Giảng dạy aria cho giọng nữ cao hệ cao đẳng thanh nhạc, trường đại học hạ long (tt)

Giống như các trường âm nhạc chuyên nghiệp trong toàn quốc, trong chương trình giảng dạy hệ Cao đẳng chuyên ngành Thanh nhạc tại Trường Đại học Hạ long cũng bao gồm các bài luyện thanh,

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Ra đời ở Châu Âu vào khoảng cuối thế kỷ XVI – đầu thế kỷ XVII, opera là

sự sáng tạo của các nhạc sĩ người Ý Nói đến opera là nói đến thanh nhạc, thanh nhạc là thành tố có tính chất quyết định và là linh hồn của opera Kỹ thuật thanh nhạc nâng tầm vóc của opera đồng thời cũng là một trong những yếu tố góp phần tạo nên vẻ đẹp hoàn chỉnh cho giai điệu trong opera Do vậy, khi sáng tác opera các nhạc sĩ thường chú tâm đến thanh nhạc và hợp xướng, đặc biệt là aria - hình thức thanh nhạc chứa đựng trong nó những kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện, tinh xảo

Giống như các trường âm nhạc chuyên nghiệp trong toàn quốc, trong chương trình giảng dạy hệ Cao đẳng chuyên ngành Thanh nhạc tại Trường Đại học Hạ long cũng bao gồm các bài luyện thanh, romance, aria, ca khúc Việt Nam, dân ca Tuy nhiên, do khả năng ca hát không đồng đều nên số sinh viên hát tốt các tác phẩm aria là không nhiều trong khi aria là yêu cầu quan trọng với SV chuyên ngành Thanh nhạc Để hát được thể loại này đòi hỏi người học thanh nhạc phải có được các yếu tố như: giọng hát đẹp, kỹ thuật thanh nhạc, kiến thức âm nhạc, cảm nhận âm nhạc, kỹ năng thể hiện Tập hát aria có tác dụng rèn luyện các kỹ thuật thanh nhạc khác nhau như: legato, non legato, staccato, diminuendo, crecsendo vì thế, hát tốt aria sẽ giúp cho người học thanh nhạc có thể hát tốt các thể loại khác nhau một cách thuận lợi hơn

Qua quá trình giảng dạy tại trường tôi nhận thấy, việc dạy học aria cho SV

hệ CĐ chuyên ngành Thanh nhạc, đặc biệt là giọng nữ cao còn bộc lộ một

số hạn chế như chưa có giáo trình giảng dạy biên soạn riêng cho hệ CĐ Thanh nhạc của trường; phương pháp giảng dạy của các giảng viên chưa

có sự thống nhất; số lượng aria dành cho giọng nữ cao còn ít, chưa đa dạng về thể loại và phong cách; SV chỉ quan tâm đến tập luyện kỹ thuật trong aria mà không tìm hiểu sâu về nội dung opera, dẫn đến việc chưa thể hiện được tính cách nhân vật trong các aria, hiệu quả đào tạo chưa được như mong muốn

Mặt khác, với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - văn hóa – xã hội của Quảng Ninh, ngành du lịch Quảng Ninh ngày càng khởi sắc, là tiềm lực và mũi nhọn phát triển kinh tế, văn hóa của tỉnh Khách du lịch trong và ngoài nước không chỉ chú ý đến nền nghệ thuật truyền thống Việt Nam mà còn

có nhu cầu thưởng thức các loại hình âm nhạc chuyên nghiệp như âm nhạc thính phòng, ca khúc thính phòng và các aria kinh điển của Việt Nam

và thế giới Việc nâng cao chất lượng đào tạo âm nhạc nói chung và ca sĩ nói riêng tại Quảng Ninh là một nhu cầu và việc làm cấp thiết

Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Giảng dạy aria cho giọng nữ cao hệ Cao đẳng Thanh nhạc, Trường Đại học Hạ Long” nhằm  góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy chuyên ngành

Thanh nhạc tại địa phương nơi tôi hiện đang công tác

2 Lịch sử đề tài

Đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp ở Việt Nam chính thức bắt đầu từ năm

