BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI LƯU HỒNG QUANG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN TUYẾN ĐƯỜNG ĐOẠN VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ TH
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
LƯU HỒNG QUANG
QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
HAI BÊN TUYẾN ĐƯỜNG ĐOẠN VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ THANH, QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
Hà Nội - 2018
Trang 2LƯU HỒNG QUANG KHÓA: 2016 - 2018
QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
HAI BÊN TUYẾN ĐƯỜNG ĐOẠN VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ THANH, QUẬN BA ĐÌNH - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý Đô thị và Công trình
Mã số: 60.58.01.06
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS.KTS NGUYỄN THỊ LAN PHƯƠNG
XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN PGS.TS.KTS PHẠM TRỌNG THUẬT
Hà Nội - 2018
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến TS.KTS Nguyễn Thị Lan Phương, người giảng viên đã dành rất nhiều thời gian và công sức hướng dẫn cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn này Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Khoa sau Đại học, Ban giám hiệu nhà trường cùng các thầy, cô giáo Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã quan tâm, giảng dạy và giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình học tập
Cuối cùng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn đến các cơ quan, đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong công việc, cung cấp tài liệu, khích lệ và trao đổi ý kiến trong suốt quá trình thực hiện luận văn
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 4 / 2018 Tác giả Luận văn
Lưu Hồng Quang
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan hai bên tuyến đường đoạn Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh, quận Ba Đình - Thành phố Hà Nội là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực
và có nguồn gốc rõ ràng
Tác giả Luận văn
Lưu Hồng Quang
Trang 5MỤC LỤC:
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, biểu
Danh mục các hình vẽ, sơ đồ minh họa
MỞ ĐẦU 1
* Lý do chọn đề tài: 1
* Mục đích nghiên cứu: 2
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 2
* Phương pháp nghiên cứu: 3
* Nội dung nghiên cứu: 4
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: 6
* Các thuật ngữ, khái niệm sử dụng trong Luận văn: 6
NỘI DUNG 8
CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TUYẾN ĐƯỜNG VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ THANH 8
1.1 Khái quát về kiến trúc cảnh quan của Hà Nội 8
1.1.1 Các giai đoạn phát triển của Thủ đô Hà Nội 8
1.1.2 Khái quát về kiến trúc cảnh quan Hà Nội 14
1.2 Khái quát về tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh: 16
1.3 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh 18
1.3.1 Hiện trạng sử dụng đất: 18
1.3.2 Hình thái kiến trúc và công trình kiến trúc: 21
1.3.3 Hiện trạng cây xanh và không gian mở: 30
1.3.4 Hiện trạng công trình hạ tầng kỹ thuật và tiện ích đô thị: 32
Trang 61.3.5 Tổng hợp đánh giá hiện trạng: 38
1.4 Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh: 41
1.4.1 Cơ chế chính sách quản lý 42
1.4.2 Tổ chức bộ máy: 44
1.4.3 Thực trạng quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 46
1.4.4 Thực trạng của sự tham gia cộng đồng: 46
1.5 Những vấn đề tồn tại cần nghiên cứu: 48
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN TUYẾN ĐƯỜNG VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ THANH 51
2.1 Cơ sở lý luận về kiến trúc cảnh quan và quản lý kiến trúc cảnh quan 51
2.1.1 Xu hướng về không gian kiến trúc cảnh quan trên thể giới 51
2.1.2 Các lý luận về kiến trúc, cảnh quan 52
