Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)

Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên) (Luận án tiến sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

-

NGUYỄN ĐỖ HƯƠNG GIANG

Tên đề tài luận án:

VAI TRÕ CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC SÁN DÌU TRONG PHÁT TRIỂN

KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM

(Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên)

LUẬN ÁN TIẾN SỸ XÃ HỘI HỌC

Hà Nội, 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

-

NGUYỄN ĐỖ HƯƠNG GIANG

Tên đề tài luận án:

VAI TRÕ CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC SÁN DÌU TRONG PHÁT TRIỂN

KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM

(Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên)

Ngành, chuyên ngành: Xã hội học

Mã số: 9.31.03.01

LUẬN ÁN TIẾN SỸ XÃ HỘI HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS TÔ DUY HỢP

Hà Nội, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận án

Nguyễn Đỗ Hương Giang

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian chuẩn bị, làm việc khẩn trương,nghiêm túc luận án “Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên)”đã hoàn thành Để hoàn thành luận

án, tôi đã được sự chỉ bảo tận tình, chu đáo của GS.TS Tô Duy Hợp Thầy đã cho tôi những gợi ý ban đầu trong quá trình hình thành các ý tưởng nghiên cứu liên quan đến luận án, trong suốt quá trình làm luận án cũng như những khó khăn vướng mắc về chuyên môn trong suốt 6 năm qua Tôi muốn gửi tới Thầy lời cảm ơn chân thành nhất Thầy đã tạo cảm hứng say mê khoa học, nghiêm túc và cẩn thận cho tôi làm động lực hướng tới trong công việc giảng dạy hiện nay và tương lai

Tôi nhận được sự góp ý về chuyên môn, học thuật về nội dung nghiên cứu của luận án từ các thầy cô trong Hội đồng các chuyên đề, Hội đồng cấp cơ sở, các thầy cô là phản biện độc lập và hỗ trợ đầy trách nhiệm của cán bộ thuộc Khoa Xã hội học - Học viện Khoa học Xã hội Nếu không có sự giúp đỡ nhiệt tình của họ, tôi khó có thể hoàn thiện luận án Nhân đây, tôi cũng muốn bày tỏ lời cảm ơn tới các thầy, cô ở khoa Xã hội học, trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn và các thầy, cô ở khoa Xã hội học, Học viện khoa học xã hội Việt Nam đã giúp tôi về mặt kiến thức cũng như những định hướng về nghề nghiệp khi tôi ở giảng đường Đại học đến khi tôi làm nghiên cứu sinh

Có được thuận lợi trong quá trình làm luận án này, tôi cũng được Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, ban lãnh đạo và các đồng nghiệp ở khoa Khoa học cơ bản và các bạn bè, đồng nghiệp - những người đã tạo điều kiện và luôn động viên, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành luận án Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô và bạn bè, đồng nghiệp

Để có được công trình này tôi không thể quên sự giúp đỡ tận tình của các cán bộ địa phương, người dân ở các xã Hóa Trung và Nam Hòa huyện Đồng Hỷ, Phúc Thuận huyện Phổ Yên; Sơn Cẩm huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian chúng tôi đi thực địa Những chia sẻ rất thật tâm và tình cảm của họ là những tư liệu vô cùng quý đối với tôi

Sau cùng, trong thời gian gấp rút làm luận án, bố mẹ hai bên cùng chồng tôi

đã giúp tôi chăm sóc hai con nhỏ của mình và công việc gia đình Tôi xin cảm ơn những người vô cùng quan trọng đối với cuộc đời mình, là các con, bố mẹ và các thành viên trong gia đình Họ luôn là động lực lớn để tôi hoàn thành luận án này Tôi muốn gửi tới tất cả những người thân bên mình lời cảm ơn sâu sắc nhất!

