Thiết kế bài giảng điện tử sử dụng trong dạy học phần động học lớp 10 (2018)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA VẬT NGUYỄN DOÃN TÙNG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC LỚP 10 Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA VẬT

NGUYỄN DOÃN TÙNG

THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC LỚP 10

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hà Nội, 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA VẬT

NGUYỄN DOÃN TÙNG

THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC LỚP 10

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

Th.S Ngô Trọng Tuệ

Hà Nội, 2018

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và lòng biết ơn sâu sắc đối với thầy THS Ngô Trọng Tuệ - người đã trực tiếp tạo điều kiện hướng dẫn, chỉ bảo,

giúp đỡ tận tình để tôi hoàn thành khóa luận này

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Vật Lý, đặc

biệt là thầy cô giáo trong tổ Phương pháp dạy học Vật Lý và các bạn sinh viên

trong nhóm khóa luận đã giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Xuân Hòa, ngày 08 tháng 5 năm 2018

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Doãn Tùng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng:

Khóa luận này là kết quả nghiên cứu, tìm hiểu của riêng tôi

Những tư liệu được sử dụng trích dẫn, trong khóa luận là trung thực

Kết quả nghiên cứu này không hề trùng với bất kỳ công trình nghên cứu của tác giả nào đã được công bố trước đó

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chụ trách nhiệm

Xuân Hòa, ngày 08 tháng 5 năm 2018

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Doãn Tùng

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đ ch nghi n cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

hương pháp nghi n cứu 3

6.1 Nghiên cứu lí luận 3

6.2 Nghiên cứu thực tiễn 3

6.3 Dự kiến thực nghiệm sư phạm 3

7 Đóng góp của đề tài 3

7.1 Đóng góp về mặt lí luận 3

7.2 Đóng góp về mặt thực tiễn 3

8 Cấu trúc hóa luận 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC SỬ DỤNG E-LEARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC 5

1.1 Lí luận về sử dụng bài giảng điện tử trong dạy học 5

1.1.1 Khái niệm về bài giảng điện tử 5

1.1.2 Ưu điểm, nhược điểm của bài giảng điện tử 5

1.1.3 Các hình thứchọc tập với bài giảng điện tử 6

1.1.4 Quy trình thiết kế bài giảng bài giảng điện tử và tổ chức dạy học có sử dụng bài giảng điện tử 7

1.2 Công cụ thiết kế bài giảng điện tử 11

1.2.1 Giới thiệu về phần mềm soạn bài giảng điện tử Adobe Presenter 12

1.2.2 Giới thiệu về phần mềm ActivePresenter: 18

1.3 Điều tra thực tế về việc sử dụng bài giảng điện tử trong việc dạy học chương Động học 21