2.1.3 Lý luận quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường 56
2.2 Cơ sở pháp lý 60
2.2.1 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật 60
2.2.2 Các đồ án quy hoạch có liên quan 63
2.2.3 Một số quy chế quản lý không gian kiến trúc cảnh quan của Thành phố Hà Nội 66 2.3 Các yếu tố ảnh hưởng: 66
2.3.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên: 66
2.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội: 67
2.3.3 Điều kiện khoa học kỹ thuật – công nghệ 69
2.3.4 Yếu tố không gian kiến trúc cảnh quan tại tuyến đường 70
2.3.5 Sự tham gia của cộng đồng dân cư 71
2.4 Bài học kinh nghiệm: 75
2.4.1 Bài học kinh nghiệm trên thế giới 75
2.4.2 Bài học kinh nghiệm trong nước 80
Trang 7CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH
QUAN TUYẾN ĐƯỜNG VĂN CAO – LIỄU GIAI – NGUYỄN CHÍ THANH 84
3.1 Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc 84
3.1.1 Quan điểm 84
3.1.2 Mục tiêu 84
3.1.3 Nguyên tắc 85
3.2 Phân vùng quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường 87
3.3 Quy định quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 88
3.3.1 Quy định chung 88
3.3.2 Quy định riêng cho từng khu vực: 90
3.3.3 Quản lý các công trình kiến trúc 94
3.3.4 Quản lý cây xanh cảnh quan 98
3.3.6 Quản lý không gian ngầm: 106
3.4 Giải pháp về cơ chế chính sách 108
3.4.1 Giải pháp về cải cách hành chính 109
3.4.2 Giải pháp về huy động kinh phí 110
3.5 Giải pháp về bộ máy quản lý 111
3.5.1 Thành phần bộ máy quản lý 111
3.5.2 Nhiệm vụ, cơ cấu chức năng của bộ máy quản lý 113
3.5.3 Nội dung quản lý 116
3.5.4 Kinh phí hoạt động 118
3.6 Giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường có sự tham gia của cộng đồng 118
3.7 Giải pháp thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm 122
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 125
1 Kết luận 125
2 Kiến nghị 126
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 8Tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai –
Trang 9DANH MỤC HÌNH MINH HỌA
Số hiệu
Hình 1.1 Sơ đồ vị trí tuyến đường 3
Hình 1.2 Sơ đồ phạm vi, ranh giới nghiên cứu 5
Hình 1.3 Quy hoạch Hà Nội giai đoạn 1955-1960 9
Hình 1.4 Quy hoạch Hà Nội giai đoạn 1960-1964 9
Hình 1.5 Quy hoạch Hà Nội giai đoạn 1992 định hướng đến năm
Hình 1.8 Sơ đồ vị trí tuyến đường trích QCHT quận Ba Đình 2000 17
Hình 1.9 Thực trạng không gian kiến trúc hai bên tuyến đường 17
Hình 1.10 Thực trạng dự án Vinhomes Liễu Giai 19
Hình 1.11 Hiện trạng sử dụng đất hai bên tuyến đường 20
Hình 1.12 Hiện trạng mặt đứng (đoạn từ phố Hoàng Hoa Thám đến
Hình 1.20 Thực trạng kiến trúc khu tập thể cũ (đoạn mặt phố
Nguyễn Chí Thanh đối diện hồ Ngọc Khánh) 25 Hình 1.21 Thực trạng kiến trúc nhà ở liền kề sau khi mở đường 26
Hình 1.22 Sơ đồ vị trí chung cư, hỗn hợp, thương mại 27
Hình 1.23 Khách sạn Daewoo 27
Hình 1.24 Tòa nhà Ngọc Khánh Plaza 27
Trang 10Hình 1.30 Hiện trạng cây xanh hai bên tuyến phố 30
Hình 1.31 Cây xanh dải phân cách trên trục đường 31
Hình 1.32 Thực trạng tổng thể cây xanh hai bên tuyến phố 31
Hình 1.33 Thực trạng không gian, canh quan hồ Ngọc Khánh 32
Hình 1.34 Mặt cắt ngang điển hình tuyến đường đoạn Văn Cao –
Hình 1.35 Thực trạng cầu vượt trực thông 34
Hình 1.36 Thực trạng cầu bộ hành tại khu vực đường Nguyễn Chí
Hình 2.1 Lý thuyết Kevin Lynch (tuyến) 53
Hình 2.2 Lý thuyết Kevin Lynch (khu vực) 53
Hình 2.3 Lý thuyết Kevin Lynch (cạnh biên) 54
Hình 2.4 Lý thuyết Kevin Lynch (nút) 54
Hình 2.5 Lý thuyết Kevin Lynch (điểm nhấn) 54
Hình 2.6 Yếu tố trong Lý thuyết Kevin Lynch 55
Hình 2.7 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác QLĐT 72
Hình 2.8 Cây xanh đường phố, cây xanh dải phân cách Singapore 76
Hình 2.9 Đường Lũy Bán Bích trong tương lai khi xây dựng thành
trục đường thương mai – dịch vụ như quy định của quận 80 Hình 2.10 Một số hình ảnh thành phố Đà Nẵng 83
