Quản lý sử dụng đất và không gian, kiến trúc, cảnh quan theo quy hoạch khu di tích lịch sử phủ trịnh (xã vĩnh hùng, huyện vĩnh lộc, tỉnh thanh hóa) (tt)

TRẦN TIẾN SANG QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH XÃ VĨNH HÙNG, HUYỆN VĨNH LỘC, TỈNH THANH HÓA LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN

TRẦN TIẾN SANG

QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC,

CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH (XÃ VĨNH HÙNG, HUYỆN VĨNH LỘC, TỈNH THANH HÓA)

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TR ÌNH

HÀ NỘI - 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

TRẦN TIẾN SANG

KHÓA: 2016-2018

QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC,

CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH (XÃ VĨNH HÙNG, HUYỆN VĨNH LỘC, TỈNH THANH HÓA)

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ V À CÔNG TR ÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS.HÀN TẤT NGẠN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN:

GS.TS.NGUYỄN TỐ LĂNG

HÀ NỘI – 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập chương trình thạc sỹ, chuyên ngành Quản

lý Đô thị và Công trình, khóa học 2016- 2018 tại Trường Đại học Kiến trúc

Hà Nội Học viên đã được các thầy cô giáo truyền đạt cho những kiến thức và

phương pháp luận nghiên cứu khoa học quý báu.Đây chính là nền tảng kiến

thức giúp các học viên tự tin, vững vàng hơn trong công tác và trong lĩnh vực

nghiên cứu sau khi tốt nghiệp Từ trong tâm khảm của mình, học viên xin bày

tỏ lòng tri ân tới toàn thể quý thầy cô trong Nhà trường Đặc biệt xin được gửi

lời cảm ơn chân thành nhất và lòng biết ơn tới PGS TS Hàn Tất Ngạn, là

người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, giúp cho

học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp thạc sĩ

Xin chân thành cảm ơn các Phòng, Khoa trong Nhà trường, cảm ơn

phòng quản lý Sở xây dựng Thanh Hóa, phòng Di sản Sở Văn hóa, Thể Thao

và Du lịch tỉnh Thanh Hóa, UBND xã Vĩnh Hùng, đã giúp đỡ học viên hoàn

thành luận văn này

Hà Nội, Ngày … tháng … năm 2018

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Tiến Sang

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trong Luận văn: “Quản lý sử dụng đất

và không gian, kiến trúc, cảnh quan theoQuy hoạch khu di tích lịch sử Phủ Trịnh(xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa)” do chính tôi nghiên cứu, thực hiện, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của PGS TS Hàn Tất Ngạn

Mọi tham khảo dùng trong luận văn đều được trích dẫn tác giả, tên công trình và thời gian công bố

Những sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo, hay gian trá, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Tiến Sang

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ MINH HỌA

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài: 1

* Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

* Phương pháp nghiên cứu 3

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH TỔNG THỂ BẢO TỒN, TU BỔ, TÔN TẠO KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH 5

1.1 Tổng quan về di tích 5

1.1.1 Vị trí, điều kiện tự nhiên 5

1.1.2 Lịch sử hình thành 9

1.1.3 Các giá trị lịch sử - văn hóa của di tích 10

1.1.4 Hiện trạng đất đai và kiển trúc cảnh quan trong khu vực quy hoạch tổng thể 13

1.2 Thực trạng công tác quản lý và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan một số khu di

tích,văn hóa lịch sử trên địa bàn Tỉnh Thanh Hóa 19

1.2.1 Thực trạng công tác quản lý sử dụng đất 20

1.2.2 Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 21

1.2.3 Thực trạng sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý 23

1.3 Thực trạng công tác quản lý và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa Phủ Trịnh 24

1.3.1 Bộ máy quản lý nhà nước 25

1.3.2 Thực trạng công tác quản lý sử dụng đất .26

1.3.3 Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 27

1.3.4 Thực trạng sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý 30

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH TỔNG THỂ BẢO TỒN, TU BỔ, TÔN TẠO KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH 32