Thái Nguyên, 2018 Nguyễn Đỗ Hương Giang

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục các hộp thông tin

Danh mục các biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 14

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 14

1.1 Các công trình nghiên cứu về phụ nữ và vấn đề giới 14

1.2 Nghiên cứu về phân công lao động trong gia đình giữa hai giới 18

1.3 Nghiên cứu về tương quan giới trong tiếp cận và kiểm soát các nguồn lực trong xã hội 26

1.4 Nghiên cứu về sự thay đổi địa vị và vai trò của người phụ nữ trong gia đình 29

1.5 Nghiên cứu về dân tộc Sán Dìu 40

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH CỦA ĐỀ TÀI 54

2.1 Các khái niệm then chốt của luận án 54

2.2 Một số quan điểm lý thuyết được vận dụng 64

2.3 Khung phân tích của luận án 73

CHƯƠNG 3 VAI TRÕ CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC SÁN DÌU TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN 75

3.1 Vai trò sản xuất của Phụ nữ Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình 76

3.2 Vai trò của phụ nữ Sán Dìu trong hoạt động tái sản xuất phát triển kinh tế hộ gia đình 91

3.3 Vai trò của Phụ nữ Sán Dìu trong quản lý kinh tế hộ gia đình 97

CHƯƠNG 4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VAI TRÕ CỦA PHỤ NỮ SÁN DÌU TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở THÁI NGUYÊN 107

4.1 Những yếu tố khách quan 107

4.2 Những yếu tố thuộc về bản thân phụ nữ 126

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 146

DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 150

TÀI LIỆU THAM KHẢO 151

PHẦN PHỤ LỤC 166

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Thông tin chung về các nhóm hộ điều tra 10

Bảng 1.2: Phân bố các dân tộc tỉnh Thái Nguyên năm 2015 45

Bảng 3.1: Người làm công việc chính trong hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp 78 Bảng 3.2: Người thực hiện các khâu trong chăn nuôi gia s c, gia cầm của các hộ điều tra 84

Bảng 3.3: Người thực hiện các khâu trong hoạt động tiểu thủ công nghiệp, buôn bán dịch vụ của các hộ điều tra 86

Bảng 3.4 Tương quan giữa nghề nghiệp với thu nhập hàng tháng của người Sán Dìu ở Thái Nguyên 89

Bảng 3.5: Tương quan giữa nhóm tuổi người trả lời và quyền quyết định công việc trong gia đình người Sán Dìu ở Thái Nguyên 101

Bảng 4.1: Mối liên hệ giữa định kiến giới và hậu quả 110

Bảng 4.2: Tương quan giữa trình độ học vấn và việc làm của chủ hộ 127

Bảng 4.3: Nhu cầu của các hộ gia đình Sán Dìu 138

trong sản xuất phát triển kinh tế hộ gia đình 138

Bảng 4.4: Độ tin cậy của thang đo về vai trò của phụ nữ Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở Thái Nguyên (Cronbach‟s Alpha) 139

Bảng 4.5: Thời gian làm việc của phụ nữ và nam giới Sán Dìu trong ngày 141

DANH MỤC CÁC HỘP THÔNG TIN

Hộp 3.1 Phân công công việc trong gia đình người Sán Dìu ở Thái Nguyên 79

Hộp 3.2 Hiện trạng chăn nuôi ở huyện Đồng Hỷ 82

Hộp 3.3 Hiệu quả từ dịch vụ buôn bán tại địa phương 87

Hộp 3.4 Quyền quyết định của các thành viên trong gia đình Sán Dìu 102

Hộp 4.1 Công việc của Phụ nữ và Nam giới Sán Dìu ở Thái Nguyên 109

Hộp 4.2 Phụ nữ cần phải làm gì? 113

Hộp 4.3: Những hỗ trợ của Hội phụ nữ tỉnh Thái Nguyên dành cho phụ nữ phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững 115

Hộp 4.4 Ai được chọn để đi tập huấn nâng cao trình độ? 131

Hộp 4.5 Quan niệm truyền thống về phụ nữ Sán Dìu 132

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Đối tượng thực hiện chính trong vai trò tái sản xuất 93 Biểu đồ 3.2 : Người ra quyết định các công việc trong gia đình người Sán Dìu 98 Biểu đồ 4.1 : Quan niệm của người dân về tầm quan trọng của chính sách xã hội tại địa phương 118 Biểu đồ 4.2 : Đánh giá về hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội 119 Biểu đồ 4.3 : Nhu cầu được vay vốn của các hộ gia đình (%) 123 Biểu đồ 4.4 : Tương quan giữa trình độ học vấn và nơi làm việc của người trả lời 128 Biểu đồ 4.5 : Người tham gia các hoạt động cộng đồng của người Sán Dìu ở Thái Nguyên 134 Biểu đồ 4.6: Đánh giá của cộng đồng về sự gi p đỡ của các tổ chức xã hội tại địa phương 135

