TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN–ĐH QGHNKHOA ĐỊA CHẤT MÔN HỌC: ĐỊA CHẤT SINH THÁI Bài 4: Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện sống của con người Giảng viên: T.S
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN–ĐH QGHN
KHOA ĐỊA CHẤT
MÔN HỌC: ĐỊA CHẤT SINH THÁI
Bài 4: Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện
sống của con người
Giảng viên: T.S Nguyễn Thị Hoàng Hà
SV thực hiện: Nguyễn Doanh Khoa Lớp : K59 Kỹ thuật địa chất
Trang 2NỘI DUNG
1 Giới thiệu chung
2 Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn
và điều kiện sống của con người:
• Các quá trình địa chất nội sinh.
• Các quá trình địa chất nhân sinh.
• Các quá trình địa chất ngoại sinh.
Trang 3Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện sống của con người
1 Giới thiệu chung:
Các quá trình địa chất ( có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân sinh)
có ảnh hưởng rất lớn đến điều kiện sống và sự an toàn của con người.
Thuận lợi
Không thuận lợi
Quá trình địa chất được chia làm 2 loại:
- Quá trình địa chất nội sinh
- Quá trình địa chất ngoại sinh
Trang 41 Giới thiệu chung:
Quá trình địa chất nôi sinh là quá
trình gồm các quá trình kiến tạo,
đông đất,núi lửa, xâm nhập magma,
biến chất…
( Từ điển địa chất học)
Các quá trình địa chất ngoại sinh bao gồm: Phong hóa, xói mòn, vận chuyển các vật liệu và lắng đọng các vật liệu đó,
Đồi Man-Pupu-Ner (Komi)
Núi lửa mayon ở philippines (2013)
Trang 5Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện sống của con người
2 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất nội sinh
Quá trình địa chất nội sinh gây tổn
thất cho con người và thiệt hại lớn về
kinh tế (núi lửa, động đất, sóng
thần…)
Theo thống kê từ 1980-2005, số
người thiệt mạng do tai biến: Hạn hán-
28%, động đất-14%, sóng thần-11%;
Tỷ lệ thiệt hại: Bão- 38%, động đất-
24%
(Đỗ Văn Ái , 2016)
Trang 62 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất nội sinh
Toàn cảnh thảm họa động đất Nepal ngày 25/4/2015 (Ảnh: ttvn.vn)
Động đất, nứt đất
Động đất là một trong những biểu hiện về các vận động kiến tạo của vỏ trái đất, thạch quyển, phần ngoài của manti Trái Đất, dưới dạng các xung động, đột biến do tỏa năng lượng tích lũy từ trước, tạo sức căng, áp lực vượt giới hạn, sức bền vật chất cấu tạo của môi trường địa chất
( Đỗ Văn Ái, 2016 )
Gây tác động phá hủy tại
vùng phát sinh động đất,
phá hủy các công trình nhân
tạo,đe dọa tính mạng con
người
Trang 7Theo thống kê trong vòng 30 năm trở lại đây, toàn thế giới xảy ra khoảng 60 trận đông đất với M > 6.4, làm chết từ 10.000 đến 12.000 người cùng số lượng tài sản lớn
Động đất, nứt đất
( Chu Văn Ngợi, 2013).
Trận động đất mạnh 7,9 richter tại Nepall (2015)
Động đất ở đông bắc Nhật Bản Năm
2011 khiến hơn 19.000 người thiệt mạng,
nhà cửa bị tàn phá nghiêm trọng
Trang 8Động đất, nứt đất
Quá trình nứt đất ngầm xảy ra
làm nứt vỡ các công trình xây
dựng, đê đập, cạn kiệt nguồn
nước, ngập úng,…
Nứt đất xảy ra do quá trình phá
hủy kiến tạo, là tiền đề cho trượt
lở làm vỡ thân đê,đường ống dẫn
nước,đường xá,cầu cống bị phá
hủy… ( Đỗ Văn Ái, 2015).
