Giáo án Vật lý 6 bài 19: Sự nở vì nhiệt của chất lỏng

Tìm được ví dụ thực tế về các nội dung sau đây : - Thể tích một chất lỏng tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi.. Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt như thế nào?. Cho biết mực chất lỏng dâ

Bài 19 : SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT LỎNG

I MỤC TIÊU :

1 Tìm được ví dụ thực tế về các nội dung sau đây :

- Thể tích một chất lỏng tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi

- Các chất lỏng khác nhau dãn nở vì nhiệt khác nhau

2 Giải thích được một số hiện tượng đơn giản về sự nở vì nhiệt của chất lỏng

Biết thực hiện thí nghiệm ở hình 19.1 và 19.2 SGK mô tả hiện tượng xảy ra

và rút ra được kết luận

3 Giúp học sinh vận dụng được kiến thức của bài để giải thích các vấn đề trong

thực tế cuộc sống, nhằm góp phần cho học sinh tin tưởng vào khoa học vật lí

II CHUẨN BỊ :

Cho mỗi nhóm học sinh: 1 ống thủy tinh thẳng, 1 chậu thủy tinh, 1 bình thủy

tinh đáy bằng, 1 nút cao su có lỗ ở giữa

Cho cả lớp: 1 bình đựng nước pha màu, 1 bình thủy nước nóng

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Ổn định lớp :

Lớp trưởng báo cáo sỉ số

2 Kiểm tra bài cũ :

a Khi nhiệt độ tăng (hoặc giảm) thì chất rắn như thế nào ?

Thể tích chất rắn lúc đó ra sao ?

(Khi nhiệt độ tăng chất rắn nở ra, thể tích chất rắn tăng lên Khi nhiệt độ

giảm chất rắn co lại, thể tích chất rắn giảm đi.)

b Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt như thế nào ? Nhôm, sắt, đồng thì

chất nào nở vì nhiệt ít nhất, chất nào nở nhiều nhất ?

(Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

Sắt nở vì nhiệt ít nhất, nhôm nở vì nhiệt nhiều nhất.)

3 Giảng bài mới :

Hoạt động 1: (4 phút)

Tổ chức tình huống học tập :

An : Đố biết khi nung nóng một ca

nước đầy thì nước có tràn ra ngoài

không ?

Bình : Nước chỉ nóng lên thôi, tràn

thế nào được, vì lượng nước trong ca

có tăng lên đâu

Bình trả lời như vậy đúng hay sai ?

Đọc vấn đề đầu bài

- Tại sao khi đun nước ta không nên

đổ nước thật đầy ấm ?

- Tại sao người ta không đóng chai

nước ngọt thật đầy ?

Để có cơ sở giải thích vấn đề chúng

ta làm thí nghiệm :

Hoạt động 2: ( 15 phút)

Làm thí nghiệm và trả lời câu hỏi :

Cho học sinh làm thí nghiệm theo

nhóm

Giáo viên giới thiệu dụng cụ và

hướng dẫn HS thực hiện thí nghiệm:

- Đổ đầy nước màu vào một bình

cầu Nút chặt bình bằng nút cao su

cắm xuyên qua một ống thủy tinh

Khi đó nước màu sẽ tăng lên trong

ống

- Đặt bình cầu vào chậu nước nóng

và quan sát hiện tượng xảy ra với

mực nước trong ống

Yêu cầu HS trả lời :

- Tại sao phải dùng nước màu và gắn

ống thủy tinh ?

- Tại sao phải đặt vào chậu nước

nóng mà không đun ?

Trả lời câu hỏi :

Cho HS thảo luận nhóm trả lời :

C1: Có hiện tượng gì xảy ra với mực

nước trong ống thủy tinh khi ta đặt

bình vào chậu nước nóng ? Giải

thích

C2: Nếu sau đó ta đặt bình cầu vào

nước lạnh thì sẽ có hiện tượng gì xảy

ra với mực nước trong ống thủy tinh

- Điền vào chỗ trống :

Nước nóng lên thì (1)

………, lạnh đi thì (2)

Tìm hiểu vấn đề và dự kiến câu trả lời

Học sinh làm thí nghiệm theo nhóm, quan sát hiện tượng trả lời các câu hỏi

Quan sát vị trí mực nước màu Đánh dấu vào vị trí mực nước màu rồi so với vị trí mới khi nhúng vào nước nóng

Làm việc cá nhân trả lời :

- Dùng nước màu và gắn ống thủy tinh để dễ quan sát sự dâng lên của mực nước khi nóng lên

- Vì chỉ cần tăng nhiệt độ của nước lên một ít

Thảo luận nhóm :

C1: Mực nước trong ống dâng lên vì

nước nóng lên, nở ra

C2: Mực nước hạ xuống vì nước

lạnh đi, co lại

Làm việc cá nhân điền vào : (1): nở ra

1 Làm thí nghiệm :

(SGK)

2 Trả lời câu hỏi :

Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt

như thế nào ?

Hoạt động 3: ( 9 phút)

Chứng minh các chất lỏng khác

nhau nở vì nhiệt khác nhau :

C3: Quan sát hình 19.3 mô tả thí

nghiệm Cho biết mực chất lỏng

dâng lên trong ống thủy tinh như thế

nào? Rút ra nhận xét

- Có nhận xét gì về mực chất lỏng

dâng lên trong ống thủy tinh ?