Hình 3.1 Bản đồ phân vùng quản lý kiến trúc cảnh quan 87
Hình 3.2 Sơ đồ quy hoạch không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường 89
Trang 11Số hiệu
Hình 3.3 Đề xuất sơ đồ kiểm soát tầng cao công trình trên tuyến đường 90
Hình 3.4 Hiện trạng các công trình không đủ điều kiện 92
HÌnh 3.8 Đề xuất hướng cải tạo chung cư Ngọc Khánh 98
Hình 3.9 Đề xuất giải pháp quản lý không gian cây xanh 99
Hình 3.10 Giải pháp không gian đường dạo ven hồ 100
Hình 3.11 Giải pháp ngăn cách bằng hang rào cây cho không gian
Hình 3.12 Đề xuất hướng chỉnh trang cây xanh trên tuyến phố 102
Hình 3.13 Đề xuất hướng trồng cây trên cầu đi bộ 102
Hình 3.14 Đề xuất hướng trồng cây trên mặt đứng các công trình
Hình 3.15 Đề xuất thảm cây xanh cho tuyến đường đoạn từ phố Văn
Hình 3.16 Đề xuất hình thức đèn đường cao áp 104
Hình 3.17 Minh họa cải tạo vỉa hè và bồn cây 106
Trang 12
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU
Số hiệu
Bảng 1.1 Thống kê hiện trạng sử dụng đất 21
Bảng 1.2 Phân cấp quản lý kiến trúc cảnh quan 45
Bảng 2.1 Tổng hợp phân bổ dân cư khu vực nội đô lịch sử 64
Bảng 2.2 Tổng hợp chỉ tiêu sử dụng đất Phân khu đô thị H1-2 64
Bảng 2.3 Tổng hợp các chức năng sử dụng đất trong phạm vi
Bảng 3.1 Các yếu tố đánh giá giá trị kiến trúc công trình trên
Bảng 3.2 Độ vươn tối đa của ban công, mái đua, ô văng 97
Bảng 3.3 Đô nhô ra của các bộ phân công trình 97
Bảng 3.4 Phân loại chức năng cây xanh trên tuyến đường 100
Sơ đồ 1.1 Thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý không
gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường 44
Sơ đồ 3.1 Sơ đồ phân cấp quản lý 112
Sơ đồ 3.2 Mô hình hoạt động Ban giám sát cộng đồng 122
Trang 13đô thị tạo sự liên kết với các tuyến đường Vành đai 1 và định hướng hình thành các trục thương mại, dịch vụ quy mô lớn, thiết lập kiến trúc mặt đứng công trình
có ngôn ngữ kiến trúc đồng nhất và khai thác sử dụng đất hiệu quả, đảm bảo quản lý đồng bộ
Tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh đã hình thành với quá trình phát triển qua nhiều giai đoạn có nhiều công trình xây dựng mới và công trình cải tạo của Thành phố, dọc hai bên tuyến đường bao gồm nhiều chức năng đô thị như khu vực tập thể cũ, dân cư đô thị hóa, các công trình cơ quan, trường học và các Khu nhà ở đang trong quá trình hình thành, phát triển Nhiều
dự án đầu tư xây dựng đã và đang được thực hiện tại khu vực nghiên cứu, do đó cần nghiên cứu quản lý không gian kiến trúc cảnh quan hai bên tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh trên địa bàn quận Ba Đình nhằm kiểm soát cảnh quan - không gian kiến trúc đô thị, phát triển hài hòa các khu vực cũ và mới, khớp nối, hoàn chỉnh đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu vực, phục vụ yêu cầu quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan, xây dựng hai bên tuyến đường theo quy định
Trong bối cảnh nêu trên, đề tài quản lý không gian kiến trúc cảnh quan hai
Trang 142
bên tuyến đường đoạn Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh, quận Ba Đình
là cần thiết và cấp bách nhằm đáp ứng yêu cầu chung của thành phố Hà Nội với yêu cầu quản lý hiệu quả có kế thừa, đổi mới và tuân thủ định hướng quy hoạch của Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời sẽ làm rõ được đặc thù về quản lý về không gian, kiến trúc, cảnh quan của từng khu vực, từ
đó dẫn đến việc nghiên cứu giải pháp xử lý về không gian, kiến trúc, cảnh quan phù hợp với yêu cầu phát triển
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan hai bên tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh
Phạm vi nghiên cứu: Tuyến đường giao thông và các công trình xây dựng, các dự án đầu tư đã được cấp thẩm quyền chấp thuận hai bên tuyến đường Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh
- Quy mô nghiên cứu:
+ Chiều dài tuyến đường khoảng 2,1km (tính từ nút giao phố Văn Cao với phố Hoàng Hoa Thám đến đường Vành đai 1)
+ Tổng diện tích nghiên cứu khoảng: 706.260 M2
- Ranh giới và phạm vi nghiên cứu được xác định theo nguyên tắc tính từ chỉ giới đường đỏ tuyến đường lấy rộng ra hai bên với khoảng cách tối thiểu 50m, tùy theo điều kiện cụ thể được điều chỉnh như sau:
+ Trùng đường quy hoạch
+ Trùng với đường hiện trạng hoặc ranh giới các chức năng sử dụng đất
Trang 15- Sơ đồ vị trí tuyến đường:
Hình 1.1 : Sơ đồ vị trí tuyến đường [9]
(Trích QHC xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm
2050 đã được phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011)
- Địa giới hành chính thuộc các phường: Liễu Giai, Cống Vị, Ngọc Khánh, Giảng Võ, Thành Công, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
* Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa: Phương pháp này trình bày các thành phần chủ yếu, các bước thực hiện bắt đầu bằng việc thảo luận mục đích điều tra, nêu rõ thành phần và mẫu nghiên cứu, các công cụ điều tra được sử dụng, mối quan hệ giữa các biến số, các câu hỏi nghiên cứu, các khoản
Trang 164
mục điều tra cụ thể và các bước thực hiện trong phân tích số liệu điều tra
- Phương pháp phân tích xử lý, đánh giá tổng hợp; Quá trình này bao gồm
từ việc phân tích các yếu tố, tìm ra các luận điểm cần nghiên cứu và rút ra điểm chung, riêng của các yếu tố đó Công tác quản lý đô thị nói chung và quản lý KTCQ tuyến phố Nguyễn Chí Thanh cũng vậy, đòi hỏi việc phân tích các yếu tố tạo nên hình ảnh đô thị, những đặc điểm của khu vực nghiên cứu, từ đó xác định phương pháp quản lý cho từng khu vực trên cơ sở sự liên quan với toàn tuyến
- Phương pháp so sánh đối chiếu, vận dụng có tính kế thừa: sáng tạo các kinh nghiệm ở một số đô thị trong và ngoài nước Công việc này yêu cầu các đối tượng nghiên cứu phải được xem xét dựa trên mối tương quan của chúng với nhau, với các thành tố bên ngoài
Phương pháp thống kê các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan: Công tác nghiên cứu bao gồm việc phân tích những tồn tại dựa trên việc khảo sát, điều tra kết hợp Phân tích tổng hợp Đề xuất các giải pháp cho khu vực nghiên cứu trên
cơ sở giải quyết những tồn tại đó Phạm vi nghiên cứu có giới hạn, tập trung vào việc đưa ra giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan cho tuyến đường, kết hợp quá trình nghiên cứu cộng đồng
* Nội dung nghiên cứu:
- Khái quát quá trình hình thành và phát triển các thời kỳ phát triển của thành phố Hà Nội
- Khảo sát hiện trạng, đánh giá hiện trạng các công trình trên tuyến đường (loại hình kiến trúc, vật liệu công trình, khoảng lùi xây dựng, tiện ích đô thị ), các không gian trống
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường:
+ Thu thập thông tin về các dự án đầu tư đã triển khai trong khu vực tuyến đường và các tài liệu, các kết quả công bố liên quan đến nội dung đề tài luận văn
+ Tìm hiểu các yêu cầu của Quy hoạch chung, Quy hoạch phân khu, các
Trang 175
Quy chuẩn, Tiêu chuẩn, văn bản pháp quy có liên quan
- Xây dựng cơ sở khoa học để đề xuất giải pháp bao gồm cơ sở lý luận, cơ
sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; tham khảo kinh nghiệm trong nước và nước ngoài về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan
- Xác định các yêu cầu về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đối với
02 bên tuyến đường theo định hướng Quy hoạch chung Thủ đô, Quy hoạch phân khu đô thị và tình hình thực tế địa phương đang quản lý
- Đề xuất các giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan hai bên tuyến đường
Hình 1.2: Sơ đồ phạm vi, ranh giới nghiên cứu [29]
(trích đồ án Quy hoạch phân khu đô thị H1-2, tỷ lệ 1/2000)