1.3.1 Mục đ ch điều tra 21

1.3.2 hương pháp điều tra 21

1.3.3 Những thuận lợi và hó hăn 21

1.3.4 Kết quả điều tra 21

Kết luận chương 1 26

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA

2.1 Mục tiêu dạy học chương Động học 27

2.1.1 Kiến thức: 27

2.2 Kiến thức vật lý trong chương Động học 27

2.2.2 Sự rơi tự do 29

2.3.1 Xây dựng bài giảng điện từ dạy học bài “ Chuyển động thẳng đều” 30

2.3.2 Xây dựng bài giảng điện từ dạy học bài “ Rơi tự do” 33

2.4 Tiến trình tổ chức dạy học chương Động học 36

2.4.1 Tiến trình tổ chức dạy học bài “ Chuyển động thẳng đều” 36

2.4.2 Tiến trình tổ chức dạy học bài “ Rơi tự do” 37

Kết luận chương 2 39

CHƯƠNG 3: DỰ KIẾN THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 40

3.1 Mục đ ch, đối tượng và phương pháp thực nghiệm sư phạm 40

3.1.1 Mục đ ch thực nghiệm sư phạm 40

3.1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 40

3.1.3 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 40

3.1.4 hương pháp thực nghiệm sư phạm 40

3.2 Dự kiến triển khai thực nghiệm sư phạm 41

3.2.1 Thời gian triển khai thực nghiệm sư phạm 41

3.2.1 Các ti u ch đánh giá ết quả thực nghiệm sư phạm 41

Kết luận chương 3 44

KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BIỂU ĐỒ, CÔNG THỨC

Hình 1.1 Giao diện của Adobe Pressenter 12

Hình 1.2 Giao diện ghi hình 12

Hình 1.3 Giao diện ghi âm 13

Hình 1.4 Giao diện câu hỏi trắc nghiệm 13

Hinh 1.5 Giao diện lựa chọn các dạng câu hỏi 13

Hình 1.6 Các lựa chọn cho câu hỏi 14

Hình 1.7 Giao diện câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn 14

Bảng 1.8 Giao diện cài đặt câu hỏi trắc nghiệm 15

Hình 1.9 Giao diện câu hỏi dạng đúng/sai 15

Hình 1.10 Giao diện câu hỏi dạng điền khuyết 15

Hình 1.11 Giao diện câu hỏi dạng điền câu trả lời tự luận 16

Hình 1.12 Giao diện khi muốn thêm câu hỏi dạng ghép đôi 16

Hình 1.13 Giao diện khi muốn thêm câu hỏi thăm dò ý iến 16

Hình 1.14 giao diện cài đặt Việt hóa các thông báo, nút lệnh 17

Hình 1.15 Giao diện cài đặt hiển thị thông báo 17

Hình 1.16 Giao diện cài đặt thống kê 17

Hình 1.17 giao diện đóng gói bài giảng 18

Hình 1.18 Giao diện tùy chọn đóng gói bài giảng 18

Hình 1.19 Giao diện phần mềm 19

Hình 1.20 giao diện tùy chọn quay màn hình 19

Hình 1.21 Giao diện đặt tên cho video 20

Hình 1.22 giao diện quay màn hình 20

Hình 1.23 giao diện xuất video 20

Hình 2.1 Đồ thị vận tốc theo thời gian của chuyển động thẳng đều 28

Hình 2.2 Đường biểu diễn phương trình chuyển động thẳng đều 28

Hình 2.3 Câu hỏi đề dẫn 30

Hình 2.3 Đầu bài 30

Hình 2.5 Tốc độ trung bình 31

Hình 2.6 Chuyển động thẳng đều 31

Hình 2 đồ thị tọa độ - thời gian 31

Hình 2.8 đồ thị tọa độ- thời gian 32

Hình 2.9 Đồ thị vận tốc- thời gian 32

Hình 2.10 Kiến thức cần nhớ 32

Hình 2.11 Bài tập vận dụng 33

Hình 2.12 Câu hỏi đặt vấn đề 33

Hình 2.13 Giới thiệu bài học 33

Hình 2.14 Thí nghiệm 34

Hình 2.15 Sự rơi tự do 34

Hình 2.16 Thí nghiệm về rơi tự do 34

Hình 2.17 Kết luận 35

Hình 2.18 Công thức của chuyển động rơi tự do 35

Hình 2.19 Củng cố 35

Hình 2.20 Bài tập tự luận 36

Hình 2.21 video rơi tự do 36

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1 Yêu cầu người học 11

Bảng 2 Ti u ch đánh giá t nh hoa học 41

Bảng 3 Ti u ch đánh giá về mặt thẩm mỹ 42

Bảng 4 Ti u ch đánh giá độ phù hợp của nội dung bài học 42

Bảng 5 Ti u ch đánh giá hả năng giúp học sinh tự học trên mạng 43

MỞ ĐẦU

1 ý do chọn đề tài

Bài giảng điện tử đang là xu hướng chung của giáo dục thế giới Việc triển khai Bài giảng điện tử trong giáo dục đào tạo là một hướng đi tất yếu nhằm đưa giáo dục Việt Nam tiếp cận với nền giáo dục thế giới

Ở nước ta, Chủ trương của Bộ giáo dục và đào tạo trong giai đoạn tới là tích cực triển khai các hoạt động xây dựng một xã hội học tập, mà ở đó mọi công dân (từ học sinh phổ thông, sinh viên, các tầng lớp người lao động, ) đều có cơ hội được học tập, hướng tới việc: học bất kỳ thứ gì (anythings), bất kỳ lúc nào (anytime), bất

kỳ nơi đâu (anywhere) và học tập suốt đời (life long learning) Để thực hiện được các mục tiêu nêu trên, Bài giảng điện tử có một vai trò chủ đạo trong việc tạo ra một môi trường học tập ảo do có các ưu điểm sau:

Bài giảng điện tử giúp bạn không còn phải đi những quãng đường dài để theo học một lớp học dạng truyền thống; bạn hoàn toàn có thể học tập bất cứ khi nào bạn muốn, ban ngày hay ban đ m, tại bất cứ đâu- tại nhà, tại công sở, tại thư viện nội bộ Với rất nhiều sinh vi n, nó đã mở ra một thế giới học tập mới, dễ dàng và linh hoạt hơn, mà trước đó họ không hy vọng tới, có thể do không phù hợp, hay vì lớp học cách nơi họ sống đến nửa vòng trái đất Theo một nghĩa hác, Bài gảng điện tử đã xóa nhòa các ranh giới địa lí, mang giáo dục đến với mọi người chứ không phải là mọi người đến với giáo dục Ví dụ nếu bạn muốn tham dự một bài giảng tại Đại học Gresham tại Luân Đôn, bạn chẳng cần phải đến đó, đơn giản chỉ cần theo dõi trực tiếp qua internet hay nếu không có thời gian bạn có thể theo dõi lại bản ghi hình khi bạn muốn

Bài gảng điện tử khiến cho việc học tập dạng thụ động như trước đây được giảm bớt Học viên không cần phải tập trung trong các lớp học với kiểu học “đọc và ghi” thông thường, giúp cho việc học tập trở nên rất chủ động Điều cốt yếu là tập trung vào sự tương tác, “học đi đôi với hành”

Sử dụng bài giảng điện tử giúp việc học tập trở nên thú vị hơn, hấp dẫn hơn và thuyết phục hơn Các môn học khó hoặc nhàm chán có thể trở nên dễ dàng hơn, thú vị

hơn với Giáo dục điện tử Ví dụ các vở kịch của Shakespeare có thể làm cho bạn chán ngán thì hãy xem chúng bằng phim ảnh với truyền hình cáp, ngay ở trong lớp học

Học tập là một hoạt động xã hội, và Bài gảng điện tử có thể giúp chúng ta thu được những kết quả chắc chắn và lâu dài, không chỉ thông qua nội dung mà đồng thời bằng cả cộng đồng mạng trực tuyến Tại đây, học vi n được khuyến khích giao tiếp, cộng tác và chia sẻ kiến thức Theo cách này, Bài gảng điện tử có thể hỗ trợ “học tập thông qua nhận xét và thảo luận”

