Để không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu khoa Nghệ Thuật trường Đại Học Hạ Long, thì việc đi sâu vào tìm hiểu và giảng dạy các bài tập k
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Khoa nghệ thuật trường Đại học Hạ Long là nơi ươm mầm cho biết bao thế hệ nghệ sỹ, nhạc sỹ, ca sỹ đã và đang học tập, làm việc hết mình để cống hiến cho nước nhà nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói riêng
Để không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành đàn Nguyệt
hệ trung cấp năng khiếu khoa Nghệ Thuật trường Đại Học Hạ Long, thì việc đi sâu vào tìm hiểu và giảng dạy các bài tập kỹ thuật trong chương trình đào tạo đã trở nên cấp thiết Bởi, kỹ thuật là nền tảng, là cái gốc của việc chuyển tải và thể hiện các tác phẩm âm nhạc nói chung
Chính vì lý do trên, chúng tôi đã chọn đề tài “Nâng cao chất lượng giảng dạy các bài tập kỹ thuật cho học sinh Đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu 6 năm tại khoa Nghệ Thuật trường Đại Học Hạ Long’’ làm đối
tượng nghiên cứu cho luận văn chuyên ngành phương pháp giảng dạy âm nhạc của mình
2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài
Trong quá trình sưu tầm tài liệu liên quan đến việc giảng dạy đàn Nguyệt, chúng tôi đã được tiếp cận với các công trình ở các dạng khác nhau như: sách giáo khoa, bài báo khoa học, băng đĩa nhạc, luận văn Ngoài các giáo trình giảng dạy đàn Nguyệt trên có liên quan đến các bài tập kỹ thuật, một số công trình nghiên cứu về giảng dạy đàn Nguyệt với một số phong cách nhạc cổ truyền
Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập trực tiếp đến việc giảng dạy các bài tập kỹ thuật cho học sinh đàn Nguyệt nói chung, học sinh hệ trung cấp năng khiếu khoa Nghệ thuật trường Đại Học Hạ Long
nói riêng Chính vì thế, đề tài “Nâng cao chất lượng giảng dạy các bài tập kỹ thuật cho học sinh đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu 6 năm tại khoa Nghệ Thuật trường Đại Học Hạ Long ’’ sẽ không bị trùng lặp
với các công trình đã được công bố
3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: gồm chương trình và giáo trình giảng dạy bài tập kỹ thuật; đặc điểm học sinh; phương pháp giảng dạy và các giải pháp
Trang 2- Phạm vi nghiên cứu: gồm những vấn đề liên quan đến việc giảng dạy và học tập các bài tập kỹ thuật cho học sinh
4 Mục tiêu nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đưa ra những giải pháp cụ thể về giảng dạy các bài tập kỹ thuật trên đàn Nguyệt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo học sinh hệ trung cấp năng khiếu 6 năm tại khoa Nghệ thuật trường Đại học Hạ Long
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình viết luận văn, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp lý thuyết;Phương pháp thực nghiệm: Phương pháp phi thực nghiệm
6 Đóng góp của luận văn
Nếu đề tài nghiên cứu của luận văn thành công, chúng tôi hi vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo bộ môn đàn Nguyệt tại khoa Nghệ thuật trường Đại Học Hạ Long Cũng từ những kết quả đó, chúng tôi sẽ cùng với tổ bộ môn biên soạn, bổ sung các bài tập kỹ thuật vào giáo trình đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu một cách có hệ thống, có tính khoa học nhằm từng bước hoàn chỉnh chương trình, giáo trình cho học sinh hệ trung cấp năng khiếu chuyên ngành đàn Nguyệt tại khoa Nghệ Thuật trường Đại Học Hạ Long
7 Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo
và khuyến nghị, nội dung của luận văn dự kiến gồm hai chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực trạng giảng dạy các dạng bài tập kỹ thuật cho đàn Nguyệt.
Chương 2: Một số giải pháp
Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY
Trang 31.1 Cơ sở lý luận
1.1.1.Đàn Nguyệt và một số kĩ thuật cơ bản
*Vài nét về cây đàn Nguyệt.
