Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập phần phi kim lớp 11 nhằm nâng cao năng lực lĩnh hội kiến thức hóa học cho học sinh THPT (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM --- PHAN THỊ KIM TUYẾN THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC LĨNH HỘI KIẾN THỨC HÓ

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

PHAN THỊ KIM TUYẾN

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG

HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC LĨNH HỘI KIẾN THỨC HÓA HỌC CHO HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Huế, năm 2018

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

PHAN THỊ KIM TUYẾN

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG

HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC LĨNH HỘI KIẾN THỨC HÓA HỌC CHO HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành:Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS LÊ VĂN DŨNG

Huế, năm 2018

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận

văn là khách quan, trung thực và chưa từng được công bố

trong bất kì một công trình nào khác

Tác giả Phan Thị Kim Tuyến

Trang 4

LỜI CẢM ƠN



Hoàn thành đề tài này, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hướng dẫn khoa học: TS Lê Văn Dũng - giảng viên Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Huế đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy giáo, cô giáo trong khoa Hóa học Trường Đại học Sư phạm Huế đã nhiệt tình giảng dạy và có những ý kiến đóng góp quý báu cho đề tài

Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu, Khoa Sau Đại học của Trường Đại học Sư phạm Huế và Đại học Đồng Nai đã tạo điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu

Cảm ơn Ban giám hiệu, Các thầy cô trong Tổ Hóa, các em học sinh Trường THPT Long Khánh cùng Trường THPT Hoàng Diệu đã tạo điều kiện và hợp tác cùng với tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài

Xin cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và những người thân đã nhiệt tình động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Huế, tháng 6 năm 2018

Tác giả

Phan Thị Kim Tuyến

Trang 5

MỤC LỤC

Trang Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

ục lục 1

Danh mục các chữ viết tắt 5

Danh mục các bảng 6

Danh mục các sơ đồ, hình vẽ, đồ thị 7

MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 ục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9

3 Phương pháp nghiên cứu 9

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 10

5 Phạm vi nghiên cứu 10

6 Giả thuyết khoa học 10

7 Dự kiến đóng góp của luận văn 11

8 Cấu trúc luận văn 11

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 12

1.1 Quá trình dạy học hóa học ở trường phổ thông 12

1.1.1 Khái niệm quá trình dạy học hóa học 12

1.1.2 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học 12

1.1.3 ột số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay 13

1.2 Bài tập hóa học 16

1.2.1 Khái niệm bài tập hóa học 16

1.2.2 Ý nghĩa, tác dụng của bài tập hóa học trong dạy học tích cực 16

1.2.3 Xu hướng phát triển bài tập hóa học hiện nay 17

1.2.4 Điều kiện để học sinh giải bài tập hóa học tốt 18

1.2.5 Những chú ý đối với giáo viên khi ra bài tập và khi sửa bài tập cho học sinh 18

1.3 Bài tập hoá học và sự lĩnh hội kiến thức của học sinh 20

Trang 6

1.4 Kỹ năng và kỹ năng giải bài tập 23

1.4.1 Khái niệm về kỹ năng 23

1.4.2 Kỹ năng giải bài tập hóa học 24

1.4.3 Rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh 24

1.4.4 Rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh trong quá trình dạy học hóa học 25

1.5 Điều tra thực trạng việc phát triển tư duy và rèn kỹ năng giải bài tập cho học sinh ở trường THPT hiện nay 26

1.5.1 ục đích điều tra: 26

1.5.2 Đối tượng điều tra 26

1.5.3 Kết quả điều tra 27

Tiểu kết chương 1 27

Chương 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC LĨNH HỘI KIẾN THỨC HÓA HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 28

2.1 Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập phần phi kim lớp 11 nhằm nâng cao năng lực lĩnh hội kiến thức 28

