vai trò của hồ chí minh đối với cách mạng tháng 8 1945

vai trò của hồ chí minh đối với cách mạng tháng 8 1945

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Cách mạng tháng Tám là một trong những trang sử vẻ vang nhất, mộttrong những bước ngoặt vĩ đại nhất trong lịch sử dân tộc ta, một mốc sonchói lọi trong “pho lịch sử bằng vàng” của Đảng Thắng lợi của cách mạngtháng Tám là kết quả tổng hợp của những nhân tố bên trong và nhân tố bênngoài, trong đó những nhân tố bên trong là quyết định Cách mạng thángTám là sự nghiệp vẻ vang của toàn Đảng, toàn dân ta

Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, mỗi bước đi của Người đềugắn liền với sự nghiệp cách mạng Việt Nam Vì thế cống hiến của Người đốivới cách mạng tháng Tám là rất to lớn Không chỉ là Người đề ra đường lốichỉ đạo mà còn trực tiếp lãnh đạo nhân dân đấu tranh đến thắng lợi

Nghiên cứu đầy đủ, sâu sắc những cống hiến của Hồ Chí Minh đối vớinhững thắng lợi của cách mạng tháng Tám (1945) sẽ góp phần tích cực vàocông việc nghiên cứu cuộc đời hoạt động cách mạng của Người và nghiêncứu lịch sử Đảng thời kỳ lãnh đạo toàn dân nổi dậy giành chính quyền Đồngthời góp phần đấu tranh chống lại một số quan điểm sai lầm xuyên tạc sựnghiệp cách mạng của Người

Hiện nay cùng với yêu cầu chủ nghĩa Mac-Lênin, thì việc nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh để hiểu một cách đầy đủ đúng đắn và sáng tạo tưtưởng của Người vào cuộc sống trở nên cấp thiết Quá trình hình thành, pháttriển tư tưởng Hồ Chí Minh gắn liền với cuộc đấu tranh cách mạng sôi nổivào phong phú của Người, với các thời kỳ cách mạng vẻ vang của Đảng.Nghiên cứu vai trò của Hồ Chí Minh đối với cách mạng tháng Tám, gópphần nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về một loạt vấn đề của một thòi kỳlịch sử quan trọng: về cách mạng giải phóng dân tộc, về đoàn kết dân tộc,

đoàn kết quốc tế, về phương pháp cách mạng, về xây dựng một nhà nướckiểu mới, nhà nước của dân, do dân và vì dân…

Nghiên cứu vai trò của Hồ Chí Minh với cách mạng tháng Tám gópphần bồi dưỡng nâng cao tinh thần cách mạng của nhân dân đặc biệt là thế

hệ trẻ Đồng thời, góp phần củng cố niềm tin của thế hệ trẻ vào sự nghiệpcách mạng của Đảng và nhân ta Đặc biệt nghiên cứu những hoạt động vàvai trò cảu Hồ Chí Minh trong cách mạng tháng Tám còn nhằm bác bỏnhững quan điểm phản động của giới sử học tư sản khi cho rằng “cách mạngtháng Tám là sự ăn may” để chứng minh cách mạng tháng Tám là sự chuẩn

bị chu đáo của Đảng và nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh đãchớp thời cơ “ngàn năm có một” đứng lên tổng khỏi nghĩa giành chínhquyền về tay nhân dân

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề.

Nghiên cứu về vai trò của Hồ Chí Minh với cách mạng Việt Nam làmột đề tài được rất nhiều người quan tâm

Viện Mac-Lênin-Hồ Chí Minh cũng cho ra đời một số công trình

nghiên cứu về vai trò của Người Đầu tiên phải kể tới cuốn “Chủ tịch Hồ Chí Minh: tiểu sử và sự nghiệp, nhà xuất bản sự thật, 1970” có một chương

viết về hoạt động của Người trong thời kỳ 1940- 1945, nhưng chỉ mới tómtắt những hoạt động chính, những đánh giá chung về cống hiến của Ngườiđối với cách mạng tháng Tám

Cuốn “Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam sơ thảo, tập 1, 1920-1954, nhà xuất bản sự thật, 1982” cũng có một chương viết về quá trình Đảng

lãnh đạo toàn dân nổi dậy giành chính quyền trong thời gian 1939-1945đồng thời cũng nêu khái quát một số hoạt động cách mạng tiêu biểu của HồChí Minh thời kỳ này

Cuốn “Sự nghiệp quân sự và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà xuất bản quân đội nhân dân, 2002” của Viện lịch sử quân sự Việt Nam cũng trình

bày khá sâu sắc về vai trò của Hồ Chí Minh trong việc đề ra chủ trương,đường lối đấu tranh cho cách mạng tháng Tám

Ngoài ra còn có các công trình nghiên cứu sự nghiệp của Hồ ChíMinh được đăng trên nhiều tạp chí Tuy nhiên các công trình chưa đi sâutrình bày và đánh giá một cách đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về vai trò của

Hồ Chí Minh với cách mạng tháng Tám 1939-1945

3 Nhiệm vụ của đề tài

- Dựng lại bức tranh toàn cảnh, chân thực về hoạt động của Hồ ChíMinh từ năm 1939 đến năm 1945

- Nghiên cứu làm rõ những cống hiến của Hồ Chí Minh đối với thắnglợi của cách mạng tháng Tám, qua đó góp phần vạch rõ đường lối cáchmạng của Người trong việc hoàn chỉnh quá trình chuyển hướng chỉ đạo cáchmạng, vai trò của Người trong sáng lập mặt trận Việt Minh, lực lượng vũtrang cách mạng, trong hoạt động đối ngoại, chỉ đạo tổng khởi nghĩa, khaisinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

4 Phương pháp nghiên cứu.

Để hoàn thành đề tài này tôi đã sử dụng phương pháp nghiên cứu chủyếu là phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic Ngoài ra tôi còn

sử dụng kết hợp với phương pháp so sánh đối chiếu phân tích, đánh giá tổnghợp để làm sáng tỏ vai trò của Hồ Chí Minh đối với cách mạng tháng Tám1945

I BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ TƯ TƯỞNG, XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG LỐI CỨU NƯỚC CỦA HỒ CHÍ MINH CHO CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1 Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai và yêu cầu cấp bách của cách mạng Việt Nam.

Ngày 1-1-1939, phát xít Đức tấn công Ba-lan Chiến tranh thế giới thứhai chính thức bùng nổ và nhanh chóng lan rộng ra khắp các châu lục và địadương lôi cuốn loài người vào cuộc chiến tranh quy mô lớn nhất trong lịch

sử Chủ nghĩa phát xít trở thành kẻ thù chính, chủ yếu, trước mắt và chốngchủ nghĩa phát xít là nhiệm vụ chính chủ yếu, trước mắt của tất cả các lựclượng cách mạng, dân chủ và tiến bộ trên thế giới Đấu tranh chống ách ápbức, bóc lột của phát xít Nhật- Pháp- một bộ phận của chủ nghĩa phát xít thếgiới, nhân dân Việt Nam đã đứng về phe đồng minh và cách mạng Việt Namtrở thành một bộ phận của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít của cácdân tộc trên thế giới

Chiến tranh thế giới thứ hai có ảnh hưởng mạnh mẽ, trực tiếp đếnnước ta, làm đảo lộn mọi mặt đời sống xã hội Việt Nam Là một nước thamchiến ngay từ đầu, Chính phủ Pháp đã thi hành một chính sách cực kỳ phảnđộng không chỉ đối với nhân dân Pháp mà còn đè nặng lên nhân dân cácthuộc địa Việt Nam là thuộc đại của Pháp tiếp tục bị đàn áp bởi nhữngchính sách cai trị phản động Đảng cộng sản Đông Dương và các tổ chứccộng sản bị thực dân Pháp tấn công điên cuồng Báo chí tiến bộ bị đóng cửa.Những quyền lợi mà quần chúng giành được trong thời kỳ đấu tranh dân chủ

bị thủ tiêu Hàng loạt cán bộ, đảng viên và quần chúng bị bắt bớ, giam cầmđầy đọa trong các nhà tù và các trại tập trung do pháp lập thêm Đồng thờivới chính sách đàn áp khủng bố, thực dân Pháp còn ra lệnh tổng động viên,

bắt lính đưa sang Pháp phục vụ chiến tranh, bắt phu xây dựng các công trìnhquân sự ở Đông Dương