1956, với sự ra đời của Trường Âm nhạc Việt Nam Đã có nhiều nghiên cứu, luận án, luận văn và khóa luận về giảng dạy Thanh nhạc trong đó đề cập đến lĩnh vực giảng dạy aria tại Việt Nam như:

- PGS.NSND Nguyễn Trung Kiên Nghệ thuật opera, Viện âm nhạc, năm

2001 Trong cuốn sách này, các tác giả đã nghiên cứu về opera thế giới khá chi tiết theo từng thể loại và giới thiệu các tác giả nổi tiếng ở các thời

kỳ tiêu biểu

- Lê Thị Minh Xuân Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp trong giai đoạn mới, luận án tiến sĩ Luận án đã hệ

thống kỹ thuật thanh nhạc của trường phái Bel canto, xây dựng một số dạng giáo trình thanh nhạc bao gồm các tác phẩm ở thể loại opera và thính phòng

- Nguyễn Thị Tố Mai Opera trong sự phát triển của nền âm nhạc Việt Nam,

luận án Tiến sĩ, năm 2011.Trong đề tài này, tác giả đã tìm hiểu về lược sử opera Châu Âu, đề cập đến hình thức, phân tích đặc điểm âm nhạc của một số aria và cá tác giả trên thế giới qua đó phân tích của một số aria trong các opera Việt Nam

- Trịnh Thị Kim Oanh Nghiên cứu đặc điểm một số giọng nữ cao tại Việt Nam, luận văn thạc sĩ năm 2012 Luận văn đã đi sâu vào tìm hiểu đặc

điểm giọng nữ cao tại Việt Nam, khảo sát tình hình dạy học giọng nữ cao tại một số trường nghệ thuật trong toàn quốc Đưa ra một số giải pháp giảng dạy cho giọng nữ cao tại Trường Cao đẳng VHNT & DL Hạ Long, ứng dụng vào một số ca khúc Việt Nam tiêu biểu

- Nguyễn Thị Thu Hằng Một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo thanh nhạc tại Trường Cao đẳng VHNT&DL Hạ Long, Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp trường Đề tài đánh giá về những mặt tồn tại trong giảng dạy thanh nhạc tại Trường Cao đẳng VHNT&DL Hạ Long

Những công trình nghiên cứu, luận văn và tuyển tập nói trên đã và đang là những tư liệu quý báu cho việc đào tạo thanh nhạc Tuy nhiên cho đến nay chưa có đề tài nào đề cập đến giảng dạy aria tại Trường ĐHHL

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Sinh viên cao đẳng thanh nhạc, các lĩnh vực liên quan đến giảng dạy và học tập các aria của một số nhạc sĩ Ý, Đức (Chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy, kỹ thuật thanh nhạc…)

- Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở việc giảng dạy và học tập thanh nhạc (tập trung vào dạy và học aria của một số nhạc sĩ Ý, Đức) cho SV hệ CĐ Thanh nhạc tại Khoa Nghệ thuật, Trường ĐHHL

4 Mục tiêu nghiên cứu

- Tóm lược khái quát về giọng nữ cao, những kỹ thuật thanh nhạc cơ bản

của aria trong opera, vị trí của aria trong opera

- Khảo sát, đánh giá thực trạng dạy học aria tại Trường ĐHHL.

- Đề xuất một số giải pháp (phương pháp giảng dạy aria cho giọng nữ cao

hệ CĐ Thanh nhạc, điều chỉnh nội dung giáo trình…) nhằm  nâng cao chất lượng chất lượng giảng dạy thanh nhạc cho giọng nữ cao hệ CĐ Thanh nhạc, Khoa Nghệ thuật, Trường ĐHHL

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: sưu tầm tài liệu, phân tích và tổng

hợp

- Phương pháp thực nghiệm:  Thực nghiệm sư phạm.

6 Những đóng góp của luận văn

- Về mặt lí luận: Nêu được vị trí, vai trò và những nét đặc thù của aria

trong dạy học thanh nhạc cho giọng nữ cao Khẳng định tầm quan trọng

của aria đối với bộ môn thanh nhạc.