Bài gảng điện tử cho phép học viên tự quản l được tiến trình học tập của mình theo cách phù hợp nhất Chúng ta có nhiều cách học hác nhau như đọc, xem, khám phá, nghiên cứu, tương tác, thực hành, giao tiếp, thảo luận, chia xẻ kiến thức Bài gảng điện tử đồng nghĩa với việc học viên có thể truy cập tới rất nhiều nguồn tài nguyên phục vụ cho học tập: cả tư liệu và con người, và theo cách này mỗi người đều có quyền chọn lựa hình thức học tập phù hợp nhất với khả năng và điều kiện của mình

Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài “Thiết kế bài giảng điện tử sử

dụng trong dạy học phần động học lớp 10”

2 Mục đ ch nghi n c u

Thiết kế bài giảng điện tử để sử dụng trong hình thức E-learning tổ chức dạy học chương Động học (vật lý lớp 10) nhằm nâng cao kết quả dạy học

3 Đối tượng và phạm vi nghi n c u

- Đối tượng nghiên cứu: Quá trình chiếm lĩnh iến thức của Học sinh khi học chương Động học (Vật lý 10)

- Phạm vi nghiên cứu: Tổ chức cho Học sinh tự học nhờ sự hỗ trợ của bài giảng E-learning khi học chương Động học (vật lý 10)

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng bài giảng điện tử chương Động học (Vật lý 10) đáp ứng tiêu chí cho bài giảng điện tử sẽ trợ giúp được quá trình dạy học, qua đó nâng cao ết qủa dạy học

5 Nhiệm vụ nghi n c u

- Nghiên cứu về lí luận và cách sử dụng bài giảng điện tử

- Nghiên cứu một số công cụ thiết kế bài giảng điện tử

- Điều tra thực trạng về việc sử dụng bài giảng điện tử trong việc dạy học chương động học và các ứng dụng của nó trong việc dạy học chương này

6 Phương pháp nghi n c u

6.1 Nghiên c u lí luận

- Nghiên cứu kiến thức Vật lý liên quan đến chương Động học lớp 10

- Nghiên cứu lí luận về sử dụng bài giảng điện tử trong dạy học

6.2 Nghiên c u thực tiễn

- Nghiên cứu thực tiễn về sử dụng bài giảng điện tử trong chương Động học

- Điều tra cơ bản bằng quan sát và trao đổi ý kiến với Giáo viên, Học sinh về tính khả thi của việc học tập chương Động học thông qua bài giảng điện tử

- Nghiên cứu thực trạng việc sử dụng bài giảng điện tử trong việc dạy học chương Động học và các ứng dụng của nó trong việc dạy học chương này

6.3 Dự kiến thực nghiệm sư phạm

Dự kiến thực nghiệm sư phạm để đánh giá t nh hả thi, kiểm chứng hiệu quả của việc sử dụng bài giảng điện tử trong việc tổ chức dạy học chương Động học

1.1 Lí luận về sử dụng bài giảng điện tử trong dạy học

1.2 Công cụ thiết kế bài giảng điện tử

1.3 Điều tra thực tế về việc sử dụng bài giảng điện tử trong việc dạy học chương Động học

Chương 2: Tổ chức dạy học chương động học với sự hỗ trợ của bài giảng điện tử

2.1 Mục tiêu dạy học chương Động học

2.2 Kiến thức vật lý trong chương Động học

2.3 Kết quả xây dựng bài giảng hỗ trợ dạy học chương Động học

2.4 Tiến trình tổ chức dạy học chương Động học

2.5 Kết quả xây dựng bài giảng hỗ trợ dạy học chương Động học

2.6 Tiến trình tổ chức dạy học chương Động học

Chương 3: Dự kiến thực nghiệm sư phạm

3.1 Mục đ ch, đối tượng và phương pháp thực nghiệm sư phạm

3.2 Dự kiến triển khai thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ Í UẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC SỬ DỤNG

EARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG HỌC

1.1 uận về sử dụng bài giảng điện tử t ong dạy học

1.1.1 Khái niệm về bài giảng điện tử

Bài giảng điện tử được giảng viên tạo ra nhờ dùng thiết bị ghi âm, ghi hình có sự giúp đỡ của phần mềm chuy n dùng, như Adobe Presenter, Captivate, Articulate, Camtasia Mỗi bài giảng thường có âm thanh lời giảng, hình ảnh, video, được sắp xếp theo logic giúp người học thu được những ĩ năng, kiến thức nhất định Người học

tự định thời gian học và nơi ngồi học, chỉ cần có kết nối Internet bằng máy tính hay bằng điện thoại thông minh [23]

1.1.2 Ưu điểm, nhược điểm của bài giảng điện tử

1.1.2.1 Ưu điểm

Không bị giới hạn bởi không gian và thời gian: Sự phổ cập rộng rãi của Internet

đã xoá dần đi hoảng cách về thời gian và khônggian cho E-Learning Một khoá học E-learning được chuyền tải qua mạng tới máy tính của người học, điều này cho phép các học viên bất cứ lúc nào và bất cứ nơi đâu

Tính hấp dẫn: Với sự hỗ trợ của công nghệ multimedia, những bài giảng tích hợp text, hình ảnh minh hoạ, âm thanh tang them tính hấp dẫn của bài học Người học giờ đây hông chỉ còn nghe giảng mà còn được xem những ví dụ minh hoạ trực quan, thậm chí còn có thể tiến hành tương tác với bài học nên khả năng nắm bắt kiến thức cũng tăng l n

Tính linh hoạt: Một khoá học E-learning được phục vụ theo nhu cầu người học, chứ không nhất thiết phải bám theo một thời gian biểu cố định Vì thế người học có thể

tự điều chỉnh quá trình học, lựa chọn cách học phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình

Dễ tiếp cận và truy cập ngẫu nhiên: Bảng danh mục bài giảng sẽ cho phép học viên lựa chọn đơn vị tri thức, tài liệu một cách tuỳ ý theo trình độ kiến thức và điều kiện truy cập mạng của mình Học viên tự tìm ra các ĩ năng học cho riêng mình với

sự giúp đỡ của những tài liệu trực tuyến

Tính cập nhật: Nội dung khoá học thường xuy n được cập nhật và đổi mới nhằm đáp ứng và phù hợp tốt nhất cho học viên

Học có sự hợp tác, phối hợp (Collaborative learning): Các học viên có thể dễ dàng trao đổi với nhau qua mạng trong quá trình học, trao đổi giữa các học viên và với giảng vi n Các trao đổi này hỗ trợ tích cực cho quá trình học tập của học viên

1.1.2.2 Nhược điểm

- Phải có trang thiết bị kỹ thuật phù hợp Điều này đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn

- E-Learning hạn chế giao tiếp do tương tác ém

- Người học phải có trình độ để làm việc với máy tính và mạng internet

- Người học phải nỗ lực hơn trong quá trình học tập

- Do đã quen với phương pháp học tập truyền thống nên học viên và Giáo viên

sẽ gặp một số hó hăn về cách học tập và giảng dạy

- Do đào tạo từ xa là môi trường học tập phân tán nên mối liên hệ gặp gỡ giữa Giáo viên và học viên bị hạn chế

Mặt khác, do e-learning được tổ chức cho đông đảo học viên tham gia, có thể thuộc nhiều vùng quốc gia, khu vực trên thế giới nên mỗi học viên có thể gặp khó hăn về các vấn đề yếu tố tâm lý, văn hóa

Giáo viên phải mất rất nhiều thời gian và công sức để soạn bài giảng, tài liệu giảng dạy, tham khảo cho phù hợp với phương thức học tập e-learning

Không đánh giá được hết trình độ, hả năng của học vi n trong một môi trường làm việc thực tế

1.1.3 Các hình th chọc tập với bài giảng điện tử

Là một hệ thống học tập mềm dẻo và linh hoạt, có thể tổ chức dạy học theo nhiều hình thức hác nhau Dưới góc độ vai trò của hệ thống Bài giảng điện tử trong việc hoàn thành một hóa học, có thể ể ra hai hình thức học tập (mode of learning)

ch nh là học tập trực tuyến và học tập hỗn hợp

- Học t ực tuyến (on ine E ea ning)

Là hình thức, việc hoàn thành hóa học được thực hiện toàn bộ tr n môi trường mạng thông qua hệ thống quản lý học tập Theo cách này, Bài giảng điện tử chỉ hai thác được những lợi thế của Bài giảng điện tử chứ chưa quan tâm tới thế mạnh của dạy học giáp mặt

Thuộc về hình thức này, có hai cách thể hiện là dạy học đồng bộ (Synchronous Learning) hi người dạy và người học cùng tham gia vào hệ thống quản lý học tập và dạy học hông đồng bộ (Asynchronous Learning), hi người dạy và người học tham gia vào hệ thống quản lý học tập ở những thời điểm hác nhau

- Học hỗn hợp (B ended learning)

Đây là hình thức học tập, triển hai một hóa học với sự ết hợp của hai hình thức học tập trực tuyến và dạy học giáp mặt Theo cách này, bài giảng điện tử được thiết ế với mục đ ch hỗ trợ quá trình dạy học và chỉ quan tâm tới những nội dung, chủ điểm phù hợp nhất với thế mạnh của loại hình này Còn lại, với những nội dung hác vẫn được thực hiện thông qua hình thức dạy học giáp mặt với việc hai thác tối đa ưu điểm của nó Hai hình thức này cần được thiết ế phù hợp, có mối li n hệ mật thiết, bổ sung cho nhau hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cho khóa học

Với đặc điểm như tr n, đây là hình thức được sử dụng há phổ biến với nhiều cơ

sở giáo dục tr n thế giới, ể cả các nước có nền giáo dục phát triển

1.1.4 Quy trình thiết kế bài giảng bài giảng điện tử và tổ ch c dạy học có sử dụng bài giảng điện tử

1.1.4.1 Quy trình thiết kế bài giảng bài giảng điện tử

Bước 1: Xác định mục tiêu và kiến th c cơ bản của bài học

Người thực hiện là Giáo viên và tổ bộ môn Lưu ý, bám sát nội dung chương trình; nghi n cứu ỹ giáo trình và tài liệu tham hảo; xác định nội dung trọng tâm Trong dạy học hướng tập trung vào học sinh, mục ti u phải chỉ rõ học xong bài, học sinh đạt được cái gì Mục ti u ở đây là mục ti u học tập, chứ hông phải là mục

ti u giảng dạy, tức là chỉ ra sản phẩm mà học sinh có được sau bài học

Người thực hiện cần đọc ĩ sách giáo hoa, ết hợp với các tài liệu tham hảo để tìm hiểu nội dung của mỗi mục trong bài và cái đ ch cần đạt tới của mỗi mục Tr n cơ

sở đó xác định đ ch cần đạt tới của cả bài về iến thức, ĩ năng, thái độ Đó ch nh là mục ti u của bài

Những nội dung đưa vào chương trình và sách giáo hoa, giáo trình được chọn lọc từ hối lượng tri thức đồ sộ của hoa học bộ môn, được sắp xếp một cách lôg c, hoa học, đảm bảo t nh sư phạm và thực tiễn cao