Đàn Nguyệt còn được gọi là đàn song vận (đàn 2 dây), Nguyệt cầm (cây đàn hình mặt trăng), đàn Kìm (tên gọi từ miền trung trở vào) - là một trong những nhạc cụ đặc sắc đã gắn bó với lịch sử dân tộc từ khá sớm
Cho tới nay, đàn Nguyệt vẫn giữ một vị trí rất quan trọng trong sinh hoạt âm nhạc của người Việt và là nhạc cụ chủ yếu dành cho nam giới
*Một số kỹ thuật cơ bản của đàn Nguyệt
- Một số kỹ thuật tay phải Ngón phi; Ngón vê; Ngón gõ; Ngón bịt (còn gọi
là đánh ngắt tiếng).
- Kỹ thuật tay trái
Ðàn Nguyệt có tám thế bấm, các ngón được ký hiệu như sau : ngón trỏ (số 1), ngón giữa (số 2), ngón áp út (số 3) và ngón út (số 4); trong mỗi thế bấm có thể dùng 3 ngón tay (1, 2, 3) để bấm và cả ngón số 4 nữa Mỗi nốt có thể bấm bằng một ngón
Ngoài việc tạo ra các âm thanh khác nhau, tay trái đàn Nguyệt có các kỹ thuật (ngón) sau: ngón rung, ngón nhấn, ngón luyến, nhấn luyến, ngón láy (láy rền và láy giật) Ngoài ra là ngón vuốt, ngón bật dây, âm bồi
và đánh chồng âm (hợp âm) được bổ sung sau này trong các tác phẩm mới
1.1.2 Vai trò của các bài tập kĩ thuật trong giảng dạy đàn Nguyệt.
Bài tập kỹ thuật chính là nền tảng, là chìa khoá để các em từng bước chinh phục cây đàn của mình thông qua việc thể hiện những tác phẩm mới, những bài nhạc phong cách và dơn giản nhất là các em có thể tự vỡ bài… Chính vì vậy, việc giảng dạy các bài tập kỹ thuật cho các em chuyên ngành đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu nhạc cụ 6 năm cũng không ngoại lệ
*Vai trò của bài tập trong việc di chuyển thế tay.
Trang 4Đàn Nguyệt là nhạc cụ có cấu tạo hàng dây mắc trên cần đàn Việc tạo
âm thanh là do tay trái bấm lên các hàng phím gắn trên cần đàn với sự chuyển động lên xuống của các thế tay
Bài tập kỹ thuật liên quan đến thế tay giúp cho việc di chuyển ở tay trái được thuận lợi, linh hoạt thể hiện đúng tốc độ những nét giai điệu chuyển động lên xuống trong các tác phẩm
*Vai trò của bài tập kỹ thuật trong việc thể hiện nhạc phong cách.
Với đàn Nguyệt, trong chương trình giảng dạy có 3 phong cách chính được chú trọng là Chèo, Ca nhạc thính phòng Huế và nhạc Tài tử - Cải lương, ngoài ra là các bài dân ca soạn cho đàn Nguyệt thể hiện
Để chơi ra các phong cách của từng loại nhạc, buộc người chơi đàn phải thể hiện đúng các kỹ thuật liên quan đến ngón đàn như: Rung, nhấn, láy v.v… Vì thế, việc học các bài tập KT hỗ trợ liên quan đến phong cách là vô cùng cần thiết giúp việc thể hiện các phong cách nhạc cổ được dễ dàng hơn
*Vai trò của bài tập kỹ thuật trong việc thể hiện các tác phẩm mới.
