Ảnh hưởng trách nhiệm xã hội và sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp - Nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp phía Nam.

Ảnh hưởng trách nhiệm xã hội và sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp - Nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp phía Nam.

TR NG AI HOC L C H NG

Lể THANH TI P

LU N ÁN TI N S QU N TR KINH DOANH

ng Nai, n m 2018

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n án ti n s kinh t v i tên đ tƠi ắ nh h ng trách nhi m xã

h i vƠ s g n bó nhơn viên đ n k t qu ho t đ ng doanh nghi p: Nghiên c u tr ng h p các doanh nghi p phía Nam’’; lƠ công trình nghiên c u riêng c a tôi v i s h ng d n

c a c hai giáo viên h ng d n lƠ TS Ngô Quang Huân và NGND TS H u TƠi Các s li u, k t qu nêu trong lu n án lƠ trung th c vƠ ch a t ng đ c ai công b trong b t k công trình nƠo khác

ng Nai, ngày 02 tháng 8 n m 2018

Lê Thanh Ti p

L I C M N

Trong quá trình h c t p t i Tr ng ai Hoc L c H ng vƠ nghiên c u đ tƠi, bên

c nh s n l c vƠ c g ng h c h i c a b n thơn còn có s đóng góp r t l n t phía NhƠ

tr ng trong v n đ truy n đ t ki n th c, t o đi u ki n thu n l i trong môi tr ng h c t p

c ng nh trong nghiên c u Vì v y, tôi xin g i l i c m n chơn thƠnh vƠ sơu s c nh t đ n:

T t c các Th y, Cô lƠ nh ng Phó giáo s ; Ti n s có thƠnh tích đóng góp r t l n trong công tác giáo d c vƠ đƠo t o đư tham gia gi ng d y truy n đ t ki n th c m t cách

t t nh t trong su t th i gian tôi h c t p Tr ng ai Hoc L c H ng

Xin c m n Tr ng ai Hoc L c H ng, đ c bi t lƠ Th y Cô cùng t t c các cán b

c a Khoa đƠo t o Sau đ i h c đư t o đi u ki n thu n l i v th i gian, trang thi t b h c t p cùng môi tr ng h c t p r t t t

Xin c m n Lưnh đ o các Doanh nghi p đư t o đi u ki n v th i gian c ng nh

đi u ki n lƠm vi c đ cho tôi c p nh t thông tin, s li u, kh o sát vƠ vi t bƠi trong th i gian lƠm lu n án

c bi t, chơn thƠnh đ ng c m n TS Ngô Quang Huơn vƠ NGND TS H u Tài đư t n tình h ng d n tôi hoƠn thƠnh lu n án nƠy

Cu i cùng, tôi mu n g i l i c m n sơu s c đ n t t c b n bè, ng i thơn, gia đình nh ng ng i luôn k p th i đ ng viên vƠ giúp đ tôi th i gian h c t p, nghiên c u

Xin chơn thƠnh c m n!