Nứt đường tại Thị trấn Centralia (Columbia), 1962
Vụ va chạm giữa hai mảng kiến tạo
Ấn Độ và Á - Âu xé toạc mặt đất thung lũng Kathmandu, Nepal Ảnh:
Getty Images
Trang 9 Các quá trình địa chất nội sinh
Núi lửa
Núi lửa là hoạt động mang theo khói bụi gây ô nhiễm môi trường, cây cối
bị phá hủy do khí độc, con người chết vì hơi nóng…
Một khu nhà trên đỉnh núi Ontake phủ đầy tro bụi của núi lửa - Ảnh: Getty Images
Núi lửa phun trào đã xảy ra tại Indonesia khiến
ít nhất 6 người chết và 3 người bị bỏng nặng
vào chiều 21/5.
Trang 10Trên thế giới có khoảng 50-60 vụ
phun trào núi lửa mỗi năm Các vụ
phun trào núi lửa thường xảy ra ở các
khu vực thưa dân cư và không gây
thiệt hại lớn về người và kinh tế Trong
thế kỷ XX có khoảng 100.000 người
đã bị thiệt mạng bởi phun trào núi lửa;
Các nước có dân cư sống ở khu vực
núi lửa hoạt động gồm Nhật Bản,
Mexico, Philipin, Indonexia có mức độ
tổn thương cao nhất với tai biến núi
lửa
Các quá trình địa chất nội sinh
Núi lửa
(Nguyễn Tài Tuệ, 2016)
Ngoài ra, khí thải từ những vụ núi lửa
phun trào từ nhỏ tới vừa giúp làm chậm
quá trình nóng lên của Trái Đất
( Ryan Neely, 2010).
Bụi núi lửa phủ kín một ngôi làng
Trang 11Phun trào núi lửa Kilauera,Hawai-1983 Núi lửa Sakurajima, NB phun trào-2013
(Nguyễn Tài Tuệ, 2016)
Phát triển đô thị bị ảnh hưởng bởi tai biến núi lửa nếu nó nằm rất gần với vị trí núi lửa hoạt động Một trong những ví dụ về tác động thiệt hại do núi lửa gây ra cho thành phố là thành phố St Pierre thuộc đảo Martinique ở Caribe vào năm 1902 và gây ra hơn 30.000 người chết và ở thị trấn Armero,Colombia vào năm 1985 làm 25.000 người chết
Các quá trình địa chất nội sinh
Núi lửa
Trang 12 Các quá trình địa chất nội sinh
Sóng thần
Sóng thần ở Nhật Bản
11/3/2011
Sóng thần là sóng cảng , là sóng biển
đặc biệt, xuất hiện ở cảng và vịnh, do
động đất (chiếm 72%),trượt lở đất, trượt
lở ngầm ở biển (10%), núi lửa (5%),
thiên thạch (2%), và các nguyên nhân
khác (11%) gây ra, có bước sóng dài, di
chuyển với vận tốc lớn và độ cao sóng
lớn khi vào bờ
(Nguyễn Tài Tuệ, 2016)
Những ngôi nhà ở Natori, tỉnh Fukushima, bốc cháy trong thảm
hoạ kép Ảnh: Reuters
Trang 13Sóng thần là tai biến có sức phá hủy
tàn khốc trên một diện rộng, gây tổn thất
nặng nề về người và của và thường
được xếp ở mức thảm họa.Năm 1883
hoạt động núi lửa Kralatau (Indonesia)
gây sóng thần làm thiệt mạng hơn
36.000 người.Ngày 26/12/2004, sóng
thần xảy ra do hoạt động đất ở Sumatra
(Indonesia) đã tàn phá đới bờ Ấn Độ
Dương và gây chết và mất tích gần
300.000 người.Thảm họa kép động đất
gây sóng thần ở Nhật Bản ngày
11/03/2011 làm chết hơn 15.000 người,
tổng thiệt hại ước tính 235 tỷ đô la Mỹ
Các quá trình địa chất nội sinh
Sóng thần
(Nguyễn Tài Tuệ, 2016)
Con người bị ám ảnh sau thảm họa
HST bị đảo lộn (Những xoáy nước khổng lồ xuất hiện sau sóng thần và động đất ).
