Giáo án Vật lý 10 bài 9: Tổng hợp và phân tích lực. Điều kiện cân bằng của chất điểm

Tiến trình giảng dạy.. Cân bằng lực.. Đường thẳng mang vec tơ lực.

Trang 1

Bài 9: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC - ĐIỀU KIỆN CÂN

BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Phát biểu được khái niệm đầy đủ về lực và tác dụng của 2 lực cân bằng lên cùng một vật dựa vào khái niệm gia tốc

Phát biểu được định nghĩa tổng hợp lực, phân tích lực và quy tắc hình bình hành Biết được điều kiện có thể áp dụng phân tích lực

Phát biểu được điều kiện cân bằng của chất điểm

b Về kĩ năng:

Biết phân tích kết quả thí nghiệm, biểu diễn các lực và rút ra quy tắc hình bình hành

Vận dụng quy tắc hình bình hành để tìm hợp lực của 2 lực đồng quy hoặc để phân tích một lực thành 2 lực đồng quy theo các phương cho trước Giải được một số bài tập đơn giản về tổng hợp lực và phân tích lực

c Thái độ:

II Chuẩn bị.

- GV: Dụng cụ TN (như hình 9.5 SGK)

III Tiến trình giảng dạy.

1 Ổn định lớp

2 Bài mới

5’ - Lực là gì? Đơn vị của lực? Tác

dụng của 2 lực cân bằng? Lực là địa

lượng vec tơ hay đại lượng vô

hướng? Vì sao?

- Khi nào vật có gia tốc a = 0; và khi

nào vật có a khác 0?

- Các em hãy định nghĩa lực một

cách đầy đủ (có khái niệm gia tốc)

- Gv tóm lại khái niệm lực:

Hoạt động 1: Nhắc lại về lực và

cân bằng lực

- Hs suy nghĩ, kết hợp với SGK để

trả lời các câu hỏi của gv

- Khi vật đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều thì gia tốc a = 0

- Khi hợp lực tác dụng lên vật cân bằng thì a = 0 và ngược lại

I Lực Cân bằng lực.

1 Lực là đại lượng vec tơ đặc

trưng cho tác dụng của vật này lên vật khác mà kết quả là gây ra gia tốc cho vật hoặc làm cho vật biến dạng

2 Các lực cân bằng là các lực khi

tác dụng đồng thời vào cùng một vật thì không gây ra gia tốc cho vật

3 Đường thẳng mang vec tơ lực

Trang 2

- Các em hoàn thành C1, C2

- ĐVĐ: Trong thực tế, có những

trường hợp nhiều lực tác dụng đồng

thời vào cùng một vật (2 người xách

2 quay của một chiếc túi nặng, ) Ta

cần tìm hiểu các lực đó gây nên một

tác dụng tổng hợp như thế nào?

- Phát biểu định nghĩa tổng hợp lực

- Biểu diễn TN hình 9.5

- Gọi hs lên bảng vẽ lực căng

- Các lực gây ra hiệu quả

tổng hợp là: giữ cho chùm quả nặng

C đứng cân bằng

- Theo như phần trên lực cân bằng

phải cùng độ lớn và ngược chiều

- Một em lên bảng vẽ lực cân bằng

với lực

- Lực có thể thay thế các lực

trong việc giữ cho chùm quả

nặng C đứng yên Vậy là hợp lực

của

- Em rút ra được kết luận gì về tính

chất của lực?

- Các em hãy nhận xét xem giữa các

lực và lực có mối liên

quan gì?

- Gọi hs lên bảng nối các ngọn của

với và của với

- Hãy nhận xét hình vừa vẽ được

- Đến đây chúng ta có được một quy

tắc của phép tổng hợp lực đó là quy

tắc HBH

- Hs thảo luận hoàn thành C1, C2

Hoạt động 2: Tìm hiểu quy tắc tổng hợp lực.

- Hs quan sát TN

- Lên bảng biểu diễn lực

- Hs lên bảng vẽ lực cân bằng với lực

- Lực là một đại lượng vec tơ

- Có thể nêu nhận xét của cá nhân

gọi là giá của lực Hai lực cân bằng là 2 lực cùng tác dụng lên cùng 1 vật, cùng giá, cùng độ lớn và ngược chiều B

A

II Tổng hợp lực

1 Thí nghiệm

M N

M D N

O C

2 Định nghĩa

Tổng hợp lực là thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng 1 vật bằng 1 lực có tác dụng giống hệt như các lực ấy

Trang 3

12’

- Hướng dẫn hs hoàn thành C4

- Trong TN hình 9.5, vòng nhẫn O

(trọng lượng không đáng kể) đang ở

trạng thái cân bằng

- Vòng nhẫn chịu tác dụng của mấy

lực? Là những lực nào?

- Các em hãy tìm hợp lực của 3 lực

- ĐVĐ Em nào có thể giải thích sự

cân bằng của vòng nhẫn trong TN

theo một cách khác

- Gợi ý: Lực gây ra những tác

dụng gì đối với OM và ON?

+ Kéo dây OM bằng lực cân

bằng với lực (vẽ lên hình)

+ Kéo dây OM bằng lực cân

bằng với lực (vẽ lên hình)

- Vậy ta có thể thay lực bằng

và Đó là phép phân tích lực

- Em nào hãy cho biết định nghĩa của

phép phân tích lực?

- Nhìn vào hình vẽ, các em thấy các

lực liên hệ với nhau như

thế nào?

- Vậy muốn phân tích 1 lực thành 2

lực thành phần có phương đã biết thì

làm như thế nào?

- Chú ý: Để phân tích lực chúng ta

cũng dùng quy tắc HBH Nhưng chỉ

khi biết một lực có tác dụng cụ thể

theo 2 phương nào đó thì ta mới

phân tích lực đó theo 2 phương ấy

mình

- Hs nhận xét (hình bình hành)

- Hs phát biểu quy tắc HBH

- Làm C4 theo hướng dẫn

Hoạt động 3: Tìm điều kiện cân bằng của chất điểm.

- Đó là 3 lực

- Hs vận dụng C4 để tìm (hợp lực của trực đối với lực nên hợp lực của 3 lực đó bằng 0)

Hoạt động 4: Tìm hiểu phép phân tích lực

- Làm 2 dây căng ra

3 Quy tắc hình bình hành

Nếu 2 lực đồng quy làm thành 2 cạnh của 1 hình bình hành, thì đường chéo kể từ điểm đồng quy biểu diễn hợp lực của chúng

O

III Điều kiện cân bằng của chất điểm

Muốn cho một chất điểm đứng cân bằng thì hợp của các lực tác dụng lên nó phải bằng không

IV Phân tích lực

1 Định nghĩa

Phân tích lực là thay thế một lực bằng hai hay nhiều lực có tác dụng giống hệt như lực đó

O

2 Chú ý: Để phân tích lực chúng

ta cũng dùng quy tắc HBH Nhưng chỉ khi biết một lực có tác dụng cụ thể theo 2 phương nào đó thì ta mới phân tích lực đó theo 2

Trang 4

- Hs nêu định nghĩa

- Nếu nối các điểm ngọn của 3 vec

tơ lực đó lại chúng ta sẽ được 1 HBH

- HS trả lời

phương ấy

2’ Hoạt động :Củng cố, dặn dò.

- Phát biểu định nghĩa của lực? Tổng hợp lực là gì? Nêu quy tắc HBH?Phân tích lực là gì?

Định dạng
Số trang	4
Dung lượng	134,5 KB