2.1 Các cơ sở pháp lý 32

2.1.1 Cơ sở pháp lý của Việt Nam (Quản lý - Bảo tồn - Quy hoạch xây dưng) .32

2.1.2 Các hiến chương, văn kiện quốc tế về quản lý bảo tồn di tích lịch sử văn hóa trên thế giới 34

2.1.3 Nội dung Hồ sơ Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo khu di tích lịch sử Phủ Trịnh tỷ lệ 1/500, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa phê duyệt tại Quyết định số 3463/QĐ-UBND ngày 17/10/2014 35

2.2 Các cơ sở lý luận 43

2.2.1 Quản lý nhà nước về đất đai .43

2.2.2 Công cụ quản lý nhà nước về đất đai .44

2.2.3 Vai trò của quản lý trong việc bảo tồn di tích lịch sử văn hóa 47

2.2.4 Các cơ sở quản lý quy hoạch bảo tồn di tích lịch sử văn hóa 48

2.2.5 Các lý thuyết về quản lý bảo tồn di tích lịch sử văn hóa 51

2.3 Các yếu tố tác động đến việc quản lý quy hoạch bảo tồn di tích lịch sử văn hóa 53

2.3.1 Phạm vi quy hoạch bảo tồn di tích 53

2.3.2 Tình hình dân cư và môi trường đầu tư 54

2.3.3 Hệ thống vùng di tích văn hóa lịch sử trong tỉnh 56

2.4 Bài học kinh nghiệm về việc quản lý quy hoạch bảo tồn di tích lịch sử ở Việt Nam và trên thế giới 57

2.4.1 Ở Việt Nam 57

2.4.2 Trên thế giới 60

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH TỔNG THỂ BẢO TỒN, TU BỔ, TÔN TẠO KHU DI TÍCH LỊCH SỬ PHỦ TRỊNH 62

3.1 Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc 62

3.1.1 Quan điểm 62

3.1.2 Mục tiêu 63

3.1.3 Nguyên tắc 63

3.2 Đề xuất giải pháp quản lý sử dụng đất theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo Khu di tích lịch sử Phủ Trịnh 64

3.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo 66

3.3.1 Giải pháp về cơ chế chính sách và năng lực quản lý nhà nước đối với khu

di tích lịch sử Phủ Trịnh .66

3.3.2 Giải pháp về kỹ thuật phân vùng quản lý 70

3.3.3 Quản lý công trình kiến trúc (phục hồi, tu bổ công trình di tích, tôn tạo công trình dịch vụ, hỗ trợ phát huy giá trị di tích) 72