Trong các tác phẩm mới, ngoài việc sử dụng các kỹ thuật rung, nhấn, luyến láy có trong nhạc phong cách, do yêu cầu thể hiện nội dung, các nhạc sĩ đã tạo ra một số kỹ thuật mới như: kỹ thuật chơi quãng, kỹ thuật
vê vuốt v.v
Việc lựa chọn bài tập kỹ thuật hỗ trợ phù hợp sẽ góp phần giải quyết những vướng mắc về kỹ thuật trong bài
Rèn luyện các bài tập kỹ thuật trước hết giúp cho người học khắc phục những hạn chế về thế tay và sự linh hoạt của các ngón đàn, hoàn thiện dần các kỹ năng diễn tấu như: cải thiện tốc độ chơi các bản nhạc nhanh cũng như khả năng thị tấu tốt; luyện trí nhớ về cung, quãng tạo được sự nhạy bén khi chơi đàn, góp phần xử lí các tác phẩm hay các bài nhạc phong cách được tốt hơn
1.2 Thực trạng giảng dạy các bài tập kỹ thuật cho học sinh đàn Nguyệt, hệ trung cấp tại khoa Nghệ thuật, Trường Đại học Hạ Long
1.2.1 Khái quát về khoa Nghệ thuật và quy mô đào tạo
Trang 5Khoa Nghệ thuật, Trường Đại học Hạ Long được thành lập từ tháng 10 năm 2014 trên cơ sở sát nhập các khoa: Khoa Nhạc cụ truyền thống và hiện đại, khoa Thanh nhạc và Sư phạm âm nhạc, khoa Hội họa và Sư phạm Mĩ thuật, tổ Múa của trường Cao đẳng VHNT và DL Hạ Long Nói cách khác, tất cả các khoa liên quan đến VHNT của trường Cao đẳng VHNT và DL Hạ Long, khi sát nhập vào Trường Đại học Hạ Long chỉ còn
là một khoa và gọi chung là khoa Nghệ thuật
Hiện nay, khoa có 40 cán bộ, giảng viên và được chia thành các tổ chuyên môn: Tổ Thanh nhạc, tổ Hội họa, tổ Lí luận âm nhạc, tổ Múa, tổ Nhạc cụ truyền thống, tổ Nhạc cụ hiện đại Khoa Nghệ thuật đang có khoảng 300 sinh viên các hệ cao đẳng và trung cấp năng khiếu
Tổ Nhạc cụ truyền thống hiện có 6 giảng viên, trong đó có 2 giảng viên có trình độ thạc sĩ, 4 giảng viên có trình độ cử nhân Các giảng viên đều được đào tạo từ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam với thời gian học khá dài từ 6 – 10 năm Bộ môn đàn Nguyệt chỉ có duy nhất một giảng viên phụ trách
Năm học 2017 – 2018, hiện tổ nhạc cụ truyền thống đang đào tạo hơn 50 học sinh thuộc các năm khác nhau (năm 1, năm 2, năm 3, năm 4, năm 5
và năm cuối)
1.2.2 Nội dung chương trình đào tạo và giáo trình giảng dạy môn đàn Nguyệt
*Nội dung chương trình đào tạo
Hiện nay chương trình đào tạo cho hệ trung cấp năng khiếu nhạc cụ 6 năm của khoa Nghệ Thuật trường Đại học Hạ Long được dựa trên khung chương trình đào tạo 6 năm bậc trung học bao gồm các chuyên ngành : Bầu, Sáo, Nhị, Nguyệt, Tỳ bà, Tranh, Tam thập lục…
- Mục tiêu đào tạo : Cung cấp diễn viên biểu diễn ngành nhạc cụ truyền
thống cho các đơn vị hoạt động âm nhạc, các cơ sở đào tạo âm nhạc tại các địa phương trên phạm vi toàn quốc Có đủ khả năng tiếp tục học ở bậc Đại học ngành nhạc cụ truyền thống Có trình độ Văn hóa Trung học phổ thông
*Giáo trình giảng dạy hiện đang được sử dụng:
Trang 6Tuy chưa có giáo trình chính thức cho môn đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu 6 năm tại Đại học Hạ Long, song những năm qua chúng tôi cũng đã
cố gắng tham khảo các tài liệu giảng dạy tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học
viện Âm nhạc Quốc gia VN) để biên soạn thành Tập bài giảng gồm gần
200 bài, trong đó có bài tập kĩ thuật, tác phẩm (chuyển soạn và tác phẩm mới) và nhạc phong cách để các giảng viên có sự thống nhất và thuận lợi hơn cho quá trình dạy học
Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tế dạy học, giáo trình đã bộc lộ những điểm còn bất cập trong việc lựa chọn bài Vì thế, khi dạy học ngoài tập bài giảng trên, chúng tôi vẫn tiếp tục sử dụng các tài liệu giảng dạy của Học viện Âm nhạc Quốc gia VN để bổ sung thêm những bài bản mới
1.2.3 Đội ngũ giáo viên và học sinh.
