Bước đầu xây dựng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại cần giờ

Bước đầu xây dựng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại cần giờ.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG TP HCM

KHOA DU LỊCH

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI :

BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHAI THÁC TIỀM NĂNG DU LỊCH SINH THÁI

TẠI CẦN GIỜ

GVHD : Ths NGUYỄN PHƯỚC HIỀN SVTH : NGÔ THỊ TRANG

MSSV : 110500474

NIÊN KHÓA 2005 - 2009

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

PHẦN MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 9

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 10

4 Lịch sử nghiên cứu 10

5 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu 11

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI I Quá trình hình thành và xu hướng phát triển của hoạt động du lịch sinh thái 1 Quá trình hình thành hoạt động du lịch sinh thái 14

2 Xu hướng phát triển du lịch sinh thái 15

II Các định nghĩa về du lịch sinh thái 1 Sơ lược về định nghĩa du lịch nói chung 15

2 Các tên gọi khác nhau của du lịch sinh thái 18

3 Một số định nghĩa về du lịch sinh thái 18

III Vai trò của du lịch sinh thái 1 Vai trò tích cực 20

2 Những mặt hạn chế 22

IV Những nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái

1 Nguyên tắc hòa nhập 24

2 Nguyên tắc gắn kết sự tham gia của cộng đồng địa phương vào hoạt động du lịch sinh thái 25

3 Nguyên tắc qui mô 28

V Những yêu cầu cơ bản với các đối tượng tham gia hoạt động du lịch sinh thái 1 Sự tham gia của cộng đồng địa phương 29

2 Khách du lịch sinh thái 30

3 Các nhà quản lý và hoạch định chính sách 31

4 Các nhà quản lý theo lãnh thổ 31

5 Các nhà điềuhành du lịch và các công ty du lịch địa phương 32

6 Hướng dẫn viên du lịch 33

CHƯƠNG II TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG DU LỊCH SINH THÁI TẠI CẦN GIỜ I Giới thiệu khát quát huyện Cần Giờ 1 Vị trí địa lý 35

2 Điều kiện tự nhiên 35

II Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Cần Giờ 1 Tài nguyên thiên nhiên 36

2 Tài nguyên nhân văn 41

3 Tiềm năng về nguồn nhân lực 43

III Đánh giá hiện trạng du lịch sinh thái tại Cần Giờ

1 Cơ sở hạ tầng – Cơ sở vật chất kỹ thuật

phục vụ du khách 46

2 Số lượng khách du lịch trong những năm gần đây 48

3 Các tuyến điểm du lịch tại Cần Giờ 49

4 Định hướng quy hoạch phát triển du lịch sinh thái tại

Cần Giờ giai đoạn 2010 – 2020 53

CHƯƠNG III MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

KHAI THÁC TIỀM NĂNG DU LỊCH SINH THÁI

TẠI CẦN GIỜ

I Những nhận định, đánh giá của nhà quản lý, khách du lịch đối với

du lịch sinh thái tại Cần Giờ

1 Một số nhận định, đánh giá từ quản lý du lịch sinh thái tại Cần Giờ 59

2 Những đánh giá từ du khách đến với Cần Giờ 61

II Nhận xét, đánh giá về những lợi thế cũng như những khó khăn để phát triển du lịch sinh thái tại Cần Giờ

1 Những thuận lợi 65

2 Những tồn tại, hạn chế 69

III Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng

du lịch sinh thái tại Cần Giờ

1 Giải pháp về cơ chế chính sách 70

2 Giải pháp về thị trường 70

3 Giải pháp về quy hoạch 71

4 Giải pháp về đào tạo 72

5 Giải pháp về phát triển hạ tầng kỹ thuật 73

6 Giải pháp về phát triển hạ tầng phục vụ du lịch 74

7 Giải pháp về xã hội 79

PHẦN KẾT LUẬN Kết luận 81

Phụ lục 83

Tài liệu tham khảo 96

CHÚ THÍCH BẢNG BIỂU

1 H1 Bản đồ địa giới hành chính huyện Cần Giờ Trang 3

3 H3 Lá phổi xanh của thành phố - rừng Cần Giờ Trang 34

4 H4 Khám phá rừng ngập mặn Cần Giờ Trang 38

5 H5 Sự đa dạng về động vật ở rừng Cần Giờ Trang 39

7 H7 Bản đồ quy hoạch các khu du lịch đến năm 2020 Trang 45

8 B1 Tình hình lượng khách du lịch tại Cần Giờ từ

2003-2008

Trang 48

9 H8 Lễ hội Nghinh Ông tại Cần Giờ Trang 53

10 H9 Bản đồ hiện trạng các dự án đầu tư vào lĩnh vực

du lịch sinh thái

Trang 58

11 B2 Bảng kết quả mức độ hài lòng của du khách đến

với khu du lịch Cần Giờ

Trang 64

PHẦN MỞ ĐẦU

6 Lý do chọn đề tài

Đầu tiên là muốn giới thiệu hình ảnh du lịch sinh thái ở Cần Giờ đến với mọi người một cách rõ nét hơn Hơn nữa, do tôi nhận thấy được sự chênh lệch giữa thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Cần Giờ, nên muốn thông qua bài khóa luận này để đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tại đây