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

M C L C iii

DANH M C T VI T T T vii

DANH M C B NG ix

DANH M C HỊNH xi

TịM T T 1

CH NG 1: T NG QUAN NGHIÊN C U 3

1.1 LỦ do ch n đ tƠi lu n án 3

1.2 Cơu h i nghiên c u 6

1.3 M c tiêu nghiên c u 8

1.4 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u 8

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 8

1.5.1 Ph ng pháp đ nh tính 8

1.5.2 Ph ng pháp đ nh l ng 9

1.6 ụ ngh a khoa h c vƠ th c ti n c a lu n án 9

1.7 K t c u c a đ tƠi 10

Tóm t t ch ng 1 10

CH NG 2 11

C S Lụ THUY T VÀ MỌ HỊNH NGHIÊN C U 11

2.1 T ng quan v trách nhi m xư h i c a doanh nghi p 11

2.1.1 Khái ni m trách nhi m xư h i 11

2.1.2 L i ích c a vi c th c hi n CSR c a doanh nghi p 15

2.1.3 Các cách ti p c n trách nhi m xư h i 17

2.1.4 Các quan đi m lỦ thuy t v trách nhi m xư h i 20

2.2 S g n bó c a nhơn viên 31

2.2.1 Khái ni m s g n bó c a nhơn viên 31

2.2.2 Vai trò c a s g n bó trong t ch c 33

2.2.3 S ti n tri n trong nghiên c u s g n bó c a nhơn viên 34

2.2.4 o l ng s g n bó t ch c 35

2.2.5 M i quan h c a trách nhi m xư h i v i g n bó t ch c 37

2.3 Nh n d ng t ch c vƠ k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 39

2.3.1 Khái ni m nh n d ng t ch c 39

2.3.2 Khái ni m k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 40

2.4 T ng quan các nghiên c u đư l c kh o 41

2.4.1 T ng quan các nghiên c u n c ngoƠi 41

2.4.2 T ng quan các nghiên c u trong n c 46

2.4.3 ánh giá chung các nghiên c u tr c 47

2.5 Gi thuy t nghiên c u và mô hình 51

2.5.1 Gi thuy t nghiên c u: 51

2.5.2 Mô hình nghiên c u đ xu t 57

Tóm t t ch ng 2 58

CH NG 3: THI T K NGHIÊN C U 59

3.1 Quy trình nghiên c u 59

3.2 Thi t k nghiên c u 61

3.2.1 Thi t k nghiên c u đ nh tính 61

3.2.2 Nghiên c u đ nh l ng 62

3.3 K t qu nghiên c u đ nh tính vƠ thang đo nghiên c u 66

Tóm t t ch ng 3 71

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 72

4.1 Mô t m u nghiên c u 72

4.2 Ki m đ nh Cronbach’s Alpha 73

4.2.1 Thang đo trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan 74

4.2.3 Thang đo CSR đ i v i nhân viên 75

4.2.4 Thang đo CSR đ i v i khách hƠng 76

4.2.5 Thang đo s g n bó vì tình c m 76

4.2.6 Thang đo s g n bó đ duy trì 77

4.2.7 Thang đo s g n bó vì đ o đ c 77

4.2.8 Thang đo nh n d ng t ch c 78

4.2.9 Thang đo k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 78

4.3 Phơn tích nhơn t khám phá EFA 79

4.3.1 K t qu phơn tích nhơn t khám phá EFA 79

4.3.2 Xác đ nh mô hình hi u ch nh 81

4.4 Phơn tích nhơn t kh ng đ nh CFA 82

4.5 Ki m đ nh mô hình lỦ thuy t 85

4.5.1 Ki m đ nh gi thuy t b ng mô hình c u trúc tuy n tính (SEM) 85

4.5.2 Phân tích Bootstrap 88

4.6 Th o lu n k t qu nghiên c u 90

4.6.1 Th o lu n v y u t trách nhi m xư h i 90

4.6.2 Th o lu n v y u t s g n bó 96

4.6.3 Th o lu n v y u t nh n d ng t ch c 99

4.6.4 Th o lu n v y u t k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 100

CH NG 5: K T LU N VÀ HÀM ụ QU N TR 102

5.1 K t lu n 102

5.2 HƠm Ủ qu n tr 105

5.2.1 HƠm Ủ v trách nhi m xư h i c a doanh nghi p 105

5.2.2 HƠm Ủ v s g n bó 112

5.2.3 HƠm Ủ v nh n d ng t ch c 114

5.3 H n ch c a đ tƠi vƠ đ xu t h ng nghiên c u 116

DANH M C CÁC CỌNG TRỊNH NGHIÊN C U C A TÁC GI ẩ CỌNG B Cị

LIÊN QUAN N LU N ÁN 118

TÀI LI U THAM KH O i

PH L C 1 xxiv

PH L C 2 xxvi

PH L C 3 xxxvii

PH L C 4 xliii

PH L C 5 xlix

PH L C 6 lxvii

DANH M C T VI T T T

ACS: Affective Commitment Scales (G n bó vì tình c m)

AMOS: Analysis of Moment Structures

BHXH: B o hi m xư h i

CCS: Continuance Commitment Scales (G n bó đ duy trì)

CFA: Confirmation Factor Analysis

CoC: Code of Conduct

EFA: Exploratory Factor Analysis

FDI: Foreign Direct Investment (V n đ u t n c ngoƠi)

