Giáo án Vật lý 10 bài 6: Tính tương đối của chuyển độngCông thức vận tốc

Tiến trình giảng dạy... Khi quan sát chiếc thuyền chạy ngược dòng thì thấy chậm hơn... Rút kinh nghiệm.

Trang 1

Bài 6: TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG - CÔNG THỨC

CỘNG VẬN TỐC

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Trả lời được câu hỏi thế nào là tính tương đối của chuyển động?

Trong những trường hợp cụ thể chỉ ra đâu là hệ qui chiếu (HQC) đứng yên, đâu là HQC chuyển động

Viết được công thức cộng vận tốc cho từng trường hợp cụ thể của các chuyển động cùng phương

b Về kĩ năng:

Giải được một số bài toán cộng vận tốc cùng phương

Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến tính tương đối của chuyển động

c Thái độ:

II Chuẩn bị.

GV: Chuẩn bị một TN về tính tương đối của chuyển động (nếu được)

III Tiến trình giảng dạy.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (3’)

Nêu những đặc điểm và viết công thức tính gia tốc trong chuyển động trong đều?

3 Bài mới

1’ - Các em hãy nhắc lại tính tương đối

của chuyển động và đứng yên đã học

ở lớp 8? VD:

- Trong chương trình VL8 khi giải

thích về tính tương đối của chuyển

động chỉ dừng lại ở mức độ giải

thích một vật được coi là chuyển

động hay đứng yên phụ thuộc vào

việc chọn vật mốc Nhưng nếu ta

chọn 2 vật mốc mà so với 2 vật đó

thì vật đều chuyển động nhưng với

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập.

- Hs nhắc lại và cho ví dụ theo yêu cầu của gv

Trang 2

tốc độ khác nhau thì phải giải thích

như thế nào? Làm thế nào để tính

được tốc độ đó? Để trả lời được các

câu hỏi trên chúng ta cùng nhau

nghiên cứu bài mới

- Các em đọc SGK rồi chú ý trả lời

câu hỏi sau:

+ Tại sao người ta không dùng vật

mốc để chỉ sự khác nhau về quỹ đạo

chuyển động?

- Mỗi vật mốc được gắn liền với

1HQC vì vậy ta có thể giải thích tính

tươgn đối của vận tốc phụ thuộc vào

việc chọn HQC khác nhau

- Các em có kết luận gì về hình dạng

qũy đạo của chuyển động trong các

HQC khác nhau?

- Các em hoàn thành C1 (đầu van sẽ

chuyển động như thế nào đối với trục

bánh xe) chỉ rõ HQC trong trường

hợp đó

- Vậy hình dạng quỹ đạo của chuyển

động trong các HQC khác nhau thì

khác nhau – quỹ đạo có tính tương

đối

- Vận tốc có giá trị như nhau trong

các HQC khác nhau không? VD?

- Các em hoàn thành C2 (Nêu VD

khác về tính tương đối của vận tốc)

- VD: Có 1 chiếc thuyền (ghe) đang

chạy trên sông Ta xét chuyển động

của thuyền trong 2 hqc

+ xOy gắn với bờ coi như hqc đứng

yên

+ x’O’y’ gắn với vật trôi theo dòng

nước là hqc chuyển động

- Thông qua VD đó hqc như thế nào

gọi là hqc đứng yên? Chuyển động?

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính tương đối của chuyển động.

- Hs đọc SGK, thảo luận để trả lời + Vật mốc không cho biết vị trí của vật tại thời điểm bất kì

+ Không cho phép xác định chính xác tốc độ của vật

- Hình dạng qũy đạo của chuyển động trong các HQC khác nhau là

khác nhau

- Từng hs hoàn thành C1:

+ Đầu van chuyển động theo quỹ

đạo tròn quanh trục bánh xe HQC trong trường hợp này gắn với trục bánh xe

- Không, Ví dụ:……

I Tính tương đối của chuyển động

1 Tính tương đối của quỹ đạo

Hình dạng quỹ đạo của chuyển động trong các HQC khác nhau thì khác nhau – quỹ đạo có tính tương đối