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CLB : Câu lạc bộ BVTV : Bảo vệ thực vật HTX : Hợp tác xã CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DTTS : Dân tộc thiểu số

Hội LHPN : Hội Liên hiệp Phụ nữ KHCN : Khoa học công nghệ KHKT : Khoa học kỹ thuật LLLĐ : Lực lượng lao động NN&PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn Ngân hàng CSXH : Ngân hàng chính sách xã hội

PCLĐ : Phân công lao động PVS : Phỏng vấn sâu TLNTT : Thảo luận nhóm tập trung THT : Tổ hợp tác

VLSA : Chương trình tài chính vi mô

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc giải phóng phụ nữ, nâng cao vị thế của phụ nữ, thực hiện “nam nữ bình

quyền” là một trong những mục tiêu đấu tranh cơ bản của sự nghiệp cách mạng xã hội

Việc phụ nữ tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là tất yếu của lịch sử phát

triển con người và xã hội Chiến lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam thời kì

2011-2020 của Đảng và Nhà nước ta đã ch trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

cho vùng dân tộc thiểu số và miền n i Nhà nước cần triển khai kế hoạch, biện pháp giải quyết hiệu quả những vấn đề vừa cấp bách, vừa lâu dài của nguồn nhân lực, tạo một chuyển biến thật sự mạnh mẽ trong việc khai thác, đào tạo, sử dụng từ nguồn nhân lực một cách đ ng đắn và phù hợp Vai trò quan trọng của nguồn nhân lực là phụ nữ trong việc phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền n i là không thể phủ nhận [31] Việc tăng cường sự tham gia của phụ nữ, th c đẩy tiềm năng kinh tế của phụ nữ trong bối cảnh thế giới đang thay đổi là mục tiêu hướng tới vì sự tiến bộ về kinh tế - xã hội của phụ nữ và bình đẳng giới của khu vực Nhận định phụ nữ có vai trò, đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế cũng như góp phần đưa ra cách tiếp cận bình đẳng về kinh tế, lao động, việc làm cho cả phụ nữ và nam giới ở Việt Nam hiện nay

Hiện nay, phụ nữ Việt Nam góp một phần rất lớn vào quá trình phát triển của đất nước, thể hiện ở số lao động nữ nông thôn chiếm tỉ lệ cao 76.5% trong lực lượng lao động, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nông – lâm – thủy sản Họ đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện nay Trong nhóm lao động gia đình, lao động nữ vẫn chiếm vai trò chủ đạo (chiếm 66.6%) Tỷ trọng lao động tự làm và lao động gia đình chiếm tới 56.0%, cao gần gấp rưỡi so với tỷ trọng người làm công ăn lương Đáng ch ý, tỷ trọng lao động tự làm và lao động gia đình của nữ cao hơn nam 12,4 điểm phần trăm [143] Nhờ kết quả của các nghiên cứu xã hội học, kinh tế học, chính trị học, văn hóa học, nhân học trong những năm qua, ch ng ta thấy nhu cầu thực sự cấp thiết của việc nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong quá trình tham gia phát triển kinh tế hộ gia đình nhằm xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững ở nông thôn Việt Nam hiện nay, đặc biệt là nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số

Theo Báo cáo điều tra lao động và việc làm năm 2016 của Tổng cục thống

kê, tỷ lệ hộ nghèo theo thu nhập đã giảm từ 7,0% năm 2015 xuống còn 5,8% năm

Thái Nguyên là tỉnh miền n i có 09 đơn vị hành chính cấp huyện (06 huyện, 02 thành phố, 01 thị xã trong đó có 04 huyện miền n i và 01 huyện vùng cao); 18 xã, phường, thị trấn, trong đó có 124 xã, thị trấn miền n i vùng cao (25 xã khu vực I, 63 xã khu vực II, 36 xã khu vực III) và 542 xóm đặc biệt khó khăn Tổng diện tích tự nhiên hơn 3.500 km2 (trong đó địa bàn vùng n i chiếm khoảng 90% diện tích cả cả tỉnh), dân