Chính sách kinh tế thời chiến của Pháp đã được thực hiện nhằm vơ vétsức ngừơi, sức của ở Đông Dương phục vụ cho cuộc chiến tranh ở Pháp Trừbọn tay sai đế quốc, đại địa chủ và tư sản mại bản thì mọi giai cấp tầng lớptrong xã hội Việt Nam đều bị ảnh hưởng tai hại bởi chính sách cai trị thờichiến của đế quốc Pháp Giai cấp công nhân bị bóc lột nặng nề, ngày phảilàm việc từ 10 đến 12h, tiền lương bị cắt giảm, sa thải Nông dân thì càngđói khổ và cùng cực hơn với sưu cao thuế nặng, phải nhổ lúa trồng đay, bịbắt đi phu đi lính… Giai cấp tiểu tư sản cũng lâm vào cuộc sống lao đao, bếtắc thất nghiệp, đóng cửa sập tiệm Tư sản dân tộc bị phá sản hàng loạt

Tình cảnh nhân dân Việt Nam ngày càng tệ hại hơn khi “chính quốc”Pháp đầu hàng phát xít Đức (6-1940) và ở Đông Dương, chính quyền thựcdân Pháp đã chấp nhận sự chiếm đóng của Phát xít Nhật nhân dân Việt Namvốn đã cực khổ nay phải chịu cảnh “một cổ đôi tròng” lại càng điêu đứnghơn

Dưới ách áp bức bóc lột của đế quốc, phát xít Pháp- Nhật làm chomâu thuẫn dân tộc giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với Pháp – Nhật ngàycàng gay gắt Yêu cầu cấp thiết của cách mạng Việt Nam là phải giải quyếtngay mâu thuẫn đó, phải chĩa mũi nhọn chính vào bọn đế quốc, phát xít,

đánh đổ ách thống trị của đế quốc, phát xít giành độc lập dân tộc “Bước sinh tồn của các dân tộc Đông Dương không còn có con đường nào khác là con đường đánh đổ đế quốc Pháp, chống tất cả ách ngoại xâm vô luận da trắng hay da vàng để tranh lấy giải phóng dân tộc”[ 1; 55-56]

Lịch sử đặt lên vai Đảng ta- đội tiên phong cách mạng của giai cấpcông nhân, bộ tham mưu duy nhất của dân tộc và lãnh tụ của Đảng, của dântộc- Hồ Chí Minh một sứ mệnh nặng nề Hồ Chí Minh là người nhìn xa

trông rộng, nhạy bén nắm bắt tình hình và yêu cầu của lịch sử nhanh chóng

có chủ trương biện pháp đúng đắn, thích hợp khơi dậy mợi tiềm năng, tậndụng được mọi điều kiện, tổ chức và lãnh đạo mọi lực lượng thực hiện mọiyêu cầu của lịch sử

Mặc dù ở nước ngoài nhưng Người vẫn luôn theo sát tình hình cáchmạng trong nước Trước những chuyển biến của tình hình thế giới và trongnước có ảnh hưởng trực tiếp đến cách mạng Việt Nam, Người đã nhanhchóng nhận thức được yêu cầu của cách mạng nước ta và gấp rút chuẩn bị về

tư tưởng, đường lối chỉ đạo cách mạng và trở về tổ quốc để trực tiếp lãnhđạo cách mạng trong nước

2 Hoạt động lý luận và thực tiễn của Hồ Chí Minh nhằm hoạch định đường lối, phương pháp cách mạng, hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng Việt Nam trong thời kỳ vận động cách mạng tháng Tám (1945)

Ngay từ khi chiến tranh thế giới nổ ra, Hồ Chí Minh không hề bất ngờ

và Người đã dự đoàn khá chính xác về cuộc chiến tranh này Theo dõi sáttình hình thế giới, trên cơ sở phân tích khoa học, chính xác sự phát triển củacác nước tư bản với những mâu thuẫn, âm mưu và tham vọng, từ năm 1924,trong bài “Đông Dương và Thái Bình Dương”, Hồ Chí Minh đã tiên đoán:

“Thái Bình Dương và các nước thuộc địa xung quanh Thái Bình Dương, tương lai có thể trở thành một lò lửa của chiến tranh thế giới mà giai cấp vô sản sẽ phải nai lưng ra gánh…Những hoạt động ấy không những chỉ nguy cho giai cấp vô sản Đông Dương và Thái Bình Dương, nó còn nguy cho cả vận mệnh của giai cấp vô sản quốc tế nữa” [ 6 ; 247] Và từ đầu năm 1930, trong lời kêu gọi thành lập Đảng, Hồ Chí Minh lại nhận định: “Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đang được ráo riết chuẩn bị” [ 5 ; 304]

Đến cuối năm 1938, Nguyễn Ái Quốc rời Liên Xô, về đến TrungQuốc và tìm cách về nước hoạt động, trực tiếp lãnh đạo cách mạng nước ta.

Từ cuối năm 1938 đến đầu năm 1940, từ Tây An ( Thiên Bắc) Người về QuếLâm (Quảng Tây), tìm cách liên lạc với trung ương Đảng cộng sản ĐôngDương Tại Quế Lâm, Người tham gia công tác trong một đơn vị Bát Lộquân (tổ chức vũ trang của Đảng cộng sản Trung Quốc) Người viết bài báogửi về nước trên báo “Tiếng nói của chúng ta” nhằm tuyên truyền giác ngộnhân dân ta hiểu rõ âm mưu, hoạt động tội ác của phát xít Nhật, học tậpnhững kinh nghiệm kháng Nhật của nhân dân Trung Quốc Người còn viếtbài cho báo “Cứu vong nhật báo”, viết báo cáo gửi Quốc tế cộng sản phảnánh tình hình và phong trào cách mạng Đông Dương, nêu phương hướnghoạt động của phong trào cách mạng Việt Nam, xây dựng phát triển căn cứđịa cách mạng, mở rộng măt trận thống nhất dân tộc cứu nước

Đầu năm 1940, Hồ Chí Minh đến Côn Minh (Vân Nam, Trung Quốc)

để chắp nối liên lạc với trung ương Đảng cộng sản Đông Dương Tại đây,Người chuản bị về đường lối cách mạng, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

để đáp ứng những yêu cầu của tình hình thế giới trong nước đang chuyểnbiến nhanh chóng

Ngày 20-6-1940, nước Pháp bại trận, bị phát xít Đức chiếm đóng.Người nhận định cơ hội giành độc lập tự do cho tổ quốc và nhân dân ta đangđến gần, Người đã chỉ thị cho một số cán bộ của Đảng đang hoạt động ởTrung Quốc phải gấp rút chuẩn bị mọi mặt điều kiện để trở về tô quốc hoạtđộng Ngay trong lúc này Người đã cùng một số cán bộ ta bàn bạc , đánh giátình hình nhằm hoạch định chủ trương, đường lối, phương pháp cách mạngđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ cách mạng mới Người đã dự địnhđến việc xây dựng căn cứ địa cách mạng ở Cao Bằng, thành lập mặt trận dân

tộc thống nhất rộng rãi có tên là Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh đểđoàn kết toàn dân cứu nước.