7 Mục đích nghiên cứu

- Giới thiệu khát quát về huyện Cần Giờ

- Nêu lên tiềm năng và hiện trạng tình hình phát triển du lịch sinh thái khu

du lịch Cần Giờ

- Từ đó, bước đầu nêu ra một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hiệu quả khai thác các tiềm năng phát triển du lịch sinh thái

8 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

 Giới hạn nghiên cứu: Do khả năng và thời gian có hạn nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu khu du lịch Cần Giờ - Thành phố Hồ Chí Minh

 Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu tiềm năng, thực trạng họat động và giải pháp góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái tại Cần Giờ

9 Lịch sử nghiên cứu

Trong những năm gần đây thì chưa có đề tài nghiên cứu về nội dung nêu lên các giải pháp để phát triển du lịch sinh thái ở Cần Giờ

10 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu

 Quan điểm

Quan điểm khách quan của tôi đồng thời tham khảo y kiến của các nhà nghiên cứu, quản lý và của cả khách du lịch

 Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập và xử lý thông tin

- Khảo sát thực địa

- Điều tra và phỏng vấn

- Thống kê

- Phương pháp bản đồ

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI

I Quá trình hình thành và xu hướng phát triển của hoạt động du lịch sinh thái

3 Quá trình hình thành hoạt động du lịch sinh thái

Sự hình thành của loại hình du lịch sinh thái là cả một quá trình lâu dài, nhưng thực chất đến năm 2002 Liên hiệp Quốc mới công nhận là năm chính thức cho các hoạt động du lịch sinh thái

4 Xu hướng phát triển du lịch sinh thái

Xu hướng phát triển các tour du lịch hướng về với thiên nhiên, tìm hiểu các phong tục tập quán của người dân là xu hướng tất yếu của thế giới Vì vậy, việc đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái tại Cần Giờ là rất phù hợp

II Các định nghĩa về du lịch sinh thái

4 Sơ lược về định nghĩa du lịch nói chung

Du lịch hiện nay đã trở thành quen thuộc và là ngành mũi nhọn trong việc thúc đẩy sự phát triển cùa nước ta trong những năm tới Đây là ngành mang tính xã hội cao, và có vị trí đặc biệt không chỉ về kinh tế mà còn có vị trí quan trọng về văn hoá và xã hội, góp phần đưa Việt Nam hoà nhập với thế giới

5 Các tên gọi khác nhau của du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái có rất nhiều các tên gọi khác nhau nhưng suy cho cùng thì nó cũng chỉ là loại hình du lịch hướng tới thiên nhiên và môi trường

6 Một số định nghĩa về du lịch sinh thái

 Định nghĩa chung

 Định nghĩa của một số quốc gia trên thế giới

Nói tóm lại, hiện nay khái niệm du lịch sinh thái vẫn còn được hiểu dưới nhiều góc độ và tên gọi khác nhau, mặc dù những tranh luận về định nghĩa du lịch sinh thái vẫn còn tiếp tục nhưng đa số các ý kiến tại các diễn đàn quốc tế chính thức đều cho rằng: du lịch sinh thái là loại hình du lịch gắn liền với du lịch tự nhiên còn hoang sơ và nền văn hóa bản địa Du lịch có tính học hỏi, có thông tin, có trách nhiệm gắn liền với ý thức bảo vệ môi trường, không làm biến đổi hệ sinh thái, bởi

vậy du lịch sinh thái mang tính bền vững cao Về hình thức thì du lịch sinh thái là loại hình du lịch tham quan, nghiên cứu, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch khám phá, du lịch mạo hiểm… Để cho du khách đến những môi trường tương đối còn nguyên vẹn,

về những vùng tự nhiên hoang dã đặc sắc, làm thức dậy ở họ tình yêu và trách nhiệm bảo tồn, phát triển đối với tự nhiên, đó cũng chính là sự khác biệt giưa du lịch sinh thái với các loại hình du lịch khác

III Vai trò của du lịch sinh thái

1 Vai trò tích cực

 Môi trường tự nhiên

Du lịch sinh thái thúc đẩy việc bảo vệ môi trường tự nhiên

Du lịch sinh thái đem đến sự kiểm soát các điểm du lịch nhằm bảo vệ tài nguyên tự nhiên và giảm sức ép do khai thác tài nguyên quá mức

