Giáo án Vật lý 10 bài 14: Lực hướng tâm

Tiến trình giảng dạy... Chuyển động li tâm... chuyển động tròn.

Trang 1

Bài 14: LỰC HƯỚNG TÂM

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức tính lực hướng tâm.

Nhận biết được chuyển động li tâm, nêu được một vài ví dụ về chuyển động li tâm là có lợi hoặc có hại.

b Về kĩ năng:

Giải thích được vai trò của lực hướng tâm trogn chuyển động tròn của các vật.

Chỉ ra được lực hướng tâm trong một số trường hợp cụ thể (đơn giản).

Giải thích được chuyển động văng ra khỏi quỹ đạo tròn của một số vật

c Thái độ:

II Chuẩn bị.

GV: Hình vẽ mô tả lực hướng tâm

HS: Ôn lại kiến thức trong bài chuyển động tròn đều

III Tiến trình giảng dạy.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

Nêu những đặc điểm của lực ma sát trượt? Hệ số ma sát trượt là gì? Nó phụ thuộc vào những yếu tố nào? Viết công thức của lực ma sát trượt?

3 Bài mới

TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

2’ - Thế nào là chuyển động tròn

đều? Gia tốc trong chuyển động

tròn đều có đặc điểm như thế

nào?

- Từ định luật II Niu-tơn, ta thấy

một vật trong chuyển động tròn

đều phải có một hợp lực tác dụng

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập.

- Hs chú ý trả lời câu hỏi của gv

Trang 2

lên vật và hướng vào tâm vòng

tròn

- Vậy hợp lực đó có tên gọi là gì?

Được tính bằng công thức nào?

Để trả lời được các câu hỏi trên

chúng ta cùng nghiên cứu bài

mới

- Gv cầm một đầu dâu có buộc

quả nặng quay nhanh trong mặt

phẳng nằm ngang

- Cái gì đã giữ cho quả năng

chuyển động tròn?

- Nếu coi quả nặng chuyển động

tròn đều thì gia tốc của nó có

chiều và độ lớn như thế nào?

- Gọi hs lên bảng vẽ a ht

- Vậy lực hướng tâm có chiều

ntn?

- Theo ĐL II thì phải có lực tác

dụng lên vật để gây ra gia tốc

cho vật Vậy công thức tính độ

lớn của lực hướng tâm ntn?

- Từ đó phát biểu định nghĩa lực

hướng tâm?

- Vậy trong chuyển động của

quản nặng mà chúng ta vừa quan

sát, lực gì đóng vai trò lực hướng

tâm?

- NX: Trogn trường hợp này, đó

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm lực hướng tâm.

- Quan sát gv là TN

- Trả lời (sợi dây)

- Hs trả lời …………

2 2

ht

v

  v

- Vẽ tiếp vectơ lực hướng tâm

- Độ lớn của lực hướng tâm:

2

v

- Định nghĩa: Lực (hay hợp lực của các lực) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây

ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm

I Lực hướng tâm

1 Định nghĩa

Lực (hay hợp của các lực) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm

2 Công thức

2

v

F ma m m r

r 

3 Ví dụ

Trang 3

cũng coi như là câu trả lời gần

đúng Vì trọng lượng của quả

nặng còn khá nhỏ nếu chúng ta

quay trogn mặt phẳng nằm ngang

thì có thể coi lực căng của dây là

lực hướng tâm

- Phát phiếu học tập cho hs, gv

nói rõ về những hiện tượng nêu

trong phiếu:

+ Vệ tinh nhân tạo quay quanh

trái đất

+ Bao diêm đặt trên bàn quay (có

thể làm TN cho hs quan sát)

+ Một quả nặng buộc vào đầu

dây

- Trong mỗi hiện tượng trên lực

nào là lực hướng tâm? Vẽ hình

biểu diễn

- Các em hoàn thành vào phiếu

học tập Sau đó gọi 3 hs lên bảng

vẽ lại lực hướng tâm của 3 TH

đó

- Đối chiếu phần trên bảng với

phiếu học tập đển sửa chữa cho

hs

- Chú ý: Lực hướng tâm là hợp

lực của trọng lực P  và lực căng

T  của dây Lực hướng tâm

không do một vật cụ thể tác vào

vật theo phương nằm ngang, mà

là kết quả của sự tổng hợp 2 lực

P vàT 

- Không được hiểu lực hướng tâm

là một loại lực cơ học mới, mà

phải hiểu đó chính là một lực cơ

học đã học (hoặc hợp lực của

chúng) có tác dụng giữ cho vật

- Trả lời (lực căng dây)

Hoạt động 3: Tìm hiểu một số

ví dụ về lực hướng tâm.

- Chú ý các hiện tượng gv nêu trong phiếu học tập

- Hoàn thành vào phiếu học tập

- Lên bảng vẽ

II Chuyển động li tâm

Trang 4

chuyển động tròn

- Tại sao đường ôtô, xe lửa ở

những đoạn uống cong phải làm

nghiêng về phía tâm cong?

- Trở lại TN một vật đặt trên bàn

quay Hãy dự đoán xem nếu bàn

quay mạnh (nhanh) thì hiện

tượng xảy ra như thế nào?

- Làm TN kiểm chứng, vì sao vật

bị văng ra xa?

- Với lớn để giữ được vật trên

quỹ đạo tròn thì lực hướng tâm

phải đủ lớn Nếu Fmsnmaxkhông

đủ lớn để đóng vai trò của lực

hướng tâm thì vật sẽ văng đi, đó

là chuyển động li tâm

- Trường hợp vật năng buộc chặt

vào đầu một sợi dây, cầm đầu kia

quay, sau đó buôn đi thì hiện

tượng xảy ra như thế nào?

- Nêu thêm một vài ứng dụng

như: Máy bơm li tâm, máy giặt,

…

- Suy nghĩ trả lời câu hỏi của gv

Hoạt động 4: Tìm hiểu về chuyển động li tâm.

- Dự đoán: Vật sẽ bị văng ra xa

- Quan sát TN rồi trả lời, do lực

ma sát không đủ để giữ bao diêm lại

- Tự ghi lại giải thích của gv nếu cần

Trang 5

- Vật sẽ bị văng ra xa, theo phương tiếp tuyến

- Hs cho thêm một số ví dụ về

ứng dụng của chuyển động li tâm

6’ Hoạt động :Củng cố, dặn dò.

- Phát biểu và viết công thức của lực hướng tâm? Nêu ví dụ về chuyển động li tâm

- Về nhà học bài, làm bài tập và chuẩn bị tiết sâu chúng ta làm bài tập

Phiếu học t p ập Bài14: LỰC HƯỚNG TÂM

Nhóm: ……….

Trong mỗi hi n tượng sau đây, hãy nêu rõ lực nào là lực hướng tâm Hãy biểu diễn lực đó trên hình vẽ

a V tinh nhân tạo quay b V t đ t trên bàn quay c V t bu c vào dây quayập ập ộc vào dây quay

quanh trái Đất

v tinh

TĐ

Định dạng
Số trang	5
Dung lượng	72 KB