- Về mặt thực tiễn: Nếu kết quả nghiên cứu được thông qua, các giải pháp

được đề xuất sẽ góp phần bổ sung kiến thức về phương pháp giảng dạy aria cho giọng nữ cao hệ CĐ Thanh nhạc, góp phần trong việc nâng cao chất lượng đào tạo thanh nhạc tại Trường ĐHHL Ngoài ra luận văn còn

có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giảng viên và sinh viên trong quá trình dạy và học hát aria

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn được chia làm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực trạng giảng dạy

Chương 2: Một số giải pháp nâng cao chất lượng  giảng dạy

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY

1.1. Cơ sở lý luận

1.1.1 Vị trí, vai trò của aria trong đào tạo thanh nhạc

1.1.1.1 Vị trí của aria trong opera

Opera là một loại hình nghệ thuật tổng hợp Các hình thức thanh nhạc trong opera khá phổ biến và đa dạng Trong đó, aria là hình thức thanh nhạc đặc trưng, nổi trội nhất

   Aria thường xuất hiện vào những tình huống kịch tính, khắc họa tính cách nhân vật Đây là cơ hội để người ca sĩ thể hiện giọng hát cũng như phô diễn các kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện của bản thân Vì vậy, aria luôn có một vị trí vô cùng quan trọng trong phát triển của nghệ thuật opera

ở mọi thời đại

1.1.1.2 Vai trò của aria trong đào tạo thanh nhạc

Qua một số aria tiêu biểu: aria Nữ hoàng đêm tối “Der holle rache” trong

vở “Cây sáo thần” của nhạc sĩ người Áo W.A.Mozart (1756-1791), aria

“Caro nome” của nhân vật Gilda( soprano lyric), con gái của ông hề già Rigoletto, trích opera Rigoletto của nhạc sĩ người Ý G.Verdi (1813-1901)

đều là những tác phẩm rất khó, đòi hỏi người ca sĩ phải có giọng hát và kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện mới có thể hát thành công Điều này cho thấy aria có vai trò to lớn trong việc rèn luyện và phát triển các kỹ thuật thanh nhạc một cách toàn diện nhằm phát huy tối đa chất lượng giọng hát cũng như kiến thức âm nhạc trong đào tạo thanh nhạc

1.1.2 Giọng nữ cao

1.1.2.1 Khái quát về giọng nữ cao

Giọng nữ cao có khả năng thực hiện được nhiều loại kỹ thuật hát; được phân chia thành những loại giọng cơ bản sau:

- Nữ cao siêu kịch tính (Wagerian Soprano)

- Nữ cao kịch tính (Dramtic Soprano)

- Giọng nữ cao trữ tình (Lirico Spinto Soprano)

- Giọng nữ cao màu sắc (Coloratura Soprano

1.1.2.2 Khái quát  về giọng nữ cao Việt Nam

1.1.2.3 Giọng nữ cao  của trường Đại học Hạ Long

- Giảng viên

- Sinh viên

1.1.3 Kỹ thuật thanh nhạc trong aria

1.1.3.1 Kỹ thuật hơi thở

Trong cuốn Phương pháp sư phạm thanh nhạc, GS.NSND Trung Kiên đã

nêu ra các kiểu thở điển hình trong thanh nhạc: Thở ngực, thở ngực kết hợp với bụng, thở ngực dưới và bụng, thở bụng

Kiểu thở ngực dưới và bụng là kiểu thở được sử dụng phổ biến trong hát nhạc kịch và thính phòng Với kiểu thở này cho phép người hát xử lý được những câu hát có trường độ dài, chinh phục được những nốt cao mà vẫn đảm bảo được về chất lượng âm thanh, nhất là trong các aria đòi hỏi cao

về kỹ thuật thanh nhạc

1.1.3.2 Một số kỹ thuật hát

- Hát liền giọng (Cantilena)

- Hát nảy tiếng (Stacato)

- Kỹ thuật hát lướt nhanh (passage)

