Phép đặt biến mới trong phương pháp đổi biến số có nghĩa không? Phép biến đổi hàm số có tương đương không? Vì thế trong quá trình tính tích phân HS thường mắc những sai lầm dẫn đến lời giải sai
Để HS hiểu đúng được bản chất và làm được các bài toán không phải là điều đơn giản, HS thường gặp những sai lầm trong quá trình giải toán vì đây là những vấn
đề tương đối khó ở trường phổ thông Để giúp HS học tốt chủ đề “Nguyên hàm - Tích phân” thì việc vận dụng lý thuyết kiến tạo cho HS hiểu đúng bản chất bài toán và làm thành thạo các bài toán là điều rất cần thiết
Thực tiễn ở nước CHDCND Lào cho thấy, PPDH cần phải phát huy được tính tích cực, đặc biệt là đào tạo ra những người lao động có khả năng sáng tạo, thích ứng nhanh với thực tiễn cuộc sống Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài
nghiên cứu cho luận văn là: "Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chủ đề
“Nguyên hàm - Tích phân” cho học sinh trung học phổ thông"
Trang 13Luận văn đủ ở file: Luận văn full