ISO: International Standardization Organization (T ch c qu c t

v tiêu chu n hóa) ILO: International Labor Organization (T ch c lao đ ng qu c t ) KH: Trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng

NV: Trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên

PDCA: Plan ậ Do ậ Check ậ Act

QTNNL: Qu n tr ngu n nhơn l c

SEDEX: Supplier Ethical Data Exchange

SEM: Structural Equation Modeling (Mô hình c u trúc tuy n tính) SGB: S g n bó

SIT: Social Identity Theory (Lý thuy t b n s c xư h i)

TNXH: Trách nhi m xư h i

TNCP: Trách nhi m xư h i đ i v i chính ph

TNKH: Trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng

TNNV: Trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên

TNX: Trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan

TPCT: Thành ph C n Th

DANH M C B NG

B ng 2.1 Cách ti p c n chu i giá tr 19

B ng 2.2 T ng quan các nghiên c u có liên quan 48

B ng 3.1 Thang đo trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan 67

B ng 3.2 Thang đo trách nhi m xư h i đ i v i chính ph 67

B ng 3.3 Thang đo trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên 68

B ng 3.4 Thang đo trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng 68

B ng 3.5 Thang đo s g n bó vì tình c m 69

B ng 3.6 Thang đo s g n bó đ duy trì 69

B ng 3.7 Thang đo s g n bó vì đ o đ c 70

B ng 3.8 Thang đo nh n d ng t ch c 70

B ng 3.9 Thang đo k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 71

B ng 4.1 Mô t m u nghiên c u 73

B ng 4.2 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan 74

B ng 4.3 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo trách nhi m xư h i đ i v i chính ph 74 B ng 4.4 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên L n 1 75

B ng 4.5 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên L n 2 75

B ng 4.6 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo trách nhi m xư h i đ i v i khách hàng 76

B ng 4.7 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo s g n bó vì tình c m 76

B ng 4.8 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo s g n bó đ duy trì 77

B ng 4.9 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo s g n bó vì đ o đ c 77

B ng 4.10 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo nh n d ng t ch c 78

B ng 4.11 K t qu Cronbach’s Alpha c a thang đo k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p78 B ng 4.12 KMO and Bartlett's Test thang đo trách nhi m xư h i 79

B ng 4.13 K t qu phơn tích EFA 80

B ng 4.14 t tên l i các bi n 81

B ng 4.15 H s h i quy ch a chu n hóa 84

B ng 4.16 H s h i quy chu n hóa c a mô hình lỦ thuy t 87

B ng 4.17 Ki m đ nh gi thuy t 88

B ng 4.18 c l ng Bootstrap v i mơu N = 1000 89

B ng 4.19 K t qu th ng kê mô t thang đo trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan 91

B ng 4.20 K t qu th ng kê mô t thang đo trách nhi m xư h i đ i v i chính ph 92

B ng 4.21 K t qu th ng kê mô t thang đo trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên 93

B ng 4.22 K t qu th ng kê mô t thang đo trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng 95

B ng 4.23 K t qu th ng kê mô t thang đo s g n bó vì tình c m 97

B ng 4.24 K t qu th ng kê mô t thang đo s g n bó đ duy trì 98

B ng 4.25 K t qu th ng kê mô t thang đo s g n bó vì đ o đ c 99

B ng 4.26 K t qu th ng kê y u t nh n d ng t ch c 100

B ng 4.27 K t qu th ng kê y u t k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p 100