- Hát sắc thái to, nhỏ

1.1.3.3 Lối hát nói (Recitative)

Thuật ngữ Recitative trong tiếng Ý có nghĩa là đọc để nghe (nói với khán, thính giả) Phần lời được nói theo cách hát trên nền của giai điệu, tiết tấu trong một khuôn khổ với số ô nhịp nhất định Chức năng cơ bản của Recitative là truyền đạt nội dung, âm điệu của lời nói khi được tham gia vào tình huống kịch Những Recitative thường xuất hiện trước khi bắt đầu các aria, duo, trio

1.1.3.4 Thể hiện tính cách nhân vật trong aria

Để thể hiện thành công một tác phẩm aria trong các vở opera, ngoài các kiến thức về âm nhạc và các kỹ thuật thanh nhạc nhất định cần trang bị thì người hát cần phải nắm rõ các yếu tố quan trọng khác như: Hiểu được nội dung tác phẩm, nắm được nội dung và bối cảnh của các aria qua đó thể hiện được tính cách nhân vật trong các aria

1.2 Thực trạng giảng dạy aria cho giọng nữ cao hệ Cao đẳng thanh nhạc tại Trường Đại học Hạ Long

1.2.1 Vài nét về Khoa Nghệ thuật – Trường Đại học Hạ Long

1.2.1.1 Khoa Nghệ thuật

Khoa Nghệ thuật được hợp thành bởi sáu tổ bộ môn nghệ thuật: tổ Nhạc

cụ Hiện đại, tổ Nhạc cụ Truyền thống, tổ Lý luận, tổ Múa, tổ Thanh nhạc,

tổ Hội họa Đào tạo hệ CĐ các ngành Sư phạm Âm nhạc, Sư phạm Hội họa,  Thanh nhạc; Hệ TC ngành năng khiếu nhạc cụ dân tộc và hiện đại, Thanh nhạc, Múa, Mỹ thuật và Hội họa Chức năng và nhiệm vụ của Khoa

là thu hút tài năng nghệ thuật, định hướng giá trị nghệ thuật cho thế hệ trẻ

và đào tạo nghề, phát triển tiềm năng sáng tạo nghệ thuật cho giới trẻ trong tỉnh

1.2.1.2. Tổ Thanh nhạc

Tổ thanh nhạc trực thuộc khoa Nghệ thuật, gồm năm giảng viên chuyên ngành Thanh nhạc Trong đó, một giảng viên trình độ thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp giảng dạy chuyên ngành âm nhạc (Thanh nhạc), số còn lại đều đang theo học trình độ cao học tại HVÂNQGVN

1.2.2. Chương trình, giáo trình

1.2.2.1 Chương trình giáo dục Đại học và chương trình chi tiết

*Chương trình giáo dục Đại học

        Về cơ bản chương trình đào tạo đã thể hiện rõ mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình đào tạo ngành Thanh nhạc bậc CĐ chính quy Nội dung chi tiết của các học phần đã quy định rõ các số lượng đơn vị học trình mà

SV cần tích lũy, đáp ứng đủ mỗi kỳ cho mỗi năm học Tuy nhiên, qua tỉ lệ của các khối kiến thức trên ta thấy khối kiến thức giáo dục Đại cương chiếm tỉ lệ tương đối cao trong khi kiến thức chuyên ngành lại chiếm tỉ lệ thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu đào tạo chuyên sâu đối với chuyên ngành Thanh nhạc

*Chương trình chi tiết

Nội dung chương trình học được phân bổ theo từng năm học Với thời lượng học là 30 tiết/kỳ đối với mỗi SV đủ cho người học có thể tiếp thu được kiến thức cơ bản nhất của môn học Số lượng bài tập trong mỗi năm học tương đối đầy đủ, đáp ứng cho SV tập luyện ở các thể loại và phong cách âm nhạc khác nhau.Tuy nhiên, ca khúc Việt Nam chiếm phần lớn chương trình học Trong phần tác phẩm nước ngoài, romance được đưa vào tập luyện ngay từ năm đầu tiên còn aria chủ yếu tập trung vào năm thứ hai, thứ ba Aria là thể loại không bắt buộc trong chương trình thi học

kỳ năm thứ hai nên tùy thuộc vào khả năng của SV để GV cho SV tập hát thể loại này

