Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn (LV thạc sĩ)
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––––
NGUYỄN HỒNG TUYẾT QUÂN
DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––––
NGUYỄN HỒNG TUYẾT QUÂN
DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN
Ngành: LL&PPDH Bộ môn Lý luận chính trị
Mã ngành: 8.14.01.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ LAN
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 3i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này do bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Trần Thị Lan - giảng viên khoa giáo dục chính trị - trường Đại học
Sư phạm - Đại Học Thái Nguyên Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Mọi thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2018
Tác giả
Nguyễn Hồng Tuyết Quân
Trang 4ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện và được phép bảo vệ luận văn tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của nhiều cá nhân và đơn vị
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc đến:
- Giảng viên hướng dẫn Tiến sĩ: Trần Thị Lan - người đã dành nhiều thời
gian quý báu để hướng dẫn, góp ý, chia sẻ… giúp chúng tôi có định hướng đúng trong suốt thời gian thực hiện luận văn
- Thầy, cô phản biện - những người đã góp ý chân thành, thẳng thắn để chúng
tôi hoàn thành luận văn tốt hơn
- Các thầy, cô giảng dạy lớp cao học Lý luận và phương pháp dạy học lý
luận chính trị - đã giúp chúng tôi có nền tảng kiến thức để thực hiện luận văn
- Trường THPT Bắc Kạn, trường THPT Chuyên, trường THPT Nội trú đã giúp
đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong suốt quá trình khảo sát và thực nghiệm
- Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến những người thân, những người trong gia đình luôn động viên, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi, giúp tôi hoàn thành luận văn
Bắc Kạn, tháng 4 năm 2018
Nguyễn Hồng Tuyết Quân
Trang 5iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các chữ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục các biểu đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4
6 Đóng góp của đề tài 4
7 Kết cấu của đề tài 4
NỘI DUNG 5
Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN 5
1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5
1.1.1 Những công trình nghiên cứu nước ngoài 5
1.1.2 Những công trình nghiên cứu trong nước 6
1.2 Cơ sở lí luận của việc dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông 8
1.2.1 Khái niệm tình huống và dạy học theo tình huống 8
1.2.2 Mục tiêu dạy học và nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 10 12
1.2.3 Vai trò của dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 17
1.3 Cơ sở thực tiễn của việc dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 22
1.3.1 Đặc điểm của các trường THPT ở thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 22
Trang 6iv
1.3.2 Thực trạng dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình
lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 25
Kết luận chương 1 30
Chương 2: ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN 31
2.1 Một số nguyên tắc cần đảm bảo trong dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 31
2.2 Quy trình dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 34
2.2.1 Lập kế hoạch dạy học theo tình huống 34
2.2.2 Xác định nội dung dạy học 35
2.2.3 Thiết kế bài giảng 35
2.2.4 Thực hiện dạy học trên lớp 36
2.2.5 Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 38
2.3 Những điều kiện cần thiết để dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 42
2.3.1 Điều kiện đối với giáo viên 42
2.3.2 Điều kiện đối với học sinh 44
2.3.3 Điều kiện đối với các cấp quản lý 45
2.3.4 Điều kiện về cơ sở vật chất 46
Kết luận chương 2 47
Chương 3: THỰC NGHIỆM DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN 48
3.1 Kế hoạch thực nghiệm 48
3.1.1 Mục đích của thực nghiệm 48
3.1.2 Giả thuyết thực nghiệm 48
3.1.3 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm và đối chứng 49
3.2 Nội dung thực nghiệm 49
Trang 7v
3.2.1 Những nội dung khoa học cần thực nghiệm 49
3.2.2 Thiết kế giáo án thực nghiệm 50
3.2.3 Tiến hành dạy thực nghiệm 78
3.2.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 79
3.3 Kết quả thực nghiệm 80
3.3.1 Khảo sát trình độ ban đầu của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 80
3.3.2 Phân tích, đánh giá kết quả sau thực nghiệm 81
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO 93
Trang 8iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐC : Đối chứng GDCD : Giáo dục công dân GDPT : Giáo dục phổ thông
GV : Giáo viên
HS : Học sinh PTDT : Phổ thông dân tộc THPT : Trung học phổ thông
TN : Thực nghiệm
Trang 9v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Quy mô học sinh ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Bắc Kạn,
tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2013 - 2018 23 Bảng 1.2 Kết quả học tập học kỳ I năm học 2017- 2018 của học sinh khối 10 các
trường THPT thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 23 Bảng 1.3 Mức độ vận dụng tình huống và các phương pháp dạy học khác 25 Bảng 1.4 Kết quả tìm hiểu những khó khăn khi dạy học theo tình huống môn
GDCD chương trình lớp 10 27 Bảng 1.5 Thái độ học tập môn GDCD của học sinh 29 Bảng 3.1 Điểm kiểm tra học kỳ I môn GDCD giữa lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng ở trường THPT Bắc Kạn 80 Bảng 3.2 Điểm kiểm tra học kỳ I môn GDCD giữa lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng ở trường PTDT Nội trú tỉnh Bắc Kạn 80 Bảng 3.3 Điểm kiểm tra học kỳ I môn GDCD giữa lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng ở trường THPT Chuyên Bắc Kạn 81 Bảng 3.4 Mức độ hứng thú học tập của học sinh 81 Bảng 3.5 Thái độ học tập của học sinh đối với giờ học dạy học theo tình huống 83 Bảng 3.6 Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ở trường
THPT Chuyên 86 Bảng 3.7 Kết quả kiểm tra 1 tiết trên phạm vi 3 trường THPTthành phố Bắc Kạn 87
Trang 10thành phố Bắc Kạn 87
Trang 11xã hội
Để đáp ứng được những yêu cầu đó, đòi hỏi các cấp học, các ngành học phải đổi mới về nội dung chương trình, mục tiêu và phương pháp dạy học theo tư tưởng chủ đạo “lấy người học làm trung tâm” Trong phương pháp tổ chức, người học – đối tượng của hoạt động “ dạy”, đồng thời là chủ thể của hoạt động “ học” được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ, chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức được giáo viên sắp đặt Theo đó, Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ- BGDĐT ngày 5/6/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã nhấn mạnh: “ Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế khẳng định: "Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học"
Để đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện, việc đổi mới phương pháp dạy học các môn khoa học nói chung và môn Giáo dục công dân nói riêng là một tất yếu khách quan Đổi mới phương pháp dạy học là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang phương pháp dạy học tích cực, dạy học thay vì lấy “Dạy” làm trung tâm sang lấy “Học” làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng
Trang 122
tạo, rèn luyện khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập cũng như trong thực tiễn đời sống, tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp dạy học trở thành quá trình kiến tạo, hình thành, phát triển các năng lực tự học, sáng tạo, hợp tác để đáp ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai Dạy học theo cách này, giáo viên không chỉ đơn thuần truyền đạt tri thức mà còn hướng dẫn hành động, giúp học sinh tích cực tham gia các chương trình hành động của cộng đồng, thực hiện vai trò thầy chủ đạo, trò chủ động
Việc đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân trong những năm qua
ở các trường trung học phổ thông nói chung, các trường THPT thành phố Bắc Kạn nói riêng cho thấy, mặc dù cố gắng rất nhiều trong đổi mới cách dạy, cách học tuy nhiên, những kết quả đạt được chưa tương xứng với yêu cầu, đòi hỏi của Nhà trường Đặc biệt, môn Giáo dục công dân lớp 10 với những tri thức khái quát hoá, trừu tượng hoá cao nếu không gắn với thực tiễn đời sống sẽ trở nên khô khan, khó tiếp thu Vì vậy, cần thiết kế bài giảng dưới hình thức những vấn đề, câu hỏi, các tình huống để học sinh tích cực, chủ động giải quyết vấn đề, phát huy tính sáng tạo và phát triển năng lực của người học
Từ kinh nghiệm và thực tiễn dạy học, tôi thấy rằng việc dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 là hoàn toàn phù hợp với nội dung kiến thức môn học, với mục tiêu giáo dục hiện nay Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 sẽ mang lại hiệu quả cao, làm tăng tính thực tiễn của môn học, giúp học sinh dần hình thành năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn,
là tăng hứng thú học tập của học sinh đối với môn học từ đó hình thành ở học sinh nhân cách của người lao động mới Đặc biệt đối với các trường THPT ở thành phố Bắc Kạn, việc luận giải, khảo sát và thực nghiệm dạy học Giáo dục công dân theo tình huống không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi chọn vấn đề “Dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10 ở các trường trung học phổ thông thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn” làm đề tài luận văn thạc sỹ
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sử làm rõ vai trò của dạy học theo tình huống môn Giáo dục công dân chương trình lớp 10, đề tài xây dựng quy trình và tiến hành thực nghiệm dạy học theo
Trang 13Luận văn đủ ở file: Luận văn full