Cuối năm 1940 đầu năm 1941, tại làng Nậm Quang (Tĩnh Tây, QuảngTây, Trung Quốc), gần biên giới Việt-Trung, Người đã mở lớp huấn luyện

40 cán bộ để xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng ở trong nước Tàiliệu của các lớp huân luyện cán bộ do Người biên soạn sau được in thànhcuốn sách có tên là “Con đường giải phóng” Sau lớp huấn luỵên, những cán

bộ do Người trực tiếp đào tạo, huấn luyện nhanh chóng trở về Cao Bằng tổchức thí điểm xây dựng các đoàn thể Cứu quốc của Mặt trận Việt Minh

Ngày 28-1-1941, Người trở về tổ quốc tại Cao Bằng Người trựctiếpchỉ đạo công tác thí điểm rút kinh nghiệm xây dựng các đoàn thể Cứuquốc của mặt trận Việt Minh và công tác xây dựng căn cứ địa cách mạng

Từ ngày 10 đến 19-5-1941, thay mặt Quốc tế cộng sản Người triệu tập

và chủ trì Hội nghị lần thứ 8 của Trung Ương Đảng tại Pac-bó (Cao Bằng)dưới sự chỉ đạo của Người Hội nghị trung ương lần thứ 8 đã đề ra đươnglối, phương pháp cách mạng Việt Nam trong thời kỳ vận động cách mạngtháng Tám năm 1945, hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cáchmạng của Đảng Theo sáng kiến của Người, Hội nghị quyết định thành lậpMặt trận Việt Nam độc lập đồng minh gọi tắt là Việt Minh để xây dựng khốiđại đoàn kết toàn dân, tập hợp hết thảy các lực lượng yêu nước, dân tộc đấutranh giành độc lập hoàn toàn cho đất nước

Ngày 19-5-1941, tại Pac-bó (Cao bằng), Mặt trận Việt Minh chínhthức thành lập công bó tuyên ngôn, chương trình, điều lệ của Việt Minh.Tuyên ngôn, chương trình, điều lệ của Mặt trận Việt Minh là một biểu hiện

cu thể hóa sinh động tư tưởng, đường lối, phương pháp cách mạng của HồChí Minh và của Đảng trong thời kỳ vận động Cách mạng tháng Tám(1945)

Sau hội nghị lần thứ 8 của Trung Ương Đảng và sau ngày thành lậpMặt trận Việt Minh, Người biên soạn nhiều tài liệu quan trọng có giá trị cụthể hóa tư tưởng đường lối, phương pháp cách mạng của Người và củaĐảng, chính sách đại đoàn kết toàn dân cứu nước của Việt Minh để tuyêntruyền, phổ biến, học tập và vận dụng trong cán bộ, đảng viên và quần chúngnhư: Kính cáo đồng bào (6-6-1941), Mười chính sách của Việt Minh (thơ-1941), Thế giới đại chiến và phận sự dân ta (21-12-1941), Lịch sử nước ta(2-1942), Nên học sử ta (2-1942), Chiến thuật du kích (1942), Pháp dùngbinh của Tôn Tử (1942), Thư gửi đồng bào toàn quốc (10-1944), Thư kêugọi tổng khởi nghĩa (8-1945)…

Trong quá trình hoạt động, tổ chức lãnh đạo cách mạng Người khôngchỉ chú trọng nắm chắc, phân tích, đánh giá đúng tình hình trong nước, quốc

tế, vận dụng sáng tạo quan điểm chủ nghĩa Mac-lênin và kinh nghiệm cáchmạng thế giới vào hoàn cảnh thực tiễn cách mạng Việt Nam, đề ra đườnglối, phương pháp cách mạng đúng đắn, khoa học mà còn thường xuyên coitrọng công tác tuyên truyền, giác ngộ cho cán bộ, đảng viên và quần chúngnhân dân về chủ nghĩa Mac-lênin, đường lối, phương pháp cách mạng củaĐảng

Tháng 8-1941, Hồ Chí Minh sáng lập ra báo Việt Nam độc lập, tuyêntruyền giác ngộ quần chúng về tư tưởng, đường lối, phương pháp cách mạngcủa Người và của Đảng, thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân cứunước của Việt Minh, tham gia các tổ chức Cứu quốc và các hoạt động côngtác của Mặt trận Việt Minh

Những hoạt động của Hồ Chí Minh trong thời kỳ 1939-1945 vô cùngphong phú Với những trước tác của Người đã trở thành cơ sở cho việcnghiên cứu về tư tưởng, đường lối, phương pháp cách mạng của Người trongthời kỳ vận động Cách mạng tháng Tám (1939-1945)

3 Nội dung tư tưởng, đường lối, phương pháp cách mạng của Hồ Chí Minh trong thời kỳ vận động Cách mạng tháng Tám 1945

3.1 Nội dung tư tưởng, đường lối cách mạng

Ngay từ đầu 9-1939, chiến tranh thế giới thư hai bùng nổ, tình hìnhtrong nước và quốc tế có nhièu biến chuyển nhanh chóng Trước tình hìnhmới, Đảng cộng sản Đông Dương đã kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiếnlược cách mạng Ngày 29-9-1939, Trung Ương Đảng đã ra thông cáo gửicác cán bộ Đảng trong nước chỉ rõ: “Hiện nay tình hình đã thay đổi nhiều,Hoàn cảnh Đông Dương sẽ tiến bước đến vấn đề dân tộc giải phóng” Tiếp

đó Hội nghị trung ương lần thứ 6 (11-1939) đã nhận định trong điều kiện

lịch sử mới: “Bước sinh tồn của các dân tộc Đông Dương không còn có con đường nào khác là con đường đánh đổ đế quốc Pháp, chống tất cả ách ngoại xâm vô luận da trắng hay da vàng để tranh lấy giải phóng dân tộc”

[ 1; 55-56] Từ đó Hội nghị đặt vấn đề giải phóng dân tộc là nhiệm vu hàngđầu, cấp bách nhất của cách mạng Đông Dương “Lấy quyền lợi dân tộc làmtối cao, tất cả mọi vấn đề của cuộc cách mệnh, kể cả vấn đề ruộng đất cũngphải nhằm vào cái mục đích ấy mà giải quyết” Để hoàn thành nhiệm vụ cấpbách, hàng đầu của cách mạng, Hội nghị chủ trương thành lập Mặt trậnthống nhất dân tộc phản đế Đông Dương (thay cho Mặt trận dân chủ ĐôngDương), Giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, tập hợp rộng rãi mọi lựclượng yêu nước dân tộc, đánh đuổi đế quốc và tay sai giành độc lập, lập

“chính phủ liên bang cộng hòa dân chủ Đông Dương”

Đầu tháng 11-1940, Hội nghị trung Ương 7 tiếp tục nhận định, từ sauchiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, nhất là sau khi Pháp bại trận (6-1940),vấn đề dân tộc giải phóng, vấn đề dân tộc độc lập đã trở thành vấn đề gaygắt Đảng phải lấy sứ mệnh thiêng liêng “lãnh đạo các dân tộc bị áp bức ởĐông Dương võ trang bạo động giành lấy quyền tự do, độc lập” Hội nghị

chủ trương mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất phản đế, tập hợp hết thảynhững lực lượng chống đế quốc, phong kiến ở Đông Dương, liên hiệp vớiHoa Kiều chống Nhật, những người Pháp có xu hướng dân chủ chống Phátxít, tán thành nền độc lập của Đông Dương, đưa sự nghiệp cách mạng ĐôngDương đến thắng lợi.

Từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941, tại Pac-bó (Cao Bằng), Người đãtriệu tập và chu trì Hội nghị trung Ương đảng lần thứ 8 Tại hội nghị này, HồChí Minh và trung ương đảng cộng sản Đông Dương đã theo sát thời cuộc,nhận định đánh giá sáng suôt tình hình thực tế, trong nước, chỉ ra sự phát

triển tất yếu của phong trào cách mạng thế giới “Nếu cuộc chiến tranh đế quốc lần trước đẻ ra Liên Xô- một nước xã hội chủ nghĩa thì cuộc chiến tranh lần này sẽ đẻ ra nhiều nước xã hội chủ nghĩa, sẽ do đó mà cách mạng nhiều nước thành công” [ 3 ;100]

Xứ Đông Dương bị Pháp lôi vào cuộc chiến tranh đế quốc trở nên tiêuđiều về kinh tế, rối ren về chính trị.Thực dân Pháp đã cấu kết với phát xítNhật thống trị, bóc lột làm cho đời sống của nhân dân các dân tộc ĐôngDương ngày càng khốn đốn nhân dân Đông Dương liên tiếp vùng dậy đấutranh chống đế quốc Phát xít Cách mạng Đông Dương ngày càng phát triển.Trong bối cảnh phong trào cách mạng thế giới sôi sục và giành thắng lợi,

cách mạng Đông Dương sẽ “bước những bước vĩ đại, để dọn đường cho một cuộc tổng khỏi nghĩa mạnh mẽ” [3 ; 130-131]

