Giáo án Vật lý 10 bài 14: Lực hướng tâm

Về kiến thức: - Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức tính lực hướng tâm - Nhận biết được chuyển động li tâm, nêu được một vài ví dụ về chuyển động li tâm là có lợi hoặc có hạ

GIÁO ÁN VẬT LÝ 10

LỰC HƯỚNG TÂM

I Mục tiêu:

1 Về kiến thức:

- Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức tính lực hướng tâm

- Nhận biết được chuyển động li tâm, nêu được một vài ví dụ về chuyển động li tâm là có lợi hoặc có hại

2 Về kỹ năng:

- Giải thích được vai trò của lực hướng tâm trong chuyển động tròn của các vật

- Chỉ ra được lực hướng tâm trong một số trường hợp đơn giản

- Giải thích được sự chuyển động văng ra khỏi quĩ đạo tròn của một số vật

II Chuẩn bị:

Giáo viên:

- Một vài hình vẽ miêu tả tác dụng của lực hướng tâm

- Một vật nặng buộc chặt vào đầu một sợi dây

- Một đĩa quay đặt nằm ngang một vật nặng để đặt lên trên đĩa quay đó

Học sinh:

- Ôn lại kiến thức về định luật II, III Niu tơn, chuyển động tròn đều và lực hướng tâm

III.Tiến trình dạy học:

1) Ổn định:

10A3

10A5

10A6

10A7

2) Kiểm tra:

Lực ma sát trượt, xuất hiện khi nào, có độ lớn phụ thuộc vào những yếu tố nào, được xác định bằng công thức nào ? Ma sát có lợi hay có hại, cho ví dụ ?

3)Hoạt động dạy – học:

Ho t ng 1: Nh c l i ki n th c cạt động 1: Nhắc lại kiến thức cũ động 1: Nhắc lại kiến thức cũ ắc lại kiến thức cũ ạt động 1: Nhắc lại kiến thức cũ ến thức cũ ức cũ ũ:

Là chuyển động có quỹ

đạo là đường tròn, có tốc độ

trung bình là như nhau trên

mỗi cung tròn

Gia tốc trong chuyển động

tròn đều có chiều luôn

hướng vào tâm của quĩ đạo

Thế nào là chuyển động tròn đều ?

Gia tốc trong chuyển động tròn đều có đặc điểm như thế nào ?

Từ định luật II Niu-tơn,

ta thấy rằng một vật trong chuyển động tròn đều phải

có một hợp lực tác dụng lên vật và hướng vào tâm vòng tròn

Vậy lực đó có tên gọi là

gì ? Được tính bằng công thức nào ?

Hoạt động 2: Tiếp thu lực hướng tâm và viết công thức lực hướng tâm.

Phải kéo dây về phía tâm

GV làm TN với vật nặng buộc vào đầu dây

Phải kéo dây về phía nào

để giữ cho vật chuyển động tròn ? Khi buông tay thì vật chuyển động như

I Lực hướng tâm:

1) Định nghĩa:

Lực (hay hợp của các lực) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm

Từng nhóm trình bày lên

bảng

thế nào ?

Hãy trình bày các yếu tố của lực hướng tâm ?

2) Công thức:

2

2

mv

F ma m r

r 

Hoạt động 3: Phân tích một số ví dụ về lực hướng tâm.

Lực hấp dẫn

Có 4 lực: trọng lực, phản

lực, lực ma sát nghỉ Hợp

lực là lực ma sát nghỉ

HS tìm hợp lực Hợp lực

hướng vào tâm quĩ đạo giúp

xe chuyển động dễ dàng

Lực nào giữ cho vệ tinh nhân tạo có thể bay được vòng quanh Trái Đất ?

Khi vật quay theo đĩa thì

có các lực nào tác dụng lên vật ? Hợp lực tác dụng lên vật là lực nào ?

Hãy tìm hợp lực tác dụng lên ô tô ? Hợp lực có đặc điểm gì ? Có tác dụng gì ?

Lực hướng tâm có phải là một loại lực mới không ? Lực hướng tâm không phải

là một loại lực mới mà là hợp của các lực ta đã biết : hấp dẫn, ma sát, đàn hồi,

…

3)Ví dụ:

a Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vệ

tinh nhân tạo đóng vai trò là lực hướng tâm giữ cho vệ tinh chuyển động tròn đều quanh Trái Đất

b Lực ma sát nghỉ đóng vai trò là

lực hướng tâm giữ vật chuyển động tròn đều trên bàn quay

c Ở những đoạn đường cong

người ta làm nghiêng để trọng lực P của vật và phản lực N của mặt đường

có hợp lực hướng vào tâm quỹ đạo giúp

xe chuyển động được dễ dàng

4 Củng cố - Vận dụng:

- Củng cố: khái niệm lực hướng tâm, công thức tính lực hướng tâm và chuyển động li tâm

- Vận dụng:

1)Lực nào sau đây có thể là lực hướng tâm ?

A Lực ma sát B Lực đàn hồi C Lực hấp dẫn D Cả 3 lực trên 2)Biểu thức tính lực hướng tâm:

A Fht = m2r B Fht = mg C Fht = kl D Fht =

mg

5 Híng dÉn häc ë nhµ

- Làm bài tập trong SGK và SBT

- Chuẩn bị bài "bài toán về chuyển động ném ngang

IV Rút kinh nghiệm giờ giảng