Tổ chức không gian kiến trúc trung tâm học tập cộng đồng cho các huyện miền núi tỉnh cao bằng (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI NGUYỄN THỊ KIM HOA TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG CHO CÁC HUYỆN MIỀN NÚI TỈNH CAO BẰNG LU

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ KIM HOA

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG CHO CÁC HUYỆN MIỀN NÚI

TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

Hà Nội 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ KIM HOA KHÓA 2016 - 2018

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG CHO CÁC HUYỆN MIỀN NÚI

TỈNH CAO BẰNG

Chuyên ngành: Kiến trúc

Mã số: 60.58.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS.KTS.NGUYỄN TIẾN THUẬN

Hà Nội 2018

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn tới

Khoa sau đại học - Trường đại học kiến trúc Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành xong luận văn của mình

Tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân thành nhất tới

TS.KTS.Nguyễn Tiến Thuận, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luận văn, cùng toàn thể các thầy cô trong tiểu ban hướng dẫn đã đóng góp những ý kiến quý báu, đưa ra những phương pháp, tìm ra hướng đi, giúp tôi hoàn thành luận văn này

Sau cùng, tôi xin cám ơn Nhà trường, Cơ quan công tác và toàn thể bạn

bè đã giúp đỡ tôi tìm kiếm, thu thập tài liệu trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Nguyễn Thị Kim Hoa

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn

là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Nguyễn Thị Kim Hoa

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục chữ viết tắt

Danh mục bảng biểu

Danh mục hình, sơ đồ, đồ thị

MỞ ĐẦU 1

 Lý do chọn đề tài 1

 Mục đích nghiên cứu 2

 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

 Phương pháp nghiên cứu 2

 Ý nghĩa khoa học của luận văn 3

 Cấu trúc của luận văn 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIẾN TRÚC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG 4

1.1 Một số khái niệm 4

1.1.1 Khái niệm về Cộng đồng (CĐ) [16] 4

1.1.2 Khái niệm về Giáo dục cộng đồng (GDCĐ) 4

1.1.3 Khái niệm về Trung tâm giáo dục cộng đồng (TTGDCĐ) 5

1.2 Trung tâm học tập cộng đồng ( TTHTCĐ )– Một thiết chế giáo dục của cộng đồng 6

1.2.1 Mục đích của TTHTCĐ 6

1.2.2 Vai trò của TTHTCĐ 6

1.2.3 Chức năng của TTHTCĐ 7

1.3 Các xu hướng và đặc điểm thiết kế TTHTCĐ trên thế giới 10

1.3.1 Xu hướng trường học như một TTHTCĐ [1] 11

1.3.2 Xu hướng tổ chức không gian mở [1] 13

1.3.3 Xu hướng kiến trúc xanh – sử dụng vật liệu thân thiện [1] 14

1.4 Thực trạng phát triển và kinh nghiệm áp dụng mô hình TTHTCĐ tại các xã, phường, thị trấn ở Việt Nam 21

1.4.1 Khái quát về thực trạng phát triển TTHTCĐ 21

1.4.2 Thực tiễn thiết kế xây dựng mô hình TTHTCĐ 23

1.5 Thực trạng phát triển và kinh nghiệm áp dụng mô hình TTHTCĐ tại các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng 26

1.6 Các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến đề tài 32

1.7 Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu 37

1.7.1 Cần có mô hình chuẩn cho các TTHTCĐ 37

1.7.2 Cần có các giải pháp về tổ chức không gian kiến trúc thích hợp cho các TTHTCĐ 37

1.7.3 Cần khai thác tốt các đặc trưng địa phương cho TTHTCĐ 38

1.7.4 Tiếp thu các tiến bộ và xu hướng mới trong kiến trúc để áp dụng cho các TTHTCĐ tại các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng 38

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TẠI CÁC HUYỆN MIỀN NÚI TỈNH CAO BẰNG 39

2.1 Một số cơ sở pháp lý 39

2.1.1 Văn bản pháp quy 39

2.1.2 Chương trình phát triển hệ thống TTHTCĐ ở Việt Nam 41

2.2 Các yếu tố phụ thuộc trong việc tổ chức không gian kiến trúc TTHTCĐ tại các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng 42

2.2.1 Đặc điểm địa lý tự nhiên 42

2.2.2 Đặc điểm văn hoá xã hội 45

2.3 Các yêu cầu cơ bản về cơ cấu chức năng của một TTHTCĐ 46

2.3.1.Các thành phần chức năng cơ bản của một TTHTCĐ 46 2.3.2 Sơ đồ mối quan hệ giữa các thành phần chức năng 46