DANH M C HỊNH

Hình 2.1: Mô hình ắkim t tháp trách nhi m xư h i 17

(Ngu n: Carroll Archie, 1999) 17

Hình 2.2: Các đ i t ng tác đ ng c a trách nhi m xư h i 18

Hình 2.3 Mô hình nghiên c u 57

Hình 3.1 Quy trình nghiên c u 60

Hình 4.1 Mô hình nghiên c u hi u ch nh 82

Hình 4.2 K t qu CFA chu n hóa mô hình đo l ng t i h ng 83

Hình 4.3 K t qu SEM mô hình nghiên c u tác gi đ xu t 86

TịM T T

Nghiên c u nƠy đ c ti n hƠnh v i tên đ tƠi ắ nh h ng trách nhi m xư h i

vƠ s g n bó nhơn viên đ n k t qu ho t đ ng doanh nghi p: Nghiên c u tr ng

h p các doanh nghi p phía Nam’’, v i m c tiêu khám phá thang đo v trách nhi m

xư h i, s g n bó nhơn viên vƠ k t qu ho t đ ng doanh nghi p Sau quá trình l c

kh o lỦ thuy t và xem xét quá trình phát tri n lỦ thuy t v trách nhi m xư h i, s

g n bó vƠ k t qu ho t đ ng trong th i gian qua D a trên c s lỦ thuy t nƠy, nghiên c u đư xác đ nh kho ng tr ng v lỦ thuy t v trách nhi m xư h i vƠ s g n

bó tác đ ng đ n k t qu ho t đ ng thông qua bi n trung gian lƠ nh n d ng t ch c Thông qua đó, tác gi đư xơy d ng mô hình lỦ thuy t cho nghiên c u t ng quát đ nghiên c u t i các doanh nghi p phía Nam, Vi t Nam Bên c nh đó, nghiên c u xác

đ nh m c đ tác đ ng gi a các nhơn t trách nhi m xư h i, s g n bó nhơn viên vƠ

k t qu ho t đ ng doanh nghi p T đó, đ xu t các hƠm Ủ qu n tr giúp các doanh nghi p phía Nam có nh ng đ i sách thi t th c trong vi c th c thi trách nhi m xư h i

vƠ t o s g n bó cho nhơn viên đ i v i t ch c c a mình

Ph ng pháp nghiên c u đ c tác gi s d ng đ ki m đ nh mô hình thông qua hai ph ng pháp đó lƠ nghiên c u đ nh tính vƠ nghiên c u đ nh l ng

Nghiên c u đ nh tính thông qua l y Ủ ki n c a 20 chuyên gia b ng cách th o

lu n tay đôi vƠ th o lu n nhóm dùng đ khám phá, đi u ch nh vƠ xơy d ng thang đo các khái ni m trong mô hình nghiên c u Thang đo đ c đánh giá s b thông qua

k thu t ki m đ nh h s tin c y Cronbach’s Alpha vƠ phơn tích nhơn t khám phá EFA K t qu sau nghiên c u s b lƠ n n t ng chính th c cho vi c thi t k l i b ng cơu h i ph c v cho ho t đ ng nghiên c u chính th c sau nƠy

Nghiên c u đ nh l ng thông qua k thu t ph ng v n tr c ti p v i s quan sát n = 1000 nhơn viên lƠ nh ng nhƠ qu n lỦ c p trung t i các doanh nghi p 100%

v n n c ngoƠi vƠ doanh nghi p t nhơn trong n c t i Long An, Bình D ng vƠ

Tp H Chí Minh Nghiên c u đ nh l ng v i m c tiêu lƠ đ ki m đ nh l i mô hình

lỦ thuy t đư đ c xơy d ng, ki m tra m i liên h gi a các nhơn t Ph ng pháp phân tích đ c s d ng trong ho t đ ng nghiên c u chính th c đó lƠ phơn tích nhân

t kh ng đ nh CFA vƠ mô hình c u trúc tuy n tính SEM

Thông qua k t qu ki m đ nh cho th y các thang đo đ u đ t đ tin c y vƠ giá

tr cho phép K t qu cho th y trách nhi m xư h i g m 4 thƠnh ph n chính đó lƠ

trách nhi m xư h i doanh nghi p đ i v i chính ph , trách nhi m xư h i doanh nghi p đ i v i các bên liên quan, trách nhi m xư h i doanh nghi p đ i v i nhơn viên vƠ trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng S g n bó nhơn viên đo l ng thông qua các bi n: s g n bó vì tình c m, s g n bó đ duy trì vƠ s g n bó vì đ o đ c Nhơn t ‘’nh n d ng t ch c’’ lƠ bi n trung gian có tác đ ng d ng đ n k t q a

ho t đ ng doanh nghi p

K t qu ki m đ nh mô hình trách nhi m xư h i vƠ s g n bó nhơn viên đ n

k t qu ho t đ ng doanh nghi p, thông qua bi n trung gian lƠ ắnh n d ng t ch c’’

t i các doanh nghi p phía Nam đư đóng góp m t ph n nh vƠo h th ng thang đo trách nhi m xư h i, s g n bó vƠ nh n d ng t ch c i u nƠy s giúp các doanh nghi p Vi t nam nói chung vƠ doanh nghi p phía Nam nói riêng hi u rõ v đ c

