Kiến thức: - Phát biểu được định nghĩa, nêu được phương, chiều của cảm ứng từ tại một điểm của từ trường.. - Viết được công thức tính lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng điện chạy q
Trang 1Giáo án Vật lý 11
BÀI 20 LỰC TỪ CẢM ỨNG TỪ.
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa, nêu được phương, chiều của cảm ứng từ tại một điểm của từ trường Nêu được đơn vị đo của cảm ứng từ
- Viết được công thức tính lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường đều
2 Vận dụng:
- Xác định được vecto lực từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường đều
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Chuẩn bị các thí nghiệm về lực từ.
2 Học sinh: Ôn lại về tích véc tơ.
III TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1 Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ:
- Nêu định nghĩa và tính chất của từ trường.
- Nêu định nghĩa và tính chất của đường sức từ
2 Vào bài: Đại lượng đặc trưng cho điện trường là cường độ điện trường Vậy từ trường
được đặc trưng bởi đại lượng nào?
3 Tổ chức hoạt động:
GV: Cho học sinh nhắc lại khái niệm
điện tường đều từ đó nêu khái niệm từ
trường đều.
HS: Nêu khái niệm điện trường đều.
GV: Trình bày thí nghiệm hình 20.2a.
HS: Theo dõi thí nghiệm.
GV: Vẽ hình 20.2b.
HS: Vẽ hình 20.2b.
GV: Cho học sinh thực hiện C1, C2
HS: Thực hiện C1,C2
GV: Nêu đặc điểm lực từ
HS: Ghi nhận đặc điểm của lực từ.
I Lực từ
1 Từ trường đều
Từ trường đều là từ trường mà đặc tính của nó giống nhau tại mọi điểm; các đường sức từ là những đường thẳng song song, cùng chiều và cách đều nhau
2 Lực từ do từ trường đều tác dụng lên một đoạn dây dẫn mang dòng điện
Lực từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn mang dòng điện đặt trong từ trường đều
có phương vuông góc với các đường sức từ và vuông góc với đoạn dây dẫn,
có độ lớn phụ thuộc vào từ trường và cường độ dòng điện chay qua dây dẫn
GV: Nhận xét về kết quả thí nghiệm ở
mục I và đặt vấn đề thay đổi I và l trong
các trường hợp sau đó, từ đó dẫn đến
khái niệm cảm ứng từ.
HS: Trên cơ sở cách đặt vấn đề của
thầy cô, rút ra nhận xét và thực hiện
II Cảm ứng từ
1 Cảm ứng từ
Cảm ứng từ tại một điểm trong từ trường là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của từ trường và được đo bằng thương số giữa lực từ tác dụng lên
Trang 2Giáo án Vật lý 11
theo yêu cầu của thầy cô Định nghĩa
cảm ứng từ
GV: Giới thiệu đơn vị cảm ứng từ.
HS: Ghi nhận đơn vị cảm ứng từ.
GV: Cho học sinh tìm mối liên hệ của
đơn vị cảm ứng từ với đơn vị của các
đại lượng liên quan.
HS: Nêu mối liên hệ của đơn vị cảm
ứng từ với đơn vị của các đại lượng liên
quan
GV: Cho học sinh tự rút ra kết luận về
véc tơ cảm ứng từ.
HS: Rút ra kết luận về
GV: Giới thiệu hình vẽ 20.4, phân tích
cho học sinh thấy được mối liên hệ giữa
và
HS: Ghi nhân mối liên hệ giữa và
GV: Cho học sinh phát biểu qui tắc bàn
tay trái.
HS: Phát biểu qui tắc bàn tay trái.
một đoạn dây dẫn mang dòng diện đặt vuông góc với đường cảm ứng từ tại điểm đó và tích của cường độ dòng điện
và chiều dài đoạn dây dẫn đó
B =
2 Đơn vị cảm ứng từ
Trong hệ SI đơn vị cảm ứng từ là tesla (T)
1T =
3 Véc tơ cảm ứng từ
Véc tơ cảm ứng từ tại một điểm:
+ Có hướng trùng với hướng của từ trường tại điểm đó
+ Có độ lớn là: B =
4 Biểu thức tổng quát của lực từ
Lực từ tác dụng lên phần tử dòng điện đặt trong từ trường đều, tại đó
có cảm ứng từ là : + Có điểm đặt tại trung điểm của l;
+ Có phương vuông góc với và ; + Có chiều tuân theo qui tác bàn tay trái;
+ Có độ lớn F = IlBsinα
IV CỦNG CỐ, DẠN DÒ :
1 Củng cố :
- Phát biểu được định nghĩa, nêu được phương, chiều của cảm ứng từ tại một điểm của từ trường Nêu được đơn vị đo của cảm ứng từ
- Viết được công thức tính lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường đều
2 Dặn dò:
- Làm các bài tập trong SGK.
- Học bài và xem tiếp bài mới