Phân tích tình hình Đông Dương, Hồ Chí Minh và trung ương Đảng

đã vạch rõ âm mưu, chính sách tội ác của đế quốc phát xít Pháp- Nhật đốivới nhân dân các nước Đông Dương Về kinh tế, chúng câu kết với nhautrắng trợn vơ vét, bòn rút sức người sức của của Đông Dương để làm giàu vàcung cấp cho chiến tranh bần cùng hóa nhân dân làm cho toàn thể nhân dânlâm vào tình cảnh cùng khổ Về chính trị, chúng phát xít hóa bộ máy cai trị,

thẳng tay bắt giết tù đày, đàn áp phong trào yêu nước cách mạng của nhândân, tuyên truyền, lừa gạt, mị dân; đồng thời chúng thi hành chính sách

“chia để trị” “li gián dân tộc’, để ngăn cản sự đoàn kết đấu tranh cách mạngcủa các dân tộc Đông Dương, tước đọat hết quyền tự do dân chủ của nhândân Đông Dương Nhân dân Đông Dương phải chịu hai tầng áp bức bóc lột,

một cổ đôi tròng, “vừa phải làm nô lệ cho thực dân Pháp, lại làm trâu ngựa cho phát xít Nhật”[7 ; 106]

Nhận định về chính sách áp bức bóc lột của Pháp- Nhật, Hồ Chí Minh

và trung Ương chỉ ra: “Ách áp bức ấy quá nặng nề, các dân tộc Đông Dương không thể nào chịu được Đế quốc Pháp- Nhật chẳng những áp bức các giai cấp thợ thuyền, dân cày, mà chúng nó áp bức bóc lột cả các dân tộc không chừa một hạng nào Dẫu là anh tư bản, anh địa chủ, một anh thợ hay một anh dân cày đều cảm thấy cái ách nặng nề của đế quốc là không thể nào chịu được Quyền lợi của tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc nguy vong không lúc nào bằng” [ 3; 112]

Tình hình đó phản ánh rõ nét mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu nổi lên hànhđầu trong xã hội Việt Nam và Đông Dương lúc này là: Mâu thuẫn giữa toànthể nhân dân các dân tộc Đông Dương với đế quốc phát xít Pháp – Nhật vàbọn tay sai của chúng Từ đó Người chỉ ra đối tượng, kẻ thù cần đánh đổ củacách mạng Đông Dương giai đoạn này là đế quốc phát xít Pháp- Nhật

“Pháp- Nhật ngày nay không phải chỉ là kẻ thù của công nông mà là kẻ thù của cả dân tộc Đông Dương” [ 3 ;112] Yêu cầu của cách mạng, nguyện

vọng thiết thân của công nông và toàn thể nhân dân các dân tộc ĐôngDương là đánh đuổi Pháp- Nhật, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập

“Chỉ có đem lại sự độc lập chân chính cho xứ Đông Dương mới làm cho kinh tế Đông Dương được phát đạt và dân chúng mới khỏi đói khổ được”

[3 ; 105]

Từ tình hình cấp bách trên, Hồ Chí Minh và trung ương Đảng cộng

sản Đông Dương chỉ ra: trong giai đoạn hiện tại “nhiệm vụ giải phóng dân tộc độc lập cho đất nước là nhiệm vụ trước tiên của Đảng ta và của cách mạng Đông Dương”[3; 118] Nhiệm vụ của cách mạng Đông Dương là đánh đuổi phát xít Pháp- Nhật giành quyền độc lập cho xứ sở”, “thành lập nhà nước dân chủ mới, với một chính phủ nhân dân của Việt Nam dân chủ cộng hòa, lấy lá cờ đỏ ngôi sao vàng năm cánh làm lá cờ tổ quốc Chính phủ do quốc dân đại hội cử ra để thi hành những chính sách đảm bảo mọi quyền lợi

tự do dân chủ thật sự cho nhân dân”[3 ; 149-152]

Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương xác địnhnhiệm vụ cần kíp của cách mạng Đông Dương trong giai đoạn hiện tại làgiải phóng dân tộc, tập trung chống đế quốc phản đế, tạm thời hạ thấp nhiệm

vụ “phản phong”, tạm gác khẩu hiệu “cách mạng ruộng đất” Chỉ tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc phát xít Nhật- Pháp và bọn Việt gian chia cho nông dân nghèo không có ruộng, bỏ thuế thân, thực hiện giảm tô, giảm tức, chia lại công điền, công thổ cho công bằng, từng bước tiến tới thực hiện

“người cày có ruộng” “Chính phủ cách mạng không tịch thu ruộng đất tài sản của địa chủ, tư sản yêu nước có tinh thần dân tộc, khuyến khích mở mang kỹ nghệ giúp đỡ thủ công nghiệp làm cho nền kinh tế quốc gia phát triển Đối với công nhân thi hành luật lao động, thực hiện ngày làm 8h…”

[3; 150-151]

Hồ Chí Minh và trung ương Đảng cộng sản Đông Dương nhấn mạnhđưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu như không phải là coi nhẹnhiệm vụ phản phong “không phải giai cấp vô sản Đông Dương bỏ mấtnhiệm vụ điền địa đi đâu, cũng không phải đi lùi lại một bước mà chỉ bướcmột bước ngắn hơn để có sức mà bước một bước dài hơn” Phải giải quyếtvấn đề “cần kíp dân tộc giải phóng” đánh đổ đế quốc giành độc lập trước

Bởi “nếu không đánh đuổi được Pháp- Nhật thì vận mạng dân tộc phải chịukiếp ngựa trâu mà vấn đề ruộng đất cũng không làm sao giải quyết được”Vậy trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới quyềnlợi giải phóng của toàn thể dân tộc” Trong khi làm nhiệm vụ giải phóng dântộc lại nêu khẩu hiệu đánh đổ giai cấp địa chủ, chia ruộng đất cho dân càythì chẳng những ta bỏ mất một lực lượng đồng minh, một lực lượng hậuthuẫn của cách mạng mà còn đẩy lực lượng ấy về phe địch, chống lại cáchmạng tuy chưa thực hiện cách mạng ruộng đất nhưng nhờ cách mạng giảiphóng dân tộc thắng lợi mà nông dân được hưởng nhiều quyền lợi to tát.Nông dân không giảm bớt sức chiến đấu mà họ càng hăng hái tham gia đấutranh cách mạng mạnh mẽ hơn”[3; 119-120]

Sau khi phân tích nhiệm vụ của cách mạng giải phóng dân tộc ở ĐôngDương thời kỳ vận động cách mạng tháng Tám năm 1945, Hồ Chí Minh vàtrung ương Đảng cộng sản Đông Dương còn chỉ rõ xu hướng phát triển củacuộc cách mạng này Người và trung ương Đảng nhấn mạnh: “Cách mạnggiải phóng dân tộc phải đi đến cách mạng tư sản dân quyền, cách mạng dânchủ tư sản kiểu mới và cách mạng xã hội chủ nghĩa”

Giữa cách mạng tư sản dân quyền và cách mạng xã hội chủ nghĩakhông có ngăn cách “Vậy nên không thể làm cách mạng giải phóng rồingừng lại” mà phải thiết lập chính quyền chuyên chính vô sản, làm triệt đểcách mạng tư sản dân quyền (đánh đổ đế quốc, phong kiến, đưa ruộng đất vềtay nông dân) và tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa Vì lúc đó nước tachưa có điều kiện đi lên chủ nghĩa xã hội

Về động lực của cách mạng Đông Dương, Hồ Chí Minh và Ttrungương Đảng cộng sản Đông Dương chỉ rõ: Nhiệm vụ của cuộc cách mạnggiải phóng dân tộc đánh đuổi Pháp- Nhật không phải là nhiệm vụ riêng củagiai cấp công nhân, nông dân mà là nhiệm vụ chung của toàn thể nhân dân

