Địa chất sinh thái: topic1 khoangsan nguyendoanhkhoa 24092017

Tổng quan và các khái niệm : Tài nguyên khoáng sản và vấn đề sức khỏe liên quan • Khoáng sản là tài nguyên quan trọng đối với sự phát triển của xã hội loài người.. • Việc khai thác sử d

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN – ĐH QGHN

KHOA ĐỊA CHẤT

Giảng viên: T.S Nguyễn Thị Hoàng Hà

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Doanh Khoa

Lớp : K59 Kỹ thuật địa chất

MÔN HỌC: ĐỊA CHẤT SINH THÁI

Bài 1: Tài nguyên khoáng sản và vấn đề sức khỏe liên quan

1 Các định nghĩa liên quan

2 Tổng quan về tài nguyên khoáng sản

4 Các vấn đề liên quan đến sức khỏe

5 Kết luận

NỘI DUNG

Nội

Tài nguyên khoáng sản và vấn đề sức khỏe liên quan

I Tổng quan và các khái niệm:

1 Các định nghĩa:

• Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể

lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ.

• Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt động khai

thác khoáng sản:

- Thăm dò khoáng sản là hoạt động nhằm xác định trữ lượng, chất lượng khoáng

sản và các thông tin khác phục vụ khai thác khoáng sản.

- Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây

dựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác có liên quan.

• Tài nguyên khoáng sản là tích tụ vật chất dưới dạng hợp chất hoặc đơn chất

trong vỏ trái đất, mà ở điều kiện hiện tại con người có đủ khả năng lấy ra các nguyên tố có ích hoặc sử dụng trực tiếp chúng trong đời sống hàng ngày.

( 60/2010/QH12 )

 - “Vấn đề sức khỏe” được hiểu là “Vấn đề tồn tại của sức khỏe cộng đồng” có nghĩa

là tình trạng bệnh, tật, thiếu hụt vệ thể lực, dinh dưỡng, những tổn tại về vệ sinh môi trường hoặc những tồn tại trong cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe của ngành y tế cũng như toàn xã hội.

• Các vấn đề sức khỏe được hiểu khác nhau tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực chuyên môn

trong ngành y tế Hiện nay thường có hai cách hiểu về “vấn đề sức khỏe”: (4)

1 Các định nghĩa:

- “Vấn đề sức khỏe” được hiểu theo định nghĩa Sức khỏe của Tổ chức y tế thế giới,

đó là tình trạng thoai mái về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không bó hẹp ở tình trạng ốm đau, bệnh tật Với cách hiểu nấy, vấn đề sức khỏe cộng đồng đề cập đến những vấn đề sức khỏe của một quần thể, tình trạng sức khỏe của tập thể, những dịch vụ yệ sinh môi trường, những dịch vụ y tế tổng quát và quản lý dịch vụ chăm sóc,

I Tổng quan và các khái niệm :

2 Tổng quan về tài nguyên khoáng sản:

I Tổng quan và các khái niệm :

Tài nguyên khoáng sản và vấn đề sức khỏe liên quan

• Khoáng sản là tài nguyên quan trọng đối với sự phát triển của xã hội loài

người Đây là dạng tài nguyên thiên nhiên không tái tạo.Tài nguyên khoáng giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội loài người hiện đại.

• Việc khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản có tác động rất mạnh mẽ đến

môi trường sống:

- Tài nguyên khoáng sản là nguồn vật chất

để tạo nên các dạng vật chất có ích và của cải của con người

- Việc khai thác tài nguyên khoáng sản thường tạo ra các loại ô nhiễm như bụi, kim loại nặng, các hoá chất độc và hơi khí độc (SO2, CO, CH4 ).