2 Tính tương đối của vận tốc

Vận tốc của vật chuyển động đối với các hqc khác nhau thì khác nhau Vận tốc có tính tương đối

II Công thức cộng vận tốc

1 Hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động.

2 Công thức cộng vận tốc.

- Gọi vận tốc của vật so với hqc

Trang 3

15’

- Các em hãy lấy ví dụ cụ thể

- 1 bạn đang đứng yên trên bờ sông

quan sát 1 chiếc thuyền đang chạy

xuôi dòng, thấy thuyền đi rất nhanh

Khi quan sát chiếc thuyền chạy

ngược dòng thì thấy chậm hơn Vì

sao lại có hiện tương đó?

- Theo em trong VD trên thuyền

được xét trogn hqc nào? Còn người

đứng trên bờ sông xét trong hqc nào?

- Nếu xét chuyển động của vật trogn

2 hqc khác nhau thì vật sẽ có vận tốc

khác nhau

- Gọi vận tốc của vật so với hqc

đứng yên là vận tốc tuyệt đối

…vận tốc của vật so với hqc chuyển

động là vận tốc tương đối

…vận tốc của hqc chuyển động so

với hqc đứng yên là vận tốc kéo

theo

- Các em hãy chỉ ra vận tốc tuyệt đối,

tương đối, kéo theo trong VD trên

- Vậy các vận tốc đó có mqh với

nhau như thế nào?

- Chú ý: So sánh phương chiều và độ

lớn của các vectơ

Vậy mối quan hệ là:

- Đặt thuyền (1) vật chuyển động

Nước (2) hqc chuyển động

Bờ (3) hqc đứng yên

- Đó được gọi là công thức cộng vận

- Cá nhân hs nêu VD

Hoạt động 3: Tìm iểu hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động.

- Hs chú ý VD của gv để phân biệt được hqc đứng yên & hqc chuyển động

- hqc gắn với vật mốc đứng yên là

hqc đứng yên

- hqc gắn với vật mốc chuyển động gọi là hqc chuyển động

- Hs tự cho ví dụ:

Hoạt động 4: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc trong trường hợp vận tốc cùng phương, cùng chiều.

- Hs thảo luận nhóm:

+ Hqc gắn với dòng nước chảy

+ Hqc gắn với mặt đất

đứng yên là vận tốc tuyệt đối.

…vận tốc của vật so với hqc

chuyển động là vận tốc tương đối

…vận tốc của hqc chuyển động so

với hqc đứng yên là vận tốc kéo theo.

a Vận tốc cùng phương, cùng chiều.

Vận tốc tuyệt đối bằng thổng vectơ của vận tốc tương đối và vận tốc kéo theo

b Vận tốc tương đối cùng phương, ngược chiều với vận tốc kéo theo.

Trang 4

* Vận tốc tuyệt đối bằng thổng vectơ

của vận tốc tương đối và vận tốc kéo

theo

Nếu chọn chiều (+) cùng chiều thì

v1,3 = v1,2 + v2.3

- Nếu thuyền chạy ngược dòng thì

sao? Công thức cộng vận tốc lúc này

như thế nào?

- Chúng ta vẫn chọn chiều (+) như

thế các em hãy viết CTCVT dưới

dạng vectơ và độ lớn

- Vậy vectơ nào cùng chiều (+),

ngược chiều (+)

- Nếu ngược chiều (+) thì có dấu (-)

- VT của thuyền đối với bờ là vt tuyệt đối (vtb)

- Vt của thuyền đối với dòng nước là VT tương đối (vtn)

- VT của dòng nước đối với bờ sông là vận tốc kéo theo (vnb)

Hoạt động 5: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc trong trường hợp vận tốc cùng phương, ngược chiều.

Trang 5

5’ Hoạt động :Củng cố, dặn dò.

- Trình bày côgn thức cộng vận tốc trong trường hợp các chuyển động cùng phương, cùng chiều (ngược chiều)?

- Về nhà làm BT trong SGK, SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

IV Rút kinh nghiệm.

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	62 KB