Đông Dương Vì vậy, lực lượng cách mạng Đông Dương hiện thời chính lànhân dân Đông Dương, không phân biệt dân tộc nào, giai cấp, tầng lớp xãhội nào” Sau khi phân tích sự chuyển biến của xã hội Đông Dương, thái độchính trị à khả năng cách mạng của các giai cấp, tầng lớp xã hội ĐôngDương, Hồ Chí Minh và ĐẢng cộng sản Đông Dương chỉ ra lực lượng cáchmạng Đông Dương hiện thời bao gồm công nhân, nông dân, tiểu tư sản, phúnông, địa chủ, tư sản, trí thức, viên chức yêu nước có tinh thần dân tộc trong

cả nước Lực lượng cách mạng ở nước ngoài gồm có nhân dân các nướcLiên Xô, Trung Quốc, Pháp, Nhật, và các lực lượng yêu nước dân chủ tiến

bộ trên thế giới cũng là hậu bị quân trực tiếp của cách mạng Việt Nam

Lực lượng cách mạng Đông Dương là đông đảo và to lớn, nhưngmuốn phát huy được sức mạnh to lớn của lực lượng ấy phải có tổ chức lãnhđạo Hồ Chí Minh nhấn mạnh: cuộc cách mạng giải phóng dân tộc giành độclập, giành chính quyền của nhân dân Việt Nam và Đông Dương muốn giành

thắng lợi thì “trước hết tập trung cho được lực lượng cách mạng toàn cõi Đông Dương cùng nhau thống nhất trong một mặt trận chung, thu góp toàn lực đem tất cả ra giành chính quyền độc lập tự do cho dân tộc” “Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc cứu nước trong mọt mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi đó là một nhiệm vụ cốt yếu của Đảng ta.”[3; 112,113]

Trước tình hình, nhiệm vụ cách mạng mới, Hồ Chí Minh và Đảng taquyết định thành lập một mặt trận dân tộc thống nhất mới có tên là ViệtNam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh (ở Việt Nam), Ai Lao độc lậpđồng minh (ở Lào), và Cao Miên độc lập đồng minh (ở Campuchia), thaycho Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế thành lập từ năm 1939 Các lựclượng yêu nước cách mạng toàn xứ Đông Dương hợp sức thành lập Mặt trậnĐông Dương độc lập đồng minh

Mặt trận Việt Minh đoàn kết hết thảy mọi lực lượng yêu nước tiến bộ,không phân biệt tầng lớp, giai cấp dân tộc, tôn giáo đảng phái, xu hướngchính trị lứa tuổi, tập hợp mọi lực lượng dân chúng trong các tổ chức cứuquốc của mặt trận Việt Minh để đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập, giànhchính quyền về tay nhân dân Việt Nam.

Hồ Chí Minh luôn khẳng định cách mạng Việt Nam, Đông Dương làmột bộ phận không thể thiếu được của cách mạng thế giới Hiện tại cáchmạng Đông Dương là một bộ phận cách mạng chống đế quốc phát xít cảuthế giới Vì vậy trong khi xây dựng khối đoàn kết quốc tế, tranh thủ sự giúp

đỡ hỗ trợ của cách mạng quốc tế cho cách mạng Việt Nam thì Đảng và nhândân ta phải tích cực đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân thếgiới

Trong một nước nửa thuộc địa như nước ta bọn đế quốc và phong kiếnnhư hình với bóng, chúng cấu kết với nhau để áp bức bóc lột nhân dân.Nhưng do chính sách cai trị thâm độc tàn bạo của Pháp- Nhật đè nặng lên tất

cả các giai cấp, dân tộc vì vậy giữa chúng và giai cấp địa chủ phong kiếncũng như tư sản dân tộc nảy sinh mâu thuẫn Hoãn cách mạng ruộng đất,tạm gác khẩu hiệu “ruộng đất về tay dân cày” nhằm lôi kéo, thu hút lựclượng địa chủ vừa và nhỏ, những địa chủ có tinh thần yêu nước, dân tộc vềvới cách mạng, tăng thêm lực lượng sức mạnh cho cách mạng Đó chính là

phương pháp thêm bạn bớt thù, tránh phải đối phó với nhiều kẻ thù cùng mộtlúc; lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ địch để phân hóa chúng, cô lậplàm suy yếu chúng, tập trung mũi nhọn đấu tranh cách mạng vào kẻ thùchính để đánh đổ chúng của cách mạng Việt Nam.

- Trong đấu tranh cách mạng phải luôn đưa ra những khẩu hiệu đấutranh thích hợp, không được dùng những khẩu hiệu lỗi thời, không hợp vớichính sách hiện tại của Đảng Lúc này

+ Không nên đưa khẩu hiệu đả đảo đế quốc chủ nghĩa mà đưa khẩuhiệu đánh đuổi đế quốc phát xít Pháp- Nhật:

+ Không nên đưa khẩu hiệu đả đảo chiến tranh đế quốc mà đưa khẩuhiệu chống phát xít xâm lược ;

+ Không đưa khẩu hiệu đánh đổ Nam triều phong kiến và tịch thuruộng đát của địa chủ, chỉ nêu khẩu hiệu diệt trừ Việt gian phản quốc

+Không đưa khẩu hiẹu công nông liên hiệp , lập chính phủ Xô Viếtcông nông binh mà nêu khẩu hiệuđoàn kết toàn dân…lập chính phủ Dân chủcộng hòa nhằm thu hút đoàn kết được mọi tầng lớp nhân dân vào hàng ngũcách mạng, làm cho cách mạng ngày càng thêm đông, thêm mạnh vfa suyyếu hàng ngũ kẻ thù

+ Phải đưa ra được những khẩu hiệu đấu tranh thiết thực đáp ứngđược nguyện vọng, quyền lợi thiết thân của mọi tầng lớp nhân dân: Hàngngày ta phải khôn khéo huy động toàn thể nhân dân cùng với địa chủ, phúnông tranh đấu chống lại sự tịch thu lúa gạo,… của giặc Pháp- Nhật

+ Huy động thợ thuyền đấu tranh chống lại việc thực dân Pháp bắtcông nhân làm việc dưới báng súng, roi quất của kẻ thù Huy động nhân dânđấu tranh chống lại sự tàn bạo của lính Nhật Ngoài ra hàng ngày phải mởrộng đấu tranh cứu quốcnhư tổ chức ra tuần lễ cứu quốc, tuần lễ ủng hộ Bắc

Sơn, tuần lễ ủng hộ Liên Xô bằng những hình thức mit tinh, diễn thuyết, rảitruyền đơn, biểu tình [3 ; 127-129]

Những khẩu hiệu đấu tranh thiết thực như thếgóp phần giác ngộ cáchmạng cho quần chúng, tập hợp rèn luyện quần chúng tiến bước trên conđường đấu tranh cách mạng, tổ chức rèn luỵên quân đội chính trị đông đảocho cách mạng

- Cùng với đấu tranh chính trị, phải xây dựng lực lượng vũ trang cáchmạng, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang Trong Mặt trậnViệt Minh phải chú ý xây dựng các tổ chức Cứu quốc, Công nhân cứu quốc,Nông dân cứu quóc, Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc…phải xây dựngphát triển các tổ chức “tự vệ cứu quốc”, thành lập các tiểu tổ du kích, dukích thóat ly để xây dựng phát triển lực lượng vũ trang cách mạng đánhPháp- Nhật, bảo vệ cách mạng, bảo vệ nhân dân Tăng cường công tác binhvận “Việt binh cứu quốc” trong hàng ngũ binh lính địch Kết hợp đấu tranhchính trị với đấu tranh quân sự, vũ trang khỏi nghĩa của quần chúng nhândân cách mạng, đó chính là phương pháp bạo lực cách mạng của Hồ ChíMinh và Đảng cộng sản Đông Dương

Tư tưởng đường lối cách mạng của Hồ Chí Minh được xây dựng trên

cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mac-Lênin vào thực tiễn cách mạng ViệtNam thời kỳ vận động cách mạng tháng Tám, đề ra đường lối, phương phápcách mạng đúng đắn, khoa học cho cách mạng Việt Nam

Trong đường lối này Người và Trung ương đảng đã giải quyết đúngđắn mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ dân tộc và giai cấp, nhiệm vụ dân tộc vàdân chủ Qua đó giúp chúng ta nhận thức đúng đắn cuộc cách mạng ở mộtnước thuộc địa nửa phong kiến như nước ta muốn giành thắng lợi phải đồngthời thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược dân tộc và giai cấp Nhưng khôngnhất thiết phải thực hiện hai nhiệm vụ ngang bằng nhau Mà tuỳe theo yêu

cầu cụ thể của tình hình cách mạng, phù hợp với quyền lợi, nguyện vọng củaquân đội nhân dân mà tập trung thực hiện nhiệm vụ này hay nhiệm vụ kiatrước.