Trang 14Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện sống của con người
2 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất ngoại sinh
Bao gồm một vài quá trình như: Phong hóa, xói mòn, vận chuyển các vật liệu
và lắng đọng các vật liệu đó
( Từ điển địa chất học)
Trang 15Bão gây thiệt hại 1,5 tỷ đô la
hàng năm và chết khoảng 15.000
người
2 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất ngoại sinh
( Đỗ Văn Ái,2016).
Ở Châu Phi có khoảng 70- 80% đất khô hạn do hạn hán gây nguy
cơ sa mạc hóa
Siêu bão Soudelor đổ bộ vào Trung
Quốc ngày 9/8/2015
Hạn hán Châu Phi năm 1990
Trang 16 Các quá trình địa chất ngoại sinh
Ngập lụt ảnh hưởng nghiêm trọng đến
mùa màng
Ngập lụt làm chết nhiều gia xúc, gia cầm.
Kể từ năm 1900, lũ lụt đã giết chết 10.000 người chỉ tính riêng tại Mỹ
Cơn lũ lịch sử trên sông Mississippi ở
Mỹ năm 1993 bao phủ một khu vực dài hơn 800km và rộng hơn 300km Hơn 50.000 ngôi nhà bị phá hủy và hơn 19.000km đất nông nghiệp bị hư hỏng (Nguồn DWF)
Cơn lũ lịch sử trên sông Mississippi ở Mỹ năm 1993
Trang 172 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất ngoại sinh
Sạt lở ở Tây Nguyên, 2013 Địa Mạo Đan Hà( Trung Quốc)
Các quá trình phong hóa, xói mòn, hoạt động của gió… còn đem lại cho thiên nhiên những phong cảnh đẹp,có giá trị du lịch cao
Ngoài ra, nó gây thiệt hại lớn về kinh tế, cho nông nghiệp, sinh mạng con người…
Trang 18Các quá trình địa chất ảnh hưởng đến sự an toàn và điều kiện sống của con người
2 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất nhân sinh
Quá trình địa chất nhân sinh
gây ảnh hưởng nghiêm trọng
đến môi trường sinh thái, đe
dọa đến sức khỏe con người
Trên thế giới có hơn 1 tỷ
người bị ngộ độc Chì,nửa tỷ bị
ngộ độc Cadimi, 200.000
người bị ngộ độc Asen và Thủy
Ngân Sụt lún phá hủy trầm
trọng đường giao thông, nhà ở,
cầu cống, ô nhiễm nguồn
nước… (Chu Văn Ngợi, 2013)
Sụt đất do khai thác nước ngầm quá mức ở TP.HCM
Trang 192 Các quá trình địa chất và ảnh hưởng:
Các quá trình địa chất nhân sinh
Các hoạt động bơm hút nước ngầm gây sụt lún đất, tình trạng khai thác quá mức gây ô nhiễm môi trường nước ngầm, đất nghiêm trọng (có 70.000 hóa chất được sử dụng cho việc khai thác)
(Chu Văn Ngợi, 2013)
Các hoạt động xây dựng, khai thác tài nguyên của con người (nổ mìn, hoạt động vận chuyển, xây hồ chứa,
…) tác động trực tiếp tới địa chất khu vực làm ảnh hưởng đến cơ sở vật chất, đời sống tinh thần của người trong vùng chịu ảnh tác động
Như: Ô nhiễm tiếng ồn, nứt đất, bụi, xuy giảm chất lượng nước và không khí,…
Trang 20KẾT LUẬN
• Hoạt động địa chất quyết định rất lớn đến môi trường sống của người dân.
• Các quá trình địa chất tác động mạnh mẽ đến hệ sinh thái.
• Con người cần phải nhận thức rõ tầm quan trọng của mình trong việc khia thác, phát hiện, bảo vệ sức khỏe, để cuộc sống được an toàn, hệ sinh thái bền vững.