Góp phần làm tăng thêm mức độ đa dạng sinh học tại các điểm du lịch sinh thái

Tăng hiệu quả sử dụng đất

Góp phần cải thiện các điều kiện vi khí hậu

Góp phần đảm bảo chất lượng nước, hạn chế sự lan truyền ô nhiễm

Tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên hợp lý và kéo dài vòng đời sản phẩm du lịch

 Môi trường nhân văn xã hội

Góp phần tăng trưởng kinh tế

Tạo thêm công ăn, việc làm, tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương

Góp phần cải thiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội

Du lịch sinh thái khuyến khích sự trùng tu, tôn tạo các di sản văn hóa vật thể Bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống

Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình giao lưu văn hóa

2 Những mặt hạn chế

 Môi trường tự nhiên

Làm tổn thương các khu vực có tính đa dạng sinh học cao như các khu rừng nhiệt đới, các hệ sinh thái của các môi trường ven biển, đảo và các dòng sông

Làm tăng sức ép lên sức đất vốn đã rất hạn chế

Sự ô nhiễm không khí và tiếng ồn

Cuộc sống và tập quán các loại động vật hoang dã có thể bị ảnh hưởng

Các vấn đề vệ sinh và giải quyết các chất thải rắn

 Môi trường nhân văn và xã hội

Dễ làm tổn thương các giá trị văn hóa truyền thống của nhiều cộng đồng dân

cư

Làm xói mòn văn hóa bản địa

Dễ hủy hoại các di sản văn hóa lịch sử, khảo cổ

Tác động xấu đến môi trường

Gây mâu thuẫn với cộng đồng địa phương

Lan truyền các tiêu cực xã hội, bệnh tật

Mâu thuẫn dễ nảy sinh giữa những người làm du lịch với dân địa phương

IV Những nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái

4 Nguyên tắc hòa nhập

Giáo dục nâng cao hiểu biết của du khách về môi trường tự nhiên Qua đó, tạo

ý thức tham gia vào các nỗ lực bảo tồn

Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái

Bảo vệ phát huy bản sắc văn hóa

Hòa nhập tự nguyện

5 Nguyên tắc gắn kết sự tham gia của cộng đồng địa phương vào hoạt động du lịch sinh thái

Về đạo đức và công bằng xã hội

Tạo thêm việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương ( nâng cao mức sống của cộng đồng địa phương )

Cộng đồng địa phương là nguồn lực chính

Chia sẻ lợi ích từ du lịch

Góp phần thực hiện các chủ trương và chính sách của Nhà nước

6 Nguyên tắc qui mô

Khả năng chứa đựng thường xuyên

Diện tích sử dụng

Tiêu chuẩn không gian

V Những yêu cầu cơ bản với các đối tượng tham gia hoạt động

du lịch sinh thái

7 Sự tham gia của Cộng đồng địa phương

8 Khách du lịch sinh thái

9 Các nhà quản lý ngành và hoạch định chính sách

10 Các nhà quản lý theo lãnh thổ

11 Các nhà đều hành du lịch và các công ty du lịch địa phương

12 Hướng dẫn viên du lịch

CHƯƠNG II TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG

DU LỊCH SINH THÁI TẠI CẦN GIỜ

I Giới thiệu khát quát huyện Cần Giờ

1 Vị trí địa lý

Cần Giờ là một trong 5 huyện ngoại thành của thành phố Hồ Chí Minh, nằm

về hướng Đông Nam, cách trung tâm thành phố khoảng 50 km theo đường chim bay, có hơn 20 km bờ biển chạy dài theo hướng Tây Nam – Đông Bắc, có các cửa sông lớn của các con sông Lòng Tàu, Cái Mép, Soài Rạp, Đồng Tranh… Chiều dài

từ Đông sang Tây là 30 km, từ Bắc xuống Nam là 35 km

2 Điều kiện tự nhiên

Về địa hình – thổ nhưỡng

Về thủy văn

II Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Cần Giờ

4 Tài nguyên thiên nhiên

1.1 Tài nguyên Rừng và hệ động thực vật

1.1.1 Tài nguyên Rừng ngập mặn Cần Giờ

Rừng ngập mặn Cần Giờ với diện tích 37.162,53 ha, chiếm hơn ½ diện tích tự nhiên toàn huyện Tài nguyên thiên nhiên rừng ngập mặn không ngừng tăng lên, tạo

ra môi trường sinh thái trong sạch “Lá phổi xanh”, “Bức tường xanh” của thành phố,

có ý nghĩa quan trọng trong việc điều hòa khí hậu Rừng có chức năng chính là phòng hộ nhưng đồng thời cũng mở ra những triển vọng to lớn về du lịch sinh thái, năm 2000 Rừng ngập măn Cần Giờ đã được UNESCO công nhận là “Khu dự trữ sinh quyển thế giới”