Hồ Chí Minh không chỉ giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc ở nước ta

mà còn giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc ở Đông Dương Đông Dươngvốn là khu vực có nhiều dân tộc chung sống từ lâu đời, lại chung một kẻ thù

là Pháp- Nhật, có chung nguỵên vọng đánh đuồi Pháp- Nhật giành độc lậphoàn toàn cho xứ sở Nhưng mỗi dân tộc ở Đông Dương lại có lịch sử riêng,nền văn hóa, ngôn ngữ riêng và có những quyền lợi, nguyện vọng riêng Vìvậy không thể giải quyết vấn đề dân tộc ở các nước Đông Dương giống nhauđược Hồ Chí Minh giải quyết vấn đề dân tộc Đông Dương theo chính sáchtôn trọng quyền “tự do, độc lập”, quyền dân tộc bình đẳng, tự quyết” Ngườichủ trương xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc Đông Dương trong mặt trận

“Đông Dương độc lập đồng minh” nhưng mỗi nước lại có riêng mặt trận dântộc thống nhất của mình (Việt Nam độc lập đồng minh, Ai lao độc lập đồngminh, Campuchia độc lập đồng minh) để đánh đuổi đế quốc phát xít, làmcho Đông Dương hoàn toàn độc lập Nhưng sau khi thóat khỏi ách ngoạixâm thì các dân tộc trên toàn cõi Đông Dương sẽ xây dựng quốc gia dân tộctheo những hình thức riêng Và trong đó dân tộc Việt Nam đông hơn vàmạnh hơn sẽ có nhiệm vụ giúp đỡ cách mạng hai dân tộc Lào và Miên đểgiành thắng lợi cuối cùng

Chính sách dân tộc đúng đắn của Hồ Chí Minh đã khơi dậy và pháthuy được sức mạnh của mối dân tộc cũng như sức mạnh của tất cả các dântộc trên toàn cói Đông Dương đảm bảo cho sự nghiệp cách mạng ĐôngDương thắng lợi; đồng thời làm cho sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc

ở Đông Dương càng thêm sâu sắc và bền vững

Tư tưởng, đường lối cách mạng của Hồ Chí Minh thời kỳ vận độngcách mạng tháng Tám; giương cao ngọn cờ dân tộc, xây dựng mặt trận dântộc thống nhất rộng rãi, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, trên cơ sở côngnông liên minh dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng đáp ứng yêu cầu lịch

sử, phù hợp với nguyện vọng thiết thân của đồng đảo đồng bào trong cảnước, được đồng bào cả nước tin theo, phấn đấu hi sinh đưa sự nghiệp cáchmạng tháng Tám đi đến thành công

Đường lối, phương pháp cách mạng của Hồ Chí Minh và trung ươngĐảng đề ra trong Hội nghị trung ương lần thứ 8 (5-1941) có tầm quan trọngđặc biệt, đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng củaĐảng đề ra từ hội nghị trung ương lần thứ 6 (11-1939), đảm bảo cho thắnglợi của cách mạng tháng Tám sắp tới

II HỒ CHÍ MINH TRỰC TIẾP TỔ CHỨC LÃNH ĐẠO CÔNG CUỘC CHUẨN BỊ LỰC LƯỢNG CHO CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

1 Xây dựng lực lượng chính trị quần chúng - sáng lập mặt trận Việt Minh.

Hồ Chí Minh luôn luôn ghi nhớ “cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng” Nhất là vào thời kỳ 1939-1945, khi mà nhiệm vụ giải phóng dân tộctrở thành nhiệm vụ trước tiên của Đảng và dân tộc thì việc xây dựng tậphợp, đoàn kết đông đảo lực lượng yêu nước dân tộc trong một mặt trận dântộc thống nhất rộng rãi để đấu tranh giành độc lập càng cần được chú trọnghơn

Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Người đã chỉ rõ lựclượng chủ yếu của cách mạng là liên minh công nông, nhưng Đảng phải hếtsức liên hệ với tiểu tư sản trí thức, trung và phú nông, tiểu địa chủ mà chưa

rõ mặt phản cách mạng thì chí ít cũng làm họ cô lập

Ngay từ còn đang hoạt động ở miền Nam Trung Quốc, Người đã cóchủ trương và chuẩn bị tiến tới thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồngminh (viết tắt là Việt Minh), xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân cứu nước.Cuối tháng 1- 1941, ngay sau ngày về nước, tại Cao Bằng Người đã soạnthảo các tài liệu của Việt Minh, đào tạo bồi dưỡng cán bộ và chỉ đạo làm thíđiểm việc tổ chức, hoạt động của các tổ chức cứu quốc của Việt Minh

Theo sáng kiến của Người, tại hội nghị Trung Ương lần thứ 8 1941) đã quyết định thành lập mặt trận Việt Minh Ngày 19-5-1941, mặt trậnViệt Minh chính thức thành lập, phất cao ngọn cờ đỏ sao vàng đại đoàn kếttoàn dân đánh Pháp đuổi Nhật giành độc lập tự do cho tổ quốc, đem lại ấm

(5-no hạnh phúc cho nhân dân

Sau hội nghị trung ương 5-1941 Hồ Chí Minh chỉ đạo việc soạn thảocác văn kiện cơ bản của mặt trận Việt Minh Đến tháng 9-1941, chương

trình Việt Minh soạn thảo xong, làm phụ lục cho nghị quyết hội nghị trungương 5-1941 Đến 10-1941, tuyên ngôn, chương trình, điều lệ của Việt Minhđược công bố Những văn kiện này đã thể hiện đầy đủ tư tưởng Hồ ChíMinh, nghị quyết hội nghị trung ương năm 1941 về mặt trận dân tộc thốngnhất và cụ thể hóa nhiều điểm Mục đích đấu tranh vì được tự do của đấtnước được nói rõ và coi đó là “cao hơn hết thảy” Chủ trương đoàn kết rộngrãi, đoàn kết chân thành được nhấn mạnh Việt Minh “chủ trương liên hiệphết thảy các giới đồng bào yêu nước không phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gáitrai, không phân biệt tôn giáo và xu hướng chính trị, đặng cùng nhau mưucuộc giải phóng và sinh tồn

…Việt Minh coi quyền lợi dân tộc cao hơn hết thảy Việt Minh sẵnsàng đưa tay đón tiếp những cá nhân hay đoàn thể, không cứ theo chủ nghĩaquốc tế hay quốc gia, miến thành thực muốn đánh đuổi Nhật- Pháp để dựngnên một nước tự do và độc lập.” [1 ; 436] Chương trình dân chủ, tiến bộ kếthợp đặc điểm dân tộc và thời đại được xác định- sau khi đánh đuổi đế quốcPháp- Nhật sẽ thành lập một chính phủ của nhân dân do dân bầu ra, xâydựng một nước Việt Nam độc lập, thực hiện mọi quyền tự do dân chủ rộngrãi trong nhân dân, bình đẳng dân tộc và nam nữ; phát triển kinh tế, văn hóanâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, bảo vệ độc lập chốngxâm lược, bảo vệ hòa bình, đoàn kết với giai cấp vô sản và các dân tộc bị ápbức trên thế giới