Hoạt động khai thác KS tại Mỏ Núi Pháo - Thái Nguyên

2 Tổng quan về tài nguyên khoáng sản:

I Tổng quan và các khái niệm :

• Trong nhừng năm qua, ngành CN khai khoáng đã đổng vai trò quan trọng và tích cực trong sự nghiệp phát triển công nghiệp Việt Nam và nền kinh tế đất nước Ngành than đã cung ứng đầy đủ và kịp thời nguyên liệu cho ngành điện, xi mãng, hoả chất, giấy; khoáng sản thiếc, chì kẽm, sắt đã cung ứng đù cho ngành luyện kim; khoáng sản apatit đã củng cấp đủ cho ngành Hoá chất, phân bón Đồng thời khoáng sản và sản phẩm chế biến của khoáng sản đã có một phần xuất khâu, tăng giả trị GDP 2 loại khoảng sản có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất là dầu khỉ và than (năm 2012 khoảng 10 tỳ USD) (5)

• Việt Nam có hàng nghìn điểm mỏ và tụ khoáng của hơn 60 loại khoáng sản khác nhau từ các khoáng sản năng lượng, kim loại đến khoáng chất công nghiệp và vật liệu xây dựng.

• Tài nguyên khoáng sản được phân loại theo nhiều cách: (6)

- Theo dạng tồn tại: Rắn, khí (khí đốt, Acgon, He), lỏng (Hg, dầu, nước khoáng).

- Theo nguồn gốc: Nội sinh (sinh ra trong lòng trái đất), ngoại sinh (sinh ra trên bề mặt trái đất).

- Theo thành phần hoá học: Khoáng sản kim loại (kim loại đen, kim loại màu, kim loại quý hiếm), khoáng sản phi kim (vật liệu khoáng, đá quý, vật liệu xây dựng), khoáng sản cháy (than, dầu, khí đốt, đá cháy).

2 Tổng quan về tài nguyên khoáng sản:

Hình ảnh tại mỏ dầu Bạch Hổ Khai thác than ở mỏ than Khánh Hòa-TN

Khai thác và sàng tuyển quặng sắt  ở Trại Cau-TN Khai thác vật liệu xd ở Hồ Núi Cốc-TN

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

Tài nguyên khoáng sản và vấn đề sức khỏe liên quan

1 Tài nguyên khoáng sản:

 Nhóm khoáng sản năng lượng: Nhóm khoáng sản năng lượng gồm

dầu khí, than khoáng, urani và địa nhiệt

 Nhóm khoáng sản kim loại:

- Bauxit (quặng nhôm)

- Đất hiếm

- Titan

- Wolfram

- Crôm,…

 Nhóm khoáng chất công nghiệp:

- Apatit

- Baryt

- Graphit,…

 Nhóm vật liệu xây dựng:

- Đá vôi, đá hoa, đá ong

- Cát, sỏi, sét xi măng,…

 Nhóm khoáng sản năng lượng:

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

 Dầu khí :

Khai thác dầu khí ở Mỏ Sư Tử Trắng

Dầu khí là dầu thô, khí thiên nhiên và

hydrocarbon ở thể khí, lỏng, rắn hoặc

nửa rắn trong trạng thái tự nhiên, kể cả

sulphur và các chất tương tự khác kèm

theo hydrocarbon nhưng không kể than,

đá phiến sét, bitum hoặc các khoáng sản

khác có thể chiết xuất được dầu

Hoạt động khai thác dầu khí phát sinh

ra một lượng lớn chất thải đặc biệt nguy hại như các chất phóng xạ radium, strontium, cũng như các chất clo, barium và chất hữu cơ tồn động

khí phải làm việc trong đk khắc nghiệt, khó khăn và nguy hiểm đến tính mạng

Công nhân dầu khí làm việc trong điều kiện khắc nghiệt

 Nhóm khoáng sản năng lượng:

 Than khoáng :

H/a: Khai thác than tại mỏ than Khánh Hoà, tỉnh Thái Nguyên Ảnh: Trọng Đạt/TTXVN

Được phân bố trên 6 bể than chính:

Quảng Ninh, Thái Nguyên-An Châu, Sông

Đà, Sông Hồng, Nghệ-Tĩnh, Nông Sơn và

một dải , diện chứa than nhỏ Than biến chất

thấp ở bể than sông Hồng với trữ lượng

khoảng 36,966 tỷ tấn, bể sông Đà là 1,775

triệu tấn Bể than Quảng Ninh là lớn nhất với

trữ lượng là 18.434 tỷ tấn tính đến chiều sâu

Sạt bãi thải KT than tại TN năm 2012

khiến 7 người cheetst.