3.3.4 Quản lý sân đường và các thiết bị tiện ích trên mặt đất 74

3.3.5 Quản lý mặt nước, cây xanh 77

3.4 Giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo với sự tham gia của cộng đồng 78

3.4.1 Với sự tham gia của dòng họ Trịnh 78

3.4.2 Với sự tham gia của người dân địa phương 79

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 84

Kết luận 84

Kiến nghị 85 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ MINH HỌA

Hình 1.5 Không gian bên trong Phủ Trịnh

Hình1.6 Khuôn viên Phủ Trịnh và nhà 2 tầng phía trước

Hình 1.7 Cổng Phủ hiện đại bê tông cốt thép

Hình1.8 Tường rào theo phong cách hiện đại

Hình 1.9 Nhà quản lý và vệ sinh có kiến trúc – vật liệu phi truyền

thống, dân dã

Hình 1.10 Phủ Trịnh - tấm bia đá

Hình 1.11 Cổng - hàng rào

Hình 1.12 Công trình đang xuống cấp

Hình 1.13 Bộ vì kiểu đơn giản

Hình 1.14 Nhà khách

Hình 1.15 Công trình phụ

Hình 1.16 Sân đường lát gạch bát 20x20cm

Hình 1.17 Sân đường lát gạch chỉ

Hình 1.18 Hệ thống dây điện trong phủ Trịnh

Hình 1.19 Cây tùng tháp 2 bên lối vào không phù hợp với cảnh quan

truyền thống Việt

Hình 1.20 Cây đa phát triển tốt

Hình 1.21 Sơ đồ phân cấp quản lý và các hoạt động xây dựng cải tạo

Hình 1.22 Kể cả khi hạ giải, triển khai thi công tu bổ Phủ vẫn còn

nhà dân chưa di dời

Hình 1.23 Các cuộc họp giữa chính quyền, sở ban ngành, địa

phương và dòng họ Trịnh thường xuyên được thực hiện để

xử lý các vướng mắt trong quá trình triển khai QH

Hình 2.1 Sơ đồ ý tưởng QHTT Phủ Trịnh

Hình 2.2 Sơ đồ phân vùng, bảo tồn, tôn tạo Phủ Trịnh

Hình 2.3 Bản đồ tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan phủ Trịnh

Hình 2.4 Phối cảnh tổng thể không gian kiến trúc cảnh quan phủ

Trịnh

Hình 3.1 Sơ đồ phân vùng quản lý

về thương nghiệp, thủ công nghiệp, văn hóa xã hội

Phủ Trịnh, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc trước đây là nơi làm việc, tiếp khách và nơi ở của chúa Trịnh; Trong phần lớn thời gian song hành cùng Hành điện Vạn Lại (khoảng 47 năm), một bên là nơi làm việc của Vua, một bên là nơi làm việc của Chúa, Phủ Trịnh đã đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong lịch sử Trung hưng nhà Lê và xây dựng đất nước Theo gia phả để lại thì đây còn là nơi ở, nơi thờ phụng tổ tiên của gia đình Chúa

Tuy nhiên, hiện nay chỉ là nơi thờ cúng nhà Chúa của con cháu trong dòng họ và nhân dân trong vùng Đó chỉ là một phần của nhiều giá trị công năng trong lịch sử; Chưa bao quát được công lao, vị thế, vai trò của chúa Trịnh đối với đất nước ta trong thời Lê - Trịnh (thời kỳ Lê Trung Hưng).Phần lớn diện tích đất Phủ xưa hiện là đất thổ cư của xã Vĩnh Hùng

Chính vì thế, Hồ sơ Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo khu di tích lịch sử Phủ Trịnh tỷ lệ 1/500, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa phê duyệt tại Quyết định số 3463/QĐ-UBND ngày 17/10/2014; Dự án đầu tư bảo tồn, tu bổ, tôn tạo khu Phủ từ, trưng bày, quản lý, dịch vụ và cảnh quan di tích lịch sử Phủ Trịnh đã

được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa phê duyệt tại Quyết định số UBND ngày 29/10/2015

4363/QĐ-Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện Quy hoạch và Dự án đầu

tư xuất hiện một số vướng mắc thuộc về lĩnh vực quản lý đã và đang làm cho tiến độ, nội dung thực hiện chậm và không thực hiện được Chủ yếu như sau:

- Phức tạp, kéo dài trong khâu quản lý công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư Số liệu ban đầu theo thống kê quy hoạch khoảng 88 hộ, nhưng đến khi triển khai các hộ tách, chuyển lên tới 133 hộ

- Đất di tích ban đầu chỉ có 0,3ha; Sau quy hoạch lên đến 3,84ha (gấp 12,65 lần) dẫn đến quản lý đất đai thiếu đồng bộ

- Quản lý tu bổ, tôn tạo di tích quy hoạch rất phức tạp; Một mặt tính chất công trình không đồng bộ, trong một dự án vừa là hạ tầng, vừa là di tích cấp quốc gia vừa là công trình dịch vụ; vừa là cảnh quan; Mặt khác, văn bản pháp

lý thiếu đồng bộ, không rõ ràng dẫn đến chống chéo, thực hiện kéo dài, làm mất cơ hội kêu gọi đầu tư