Chương trình đó vừa nâng cao quyền lợi dân tộc, vừa nâng cao lợi íchcủa các tầng lớp nhân dân, trước hết là công nông, vừa chú ý đến mục tiêuchung của toàn dân tộc, vừa quan tâm đến quyền lợi riêng, cụ thể của cácgiai cấp của các tầng lớp nhân dân; kết hợp nhiệm vụ dân tộc và quốc tế.Hình thức tổ chức phù hợp với mọi tầng lớp nhân dân “Đồng bào ta hãy tìmđến toàn thể cứu quốc của Việt Minh mà gia nhập cho mau Các bạn trẻ hãy

thống nhất lại trong thanh niên cứu quốc đoàn.” Trẻ em tham gia vào “nhiđồng cứu vong hội” hay “thiếu niên tiền phong đội” các bạn gái hãy gianhập “phụ nữ cứu quốc đoàn” Anh chị em thợ thuyền, dân cày hãy gia nhập

“công nhân cứu quốc hội” và “nông dân cứu quốc hội” Các bậc kỳ hào phụlão và các nhà tư sản địa chủ hãy gia nhập “Việt Nam cứu quốc hội” Cácbậc trí thức, văn nhân hãy đoàn kết thành “văn hóa cứu quốc hội” Anh embinh lính, các “hội quân nhân cứu quốc”đang chờ đón các anh em [1; 137].Không một giai cấp tầng lớp nào không có tổ chức riêng của mình Khôngmột ai bị bỏ quên

Để cán bộ dễ tuyên truyền, đồng bào dễ nhớ, Hồ Chí Minh đã soạnChương trình Việt Minh thành một bài văn vần, gồm 212 câu được bộ tuyêntruyền Việt Minh xuất bản là đối tượng rộng rãi

Việt Nam độc lập đồng minh

Có bản chương trình đánh Nhật đuổi TâyQuyết làm cho nước non này

Cờ treo độc lập nền xây binh quyềnLàm cho con cháu Rồng, TiênDân ta giữ lấy lợi quyền của ta

…Rồi ra sự nghiệp hoàn thành

Rõ tên Nam việt, rạng danh Lạc HồngKhuyên ai xin nhớ chữ đồng

Đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh

Để đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền, tổ chức nhân dân vào cácđoàn thể của Việt Minh, Hồ Chí Minh quyết định cho xuất bản tờ báo “ViệtNam độc lập” Lúc đầu tờ báo là cơ quan tuyên truyền của ban Việt Minhtỉnh Cao bằng về sau là Ban Việt Minh liên tỉnh Cao- Bắc- Lạng Hồ Chí

Minh là người sáng lập tờ báo và cho đến trước khi ra nước ngoài (8-1942),Người trực tiếp chỉ đạo viết bài, duyệt bài Trong thời gian hoạt động ở CaoBằng, số báo nào cũng có bài viết của Người gồm nhiều thể loại nhất lànhững bài thơ kêu gọi công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, thiếu nhi,phú hào, binh lính….tham gia Việt Minh với những tranh minh họa sinhđộng.

Báo Việt Nam độc lập ra số đầu tiên ngày 1-8-1941 mỗi tháng ra 3 kỳ,

in khoảng 400 bản Tính đến ngày 30-9-1945 báo ra được 229 số với mục

đích được nêu rõ ở ngay số đầu “báo Việt Nam độc lập cốt làm cho dân ta hết ngu hèn biết các việc, biết đoàn kết, đặng đánh Tây, đánh Nhật, làm cho Việt Nam độc lập, bình đẳng, tự do” Báo tập trung chĩa mũi nhọn vào kẻ thù

chủ yếu của cách mạng Việt Nam là Pháp, Nhật và tay sai Báo chỉ rõ muốnđánh đuổi chúng phải có lực lượng đoàn kết của toàn dân Báo kêu gọi cáctầng lớp nhân dân hăng hái gia nhập Việt Minh Để góp phần chuẩn bị khởinghĩa vũ trang, báo có những bài hướng dẫn cách tỏ chức các đội du kích,đội tự vệ và phương hướng hoạt động

Điểm nổi bật của những bài đăng trên báo là sự truyền cảm, là nộidung giáo dục cho cán bộ và các hội viên cứu quốc quyết tâm đấu tranhgiành độc lập, tự do cho tổ quốc và lòng tin sắt đá vào thắng lợi tất yếu củacách mạng Việt Nam

Như vậy với những chính sách mà mặt trận Việt Minh đưa ra phù hợpvới quyền lợi của quần chúng nhân dân nên mặt trận Việt Minh phát triển rấtnhanh Mặt trận Việt Minh là thành công to lớn của Hồ Chí Minh trong việcvận dụng sáng tạo, làm phong phú thêm lý luận chủ nghĩa Mac-Lênin, quốc

tế cộng sản, về vai trò của quần chúng nhân dân, về “mặt trận dân tộc thốngnhất” trong cách mạng vô sản ở một nước thuộc địa và phát huy truyềnthống đoàn kết dân tộc

Mặt trận Việt Minh là biểu hiện cụ thể sinh động về tư tưởng, chínhsách đại đoàn kết toàn dân cứu chủ nghĩa của Hồ Chí Minh trong thời kỳ vậnđộng Cách mạng tháng Tám 1945

Mặt trận Việt Minh không chỉ tổ chức, xây dựng rèn luyện được mộtđội quân chính trị hùng hậu, làm cơ sở cho việc xây dựng phát triển lựclượng vũ trang , cùng lực lượng vũ trang kết hợp đấu tranh chính trị với đấutranh vũ trang tạo thành bạo lực cách mạng của quần chúng giành thắng lợitrong cuộc tổng khỏi nghĩa toàn quốc tháng Tám 1945

2 Xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng

Mac- Lênin đã chỉ rõ cách mạng bạo lực biểu hiện với hai hình thứcchủ yếu đó là khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng, đó là quy luậtphổ biến cảu mọi cuộc cách mạng do giai cấp vô sản lãnh đạo Khởi nghĩa

vũ trang là một khoa học và là một nghệ thuật Khởi nghĩa muốn thắng lợithì “không được dựa vào một cuộc âm mưu, một chính đảng, mà phải dựavào giai cấp tiền phong, khởi nghĩa phải dựa vào cao trào cách mạng củanhân dân”

Tiếp thu chủ nghĩa Mac- Lênin, Hồ Chí Minh đã sơm xác định conđường phát triển của cách mạng Việt Nam là con đường cách mạng bạo lực

Từ năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đã nghĩ việc giải phóng Việt Nam bằng khởinghĩa vũ trang trong cả nước Tư tưởng giải phóng dân tộc bằng khởi nghĩa

vũ trang được Nguyễn Ái Quốc thể hiện rõ hơn trong tác phẩm Đường KáchMệnh Cách mạng Việt Nam muốn thắng lợi được phải đi theo con đườngcách mạng tháng mười Nga, phải nghiên cứu, học tập những kinh nghiệmkhởi nghĩa vũ trang giành chính quyền của Đảng Bônsêvich Hơn nữa ở mộtnước thuộc địa dứơi ách cai trị của đế quốc, quyền lợi của nhân dân ta bị

dìm trong biểm máu, không có con đường nào khác là nổi dậy khởi nghĩa, làdùng bạo lực cách mạng chống lại thực dân.

