Giáo án Vật lý 10 bài 13: Lực ma sát

Tiến trình giảng dạy... Rút kinh nghiệm.

Trang 1

Bài 13: LỰC MA SÁT

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Nêu được hững đặc điểm của lực ma sát (trượt, nghĩ, lăn)

Viết được công thức của lực ma sát trượt

Nêu được một số cách làm giảm hoặc tăng ma sát

b Về kĩ năng:

Vận dụng được công thức của lực ma sát trượt để giải các bài tập tương tự như trong bài học

Giải thích được vai trò của lực ma sát nghĩ đối với việc đi lại của còn người, động vật và xe cộ Bước đầu biết đề xuất giả thuyết một cách hợp lý & đưa ra được phương án TN để kiểm tra giả thuyết

c Thái độ:

II Chuẩn bị.

GV: Chuẩn bị dụng cụ TN cho hình 13.1 (khối vật bằng gỗ, lực kế, máng trượt, một số quả cân); vài hòn bi & con lăn

HS: Ôn lại kiến thức về lực ma sát đã được học ở lớp 8

III Tiến trình giảng dạy.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (4’)

- Nêu những đặc điểm của lực ĐH của lò xo, dây cao su, dây thép, mặt phẳng tiếp xúc Phát biểu và viết biểu thức của ĐL Húc

- HS:

3 Bài mới

Trang 2

10’

- Thí nghiệm ĐVĐ: Tác dụng cho

một mẫu gỗ trượt trên bàn, một lát

sau mẫu gỗ dừng lại Lực nào đã làm

cho vật dừng lại?

- Gọi hs lên bảng vẽ các vectơ

(hình 13.1)

- KL: Khi vật A trượt trên bề mặt của

vật B, lực ma sát trượt do B tác dụng

đã cản trở chuyển động của A

- ĐVĐ: Ở lớp 8 chúng ta đã học về

lực ma sát một cách định tính Đến

đây chúng ta sẽ nghiên cứu một cách

định lượng, tức là tìm hiểu về độ lớn

của lực ma sát

- Trình bày các TN ở hình 13.1, giải

thích về các đo độ lớn của lực ma sát

trượt

- Các em tập trung thảo luận trả lời

C1

- Gợi ý cho hs dự đoán các yếu tố

ảnh hưởng đến đôh lớn của lực ma

sát trượt

- Các em hãy nêu phương án thí

nghiệm kiểm chứng (Chú ý khi xét

đến yếu tố nào thì chúng ta thay đổi

yếu tố đó và giữ nguyên các yếu tố

khác)

- Làm một số trường hợp mà hs nêu

ra (làm TN về áp diện tích tiếp xúc,

áp lực, tốc độ, bản chất & điều kiện

của bề mặt tiếp xúc)

- KL: Độ lớn của lực ma sát trượt

không phụ thuộc vào diện tích tiếp

xúc và tốc độ của vật

+ Tỉ lệ với độ lớn của áp lực

+ phụ thuộc vào vật liệu & tình trạng

của 2 mặt tiếp xúc

- Vì , chúng ta hãy lập hệ

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về lực ma sát trượt.

- Quan sát TN, nhớ kiến thức lớp 8 để trả lời (lực ma sát trượt làm cho vật dừng lại)

- Hs vẽ:

Hoạt động 2: Tìm hiểu về độ lớn của lực ma sát trượt.

- Lắng nghe

- Quan sát thiết bị & tìm hiểu về

cách đo độ lớn của lực ma sát trượt

- Hs thảo luận ở nhóm rồi trình bày trước lớp các yếu tố ảnh hưởng đến độ lớn của lực ma sát trượt

- Nêu phương án thí nghiệm kiểm tra

- Cùng với gv làm thí nghiệm kiểm chứng Rút ra kết luận:

+

I Lực ma sát trượt

Xuất hiện ở mặt tiếp xúc của vật đang trượt trên một bề mặt, có hướng ngược với hướng của vận tốc

1 Đo độ lớn của lực ma sát trượt như thế nào?

Thí nghiệm (hình 13.1)

2 Độ lớn của lực ma sát trượt phụ thuộc những yếu tố nào?