- Hình thức kiến trúc, mỹ thuật trang trí mang tính đặc thù (thời Lê - Trịnh) lại bị ứng xử như công trình dân dụng dẫn đến loạn trong quản lý

Do vậy việc nghiên cứu đề tài “Quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo khu di tích lịch

sử Phủ Trịnh - xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa” là hết sức cấp bách và cần thiết

* Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

a) Mục đích

Quản lý một cách có hiệu quả công tác quản lý sử dụng đất và tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan khu di tích lịch sử Phủ Trịnh vừa phù hợp với quy hoạch được duyệt lại đáp ứng được nhu cầu thực tiễn dịa phương

b) Nhiệm vụ

- Đánh giá thực trạng quản lý đất đai và tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch di tích trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và khu di tích lịch sử Phủ Trịnh, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc

- Hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất một số giải pháp quản lý quy hoạch khu di tích lịch sử Phủ Trịnh, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa

- Đề xuất các giải pháp quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu tu bổ, tôn tạo khu di tích lịch sử Phủ Trịnh

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:Công tác quản lý sử dụng đất và không gian

kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu tu bổ, tôn tạoKhu di tích lịch sử Phủ Trịnh

- Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi theo ranh giới quy hoạch tổng thể được

duyệt; diện tích nghiên cứu 3,84 ha

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập; kế thừa tài liệu, kết quả đã nghiên cứu;

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin;

- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống;

- Phương pháp đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Góp phần hoàn thiện quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử nói chung và đề xuất đổi mới cơ chế, chính sách quản lý nhằm

* Cấu trúc luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của Luận văn gồm ba chương:

- Chương 1: Thực trạng về quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu tu bổ, tôn tạoKhu di tích lịch

sử Phủ Trịnh

- Chương 2: Cơ sở khoa họcquản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theoquy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạoKhu di tích lịch sử Phủ Trịnh

- Chương 3: Đề xuất một số giải pháp quản lý sử dụng đất và không gian kiến trúc cảnh quan theoquy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ, tôn tạo Khu di tích lịch sử Phủ Trịnh

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ Kết luận

Quản lý di tích lịch sử mang tính tổng hợp từ nhiều ngành khác nhau, cho nên mỗi di tích lịch sử dù lởn nhỏ đều có tất cả các hoạt động quản lý trên mọi lĩnh vực.Thực tế, luận văn cũng chỉ tiếp cận ở một khía cạnh nhỏ cùa công tác quản lý xây dựng di tích lịch sử, một lĩnh vực của quản lý di tích lịch sử Khu di tích lịch sử Phủ Trịnh, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, là một di tích lịch sử có giá trị cao về kiến trúc cảnh quan, hình thức kiến trúc đa dạng, đã và đang chứa đựng một hệ thống giá trị di sản lịch

sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng cho một thời kỳ của dân tộc Trên thực tế, công tác quản lý sử dụng đất, kiến trúc cành quan không chỉ trong khu di tích Phủ Trịnh mà đa cố các khu di tích lịch sử văn hóa đều còn gặp ít nhiều bất cập, từ công tác quy hoạch chung - quy hoạch chi tiết chưa song hành, còn mang tỉnh chung chung cho tới hiệu quả triển khai quy hoạch thấp, các hoạt động quản lý rời rạc và không được quy định rõ ràng đã và đang gây khó khăn cho quá trình phát triển gìn giữ cũng như bảo tồn Xây dựng một khu di tích lịch sử văn hóa khang trang trên cơ sở những giải pháp quản lý hiệu quả

Sản phẩm luận văn đã chỉ rõ, để quản lý kiến trúc cành quan khu di tích lịch sử Phủ Trịnh đạt đượchiệu quả cả cần có một chính quyền quản lý tổng hợp, đồng bộ, cỏ năng lực mạnh mẽ về nhiều khía cạnh, có định hướng đúng