- Chất lỏng nào dâng lên nhiều nhất,

chất nào ít nhất ?

- Các chất lỏng khác nhau nở vì

nhiệt :

A Giống nhau

B Gần giống nhau

C Khác nhau

- Có 3 bình như nhau đựng ba chất

lỏng khác nhau Đem tăng 3 bình

trên với cùng một nhiệt độ thì thấy

bình 1 chất lỏng không tràn ra, bình

2 chất lỏng tràn ra một ít, bình 3 chất

lỏng tràn ra nhiều Hỏi bình nào

chứa nước, rượu, dầu ?

Qua TN rút ra được kết luận gì ?

Hoạt động 4: (7 phút)

Rút ra kết luận :

Cho HS làm việc theo nhóm

C4: Chọn từ thích hợp trong khung

để điền vào chỗ trống

a/ Thể tích nước trong bình (1)

……… khi nóng lên, (2)…………

khi lạnh đi

b/ Các chất lỏng khác nhau nở vì

nhiệt (3)………

- Khi nung nóng một chất lỏng thì :

A Khối lượng riêng của chất

(2): co lại

Làm việc cá nhân :

C3: Các chất lỏng khác nhau nở vì

nhiệt khác nhau

- Mực chất lỏng dâng lên không bằng nhau

- Dâng nhiều nhất là rượu, ít nhất là nước

- Chọn C

- Bình 1 chứa nước, bình 2 chứa dầu, bình 3 chứa rượu

Thảo luận nhóm :

C4:

a/ Thể tích nước trong bình tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi

b/ Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt không giống nhau

- Chọn B

3 Rút ra kết luận :

Thể tích nước trong bình tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

lỏng tăng

B Khối lượng riêng của chất

lỏng giảm

C Khối lượng riêng của chất

lỏng không thay đổi

D Khối lượng riêng của chất

lỏng lúc tăng, lúc giảm

- Hãy chọn câu đúng :

A Chất lỏng nở ra khi nóng lên,

thể tích giảm

B Chất lỏng co lại khi lạnh đi,

thể tích tăng

C Chất lỏng nở ra khi nóng lên,

co lại khi lạnh đi

D Các chất lỏng khác nhau nở vì

nhiệt giống nhau

Hoạt động 5: (5 phút)

Vận dụng

Cho lớp thảo luận và trả lời

C5: Tại sao khi đun nước ta không

nên đổ nước thật đầy ấm ?

- Tại sao khi đun nóng một lượng

nước chứa trong bình thủy tinh, mực

nước trong bình hạ xuống sau đó

dâng lên ?

C6: Tại sao người ta không đóng chai

nước ngọt thật đầy ?

C7: Nếu trong thí nghiệm mô tả ở

hình 19.1 ta cắm hai ống có tiết diện

khác nhau vào bình đựng dung tích

bằng nhau và cùng chất lỏng như

nhau Hỏi mực nước dâng lên trong

hai ống chất lỏng thế nào ? Tại sao ?

(Khi nhúng vào nước nóng)

- So sánh sự dãn nở vì nhiệt của chất

rắn và chất lỏng thì ta thấy:

A Chất rắn dãn nở nhiều hơn

- Chọn C

Nhóm nhỏ thảo luận trả lời :

C5: Vì khi bị đun nóng, nước trong

ấm nở ra, thể tích tăng lên, nước dâng lên và tràn ra ngoài

- Vì do bình thủy tinh nở ra trước nên nước hạ xuống, sau đó nước nở

ra dâng lên

C6: Vì chất lỏng trong chai nở ra vì

nhiệt bị nắp chai cản trở gây ra lực lớn đẩy nắp chai bật ra

C7: Mực chất lỏng trong ống nhỏ

dâng lên nhiều hơn Vì thể tích chất lỏng ở hai bình tăng lên như nhau nhưng ở ống có tiết diện nhỏ hơn, thì chiều cao cột chất lỏng phải lớn hơn

- Chọn B

4 Vận dụng :

chất lỏng

B Chất lỏng dãn nở nhiều hơn

chất rắn

C Cả hai dãn nở như nhau

- Cho HS trả lời vấn đề đầu bài ?

- Bình trả lời sai, vì nước nóng lên sẽ

nở ra, thể tích tăng lên, nước dâng lên và tràn ra ngoài

4 Củng cố bài :

- Hãy điền vào chỗ trống :

a) Khi nóng lên chất lỏng …………thể tích chất lỏng …………

b) Khi lạnh đi chất lỏng………… thể tích chất lỏng……… c) Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt …………

(a nở ra; tăng lên;

b co lại; tăng lên

c khác nhau )

Hãy chọn câu đúng :

A Mọi chất lỏng đều dãn nở như nhau

B Chất lỏng nở ra khi lạnh và co lại khi nóng

C Khi nhiệt độ thay đổi thì chất lỏng không dãn nở

D Khi nhiệt độ tăng chất lỏng nở ra, khi nhiệt độ giảm chất lỏng co lại (Chọn D)

- Giải BT 19.3 SBT

- Cho học sinh nhắc lại nội dung ghi nhớ

- Ghi nhớ :

Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi

Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

- Cho HS đọc mục có thể em chưa biết

5 Dặn dò :

Học bài, xem trước bài mới

Bài tập về nhà: 19.4 sách bài tập