+ Độ lớn của lực ma sát trượt không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ của vật

+ Tỉ lệ với độ lớn của áp lực + phụ thuộc vào vật liệu & tình trạng của 2 mặt tiếp xúc

Trang 3

6’

số tỉ lệ giữa chúng: hay

- Vậy có đơn vị là gì?

- Búng hòn bi lăn trên mặt bàn Vì

sao hòn bi lăn chậm dần?

- KL: Lực ma sát lăn xuất hiện khi

một vật lăn trên bề mặt một vật khác

có tác dụng có tác dụng cản trở sự

lăn đó

- Tác dụng cho 2 xe lăn trên mặt bàn

bới tư thế khác nhau (một úp & một

ngữa)

- Trường hợp nào xe đi được xa hơn?

- Vậy ma sát nào lớn hơn?

- Cho hs xem ổ bi, con lăn Giải

thích tác dụng

- Gv làm TN như hình 13.2, kéo nhẹ

kéo kế cho số chỉ khác 0 nhưng khối

gỗ vẫn đứng yên

- Vì sao có lực kéo mà khối gỗ vẫn

đứng yên?

- Gọi 1 hs lên bảng biểu diễn lực ms

nghĩ

- Kéo cho khối gỗ chuyển động

Trong TN đó độ lớn của lực ms nghĩ

biến đổi như thế nào?

- KL: Lực ma sát nghĩ có một giá trị

giới hạn (cực đại) Khi ngoại lực

thắng được lực ma sát nghĩ cực đại

thì vật mới dịch chuyển

- Làm TN để so sánh độ lớn của lực

msn cực đại với độ lớn của lực mst

(kéo mạnh dần đến khi khối gỗ

chuyển động So sánh số chỉ của lực

+ +

+ Fms phụ thuộc vào bản chất & tình trạng của mặt tiếp xúc

Hoạt động 3: Xây dựng khái niệm hệ số ma sát trượt và công thức tính lực ma sát trượt.

- Hs chú ý ghi lại các bước gv trình bày

- Vận dụng kiến thức ở phần trên để

trả lời ( không có đơn vị)

Hoạt động 4: Tìm hiểu về lực ma sát lăn.

- Do có lực ma sát nên hòn bi lăn chậm dần

- Quan sát TN rồi trả lời: (xe ngữa

đi được xa hơn)

Hoạt động 5: Tìm hiểu về lực ma sát nghĩ.

- Quan sát Gv làm TN trả lời câu hỏi

- Vận dụng kiến thức về cân bằng lực để trả lời (do có lực ma sát nghĩ

cân bằng với lực kéo)

3 Hệ số ma sát trượt

Hệ số giữa độ lớn của lực ma sát trượt và độ lớn của áp lực gọi là hệ số ma sát trượt Hệ số mst phụ thuộc vào vật liệu & tình trạng của

2 mặt tiếp xúc & được dùng để tính lực mst

4 Công thức của lực ma sát trượt

II Lực ma sát lăn

Lực ma sát lăn xuất hiện khi một vật lăn trên bề mặt một vật khác có tác dụng có tác dụng cản trở sự lăn đó

Rất nhỏ so với ma sát trượt

III Lực ma sát nghỉ

1 Thế nào là ma sát nghĩ?

Xuất hiện ở mặt tiếp xúc của vật với bề mặt để giữ cho vật đứng yên trên bề mặt đó khi nó bị một lực tác dụng song song với mặt tiếp xúc

2 Những đặc điểm của lực ma sát nghỉ

Trang 4

kế lúc khối gỗ dịch chuyển)

- Vai trò của lực ma sát nghĩ? Nêu ví

dụ?

- Hs vẽ

- Fmsn tăng đến một giá trị lớn nhất

- Quan sát TN rồi nhận xét:

- Hs thảo luận nhóm  cho ví dụ

Có độ lớn cực đại, độ lớn cực đại lớn hơn lực ma sát trượt

4’ Hoạt động :Củng cố, dặn dò.

- Nêu những đặc điểm của lực ma sát trượt, nghĩ? Hệ số ma sát trượt phụ thuộc vào những yếu tố nào? Viết công thức?

- Về nhà làm bài tập, chuẩn bị bài tiếp theo

IV Rút kinh nghiệm.

Định dạng
Số trang	4
Dung lượng	86,5 KB