* Đội ngũ giáo viên.
Giáo viên giảng dạy bộ môn đàn Nguyệt trước đây có 2 người đều tốt nghiệp cử nhân âm nhạc hệ chính quy chuyên ngành đàn Nguyệt tại Học viện ÂNQG VN, nhưng hiện nay chỉ còn một người tham gia giảng dạy và đang theo học cao học tại HV ÂNQG VN Với trình độ, kinh nghiệm và tuổi đời tuy không còn quá trẻ, nhưng do không được đào tạo về nghiệp vụ sư phạm, chưa được tiếp cận với phương pháp dạy học tích cực nên trong quá trình giảng dạy, GV không tránh khỏi những hạn chế trong phương pháp truyền đạt
* Về học sinh :
Các em đều là học sinh phổ thông lứa tuổi từ 10 – 15 tuổi Vì thế, hầu hết tất cả các buổi trong tuần, các em phải tham gia học tập văn hóa tại các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Hạ Long, chỉ có thứ 7, chủ nhật
và các buổi tối các em mới có thể tham gia học âm nhạc
Trong số những học sinh theo học đàn Nguyệt hiện nay thì có 5 em nhà ở Hạ Long, 4 em khác nhà ở các huyện, thị, thành phố khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Những em ở xa được nhà trường bố trí ở trong kí túc xá Học sinh vừa học văn hóa vừa học nhạc Có những em nhà xa rất tha thiết với việc học âm nhạc nhưng vẫn phải học văn hóa ở quê nhà rồi cuối tuần mới lên trường học nhạc được Điều này đã khiến các em gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức, thậm chí nản trí và có thể bỏ
dở giữa chừng
Trang 7Chất lượng học sinh của khoa không đồng đều, có những em năng khiếu khá tốt, nhưng cũng có những em nhạc cảm rất kém, điều này cũng gây nhiều khó khăn cho giáo viên
1.2.4.Về phương pháp giảng dạy và kết quả học tập
*Phương pháp giảng dạy.
Hình thức tổ chức lớp học các chuyên ngành biểu diễn nói chung
và biểu diễn nhạc cụ nói riêng tại khoa Nghệ thuật, Trường Đại học Hạ Long là giảng dạy một thầy một trò Thời gian lên lớp là 2 tiết / tuần được
bố trí học trong một buổi là 90 phút
Phương pháp giảng dạy được các GV sử dụng là phương pháp truyền khẩu, truyền ngón và hướng dẫn thực hành trên bản kí âm Ngoài ra, các phương pháp dạy học chung như: phương pháp thuyết trình, kiểm tra đánh giá cũng được các giảng viên vận dụng ở mức độ nhất định trong quá trình dạy học
Trên cơ sở của các phương pháp này, tuỳ thuộc vào kinh nghiệm và năng lực của từng GV chuyên ngành sẽ được vận dụng vào từng giờ học cụ thể cũng như từng học sinh
Ngoài ra, trong suốt thời gian qua, tổ nhạc cụ truyền thống chưa tổ chức được bất cứ buổi hội thảo nào để trao đổi về phương pháp giảng dạy nhạc cụ truyền thống nói chung và đàn Nguyệt nói riêng nên GV cũng không có nhiều cơ hội để tiếp cận với phương pháp dạy học tích cực
* Đánh giá kết quả học tập.