1.2.2.2 Giáo trình, tài liệu dạy học

* Giáo trình

Hiện nay, Trường ĐHHL chưa có giáo trình chi tiết cho bộ môn Thanh nhạc bậc CĐ Tổ Thanh nhạc hiện vẫn đang sử dụng một số giáo trình Thanh nhạc hệ Trung học 4 năm của GS.NSND Nguyễn Trung Kiên (2002), giáo trình chuyên ngành Thanh nhạc bậc Đại học (năm thứ nhất và hai) của GS.NSND Nguyễn Trung Kiên (2011) Trong quá trình đào tạo hệ Cao đẳng Thanh nhạc, những tác phẩm khó (phần aria, romance, trường

ca Việt Nam) được các GV lược bớt, đồng thời bổ sung thêm một số ca khúc viết về Quảng Ninh để phù hợp với đặc thù đào tạo của trường địa phương

Về thể loại aria, qua thống kê cho thấy số lượng aria (chủ yếu là của các nhạc sĩ Ý, Đức) được lựa chọn để giảng dạy trong các năm còn ít, thiếu thể loại bài aria ở các phong cách âm nhạc khác nhau nên GV không có nhiều lựa chọn để giao bài cho SV Các bài aria trong chương trình chủ yếu phù hợp với giọng nữ cao trữ tình nhiều hơn Chưa có nhiều bài aria phù hợp với các loại giọng nữ cao màu sắc, kịch tính

* Tài liệu giảng dạy

Tài liệu học chủ yếu là các giáo trình và sách tuyển tập tác phẩm của GS NSND Trung Kiên biên soạn cho HVÂNQGVN Một số GV chuyên ngành cũng quan tâm tới việc mở rộng tư liệu tham khảo trong giảng dạy như sưu tầm các bản nhạc, băng đĩa nhạc thông qua Internet

1.2.3 Thực trạng dạy học aria cho giọng nữ cao tại Trường Đại học

Hạ Long

1.2.3.1 Phương pháp giảng dạy của giảng viên

Trong quá trình giảng dạy bộ môn thanh nhạc, các giảng viên thường  áp dụng các phương pháp: Phương pháp thuyết trình’ phương pháp thị phạm; phương pháp thuyết trình kết hợp thị phạm

Tuy nhiên, việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp giảng dạy sao cho hiệu quả, phù hợp với từng đối tượng SV còn phụ thuộc vào kinh nghiệm

và sự linh hoạt của GV

Trong quá trình giảng dạy còn bộc lộ những hạn chế về các vấn đề sau:

- Vấn đề về kỹ thuật thanh nhạc

+ Hơi thở:

+ Các kỹ thuật hát:

- Vấn đề về tìm hiểu tác giả, tác phẩm, thể hiện tính cách nhân vật

- Vấn đề về chất lượng đệm đàn

1.2.3.2. Khả năng hát aria của sinh viên

Khả năng hát aria của SV giọng nữ cao hệ CĐ Thanh nhạc Trường ĐHHL không đồng đều, có thể chia thành các nhóm như: Nhóm SV có chất giọng

và khả năng tiếp thu tốt; nhóm SV có chất giọng tốt nhưng lại lười học và ỉ lại, không chịu khó luyện tập; nhóm SV có giọng hát hạn chế

1.2.3.3 Khả năng phát âm tiếng nước ngoài của giảng viên và học sinh

Bản thân đội ngũ giảng viên cũng chưa được đào tạo một cách bài bản về cách phát âm tiếng nước ngoài, phần lớn chỉ học theo cách phiên âm sang tiếng Việt, không chính xác về ngữ âm và giọng điệu( intonation) Do đó, trong quá trình hướng dẫn phát âm bài hát nước ngoài cho SV còn chưa được thống nhất về cách phát âm Ngoài ra, thực tế cho thấy sinh viên cũng chưa có ý thức trong việc tìm hiểu và rèn luyện về cách phát âm tiếng nước ngoài Chính những lý do đó đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo thanh nhạc tại Trường ĐHHL