2.4 Các yêu cầu cơ bản trong thiết kế không gian kiến trúc TTHTCĐ 52

2.4.1 Các yêu cầu về Quy hoạch 52 2.4.2 Các yêu cầu về Kiến trúc 54 2.4.3 Các yêu cầu về Kỹ thuật 58

2.5 Bài học kinh nghiệm thực tế và qua các công trình đã xây dựng 60

2.5.1 TTHTCĐ qua tổng kết trong quá trình xây dựng nông thôn mới [19] 60 2.5.2 Hội thảo về ‘thực trạng và giải pháp phát triển TTHTCĐ ở tỉnh Hà Giang’ [19] 63 2.5.3 Công trình Nhà cộng đồng thôn Suối rè, xã Cư Yên, huyện Lương Sơn, Hòa Bình[13] 69 2.5.4.Công trình Nhà cộng đồng xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam[13] 71 2.5.5 Công trình nhà cộng đồng cho dân tộc Dao Đỏ tại thôn Xả Séng, xã

Tả Phìn, Sa Pa, Lào Cai[13] 73

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TẠI CÁC HUYỆN MIỀN NÚI TỈNH CAO BẰNG 76 3.1 Quan điểm của tác giả về tổ chức không gian TTHTCĐ tại các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng 76 3.2 Nguyên tắc thiết kế 77 3.3 Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc TTHTCĐ cho các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng 78

3.3.1 Đề xuất các giải pháp quy hoạch 78 3.3.2 Đề xuất các giải pháp kiến trúc 82

3.3.3 Đề xuất giải pháp vật liệu – kỹ thuật 85

3.4 Thiết kế minh họa - TTHTCĐ tại Huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng 92

3.4.1 Các phân tích cơ bản về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội tại huyện Trùng Khánh Cao Bằng 92

3.4.2 Đề xuất phương án kiến trúc TTHTCĐ 101

KẾT LUẬN 113

1 Kết luận: 113

2 Kiến nghị 113

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

VIẾT TẮT CỤM TỪ VIẾT TẮT

UBND Ủy ban nhân dân

GD-ĐT Giáo dục và Đào tạo

TTGDTX Trung tâm giáo dục thường xuyên

TTĐTTX Trung tâm đào tạo thường xuyên

TTNN-TH Trung tâm ngoại ngữ ,tin học

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Số hiệu bảng, biểu Tên bảng, biểu Trang

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Số hiệu hình Tên hình Trang

đồng với giáo viên

13

Hình 1.17 Trường tiểu học xã Thông Huề-huyện Trùng Khánh [19] 27

Lũng Mần - 3 lớp học, 54 học sinh

28

Hình 2.2 Các thành phần chức năng TTHTCĐ 45

Lũng Mần -3 lớp học, 54 học sinh

47

vùng khó khăn của Cao Bằng [19]

47

tránh ánh nắng trực tiếp,đảm bảo thông gió chiếu

sáng cho phòng [19]

56

Center tại nhà cho các hộ làm du lịch cộng đồng tại bản Nưa, Con Cuông, Nghệ An Ảnh: Vi-Mickey

65

English Center [19]

Quảng tại trường THCS Quảng Ngần (huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang) trong chương trình tập huấn quy trình tổ chức CLB Đọc sách thuộc dự án Tủ sách Tri thức và Ước mơ, tháng 10/2014 Ảnh: CLB

Đọc sách cùng con [19]

66

chào mừng lễ ra mắt Trung tâm giáo dục cộng

đồng [19]

68

băng khánh thành, thăm quan mô hình hoạt động của Trung tâm Giáo dục cộng đồng thành phố Hà

Giang đồng [19]

68

mái lá, hệ kết cấu khung tre, tường đất và đá [13]

70

trong không gian gần gũi [13]

71

giá trị văn hóa, góp phần cải thiện sinh kế cư dân [13]

72

cùng những nguyên vật liệu bản địa quen thuộc [13]

Hình 3.3 Nhà sàn đá của người Tày-Trùng Khánh,Cao Bằng

[19]

87

dân cư là hình ảnh dễ bắt gặp tại các huyện miền Đông của tỉnh Cao Bằng[19]

88

bằng gỗ.Các công đoạn làm nhà đều được làm thủ công[19]

năng lượng

105

1

MỞ ĐẦU

 Lý do chọn đề tài

Trung tâm học tập cộng đồng(TTHTCĐ) được khẳng định tại Điều

46 (thuộc mục 5 - Giáo dục thường xuyên) Luật Giáo dục 2005 “TTHTCĐ là

cơ sở giáo dục thường xuyên, được tổ chức tại xã, phường, thị trấn” như các bậc học khác tuy nhiên trong thực tiễn các cấp học đều có trường học tương ứng nhưng TTHTCĐ chưa được xác định rõ ràng về mô hình và cấu trúc chức năng