Về việc đánh giá kết quả đào tạo, chúng tôi cũng tham khảo một số bảng điểm cuối kỳ được phòng đào tạo và các giáo viên cung cấp, đó là đánh giá theo bậc nhận thức của học sinh Kết quả cho thấy, chất lượng đào tạo chưa cao Tìm hiểu nguyên nhân cho thấy, khi trình bày các tác phẩm (cả nhạc phong cách lẫn tác phẩm mới) trong chương trình thi, các
em còn mắc khá nhiều lỗi kỹ thuật, từ những lỗi kỹ thuật cơ bản như: tư thế ngồi, cách cầm móng đàn … đến những lỗi liên quan đến chạy ngón, rung nhấn, luyến láy v.v khiến cho việc bài thi không trọn vẹn Hệ quả của kết quả này là do các em ít được học các bài tập kỹ thuật Phần do các em không thích học nên GV chiều theo sở thích của HS; phần do các
em lười học nên chỉ tập trung vào học các bài trong chương trình thi; một phần nữa như đã đề cập là từ học kỳ 2 năm thứ ba trong chương trình học
Trang 8của các em không có nội dung học về bài tập kỹ thuật Đó là chưa kể đến phương pháp giảng dạy của GV
Tiểu kết chương 1
Qua thực trạng giảng dạy đàn Nguyệt hệ trung cấp năng khiếu nhạc cụ tại khoa Nghệ thuật trường ĐHHL tôi nhận thấy bên cạnh những mặt
đã đạt được nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế như sau:
Về chương trình: Việc dạy đàn Nguyệt ở khoa Nghệ thuật chưa chú trọng đưa các dạng bài tập phù hợp vào chương trình dạy học, đặc biệt bắt đầu từ học kỳ 2 của năm thứ 3 hoàn toàn thiếu vắng phần học các bài tập kỹ thuật, vì thế khi học sinh học các bài tác phẩm và nhạc phong cách đã gặp không ít khó khăn
Về giáo trình: Hiện nay đang giảng dạy theo Tập bài giảng do giáo viên bộ
môn tự biên soạn đáp ứng cho nhu cầu dạy học tạm thời, được lựa chọn lọc từ cuốn bài tập kỹ thuật của Học viện ANQG nhưng chưa đạt chuẩn trong việc lựa chọn bài và sắp xếp khoa học Do chưa có giáo trình chính thức nên việc giảng dạy của GV đã gặp không ít khó khăn
Về phương pháp giảng dạy : vẫn còn đi theo lối mòn, dạy theo kiểu truyền khẩu là chính, chưa chú trọng đến việc dạy thị tấu cho HS cũng như chưa quan tâm nhiều đến việc phân tích, giải thích cho HS những kiến thức lien quan đến yêu cầu của bài học khiến việc học của HS mang tính thụ động, phụ thuộc nhiều vào GV
Khoa Nghệ thuật chưa tổ chức được các buổi tọa đàm về phương pháp giảng dạy nhạc cụ nói chung và cách giảng dạy các dạng bài tập kỹ thuật nói riêng nên GV không có cơ hội tiếp cận với phương pháp dạy học mới
Vấn đề tuyển sinh: hiện nay ngày càng ít học sinh tham gia tuyển sinh nên khoa và nhà trường rất ít cơ hội để lựa chọn về chất lượng Yêu cầu về chất lượng tuyển sinh hạ thấp dần để có được học sinh, do đó mặt bằng chung về chất lượng không cao Số em có năng khiếu thật sự và thích học rất ít
Về ý thức và khả năng học tập của học sinh: đa phần các em chưa ý thức được việc học của mình, chưa tự giác rèn luyện, thường ỷ lại dựa dẫm
Trang 9vào giáo viên Bên cạnh những em có năng khiếu tốt, chăm chỉ luyện tập thì vẫn còn một số em ham chơi không chịu học, tập tành bài vở
Về tạo sân chơi, hướng dẫn thực hành biểu diễn: vấn đề này chưa được chú trọng để tạo cho học sinh một nơi để tham gia giao lưu, học hỏi, thực hành biểu diễn, giúp cho các em mỗi khi biểu diễn luôn tự tin không còn bị tâm lý rụt rè, trong nghệ thuật, thực hành biểu diễn Đây thực sự là vấn đề cần được quan tâm nhiều nhất
Qua những vấn đề còn hạn chế cho chúng ta thấy được việc đào tạo nghệ thuật là vấn đề khó khăn, nhất là những em ở độ tuổi trung cấp năng khiếu lại càng khó khăn hơn khi phải sống xa gia đình, thiếu sự quản
lý của cha mẹ Để nâng cao chất lượng đào tạo nói chung và các bài tập
kỹ thuật cho đàn Nguyệt nói riêng cần đồng thời bổ sung, chỉnh sửa và đổi mới ở các lĩnh vực khác nhau Điều này sẽ được chúng tôi tiếp tục giải quyết ở chương 2
Chương 2
MỘT SỐ GIẢI PHÁP
2.1 Điều chỉnh và bổ sung các dạng bài tập kỹ thuật.