1.2.3.4. Phương pháp kiểm tra, đánh giá

Phương pháp kiểm tra, đánh giá được thực hiện vào cuối mỗi học kỳ Tiêu chí đánh giá chia đều điểm cho mỗi dạng bài tập (vocalices: 3 điểm; tác phẩm Việt Nam: 3 điểm; tác phẩm nước ngoài: 3 điểm; phong cách biểu diễn: 1 điểm) chưa đánh giá được đúng về khả năng hát aria của SV

Có SV điểm cao nhưng chưa hát tốt thể loại này.Có SV điểm thấp nhưng không có nghĩa là không có khả năng hát aria Điều này làm cho những

SV có khả năng hát tốt aria mất đi hứng thú đối với dạng bài tập này

1.2.3.5. Đánh giá chung

        Bên cạnh những ưu điểm và thành công đã đạt được, trong giảng dạy aria tại Khoa Nghệ thuật, Trường ĐHHL vẫn còn tồn tại một số bất cập và hạn chế như sau:

- Phương pháp giảng dạy của đội ngũ GV chưa thống nhất Đặc biệt, việc phối hợp giữa các phương pháp giảng dạy của GV chưa được linh hoạt, hợp lý

- Số lượng bài aria cho các loại giọng nữ cao chưa phong phú, đa dạng gây khó khăn cho GV trong việc chọn bài cho SV

- Vấn đề xử lý các kỹ thuật thanh nhạc trong aria chưa tốt ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo

- Khả năng phát âm tiếng Ý, Đức của GV, SV còn nhiều hạn chế.

 - Trong quá trình dạy aria, một số GV quá quan tâm đến giảng dạy kỹ thuật thanh nhạc trong aria mà ít chú ý đến phần tìm hiểu nội dung tác phẩm, thể hiện tính cách nhân vật

          - Chất lượng tuyển sinh đầu vào chưa đồng đều Mặt khác, sinh viên còn thụ động trong học tập, một số sinh viên còn thiếu bản lĩnh sân khấu

do ít được biểu diễn, cọ sát với thực tiễn; chưa có GV đệm đàn để sinh viên được hát aria với đúng phần đệm của tác giả dẫn đến chất lượng giảng dạy aria chưa thực sự đạt hiệu quả

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, chúng tôi đã khái quát về vị trí, vai trò của aria trong đào tạo thanh nhạc, giới thiệu một số kỹ thuật thanh nhạc trong aria Khái quát

về giọng nữ cao Việt Nam và giọng nữ cao của Trường ĐHHL Chúng tôi phân tích về thực trạng giảng dạy aria tại Khoa Nghệ thuật, Trường ĐHHL

và đưa ra những nhận định như sau:

Về chương trình chi tiết được xây dựng khá đầy đủ, cung cấp được những kiến thức thanh nhạc cho SV hệ CĐ Thanh nhạc Tuy nhiên, aria được đưa vào giảng dạy bắt đầu từ năm thứ 2 nên thời lượng giảng dạy cho thể loại này chưa được nhiều

Về giáo trình, tài liệu dạy học, hiện tại tổ thanh nhạc vẫn đang sử dụng các nguồn tài liệu của HVÂNQGVN và các nguồn tài liệu do giảng viên tự sưu tầm nên vẫn còn nhiều khó khăn, chưa có sự thống trong việc chọn bài cho SV

Về phương pháp giảng dạy, GV chưa có sự phối hợp linh hoạt giữa các phương pháp giảng dạy Trong giảng dạy aria, đôi khi còn quá chú trọng vào giảng dạy kỹ thuật  mà bỏ qua các yếu tố về tác giả, tác phẩm khiến

SV chưa thể hiện được trọn vẹn tác phẩm Bên cạnh đó còn là vấn đề khó khăn về chất lượng đệm đàn, khả năng phát âm tiếng Ý, Đức của GV cũng gây ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng giảng dạy aria tại Trường ĐHHL

Về khả năng hát aria của SV hệ CĐ Thanh nhạc, Khoa Nghệ thuật, Trường ĐHHL chưa có sự đồng đều