Theo Quy chế tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ tại xã, phường, thị trấn do Bộ GD-ĐT ban hành ngày 14/3/2014, TTHTCĐ là cơ sở giáo dục thường xuyên trong hệ thống giáo dục quốc dân do UBND cấp xã quản lý trực tiếp và chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của phòng GD-ĐT Một trong những nhiệm vụ của trung tâm là điều tra nhu cầu học tập của cộng đồng, xây dựng nội dung và hình thức học tập phù hợp với điều kiện

cụ thể của từng nhóm người dân TTHTCĐ là tổ chức giáo dục được đưa đến tận những người dân, đặc biệt là những lao động không có điều kiện tới trường chính quy và những người nghèo, những người trong các nhóm yếu thế rất ít có cơ hội học tập Có thể khẳng định ngay từ đầu rằng, không có các TTHTCĐ (và những thiết chế giáo dục thường xuyên) cắm sâu trên địa bàn xã, phường và thị trấn, bắt rễ vào từng thôn, ấp, bản, làng, … thì không thể nói đến việc thực hiện khẩu hiệu “ai cũng học tập”, và không thể xây dựng thành công xã hội học tập Nguyên tổng Giám đốc UNESCO khu vực,

ông Victor Ordonez, đánh giá như sau: “TTHTCĐ có thể coi là phát minh

quan trọng nhất mà bấy lâu nay thế giới đang tìm kiếm” Chính vì vậy,

UNESCO đang nỗ lực biên soạn nhiều tài liệu tập huấn nhằm giúp cho các nhà lãnh đạo ở địa phương nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của TTHTCĐ, giúp cho họ có năng lực quản lý và điều hành các Trung tâm

2

Ở nước ta trong thời gian qua, mạng lưới TTHTCĐ đã tiếp tục phát triển mạnh và rộng khắp trong cả nước, giúp cho hàng chục triệu lượt người được học tập tại các trung tâm với hàng trăm chuyên đề khác nhau về tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân tại các địa phương và đóng góp vai trò tích cực trong việc xây dựng môi trường học tập từ cơ sở Tuy nhiên, trên thực tế loại hình công trình này chưa đuợc chú trọng và xây dựng một cách hiệu quả do chưa được xác định rõ về mô hình cấu trúc chức năng

Đề tài luận văn “Tổ chức không gian kiến trúc Trung tâm học tập

cộng đồng cho các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng” nhằm nghiên cứu xây

dựng mô hình, cấu trúc chức năng, quy hoạch mạng lưới của TTHTCĐ, từ đó đưa ra các giải pháp thiết kế hợp lý đáp ứng nhu học tập, sinh hoạt của cộng đồng góp phần phát triển văn hóa tinh thần của bà con nhân dân các huyện

miền núi tỉnh Cao Bằng, mà lại thân thiện với môi trường thiên nhiên và sử

dụng năng lượng hiệu quả

 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Trung tâm học tập cộng đồng

- Phạm vi nghiên cứu: Tại các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng

 Phương pháp nghiên cứu

- Tổng hợp số liệu nghiên cứu từ các nguồn:thực tế, các văn bản chủ

3

trương,chính sách, sách báo, internet, …

- Thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp đánh giá

- Thiết kế thực nghiệm minh hoạ

 Ý nghĩa khoa học của luận văn

- Có một cái nhìn toàn cảnh về TTHTCĐ

- Đề xuất một số giải pháp kiến trúc cho hệ thống TTHTCĐ áp dụng

cho các huyện miền núi tỉnh Cao Bằng

- Đánh giá tính khả thi và phạm vi áp dụng của các giải pháp thiết kế TTHTCĐ

 Cấu trúc của luận văn

Cấu trúc luận văn gồm có 3 phần:

A - Mở đầu:(3 trang)

B - Nội dung:( 114 trang)

Chương 1: Tổng quan về kiến trúc trung tâm học tập cộng đồng (34 trang) Chương 2: Cơ sở khoa học để tổ chức không gian kiến trúc Trung tâm

học tập cộng đồng tại các huyện miền núi tỉnh Cao bằng (34 trang)

Chương 3: Đề xuất giải pháp tổ chức không gian kiến trúc Trung tâm

học tập cộng đồng tại các huyện miền núi tỉnh Cao bằng ( 38 trang)

C - Kết Luận: (2 trang)