2.1.1 Hệ thống bài tập phải góp phần thực hiện mục tiêu môn học 28

2.1.2 Đảm bảo phù hợp với nội dung chương trình 28

2.1.3 Đảm bảo tính chính xác, khoa học 28

2.1.4 Đảm bảo tính hệ thống 28

2.1.5 Đảm bảo tính đặc thù của bộ môn Hoá học 29

2.1.6 Đảm bảo một cách cơ bản định hướng đổi mới phương pháp dạy học hoá học theo hướng dạy học tích cực và đổi mới về kiểm tra đánh giá 29

2.1.7 Đảm bảo tính vừa sức và phát huy tính sáng tạo của học sinh 29

2.2 Tuyển chọn -Xây dựng hệ thống bài tập phần phi kim lớp 11 30

2.2.1 Chương Nitơ – Photpho 30

2.2.1.1 Vấn đề 1: KHÁI QUÁT NHÓ VA - NITƠ 30

2.3.1.2 Vấn đề 2: AMONIAC & UỐI A ONI 33

Trang 7

2.3.1.3 Vấn đề 3: AXIT NITRIC & UỐI NITRAT 37

2.3.1.4 Vấn đề 4: PHOTPHO –AXIT PHOTPHORIC-PHÂN BÓN HÓA HỌC 44

2.2.2 Chương Cacbon – Silic 49

2.3 Sử dụng hệ thống bài tập trong dạy học hóa học 61

2.3.1 Giảng dạy bài học mới 61

2.3.1.1 ột số bài tập vận dụng trong việc giảng dạy bài học mới chương Nitơ – Photpho 61

2.3.1.2 ột số bài tập vận dụng trong việc giảng dạy bài học mới chương Cacbon – Silic 65

2.3.2 ột số bài tập vận dụng trong việc củng cố bài học 66

2.3.3.1 ột số bài bập nhằm củng cố bài học chương Nitơ – Photpho 66

2.3.3.2 ột số bài bập nhằm củng cố bài học chương Cacbon – Silic 68

2.3.3 ột số bài tập vận dụng trong giờ ôn tập 70

2.3.3.1 ột số bài bập nhằm rèn kỹ năng giải bài tập chương Cacbon – Silic (phần phụ lục) 2.3.3.2 ột số bài bập nhằm rèn kỹ năng giải bài tập chương Cacbon – Silic 71

2.3.4 Sử dụng bài tập trong giờ thực hành 76

2.3.5 ột số bài tập chương Nitơ – Photpho và chương Cacbon – Silic với phương pháp giải tiếp cận đề thi THPTQG 77

2.3.5.2 Chương Nitơ – Photpho 77

2.3.5.2 Chương Cacbon – Silic 82

2.3.6 Sử dụng bài tập trong việc kiểm tra, đánh giá (phần phụ lục) Tiểu kết chương 2 88

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 89

3.1 ục đích của thực nghiệm sư phạm 89

3.1 ục đích, nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 89

3.1.1 ục đích của thực nghiệm sư phạm 89

3.1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 89

Trang 8

3.2 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm 89

3.2.1 Lựa chọn địa bàn, đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm 89

3.2.2 Chuẩn bị cho thực nghiệm 90

3.2.3 Tiến hành thực nghiệm 91

3.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm 92

3.3.1 Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm 92

3.3.2 Kết quả sau thực nghiệm 92

3.3.3 Xử lý thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm 102

3.3.4 Đánh giá phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 106

Tiểu kết chương 3 108

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 110

1 Kết luận 110

2 Kiến nghị 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 112

PHỤ LỤC

Trang 9

Trang 10

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

gia

THPTQG

Trang 11

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 3.1 Thống kê số HS tham gia thực nghiệm đề tài 90