Bởi vậy, cần bám sát vào chương trình dạy học và sách giáo hoa và giáo trình

bộ môn Căn cứ vào đó để lựa chọn iến thức cơ bản là nhằm đảm bảo t nh thống nhất của nội dung dạy học

Mặt khác, các kiến thức trong sách giáo hoa, giáo trình đã được qui định để dạy học Do đó, chọn kiến thức cơ bản là chọn kiến thức ở trong đó chứ không phải là ở tài liệu nào khác

Tuy nhi n, để xác định được đúng iến thức cơ bản mỗi bài, Giáo viên cần phải đọc th m tài liệu, sách báo tham hảo để mở rộng hiểu biết về vấn đề cần giảng dạy và tạo hả năng chọn đúng iến thức cơ bản

Việc chọn lọc iến thức cơ bản của bài dạy học có thể gắn với việc sắp xếp lại cấu trúc của bài để làm nổi bật các mối li n hệ giữa các hợp phần iến thức của bài, từ

đó rõ th m các trọng tâm, trọng điểm của bài Việc làm này thực sự cần thiết, tuy nhi n hông phải ở bài nào cũng có thể tiến hành được dễ dàng

Cũng cần chú ý việc cấu trúc lại nội dung bài phải tuân thủ nguy n tắc hông làm biến đổi tinh thần cơ bản của bài mà các tác giả sách giáo hoa, giáo trình đã dày công xây dựng

Bước 2: Xây dựng kho tư iệu phục vụ bài giảng

Người thực hiện là giảng vi n và nhóm ỹ thuật Nguồn tư liệu này thường được lấy từ một phần mềm dạy học nào đó hoặc từ internet, hoặc được xây dựng mới bằng

đồ hoạ, bằng ảnh quét, ảnh chụp, quay video, bằng các phần mềm đồ hoạ chuy n dụng như Macromedia Flash, hotoshop, các phần mềm cắt ghép nhạc, chỉnh sửa video Khi tiến hành, cần chọn lựa các phần mềm dạy học có sẵn cần dùng đến trong bài học để đặt li n ết Xử lý các tư liệu thu được để nâng cao chất lượng về hình ảnh,

âm thanh Khi sử dụng các đoạn phim, hình ảnh, âm thanh cần phải đảm bảo các y u cầu về mặt nội dung, phương pháp, thẩm mỹ và ý đồ sư phạm

Sau hi có được đầy đủ tư liệu cần dùng cho bài giảng điện tử, phải tiến hành sắp xếp tổ chức lại thành thư viện tư liệu, tức là tạo được cây thư mục hợp lý Cây thư mục hợp lý sẽ tạo điều iện tìm iếm thông tin nhanh chóng và giữ được các li n ết trong bài giảng đến các tập tin âm thanh, video clip hi sao chép bài giảng từ ổ đĩa nay sang ổ đĩa hác, từ máy này sang máy hác

Bước 3: Xây dựng kịch bản bài giảng

Người thực hiện là giảng vi n và nhóm ỹ thuật Ở bước này, cần thực hiện chi tiết và cần phải tuân thủ các nguy n tắc sư phạm, nội dung cơ bản, đảm bảo mục ti u bài học (cả về mặt iến thức và ỹ năng)

Thực hiện các bước trong các nhiệm vụ dạy học: Xây dựng các bước dạy học, xây dựng sự tương tác người dạy và người học, xây dựng các câu hỏi tương tác, lắp ghép các bước lại thành quá trình dạy học

Bước 4: Lựa chọn công cụ và số hóa kịch bản

Người thực hiện là giảng vi n và nhóm ỹ thuật Ti u ch cần căn cứ vào nhu cầu của người sử dụng, căn cứ vào nguồn tài ch nh, căn cứ vào trình độ của cán bộ ỹ thuật sử dụng công cụ như thế nào

Các công cụ: có nhiều công cụ, chẳng hạn Adobe resenter, Lecture Marker, iSpring,…tuy nhi n một phần mềm được nhiều Giáo viên sử dụng đó là Adobe resenter vì nó có hả năng t ch hợp với owerpoint n n nó tạo ra t nh thân thiện và gần gũi đối với Giáo viên

Các bước để số hóa ịch bản: Xây dựng được bài giảng bằng MS Powerpoint Quá trình xây dựng phải đảm bảo các bước trong quá trình dạy học; Ghi âm, thu hình (quay video giảng vi n giảng bài); Bi n tập video, âm thanh; Sử dụng phần mềm để đồng bộ bài giảng

Bước 5: Chạy thử chương t ình, sửa chữa và đóng gói sản phẩm

Người thực hiện là nhóm ỹ thuật Công việc gồm: chạy thử chương trình, iểm soát lỗi và chỉnh sửa bài giảng Sau đó, đóng gói bài giảng theo định dạng phù hợp với mục đ ch y u cầu Kết thúc bước này ta đã có sản phẩm bài giảng trực tuyến

Trong mỗi bước của quy trình tr n, người thực hiện có thể là giảng vi n hoặc nhóm ỹ thuật hoặc cả hai Cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa giảng vi n và nhóm

ỹ thuật

1.1.4.2 Quy trình tổ ch c dạy học

Giai đoạn 1: Phân t ch

Trong bước này, người Giáo viên sẽ phải nghi n cứu tài liệu, giáo trình, dự đoán

ỹ năng, trình độ của người học để xác định mục ti u, trọng tâm iến thức cơ bản mà người học cần biết

Bước đầu của giai đoạn này, người Giáo viên cần xác định mục ti u của hoá học:

Khoa học sẽ cung cấp cho người học những iến thức gì?