Năm 1940 khi ở Trung Quốc, Người đã lãnh đạo cán bộ liên hệ vớiphong trào cách mạng Trung Quốc để học tập kinh nghiệm xây dựng lựclượng đấu tranh quân sự; quan hệ với lực lượng Tưởng Giới Thạch để cửcán bọ học các trường đào tạo sĩ quan quân sự, tranh thủ mua sắm vũ khíchuẩn bị cho việc xây dựng lực lượng quân sự cách mạng trong nước

Khi về ở Pac-bó, cùng với việc trực tiếp chỉ đạo xây dựng phong tràoViệt Minh ở Cao bằng, Hồ Chí Minh đã chọn lọc một số hội viên cứu quốcgửi ra nước ngoài học tập về quân sự Người viết bài “Hoan nghênh thanhniên học quân sự”

“…Muốn đánh Nhật, muốn đánh TâyThanh niên ta phải ra đây học hành Một là học việc nhà binh

Hai là học biết tình hình người ta Thanh niên là chu nước nhàPhải cho oanh liệt mới là thanh niên”

Bước vào thời kỳ vận động giải phóng dân tộc, Nghị quyết hội nghịtrung ương tháng 5-1941 đã xác định rõ chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụtrọng tâm của toàn Đảng toàn dân Điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh là chútrọng xây dựng cả hai lực lượng; lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang; trên

cơ sở xây dựng và phát triển lực lượng chính trị, xây dựng và phát triển lựclượng vũ trang, cơ sở chính trị mở rộng đến đâu, xây dựng và phát triển lựclượng vũ trang đến đó

Trong thời gian này, Người tích cực mở các lớp đào tạo cán bộ quân

sự, viết tài liệu lý luận về quân sự để huấn luyện cho cán bộ chiến sĩ Trong

đó có cuốn “Cách đánh du kích” viết năm 1941, được phỏ biến rộng rãi

trong các hội cứu quốc, được dùng làm tài liệu trong các lớp huấn luyện ởcác lớp quân chính trong những ngày chuẩn bị khởi nghĩa Cuốn sách gồm

13 chương, hướng dẫn cụ thể cách tổ chức đôi du kích, nguyên tắc đánh dukích và các chiến thuật du kích: tập kích, phục kích, phòng ngự, rút lui, pháhoại, hành quân, đóng quân…Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Muốn đánh du kíchthắng lợi phải có đường lôi chính trị đúng- đó là đường lối đánh đuổi Pháp-Nhật giành độc lập cho đất nước; phải dựa trêncơ sở quần chúng và phong

trào quần chúng “Du kích như cá, dân chúng như nước, không có nước cá chết, du kích không có dân chúng thì du kích chết, phải có tổ chức vững chắc và nghiêm ngặt, kỷ luật phải nghiêm như sắt …phải có lối đánh thiên biến vạn hóa, xuất quỷ nhập thần”[ 7 ; 168]

Các tài liệu khác như Kinh nghiệm du kích Tầu, Kinh nghiệm du kíchPháp, Kinh nghiệm du kích Nga, Pháp dùng binh của Tôn Tử…cũng lànhững tài liệu quý báu đối với cán bộ chiến sĩ ta Đối với những tài liệu quân

sự nước ngoài, Người không dịch nguyên si mà chọn lọc những nội dungphù hợp với Việt Nam, kết hợp với kinh nghiệm truyền thống Việt Nam, kếthợp với kinh nghiệm tác chiến hiện đại để các chiến sĩ ta áp dụng có hiệuquả trong chiến đấu

Hồ Chí Minh còn chỉ đạo, giúp đỡ đồng chí Phạm Văn Đồng, VõNguyên Giáp soạn hai cuốn sách : “Chính trị viên trong quân đội” và “Côngtác chính trị trong quân đội cách mạng”, làm phong phú thêm bộ “Giáotrình”huấn luyện cán bộ chiến sĩ du kích Việt Nam

Tháng 11- 1941, Hồ Chí Minh chỉ thị thành lập đội vũ trang đầu tiêncủa tỉnh Cao Bằng gồm 12 người, chỉ thị đồng chí Lê Quảng Ba làm độitrưởng, đồng chí Lê Thiết Hùng làm chính trị viên Người còn soạn “Mườiđiều kỷ luật” và “Chiến thuật cơ bản của du kich” để đội vũ trang học tập vàthực hiện Đầu năm 1942, Người chỉ thị phân tán đội du kích Cao bằng về

các nơi làm nòng cốt xây dựng, phát triển lực lượng vũ trang cách mạng ởcác địa phương.

Bằng việc tổ chức các đội du kích và huấn luyện cách đánh du kích,

Hồ Chí Minh đã thực hiện lời chỉ dẫn của Ph Ăngghen, lãnh tụ thiên tài củagiai cấp vô sảntg: Một dân tộc muốn giành độc lập cho mình thì không giớihạn trong những phương thức thông thường để tiến hành chiến tranh Khởinghĩa quần chúng, chiến tranh cách mạng, các đội du kích ở khắp mọi nơi-

đó là phương thức duy nhất nhờ đó mà một dân tộc nhỏ có thể chiến thắngđược một dân tộc lớn, một đội quân ít mạnh hơn có thể chống trả được mộtđội quân mạnh hơn và có tổ chức tốt hơn

Nhưng để đánh đuổi đế quốc Pháp, phát xít Nhật, cách mạng ViệtNam không thể chỉ dừng lại ở xây dựng những đội du kích với cách đánh dukích Còn ở buổi đầu thì xây dựng đội du kích, chiến thuật tác chiến là cáchđánh du kích là phương thức duy nhất phù hợp

Tháng 7-1944, liên tỉnh Cao- Bắc- Lạng họp và nhận định: Căn cứvào tình hình thế giới, tình hình trong nước và tình hình Cao- Bắc-Lạng,đoàn kết để phát động chiến tranh du kích trong đoàn kết liên tỉnh đã chínmuồi và chủ trương chuẩn bị “phát động chiến tranh du kích” Ngày giờ phátđộng sẽ chờ cuộc họp sau quyết định Công việc chuẩn bị đang được gấp rúttiến hành thì Hồ Chí Minh về nước

Sau khi nghe báo cáo tình hình và Nghị quyết của Liên tỉnh Cao- lạng, Hồ Chí Minh quyết định hoãn việc “phát động chiến tranh du kích”

Bắc-trong liên tỉnh Người giải thích: “Chủ trương phát động chiến tranh du kích

ở Cao- Bắc- Lạng là mới chỉ căn cứ vào tình hình địa phương mà chưa căn

cứ vào tình hình cụ thể trong cả nước, mới chỉ thấy bộ phận mà không thấy toàn cục Trong đoàn kết bây giờ, nếu phát động ngay nhân dân nhất tề nổi dậy thì sẽ gặp khó khăn hơn thời kỳ bị khủng bố vừa rồi Bởi vì các địa

phương khác trong toàn quốc tuy phong trào cách mạng đang lên cao nhưng hiện chưa nơi nào có đoàn kết chiến đấu để sẵn sàng hưởng ứng”[15 ; 129]

Quyết định của Hồ Chí Minh là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp chủquan và khách quan lúc đó Vừa về nước đã có một quyết định đúng đắn,điều đó chứng tỏ Hồ Chí Minh nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin về khởi nghĩa, nắm rất vững tình hình trong nước, tương quan lựclượng giữa cách mạng và đế quốc Người hiểu rõ lúc nào không thể khởinghĩa và lúc nào có thể khởi nghĩa thắng lợi

Căn cứ vào tình hình thế giới và tình hình trong nước, Hồ Chí Minh

đã nhận định: bây giờ thời kỳ cách mạng hòa bình phát triển đã qua nhưngthời kỳ tổng khởi nghĩa toàn dân chưa đến Cho nên nếu chỉ đấu tranh bằnghình thức chính trị thì không đẩy mạnh được phong trào cách mạng tiến tới.Nhưng nếu phát động vũ trang khởi nghĩa ngay thì quân địch sẽ tập trungđối phó Đã đến lúc cuộc đấu tranh phải từ hình thức chính trị tiến lên hìnhthức quân sự Song hiện nay chính trị còn quan trọng hơn quân sự Phải tìm

ra một hình thức thích hợp thì mới có thể đẩy phong trào tiến lên Hình thức

đó chính là đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

Ngày 22-12-1944, theo chỉ thị của Người, Đội Việt Nam tuyên truyềngiải phóng quân ra đời, tại khu rừng Sam Cao (rừng Trần Hưng Đạo),Nguyên Bình, Cao Bằng Đây được coi là tổ chức tiền thân của quân độinhân dân Việt Nam, do đồng chí Võ Nguyên Giáp tổ chức và lãnh đạo Đội

có 34 chiến sĩ và 34 khẩu súng trong đó có 3 nữ chiến sĩ, được biên chếthành 3 đội, là những chiến sĩ kiên quyết và hăng hái nhất, được lựa chọntrong các đội du kích Cao- Bắc- Lạng, trong những người đi học quân sự ởnước ngoài mà Người gửi đi học từ năm 1941 Tất cả đều trải qua chiến đấu

và thử thách nên có tinh thần cách mạng rất cao Dưới là cờ đỏ sao vàng 5