số hơn 1.2 triệu người với nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 8 dân tộc có dân số trên 2000 người là: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, H‟mông, Hoa Đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm 27% dân số toàn tỉnh, sinh sống tập trung chủ yếu ở 05 huyện miền n i, vùng cao là Định Hóa, Võ Nhai, Ph Lương, Đồng Hỷ, Đại Từ Thái Nguyên

là tỉnh có đông người Sán Dìu nhất ở nước ta (30.06%) Năm 2015, với 50.599 người (3,92%) họ đứng ở vị trí thứ 4 trong các dân tộc của tỉnh và có mặt ở tất cả các huyện, thị

xã, thành phố của tỉnh Thái Nguyên [36]

Nghiên cứu “Vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia

đình vùng Đông Bắc Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thái Nguyên)” cho thấy

thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu cùng sự tác động của các yếu tố chủ quan

và khách quan đến vị trí, vai trò của họ trong gia đình và ngoài xã hội; xác định khả năng của người phụ nữ nói chung và phụ nữ dân tộc Sán Dìu ở địa phương nói riêng trong phát triển kinh tế và hoạt động xã hội Việc tìm ra những giải pháp để nâng cao vai trò của lao động nữ nói chung và của lao động nữ dân tộc Sán Dìu nói riêng trong xóa đói giảm nghèo là một tất yếu khách quan cho việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, một yêu cầu không thể thiếu trong quá trình tăng cường hội nhập, đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài tập trung thực hiện những

nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

2.2.1 Làm rõ một số khái niệm then chốt như: “vai trò”, “phụ nữ”, “dân tộc thiểu

số”, “dân tộc Sán Dìu”, “kinh tế hộ”, “gia đình”, “vùng Đông Bắc”, “Thái Nguyên”

2.2.2 Tổng quan tài liệu có liên quan đến đề tài luận án, qua đó làm rõ lý do nghiên cứu đề tài này, những thành tựu có thể kế thừa và những điểm cần bổ sung

2.2.3 Lựa chọn cách tiếp cận và các quan điểm lý thuyết thích hợp với chủ đề/vấn đề nghiên cứu Đặt ra các câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu phù hợp Xây dựng khung phân tích, sơ đồ tương quan giữa các biến số Xây dựng công cụ khảo sát, điều tra XHH chọn mẫu tại địa phương

2.2.4 Tiến hành khảo sát điều tra xã hội học tại 3 huyện Đồng Hỷ, Phổ Yên, Ph Lương thuộc tỉnh Thái Nguyên nhằm thu thập thông tin sơ cấp về thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình nhằm xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững Làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia và khả năng đóng

4

góp của phụ nữ dân tộc Sán Dìu tỉnh Thái Nguyên trong quá trình tham gia phát triển

kinh tế hộ gia đình, xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững

2.2.4 Xây dựng luận cứ khoa học xã hội học cho các quan điểm định hướng và giải pháp cơ bản nhằm huy phát huy vai trò, tăng cường nguồn lực tại chỗ - người phụ nữ dân tộc Sán Dìu để góp phần phát triển kinh tế hộ gia đình; phát huy hiệu quả các chương trình lồng ghép phát triển kinh tế - xã hội với chiến lược giảm nghèo bền vững của chính quyền địa phương

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Vai trò phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh

tế hộ gia đình

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi nội dung nghiên cứu: Vai trò sản xuất, tái sản xuất và quyền quyết định cùng các yếu tố ảnh hưởng đến phụ nữ Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình qua trường hợp tỉnh Thái Nguyên

- Phạm vi khách thể nghiên cứu: Lao động đại diện hộ gia đình người Sán Dìu tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, Phổ Yên và Ph Lương tỉnh Thái Nguyên; cán bộ quản

lý xã, huyện và ban ngành tỉnh Thái Nguyên

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

1/ Thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu tham gia phát triển kinh tế hộ gia đình tại tỉnh Thái Nguyên đang diễn ra như thế nào?

2/ Những yếu tố nào tác động đến vai trò của phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong phát triển kinh tế hộ gia đình nhằm xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững?