Người học sẽ làm được những gì sau hi ết thúc hoá học?

Người học sẽ có các hành vi ứng xử thế nào?

Tiếp đó, người Giáo viên cũng cần phải xác định tư tưởng rằng hoá học này sẽ dành cho đối tượng nào, trình độ ra sao? Người Giáo viên cần phải ti n đoán, ước lượng đánh giá trình độ của người học hi tham gia lớp học, qua đó sẽ lựa chọn những iến thức phù hợp với từng người học có thể (cá nhân hoá qúa trình đào tạo) Người Giáo viên cần phân t ch các ỹ năng hiện tại của người học, như người học có thể đã biết những gì, chưa biết những gì, người học cần phải có những iến thức tối thiểu nào

để có thể tham gia hoá học (điều iện ti n quyết) Từ những thông số đó, người Giáo viên sẽ tiến hành tìm iếm các tài liệu tham hảo phù hợp với trình độ của người học

Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch dạy học

Từ những ết quả thu được sau hi phân t ch ở giai đoạn 1, người Giáo viêncần

l n ế hoạch đào tạo sao cho phù hợp với người học Trong giai đoạn này, người Giáo viên cần hoạch định xem khóa học sẽ cung cấp những iến thức gì, với thời lượng bao nhiêu, công việc cho từng hoảng thời gian như thế nào, mục ti u cần đạt được sau mỗi hoảng thời gian, các tài liệu, bài tập tham hảo, đánh giá tương ứng với từng hoảng thời gian cụ thể

Tài liệu về ế hoạch thường được chia làm 2 phần: Các thông tin chung và bảng

ế hoạch đào tạo Các thông tin chung sẽ xác định những thông tin chung nhất về hóa học như: T n hóa học, người bi n soạn, ngày tháng , còn bảng ế hoạch đào tạo sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về toàn hóa học, trong từng giai đoạn cụ thể

Các thông tin chung bao gồm những thông tin sau:

Ngày lập ế hoạch: Xác định ngày lập ế hoạch, sau này sẽ được sử dụng nếu chúng ta muốn "nâng cấp" bài giảng Việc đưa ngày tháng vào bản ế hoạch sẽ cho phép chúng ta thấy được những điều chỉnh thay đổi qua mỗi lần nâng cấp

Người lập ế hoạch

Đối tượng đào tạo: Xác định đối tượng sẽ học môn học

Mục ti u của hóa học: Xác định các mục ti u về iến thức, ỹ năng, thái độ chung của toàn môn học

Tài liệu tham hảo ch nh: Cung cấp các tài liệu tham hảo hoặc các địa chỉ Website tham hảo

Thời gian đào tạo dự iến

Điều iện ti n quyết (những y u cầu mà người học cần phải có trước hi tham gia hóa học)

Bảng ế hoạch đào tạo được xây dựng với những thông số sau:

Giai đoạn 3: Thiết kế kịch bản dạy học

Trong phần này, chúng ta tiến hành thiết ế ịch bản dạy học cho một bài học cụ thể Kịch bản dạy học tương tự như một giáo án điện tử, trong đó xác định rõ ràng mục

ti u, mục đ ch của Giáo viên và các hoạt động tương tác giữa người học và máy t nh (trong mô hình e-learning, người học sẽ làm việc trực tiếp với máy t nh chứ hông phải làm việc với Giáo viên Chỉ rõ dạy học E-learning hay B-learning

Việc thiết ế một ịch bản quan trọng hơn nhiều so với việc sử dụng các công cụ xây dựng nội dung Khi đã có ịch bản tốt, ta có thể nhờ người hác số hoá ịch bản này với chi ph rẻ hơn nhiều so với công đoạn thiết ế

1.2 Công cụ thiết kế bài giảng điện tử

Các phần mềm để xây dựng bài giảng điện tử (Authoring tools) có thể phân thành 2 nhóm đó là nhóm phần mềm chạy độc lập như Lecture Ma er của công ty

Daulsoft Hàn Quốc, Violet của công ty Bạch Kim Việt Nam…; nhóm thứ hai là những phần mềm tích hợp với MS Powerpoint của Microsoft như iSpring presenter và Adobe resenter… Mỗi phần mềm kể tr n đều có nhưng nét hay ri ng nhưng quan trọng hơn

là chúng đều là công cụ hỗ trợ Giáo viên xây dựng bài giảng điện tử e-Learning Với những ai đã quen dùng owerpoint thì nên cài đặt Adobe Presenter hoặc iSpring resenter để sử dụng, nếu là người mới bắt đầu hoặc không ngại khám phá cái mới thì hãy sử dụng các phần mềm độc lập như Lectrure Ma er hoặc ViOLET Cụ thể, tôi sẽ giới thiệ 2 phần mềm là Adobe Presenter và ActivePresenter

1.2.1 Giới thiệu về phần mềm soạn bài giảng điện tử Adobe Presenter

Phần mềm này đã biến Powerpoint thành công cụ soạn bài giảng e-Learning, có thể tạo bài giảng để học sinh tự học, có thể ghi lại lời giảng, hình ảnh bạn giảng bài, chèn các câu hỏi tương tác, chèn các bản flash, chèn các hoạt động ghi lại từ bất cứ phần mềm nào khác qua flash, có thể đưa bài giảng lên giảng trực tuyến …

Sau hi cài đặt thì thanh công cụ của Adobe resenter được tích hợp vào PowerPoint

Hình 1.1 Giao diện của Adobe Pressenter Tải hướng dẫn sử dụng và bản dùng thử tại http://edu.net.vn/media/g/cong-cu-soan-bai-giang/default.aspx