 Vị trí địa lý của Rừng ngập mặn Cần Giờ

 Địa hình thổ nhưỡng

 Khí hậu

 Đặc tính thủy văn

1.1.2 Hệ động thực vật

1.2 Tài nguyên Biển Cần Giờ có bờ biển dài khoảng 20 km, rất đặc trưng, được gọi là biển phù sa

vì thành phần chủ yếu là đất bùn sét Biển Cần Giờ có vị trí chiến lược quan trọng,

là cầu nối khai thác kinh tế biển, phát triển du lịch sinh thái biển đảo và còn là nơi neo đậu tránh gió rất thuận lợi cho các tàu thuyền Ven biển có nhiều cửa sông lớn như sông Lòng Tàu, Soài Rạp, Hà Thanh… Tiềm năng thủy sản mang lại giá trị sản lượng đáng kể, bãi biển Cần Giờ có khả năng nuôi các loại nghuyễn thể như Nghêu, Tôm, Cua mang lại giá trị kinh tế cao, đồng thời góp phần tái tạo, bảo tồn thiên nhiên và sinh vật biển

1.3 Sông ngòi, kênh rạch Diện tích sông ngòi, kênh rạch ở Cần Giờ là 22.161 ha, chiếm 31,49% diện tích toàn huyện

1.4 Tài nguyên khoáng sản Ngoài than bùn, khoáng sản duy nhất của huyện Cần Giờ là cát mặn

1.5 Tài nguyên cảnh quan môi trường Cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái rừng, biển của huyện Cần Giờ tương đối phong phú là cơ sở nền tảng để phát triển các loại hình dịch vụ du lịch mang tầm cỡ vùng và quốc gia

5 Tài nguyên nhân văn

Huyện Cần Giờ có một nền văn hóa lâu đời với tài nguyên nhân văn phong phú và đa dạng Cụ thể, được chia thành 5 nhóm sau:

Di tích Văn hóa khảo cổ

Di tích Giồng Am

Di tích Giồng Phệt

Di tích Giồng Cá Vồ

Di tích văn hóa tôn giáo – tín ngưỡng

Cần Giờ có rất nhiều di tích văn hóa tôn giáo – tín ngưỡng bao gồm: đình thần, chùa, thánh thất, nhà thờ, miếu và lăng ông

Di tích lịch sử Cần Giờ là nơi ghi nhận những sự kiện lịch sử quan trọng như Cuộc thủy chiến của nghĩa quân Tây Sơn chống Nhà Nguyễn ở cửa sông Sài Gòn, đặc biệt là

trận Thất Kỳ Giang năm 1872 Khu Rừng Sác là nơi Đoàn 10 Đặc công thủy Quân giải phóng đã chọn làm căn cứ địa chống Pháp và chống Mỹ

Các làng nghề truyền thống Cần Giờ có 3 lảng nghề truyền thống mang tính chất đặc trưng của một huyện biển đảo thuộc thành phố, đó là Làng rừng tập trung ở Tam Thôn Hiệp và An Thới Đông Làng chài tâp trung ở các bến chài Cần Thạnh, Long Hòa, Thạch An và Lang muối tập trung tại các ấp Tân Điền xã Lý Nhơn

6 Tiềm năng về nguồn nhân lực

Về dân số Dân số toàn huyện Cần Giờ năm 2007 là 69.166 người Mật độ dân số trung bình thấp ( 98,22 người/km2 ), phân bố không đều

Về lao động và việc làm

Tổng số lao động trên toàn huyện năm 2007 là 36.492 người ( chiếm 53,15% dân số ) Trong đó:

Lao động nông nghiệp 2.176 người, chiếm 5,97% dân số

Lao động thủy sản là 13.865 người, chiếm 38,06% dân số

Lao động thương mại – dịch vụ - du lịch là 6.103 người, chiếm 16,75% dân số Lao động khác là 14.275 người

Thu nhập và mức sống Mức thu nhập bình quân đầu người của huyện ngày càng được nâng cao

III Đánh giá hiện trạng du lịch sinh thái tại Cần Giờ

5 Cơ sở hạ tầng – Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du khách

Cơ sở hạ tầng Đường bộ

Giao thông

Nước sạch

Cơ sở lưu trú, ăn uống Hiện tại, trên địa bàn huyện có 49 đơn vị kinh doanh cơ sở lưu trú với tổng số

573 phòng, phân theo địa bàn xã, thị trấn

Cơ sở mua sắm hàng lưu niệm, vui chơi giải trí

Cơ sở hàng hóa, tặng phẩm, vật lưu niệm