3/ Giải pháp nào để phát huy và nâng cao vai trò của lao động nữ nói chung và lao động nữ dân tộc Sán Dìu nói riêng trong phát triển kinh tế hộ gia đình để xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay?

4.2 Giả thuyết nghiên cứu

- Phụ nữ dân tộc Sán Dìu là người chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động sản xuất nông lâm nghiệp cũng như công việc nội trợ, nuôi dạy và chăm sóc con cái Tuy nhiên họ lại là người không có quyền kiểm soát kinh tế và quyết định phương án sản xuất

- kinh doanh, đầu tư, tích luỹ trong các công việc gia đình cũng như sản xuất

5

- Yếu tố phong tục tập quán và chính sách dân tộc cùng vị thế xã hội của người phụ nữ dân tộc thiểu số có tác động trực tiếp đến vai trò của họ trong phát triển kinh tế hộ gia đình Các quy định khắt khe của chế độ phụ hệ đã hạn chế sự tham gia hoạt động của phụ nữ Sán Dìu trong gia đình cũng như trong cộng đồng Phụ nữ Sán Dìu rất khó tham gia vào việc xã hội, vì đó là những vị trí dành riêng cho nam giới

- Cần thay đổi nhận thức về vai trò của phụ nữ, khuôn mẫu hành vi của họ, đồng thời điều chỉnh chính sách và đổi mới thể chế xã hội thì mới thực sự nâng cao vai trò của

họ trong phát triển kinh tế hộ gia đình nhằm bảo đảm sinh kế và phát triển bền vững

4.3 Phương pháp luận hay tiếp cận nghiên cứu của luận án

4.3.1 Phương pháp luận nghiên cứu của luận án

Do không có một Phương pháp luận duy nhất đ ng đắn trong Xã hội học; tuy nhiên nhiều Phương pháp luận lại có hạt nhân hợp lý, cho nên NCS sẽ lựa chọn cách

Tiếp cận tổng – tích hợp hạt nhân hợp lý của các Phương pháp luận đang vừa cạnh tranh

vừa hợp tác với nhau trong Xã hội học đương đại Đó chính là tổng – tích hợp hạt nhân

hợp lý của Phương pháp luận thực chứng chủ nghĩa (Positivist Methodology) đề cao các

Phương pháp nghiên cứu định lượng và Tiếp cận nhân quả xã hội, Phương pháp luận

diễn giải chủ nghĩa (Interpretivist Methodology) đề cao các Phương pháp định tính và

Quan điểm thấu hiểu ý nghĩa xã hội của các hành vi/hành động cá nhân, và Phương pháp

luận phê phán chủ nghĩa (Criticist Methodology) đề cao sự kết hợp biện chứng giữa các

Phương pháp định tính và định lượng, coi trọng sự giải thích duy vật biện chứng và duy

vật lịch sử đối với các quan hệ nhân quả xã hội Sự đụng độ về Phương pháp luận giữa 2

trường phái toàn thể luận (holism) và cá nhân luận (individualism) sẽ được hóa giải

bằng Tiếp cận lý thuyết khinh – trọng (Tô Duy Hợp và các Cộng sự, 2012) [59], nghĩa là:

(1)- Tránh cực đoan, duy/vị, thái quá theo kiểu Duy toàn thể luận hoặc là Duy cá thể luận; vì thái quá = đại bất cập = được cái này mất cái kia!;

(2)- Chấp nhận tình trạng đối trọng giữa 2 Mô thức (Paradigm): (2.1)- hỗn hợp coi trọng Toàn thể luận hơn cá nhân luận hoặc là (2.2)- hỗn hợp đề cao Cá nhân luận hơn toàn thể luận, đối với Đề tài luận án này thì hiện nay Mô thức (2.1) phù hợp truyền thống dân tộc, đang tiếp diễn với thế chủ đạo; tuy nhiên trong tương lai, Mô thức (2.2) sẽ trỗi dậy để đối trọng với Mô thức phù hợp truyền thống (2.1);

(3)- Đề tài luận án định hướng lựa chọn thứ ba, đó chính là Phương pháp luận kết hợp hài hòa giữa Tiếp cận toàn thể phương pháp luận (methodological holism), được

Luận án đủ ở file: Luận án full