2.1.1.Tiêu chí lựa chọn bài
*Việc điều chỉnh và sắp xếp lại theo tiêu chí từ bài dễ đến bài khó và phù hợp với yêu cầu của từng năm như:
-Với các bài tập kỹ thuật chạy ngón, thế tay được sắp xếp kết hợp với các dạng tiết tấu tang dần độ phức tạp
-Với các bài tập kỹ thuật liên quan đến phong cách được lựa chọn gắn với yêu cầu của từng năm như: phong cách của các bài dân ca, ca khúc chuyển soạn; kỹ thuật trong các tiểu phẩm, tác phẩm hay những bài nhạc phong cách có trong chương trình giảng dạy
*Các bài tập lựa chọn bổ sung vào chương trình cũng theo tiêu chí: -Tập bài giảng thiếu các dạng bài tập hỗ trợ
-Phù hợp với trình độ và yêu cầu của từng năm
Trang 10-Ưu tiên các dạng bài tập kết hợp các thế tay, các bài tập hỗ trợ cho việc học nhạc phong cách (tác phẩm mới và nhạc cổ)
2.1.2 Điều chỉnh, bổ sung các dạng bài tập kỹ thuật.
Căn cứ vào tiêu chí lựa chọn bài như trên và yêu cầu của việc bắt buộc tiếp tục phải học các dạng bài tập kỹ thuật cho đến hết năm thứ 5, chúng tôi đã điều chỉnh và bổ sung cho từng năm (từ năm thứ 1 cho đến năm thứ 5) như sau:
Năm thứ I
Năm thứ II
Năm thứ III
Năm thứ IV
Năm thứ V
Năm thứ VI là năm tốt nghiệp nên chúng tôi chủ trương không đưa vào chương trình các bài tập kỹ thuật, để các em ôn luyện chương trình tốt nghiệp Việc bổ sung khá nhiều bài tập với các dạng kỹ thuật khác nhau vào từng học kỳ, từng năm học sẽ giúp cho GV có nhiều điều kiện lựa chọn bài phù hợp với trình độ và sự khuyết thiếu về kỹ thuật của mỗi học sinh
2.2 Điều chỉnh phương pháp giảng dạy.
Như đã trình bày ở mục 1.2.4 phương pháp dạy học hiện tại chủ yếu là truyền ngón, thị phạm làm mẫu, học sinh bắt chước theo; phương pháp thuyết trình ít được khai thác khiến cho quá trình học tập của học sinh luôn bị động, phụ thuộc vào GV Vì thế, việc điều chỉnh phương pháp dạy học ở chương này cho tất cả các nội dung từ bài tập cơ bản đến bài tập phong cách là: GV phải tích cực phát huy phương pháp thuyết trình và kết hợp một cách hợp lý giữa thuyết trình với thị phạm mẫu, giữa thuyết trình với thực hành luyện tập
2.2.1.Phương pháp giảng dạy các dạng bài tập kỹ thuật cơ bản.
2.2.1.1 Giảng dạy các bài tập kỹ thuật tay phải.