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

tế xã hội trong tương lai Hơn thế nữa, cơ sở vật chất các Trung tâm học tập cộng đồng hiện nay còn rất thiếu và không đồng bộ, do đó cần

có những nghiên cứu, thí điểm để có thể áp dụng xây dựng hiệu quả các Trung tâm học tập cộng đồng, cũng như đưa ra những nghiên cứu với chiến lược bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu và thích ứng tối đa với điều kiện địa phương

Tổ chức không gian kiến trúc Trung tâm học tập cộng đồng cần những nghiên cứu cụ thể, bám sát những điều kiện của địa phương, tận dụng tối đa sức mạnh của cộng đồng Trong khuôn khổ thời gian hạn hẹp, tác giả muốn thông qua luận văn đề xuất một nghiên cứu để lấy làm gợi ý, đề xuất, hướng tiếp cận mới :

- Đề xuất giải pháp quy hoạch tổng thể

- Đề xuất các giải pháp kiến trúc

- Đề xuất giải pháp vật liệu – kỹ thuật, các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, tái sử dụng nước mưa nhằm đưa ra một mô hình Trung tâm học tập cộng đồng bền vững

2 Kiến nghị

a Với quản lý nhà nước:

Cần có sự quan tâm hơn với hệ thống giáo dục cộng đồng, điểm trường Đáp ứng đủ nhu cầu học tập, sinh hoạt của cộng đồng

Nên có chính sách ưu đãi về thuế, vốn…trong việc xây dựng các công trình phục vụ giáo dục và cộng đồng để thu hút các tổ chức, doanh nghiệp, cá

114

nhân cùng tham gia đầu tư xây dựng

Đưa ra những yêu cầu hướng dẫn về việc áp dụng thiết kế theo sinh khí hậu và xu hướng kiến trúc xanh theo từng địa phương riêng Ngân sách đầu tư cho cộng đồng cần phải được chú trọng hơn nữa Tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên phục vụ hoạt động các Trung tâm

b Đối với tư vấn thiết kế xây dựng:

Cần lựa chọn phương án thiết kế xây dựng phù hợp với đặc điểm địa hình và điều kiện tự nhiên khí hậu của vùng núi tỉnh Cao Bằng

Áp dụng các giải pháp thiết kế sinh khí hậu trong xây dựng vào nghiên cứu thiết kế Trung tâm học tập cộng đồng cụ thể

Nghiên cứu phong tục tập quán, bản sắc địa phương thật kỹ, lấy làm cơ

sở phát huy áp dụng vào trong thiết kế xây dựng

Tận dụng tối đa nguyên vật liệu và nhân công địa phương trong công trình xây dựng

Nghiên cứu thiết kế công trình theo hướng kiến trúc xanh – sử dụng vật liệu thân thiện

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trần Thanh Bình (2014), Nhiệm vụ xây dựng tiêu chuẩn (TCVN 2013)

“Nghiên cứu đề xuất mô hình trường học xanh tại Việt Nam và các căn

cứ cho việc xây dựng bộ tiêu chuẩn Quốc gia về trường học xanh”, Viện

NCTK Trường học

2 Trần Thanh Bình, Trương Huyền Chi Tổng hợp về xu hướng thiết kế

trường học cho tương lai ở Anh và Hoa Kỳ Kỷ yếu Hội thảo khoa học

“Kiến trúc trường học và hội nhập” Viện NCTK Trường học 2012

3 Phạm Tất Dong (2012), Xây dựng mô hình xã hội học tập ở Việt Nam,

NXB Dân trí, Hà Nội

4 Thái Xuân Đào (2004), Tư tưởng Hồ Chí Minh về XHHT, Tạp chí Giáo

dục, số 87

5 Lê Thị Phương Hồng (2015), Phát triển TTHTCĐ vùng Đồng bằng sông

hồng trong những năm đầu xây dựng xã hội học tập ở Việt Nam, Thư

viện Quốc Gia

6 Phạm Đức Nguyên (2012), Kiến trúc sinh khí hậu, Nhà xuất bản Xây

Dựng Hà Nội

7 Phạm Đức Nguyên (Chủ biên), Các giải pháp kiến trúc khí hậu Việt Nam,

NXB Khoa học và Kỹ thuật 2006

8 Trần Trung Phương (1993), Cộng đồng hóa giáo dục và giáo dục hóa

cộng đồng, Thông tin khoa học giáo dục, số 36

9 Võ Tấn Quang (1993), Giáo dục cộng đồng – suy nghĩ từ quan điểm xã

hội hóa, Thông tin khoa học giáo dục, số 36

10 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định số 09/2008/QĐ-BGDĐT ngày 24

tháng 3 năm 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng tại các xã, phường, thị trấn