Bạn có thể ghi hình video Giáo viên giảng bài vào mỗi Slide: Chọn Adobe Pre / Chọn

Hình 1.2 Giao diện ghi hình

Bạn có thể ghi âm Giáo viên giảng bài vào mỗi Slide: Chọn Adobe Pre / Chọn

Hình 1.3 Giao diện ghi âm

Để Chèn câu hỏi trắc nghiệm, tương

tác, vấn đáp: Vào Adobe Pre / Add

Quiz / Add Question

Hình 1.4 Giao diện câu hỏi trắc nghiệm

Thêm câu hỏi trắc nghiệm với nhiều dạng khác nhau

Hinh 1.5 Giao diện lựa chọn các dạng câu hỏi

Bổ sung thêm câu hỏi và xử lí cách làm của học viên

Hình 1.6 Các lựa chọn cho câu hỏi

a Câu hỏi nhiều lựa chọn:

Vào Adobe Pre / Chon Quizze Manager

/Add Quiz / Add Question / Chọn

Multiple Choice / Chọn Create Graded

Chính vì thế, Adobe Presenter cung cấp chức năng tương tác ngược lại với người học thông qua thẻ Option Một chức năng vô cùng độc đáo tạo ra sức mạnh đặc trưng cho bài giảng điện tử Giáo viên cần khai thác triệt để chức năng này

Bảng 1.8 Giao diện cài đặt câu hỏi trắc

nghiệm

b Câu hỏi dạng Đ ng /Sai:

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Add Quiz / Add Question /

Chọn True / False / Chọn Create Graded

Question

Hình 1.9 Giao diện câu hỏi dạng đúng/sai

c Câu hỏi dạng điền khuyết:

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Add Quiz / Add Question /

Chọn Fill in the Blank / Chọn Create

Graded Question

Hình 1.10 Giao diện câu hỏi dạng

điền khuyết

d Câu hỏi trả lời ngắn với ý kiến của mình

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Add Quiz / Add Question /

Chọn Short answer / Chọn Create Graded

Question

Hình 1.11 Giao diện câu hỏi dạng điền

câu trả lời tự luận

e Câu hỏi dạng ghép đôi

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Add Quiz / Add Question /

Chọn Matching / Chọn Create Graded

Question

Hình 1.12 Giao diện khi muốn thêm

câu hỏi dạng ghép đôi

f Câu hỏi dạng điều t a, thăm dò, đánh giá m c độ tiếp thu

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Add Quiz / Add Question /

Chọn Rating Scale / Chọn Create Graded

Question

Hình 1.13 Giao diện khi muốn thêm

câu hỏi thăm dò ý iến

Việt hóa các thông báo, nút lệnh trong bài trình chiếu

Vào Adobe Pre / Chon Quizze

Manager /Chọn Default Labels

Hình 1.14 giao diện cài đặt Việt hóa

các thông báo, nút lệnh

Cài đặt kết quả hiển thị

Hình 1.15 Giao diện cài đặt hiển thị

thông báo

Cài đặt các kiểu thống kê

Hình 1.16 Giao diện cài đặt thống kê

Đóng gói bài giảng:

Chọn Adobe Pre / Chon Publish

Hình 1.17 giao diện đóng gói bài

Hình 1.18 Giao diện tùy chọn đóng

gói bài giảng

1.2.2 Giới thiệu về phần mềm ActivePresenter:

Thực ra là một công cụ eLearning được tích hợp rất nhiều t nh năng như quay phim, chụp ảnh màn hình, chỉnh sửa video, biên tập bài giảng dạng trình chiếu, tạo câu hỏi trắc nghiệm.Phần mềm này được phát triển bởi công ty Atomi Systems

Để sử dụng phần mềm ta click

chuột vào biểu tượng của phần mềm để

bắt đầu chạy chương trình này

Hình 1.19 Giao diện phần mềm Giao diện của chương trình Active resenter trong đó:

+ Open: Mở những roJect đã thực hiện

+ New Capture: Bắt đầu quay mới 1 video

+ New Project: Bắt đầu 1 Project mới

Name: Đặt tên cho video này

Save in: Chọn nơi lưu video này

Capture Profile: có 4 chế độ cho bạn lựa chọn, bạn có thể từ từ nghiên cứu thêm Mình hay dùng Full Moniton Recording

Bấm OK để tiếp tục1 cửa sổ mới hiện ra

Project của phần mềm có rất nhiều

loại, ở đây mình chỉ hướng dẫn mọi người

cách quay màn hình, tức là chúng ta chỉ

quan tâm đến Project New Capture

Khi click vào New Capture thì sẽ xuất

hiện hộp thoại sau

Hình 1.20 giao diện tùy chọn quay màn

hình

Hình 1.21 Giao diện đặt tên cho video

+ Capture Area: Có 3 chế độ cho bạn lựa chọn

Specific Area: Kéo chuột để lựa chọn vùng cần quay

Application: Chỉ quay ứng dụng đang chạy

Full Scree: Quay toàn màn hình, có cái gì quay tất cái đó

Tùy mọi người thôi, mình thì hay dùng cách 2 và cách 3 Tuy nhi n cũng linh động tùy mỗi trường hợp

Capture Profile: Ở đây bạn có thể chỉnh sửa 1 số thông số, điều chỉnh hot key Rồi Bấm OK để bắt đầu quay màn hình

Hình 1.22 giao diện quay màn hình Nếu bạn thuộc các phím tắt để Pause, Stop, Cancel thì có thể kéo cái thanh này xuống dưới ( hoặc éo ra đâu thì éo, mục đ ch là để cho nó ẩn đi, o lúc quay màn hình là quay luôn cả nó đấy)

