- Nêu được khái niệm đường sức và các tính chất của các đường sức.. 7’ Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên - Đọc SGK mục I, tìm hiểu và trả lời câu hỏi PC1.. Hoạt động 2: Tìm
Trang 1Chương IV:
TỪ TRƯỜNG
I MỤC TIÊU
Kiến thức:
- Nêu tên được các vật có thể sinh ra từ trường.
- Trả lời được từ trường là gì.
- Nêu được khái niệm đường sức và các tính chất của các đường sức.
- Biết được Trái Đất có từ trường và biết cách chứng minh điều đó.
Kĩ năng:
- Phát hiện từ trường bằng kim nam châm.
- Nhận ra các vật có từ tính.
- Xác định chiều của từ trường sinh bởi dòng điện chạy dong dây dẫn thẳng và dòng điện chạy trong dây tròn.
II CHUẨN BỊ:
Giáo viên:
1 Phấn màu, thước kẻ, compa.
2 Kim nam châm, nam châm thẳng
Học sinh:
- Chuẩn bị bài mới.
- Sưu tầm nam châm vính cửu.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức:
- Sĩ số:………( 2’)
2 Bài mới: (40’)
Hoạt động 1: Tìm hiểu về nam châm (7’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK mục I, tìm hiểu và trả lời
câu hỏi PC1.
- Trả lời C1.
- Làm việc với nam châm, trả lời PC2.
- Cho HS đọc SGK, nêu câu hỏi PC1.
- Gợi ý HS trả lời.
- Nêu câu hỏi C1.
- Cho HS nghiên cứu nam châm, nêu
Trang 2câu hỏi PC2.
PC1
- Để nhận ra được nam châm, cần thử như thế nào?
- Các loại chất nào có thể dùng làm nam châm vĩnh cửu?
TL1:
- Để nhận ra nam châm ta thử tính chất hút sắt của nó
- Các chất có thể dùng làm nam châm vĩnh cửu là: sắt, niken, côban, mangan, gadolin-ium, disprosium…hoặc là các hợp chất của nó
PC2 - Nêu đặc điểm của nam châm.
TL2:
- Đặc điểm của nam châm
+ Nam châm bao giờ cũng có hai phần có khả năng hút sắt mạnh nhất, hai phần đó gọi
là cực bắc và cực nam
+ Các cực cùng loại thí đẩy nhau, khác loại thì hút nhau
Hoạt động 2: Tìm hiểu về từ tính của dây dẫn (5’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC3.
- Trả lời C2.
- Nhận xét câu trả lời của bạn.
- Trả lời câu hỏi trong PC4.
- Nêu câu hỏi trong phiếu PC3.
- Nêu câu hỏi C2.
- Nhận xét câu trả lời của HS.
- Nêu câu hỏi trong phiếu PC4.
PC3 - Dòng điện có đặc điểm gì giống nam châm?
TL3: - Dây dẫn mang dòng điện có khả năng tác dụng lên dây dẫn mang dòng điện khác
PC4 - Tương tác từ là gì?
TL4: - Tương tác từ là tương tác giữa nam châm với nam châm, nam châm với dòng điện, dòng điện với dòng điện
Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm từ trường (5’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC5.
- Nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn.
- Nêu câu hỏi PC5.
- Xác nhận kiến thức.
PC5 - Từ trường là gì?
- Hướng của từ trường được quy định thế nào?
TL5:
- Từ trường là dạng vật chất tồn tại trong không gian mà biểu hiện cụ thể là sự xuất hiện lực từ tác dụng lên một dòng điện hay một nam châm đặt trong nó
Trang 3- Hướng từ trường tại một điểm là hướng Nam – Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó
Hoạt động 4: Tìm hiểu khái niệm đường sức từ (13’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC6.
- Nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn.
- Nêu câu hỏi PC6.
(Có thể yêu cầu hs nhắc lại định nghĩa
và tính chất của đường sức điện để tiện so sánh)
- Xác nhận kiến thức.
PC6 - Đường sức từ là gì?
- Đặc điểm của đường sức từ do một dòng điện thẳng gây ra
- Đặc điểm của đường sức từ do một dòng điện tròn gây ra
- Đường sức từ có những tính chất gì?
TL6:
- Đường sức từ là những đường cong vẽ ở trong không gian có từ trường, sao cho tiếp tuyến tại mỗi điểm trùng với hướng với từ trường tại điểm đó
- Đường sức từ do một dòng điện thẳng gây ra có dạng là các đường tròn đồng tâm nằm trong mặt phẳng vuông góc với dòng điện, có chiều xác định theo quy tắc “nắm tay phải”
- Đường sức từ do một dòng điện tròn gây ra có chiều xác định theo quy tắc mặt Nam-mặt Bắc
- Các tính chất của các đường sức:
+ Qua mỗi điểm trong không gian chỉ vẽ được một đường sức
+ Các đường sức từ là những đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu
+ Chiều của đường sức từ tuân theo những quy tắc xác định
+ Quy ước vẽ đường sức từ sao cho chỗ từ trường mạnh thì đường sức dày, chỗ đường sức yếu thì đường sức thưa
Hoạt động 5: Tìm hiểu về từ trường Trái Đất (5’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK, trả lời các câu hỏi PC7.
- Nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn.
- Yêu cầu hs đọc SGK, nêu câu hỏi PC7.
- Xác nhận kiến thức.
PC7 - Chứng minh sự tồn tại của từ trường Trái Đất.
- Nêu đặc điểm của từ trường Trái Đất.
TL7: - Tại mỗi vị trí xác định, kim nam châm ở trạng thái tự do luôn định hướng xác định theo phương Bắc – Nam Điều này chứng tỏ Trái Đất là nam châm
Trang 4- Đặc điểm của từ trường Trái Đất: Có thể chia thành 2 thành phần, một thành phần không đổi còn một thành phần biến thiên phức tạp Trục của nam châm khổng lồ và trục của Trái Đất lệch nhau 110
Hoạt động 6: Vận dụng, củng cố và giao bài tập về nhà ( 8’)
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Tiếp thu, ghi nhớ
- Làm các bài tập 5,6 SGK
- Nhận nhiệm vụ về nhà.
- Nhắc lại các kiến thức cơ bản cần ghi nhớ trong bài
- Yêu cầu hs làm các bài tập 5,6 SGK
* Giao bìa tập về nhà.
- Học bài và làm các bài tập còn lại trong SGK và SBT.
- Đọc trước bai 20“Lực từ-Cảm ứng từ”