• Hoạt động khai thác than có tác động vô

cùng lớn tới sức khỏe, tính mạng con

người và sinh vật Hoạt động nổ mìn khai

thác, vận chuyển gây bụi và tiếng ồn, nguy

cơ sạt lở bãi thải, ảnh hưởng sức khỏe từ

phóng xạ và kim loại nặng từ mỏ khai thác

gây bệnh tật, khó chịu, suy giảm sức khỏe

thậm chí là cướp đi tính mạng của người

dân và sinh vật trong khu vực

 Nhóm khoáng sản năng lượng:

 Urani:

Ở VN đã phát hiện nhiều tụ khoáng urani ở Đông Bắc Bộ, Trung Trung Bộ và Tây Nguyên với 6 kiểu: urani trong cát kết, urani dạng mạch hoặc gần như mạch, urani trong đá phun trào, urani trong đá biến chất, urani trong than, urani trong đá trầm tích Đệ Tứ.Tổng tài nguyên urani ở VN được dự báo tính đến năm 2002 đạt

H/a: Quặng Urani

 Nhóm khoáng sản năng lượng:

Năng lượng địa nhiệt là năng lượng

được tách ra từ nhiệt trong lòng Trái

Đất Năng lượng này có nguồn gốc từ

sự hình thành ban đầu của hành tinh,

từ hoạt động phân hủy phóng xạ của

các khoáng vật, và từ năng lượng mặt

trời được hấp thụ tại bề mặt Trái Đất

Nguồn địa nhiệt liên quan mật thiết

đến cấu trúc nhiệt độ của Trái Đất và

chu trình đối lưu nhiệt trong lòng Trái

Đất

 Địa nhiệt:

Mô hình hoạt động của nhà máy điện địa nhiệt Ảnh: AFEST.

Chính phủ đã đồng ý cấp phép

đầu tư xây dựng Nhà máy Điện địa

nhiệt đầu tiên tại Đakrông - Quảng Trị

(28/2/2013)

 Nhóm khoáng sản kim loại:

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

Việt Nam có nhiều loại khoáng sản kim loại như sắt, mangan, ti tan

và kim loại mầu như chì, kẽm, đồng, niken, nhôm, thiếc, vonfram, altimoan, vàng, thuỷ ngân

Khoáng sản kim loại được chia làm: kim loại đen; kim loại màu; kim loại quý; kim loại hiếm

Khai thác lộ thiên tại mỏ đa kim Núi Pháo-Thái Nguyên

Kim loại đen sử dụng trong xây dựng

 Nhóm khoáng chất công nghiệp:

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

Việt Nam có nhiều loại khoáng chất

công nghiệp như apatit, baryt, pyrit,

fenspa, kaolin, cát thủy tinh, graphit,

thạch anh tinh thể,…

Các khoáng chất công nghiệp ở VN

đã được đánh giá và nhiều mỏ đã được khai thác phục vụ cho các ngành nông, công nghiệp Các mỏ lớn đáng chú ý là apatit, baryt và graphit

Quặng apatit Lào Cai

Tinh thể apatit Lào Cai.

 Nhóm vật liệu xây dựng:

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

Việt Nam có nhiều mỏ vật liệu

xây dựng: sét gạch ngói, sét xi

măng, puzzolan, cát sỏi, đá vôi,

đá hoa trắng, đá ốp lát, đá ong

Các mỏ vật liệu xây dựng đã và

đang được khai thác phục vụ

cho công cuộc xây dựng và phát

triển kinh tế

Khai thác đá vôi và một vài loại vật liệu xây dựng đã qua tái chế

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

• Việc khai thác vật liệu xây dựng (cát, sỏi, đá), nguyên liệu cho sản xuất gây ra nhiều ảnh hưởng đến sinh vật và con người:

- Khai thác cát sỏi quá mức gây sạt lở, sụt lún nghiêm trọng các khu vực xung quanh Gây đặc biệt nguy hiểm đến tính mạnh, tài sản của người dân trong vùng

- Khai thác và vận chuyển khoáng sản, nổ mìn gây khói bụi, nứt tác động rất nhiều tới sức khỏe của người dân trong vùng (nguy cơ mắc các bệnh về thị giác, thính giác, các bệnh về gia hoặc nguy hiểm đến tính mạng)