Sau khi quay màn hình xong, bạn

muốn xuất video đó ra thì chỉ việc vào

Export/ Video

Hình 1.23 giao diện xuất video

1.3 Điều t a thực tế về việc sử dụng bài giảng điện tử t ong việc dạy học chương Động học

1.3.1 Mục đ ch điều tra

Tìm hiểu thực trạng sử dụng bài giảng điện tử sử dụng trong hình thức learning tổ chức dạy học chương Động học (vật lý lớp 10)

E-1.3.2 Phương pháp điều tra

Điều tra bằng phiếu trả lời trắc nghiệm và bằng câu hỏi tự luận

1.3.3 Những thuận lợi và khó khăn

* Ưu điểm: Đây là phương pháp rất thực nghiệm đảm bảo trong một thời gian

ngắn chúng ta thu được nhiều thông tin hương pháp này đảm bảo tính khuyết danh cao và thông tin khách quan cao

* Nhược điểm: Việc thu hồi bảng hỏi thường hông đầy đủ và các câu trả lời

trong bảng hỏi thường hông thu được hết, do đó ảnh hưởng t nh đại diện của thông tin và số câu hỏi trong bảng hỏi thường hông được nhiều

Không thể chủ động nắm chắc đối tượng trả lời phỏng vấn có đúng y u cầu của

đề tài hay hông cũng như t nh xác thực của những ý kiến trả lời (có thể có phần “ảo” trong số những ý kiến thu được )

1.3.4 Kết quả điều tra

Thực hiện điều tra tại trường Trung học phổ thông Đa húc- Hà Nội và trường Trung học phổ thông Ngô Gia Tự- Bắc Ninh cho kết quả như sau:

1.3.4.1 Kết quả điều tra học sinh

Theo khảo sát thực tế, chúng tôi đã hảo sát ý kiến của Giáo viên Vật lý và các

em học sinh ở các trường phổ thông và thấy rằng:

+ Có tới 87.32% học sinh các trường phổ thông đã biết đến bài giảng điện tử, 7.05% các em cho biết rằng biết đến bài giảng điện tử nhưng chưa được học và 5.63% còn lại là các em học sinh vẫn còn lạ lẫm với bài giảng điện tử Như vậy ta thấy thực trạng hiểu biết của các em học sinh về bài giảng điện tử là há cao Đa phần các em học sinh biết đến bài giảng điện tử E- learning trong trường phổ thông ở các bộ môn như Ngữ Văn, Địa lý, Sinh, Sử, Địa, Vật lý Riêng trong bộ môn Vật lý các em được

tiếp xúc với bài giảng điện tử qua rất nhiều chương như: Điện tích, Từ trường, Khúc

xạ ánh sang, Mắt, Các dụng cụ quang,…

+ Khảo sát mức độ cần thiết sử dụng bài giảng điện tử trong bộ môn Vật lý cho thấy mức độ cần thiết chiếm 74,65%, rất cần thiết là 22,54% và 2,81% là không cần thiết Như vậy cho thấy bài giảng điện tử đã được học sinh tiếp nhận và coi là một phương pháp dạy học hiệu quả

+ Mức độ sử dụng Internet hoặc bài giảng điện tử của học sinh phổ thông, sử dụng rất thương xuy n 8,45%, thường xuyên chiếm 45,07%, sử dụng ít 39,44% và không sử dụng là 7,04%

+ Khảo sát cho thấy mức độ sử dụng bài giảng điện tử trong học tập của học sinh Trung học phổ thông cho thấy rất mong muốn chiếm 19,72%, mong muốn 38,03%, bình thường 40,97% và không mong muốn chiếm 1,01%

+ Về khả năng tự học môn Vật lý đa phần các em học sinh tự hoàn thành tốtnhiệm vụ chiếm 59,7 %, hoàn thành đa số nhiệm vụ 32,39%, tự hoàn thành ít nhiệm vụ 2,82%, không có khả năng tự hoàn thành nhiệm vụ 5,63% Phần lớn các em học sinh đều có hứng thú với môn vật lý, nhưng có một số phần các em không hiểu hoặc do kiến thức quá khó

+ Mong muốn của học sinh về việc Giáo viên tổ chức bài giảng điện tử: Hướng dẫn em tìm hiểu hiện tượng vật lý ở internet/ bài giảng điện tử trước khi học 15,4 9%, hướng dẫn em tự học kiến thức mới qua bài giảng điện tử trước khi tới lớp12,68 %, tổ chức em vận dụng kiến thức trên lớp sau khi học kiến thức ởnhà qua bài giảng điện tử 21,13%, tổ chức em vận dụng kiến thức trên lớp sau khi học kiến thức làm bài tập, giải thích hiện tượng vật lý trên internet/ bài giảng điện tử50,7%

+ Khảo sát cũng cho thấy học bằng bài giảng điện tử giúp cho em học sinh tự học tốt hơn 7,04%, 21,13% giúp học sinh hiểu rõ kiến thức Vật lý, 40,99% hứng thú hơn với bài học, 22,54% nhớ kiến thức lâu hơn và 8,3% là ý kiến khác

+ Những hó hăn trong quá trình lĩnh hội kiến thức khi học với bài giảng điện

tử như chưa quen sử dụng bài giảng điện tử 22,54 %, khả năng tự học hạn chế 33,8 %, không thấy hó hăn gì 2 ,59 %, iến thức trong bài giảng không rõ ràng 17,07%