Bảng 3.2 Phân phối tần suất số học sinh theo điểm bài kiểm tra trước thực

nghiệm 92

Bảng 3.4 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra

lần 1 93

lần 2 94

lần 3 96

Bảng 3 Bảng phân loại kết quả học tập của HS trường THPT Long Khánh 97

lần 1 96

lần 2 99

Bảng 3.15 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 3 100

Bảng 3.16 Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường THPT Hoàng

Diệu 101

Bảng 3.17 ô tả và so sánh dữ liệu kết quả bài kiểm tra lần 1, lần 2, lần 3 106

Trang 12

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Trang Hình 3.1 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra lần 1 94

Hình 3.2 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra lần 2 95

Hình 3.4 Đồ thị phân loại kết quả học tập của HS trường THPT Long Khánh 97

Hình 3.8 Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh trường THPT Hoàng Diệu 102

Trang 13

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, giáo dục luôn được nhà nước ta quan tâm hàng đầu Giáo dục phát triển sẽ góp phần thúc đẩy các lĩnh vực khác phát triển ục tiêu giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động tri thức, có tay nghề, có năng lực thực hành, năng động và sáng tạo uốn đào tạo được những con người như vậy thì vai trò của người giáo viên (GV) là vô cùng quan trọng và phải không ngừng được nâng cao Trong quá trình dạy học người GV có vai trò dẫn dắt học sinh (HS) lĩnh hội kiến thức, phát huy tính tích cực, chủ động nhận thức, phát triển tư duy sáng tạo và học cách tự học cho bản thân

Trong thời đại nền khoa học kỹ thuật phát triển mạnh như hiện nay, để đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực cho sự phát triển đất nước thì việc nâng cao chất lượng giảng dạy và chất lượng học ở các cấp, các bậc phổ thông là vấn đề bức thiết Đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp (PP) dạy, PP học của HS thì việc nghiên cứu kỹ lưỡng cơ sở lý thuyết hóa học (HH) ở các bài dạy của GV để tìm ra mối liên hệ mật thiết giữa các nội dung trong bài học

có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm giúp HS thấy được sợi chỉ hồng xuyên suốt trong quá trình học Đó cũng là tiền đề kích thích tư duy, tìm tòi, sáng tạo ở HS

Hiện nay, một trong những thước đo chính để đánh giá quá trình học tập, rèn luyện và phát triển của HS là kết quả các bài kiểm tra, các bài thi cuối học kỳ, và bài thi trung học phổ thông (THPT) Quốc Gia Để có kỹ năng giải bài tốt hơn, HS không những cần nắm vững bài học, nắm được các dạng BT trọng tâm của từng chương, từng phần mà còn phải được trang bị thêm một số kiến thức bổ sung Rèn luyện kỹ năng (KN) làm BT nhằm giúp các em nắm lại phần lý thuyết đã học sâu sắc hơn đồng thời còn tạo hứng thú cho các em khi học tập các kiến thức tiếp theo

Trang 14

ột nhu cầu thiết thực của phụ huynh học sinh và của các em học sinh,

đó là sau 12 năm học tập và rèn luyện ở trường phổ thông, sẽ thi TNTHPT

QG với số điểm cao, dễ chọn cho mình một trường Đại học mình yêu thích

Đề thi năm 2018 sẽ có cả chương trình hóa học lớp 11 và 12 Trong chương trình 11, phần phi kim cũng chiếm một phần khá quan trọng trong các bài kiểm tra, bài thi Do đó việc giúp các em lĩnh hội tốt kiến thức phần này cũng là nhiệm vụ của người giáo viên dạy hóa học THPT

Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi chọn đề tài:

“THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC LĨNH HỘI KIẾN THỨC

HÓA HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

- Hệ thống và PP giải các dạng BT trọng tâm của phần phi kim lớp 11

- Phát triển tư duy và rèn luyện kỹ năng giải bài tập hóa học cho HS thông qua 3 mức độ của quá trình tư duy là biết, hiểu và vận dụng để tìm kiếm lời giải cho mỗi bài, mỗi dạng câu hỏi và bài tập hóa học để khai thác kiến thức mới cho học sinh

- Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển năng lực lĩnh hội kiến thức của học sinh trong việc sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập hóa học trên vào:

+ Bài học mới

+ Củng cố bài học

+ Giải một số bài tập trong giờ luyện tập

+ Giải một số bài tập phi kim trong đề thi THPTQG

+ Vận dụng vào bài thực hành thí nghiệm

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu lý luận chung về PP dạy và học HH ối quan hệ giữa cách dạy của thầy, cách học của trò nhằm hình thành KN giải BT, phát triển tư duy nhận thức, suy luận của trò

Trang 15

- Nghiên cứu phương pháp xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập hóa học

để làm nền tảng giảng dạy bài mới

Sưu tầm, chọn lọc hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp với một số bài dạy

- Nghiên cứu thực tiễn của việc giảng dạy và học tập, rèn luyện KN giải

BT cho HS trong trường phổ thông hiện nay

- Thiết kế một số giáo án có sử dụng hệ thống bài tập (HTBT) HH để rèn luyện KN giải toán cho học sinh trong dạy học phần phi kim lớp 11

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập đã xây dựng

3 Phương pháp nghiên cứu

3.1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu các tài liệu lý luận dạy học và phương pháp dạy học Hóa học

- Nghiên cứu lý luận và phương pháp giải quyết vấn đề của học sinh

- Nghiên cứu lý luận và phương pháp bồi dưỡng học sinh tự học, tự nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về kiểm tra đánh giá quá trình học tập của học sinh

- Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu để nghiên

cứu cơ sở lý luận của đề tài

3.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát sư phạm trực tiếp

- Điều tra cơ bản tình hình học tâp của học sinh khối 11 hiện nay và kết quả học tập hóa học của các em này năm trước

- Nghiên cứu thực tế việc dạy học hóa học phần phi kim của khối 11 hiện nay

- Nghiên cứu khả năng giải bài tập, khả năng suy luận , khả năng tiếp thu kiến thức Hóa học của học sinh khối 11

- Thực nghiệm sư phạm (TNSP) cụ thể tại trường THPT Long Khánh; THPT Hoàng Diệu, thuộc thị xã Long Khánh -Tỉnh Đồng Nai

3.3 Phương pháp xử lí thống kê toán học

Trang 16

Phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục để xứ

lý và đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học THPT phần

phi kim 11

4.2 Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 11 THPT

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: phần phi kim 11 chương trình cơ bản

- Địa bàn nghiên cứu: Các trường THPT tại trên địa bàn thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 06/2017- 05/2018

6 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế hệ thống bài tập, phân dạng bài tập,phương pháp giải và cách trình bày của giáo viên khi sử dụng phù hợp với thời lượng học tập,với trình độ nhận thức của học sinh và tiếp cận được nội dung thi THPTQG thì

sẽ giúp giáo viên thuận lợi hơn trong quá trình tổ chức giảng dạy đồng thời phát huy tính tích cực học tập và nâng cao năng lực lĩnh hội kiến thức của học sinh ,làm cho các em yêu thích môn hóa học hơn,góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy - học

7 Dự kiến đóng góp của luận văn

- Xây dựng nội dung một số chuyên đề lý thuyết và bài tập phần phi kim khối 11 THPT

- Đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào việc giải bài tập nâng cao,vào thí nghiệm thực hành,vào thực tế cuộc sống cho học sinh , góp phần đổi mới phương pháp dạy học

- Lựa chọn, sưu tập được một hệ thống câu hỏi và bài tập hóa học về phi kim lớp 11 với mục đích giúp cho HS từ kiến thức đã biết sẽ phát triển nhận

ra kiến thức mới

- Nâng cao khả năng tư duy và ý thức tự học của học sinh

8 Cấu trúc của luận văn:

- Phần 1: ở đầu

- Phần 2: Phần nội dung, gồm 3 chương

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	308,64 KB