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

1 Tài nguyên khoáng sản:

• Hiện tại việc khai thác tài nguyên khoáng sản và quản lý khai thác khoáng sản còn nhiều tồn tại:

- Khai thác thiếu hiệu quả docông tác quản lý và triển khai khai thác khoáng sản chưa tốt Hầu hết ở các mỏ kim loại, về kỹ thuật chưa được chú ý, đa

số áp dụng hệ thống khai thác lộ thiên với công nghệ ôtô-máy xúc (loại hình công nghệ cổ điển, giá thành cao)

- Vấn đề môi trường không được quan tâm đúng mức trong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe nhân sinh,

2 Các vấn đề sức khỏe liên quan:

II Tài nguyên khoáng sản và các vấn đề sức khỏe liên quan :

Các hoạt động khai thác khoảng sản đã gây ra nhiều tác động xấu đến môi trường xung quanh: sử dụng chưa thực sự có hiệu quà các nguồn khoáng sản tự nhiên; tác động đên cảnh quan và hình thái môi trường; tích

tụ hoặc phát tán chất thải rắn; làm ảnh hướng đến nguồn nước, ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí, ô nhiễm đất; làm ảnh hưởng đến đa dạng sinh học; gây tiếng ồn và chấn động; sự cố môi trường; tác động đếnn công nghiệp nói chung; tác động đến kinh tê - xã hội; gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và an toàn của người lao động

Nước đỏ ngầu cả dòng suối Cha (Ảnh: VietNamNet)

Ô nhiễm tại một mỏ khai thác ở Đồng Nai Ảnh: DA

2 Các vấn đề sức khỏe liên quan:

• Ngành khai thác mỏ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân ở Việt Nam, và tạo công ăn việc làm cho hơn 400.000 người Tuy nhiên khai thác mỏ là ngành lao động nặng nhọc, độc hại nguy hiểm chứa đựng nhiều nguy cơ ảnh hướng đến sức khỏe người lao động

• Khai thác mỏ là một ngành lao động đặc thù, được xếp vào loại lao động nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Hầu hết các mỏ có kiên tạo phức tạp, công nghệ khai thác lạc hậu, lao động thủ công là chủ yêu, đk môi trường lao động khăc nghiệt, người lao động phải làm việc dưới hầm sâu, chật hẹp, tối tăm, thường xuyên phải tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ xảy nên các bệnh nghề nghiệp và bệnh liên quan đến nghề nghiệp như bụi than, đá, kim loại (cadimi, man gan ), phóng xạ; bùn nước ứ đọng, tiếng ồn, và các loại hơi

• Người lao động khai thác mỏ luôn phải đối mặt với nhiều nguy cơ tai nạn lao động do lở đất đá, sập hàm, bục nước, nhiềm độc khí mêtan và mắc các bệnh nghề nghiệp phổ biến trong ngành khai thác mỏ như bệnh bụi phổi-silic, bệnh bụi phổi-amiăng, bệnh điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, bệnh rung cục bộ tần số cao, bệnh nghề nghiệp do rung toàn thân, bệnh viêm phế quản mãn tính nghề nghiệp, bệnh phóng xạ nghề nghiệp, bệnh nhiễm độc cadimi nghề nghiệp, nhiễm độc mangan nghề nghiệp, nhiễm độc cacbonmonoxit nghề nghiệp, nhiễm độc TNT ( trinitrotoluen) và bệnh da nghề nghiệp

2 Các vấn đề sức khỏe liên quan:

• Bụi, sỉ than và rất nhiều phế thải

khác cũng làm ô nhiễm nặng môi

trường sống, và ảnh hưởng tới sức

khỏe người dân địa phương Nsười

dân địa phương khu vực này thường

xuyên gặp các bệnh vê hô hấp, nhiễm

độc Khai thác Titan gây ô nhiễm hóa

chất và ô nhiễm phóng xạ ảnh hưởng

nghiêm trọng đến sức khỏe người

dân địa phương

CN khai thác than tại mỏ Vàng Danh, QN- Ảnh: Văn Nam

Ô nhiễm không khí tại Đại Từ-TN

Sạt bãi thải KT than tại TN năm 2012