đi m trách nhi m xư h i, s g n bó đ t đó có các đ i sách phù h p trong vi c phát tri n doanh nghi p theo h ng b n v ng

K t qu nghiên c u cho th y trách nhi m xư h i vƠ s g n bó nhơn viên nh

h ng tích c c đ n k t qu ho t đ ng thông qua bi n trung gian lƠ nh n d ng t

ch c ơy lƠ đi m m i c a nghiên c u nh m xác đ nh y u t nh n d ng t ch c có

nh h ng đ n k t qu ho t đ ng doanh nghi p ng th i nghiên c u c ng xác

đ nh trách nhi m xư h i có nh h ng tích c c đ n s g n bó nhơn viên T đó, m

ra m t cái nhìn m i cho các doanh nghi p phía Nam lƠ mu n nhơn viên g n bó v i doanh nghi p thì ph i th c thi trách nhi m xư h i m t cách đ y đ

Nghiên c u đư phát hi n ra bi n trung gian m i lƠ ắnh n d ng t ch c’’ có

nh h ng tích c c đ n k t qu ho t đ ng doanh nghi p Vi c nh n d ng m t t

ch c theo h ng t t s góp ph n lƠm cho doanh nghi p có k t qu ho t đ ng t t

h n ng th i qua nghiên c u nƠy đư đ a ra đ c m t s hƠm Ủ chính sách v trách nhi m xư h i, s g n bó nhơn viên vƠ nh n d ng t ch c i u nƠy s giúp các nhƠ qu n tr t i các doanh nghi p phía Nam có cái nhìn t ng th v m i liên h gi a

b ba trách nhi m xư h i, s g n bó vƠ k t qu ho t đ ng doanh nghi p

CH NG 1: T NG QUAN NGHIểN C U

Gi i thi u

Ch ng 1 tác gi trình bƠy các n i dung t ng quát cho lu n án nh lỦ do ch n đ tƠi

cho lu n án, cơu h i nghiên c u, m c tiêu nghiên c u, đ i t ng nghiên c u,

ph ng pháp nghiên c u bao g m nghiên c u đ nh tính vƠ nghiên c u đ nh l ng, Ủ ngh a th c ti n vƠ Ủ ngh a khoa h c c a lu n án; sau cùng lƠ n i dung k t c u c a

s c nh tranh gi a các doanh nghi p, gi a các đ a ph ng vƠ các qu c gia ngƠy m t

kh c nghi t Chính vì th các doanh nghi p, các t ch c c n nghiên c u các ph ng

th c m i nh m nơng cao kh n ng, n ng l c c nh tranh theo h ng phát tri n n

đ nh b n v ng khác bi t so v i đ i th (Porter vƠ Siggelkow, 2008) N u tr c đơy, các chi n l c mƠ các công ty th ng s d ng nh nơng cao ch t l ng s n ph m hƠng hóa, đa d ng m u mư, ch c n ng c a s n ph m d ch v ầ đ nơng cao kh

n ng c nh tranh, thì ngƠy nay nh m xơy d ng th ng hi u c a DN trên th ng

tr ng thì gi i pháp đang đ c các DN u tiên s d ng lƠ xây d ng v n hóa DN,

đ o đ c kinh doanh đang d n mang l i hi u qu t t cho DN VƠ m t xu h ng m i

đư vƠ đang l n m nh trên th gi i, tr thƠnh m t yêu c u ắm m” b t bu c đ i v i các DN trong quá trình h i nh p chính lƠ DN c n th c hi n t t trách nhi m xư h i (CSR) (Tsai vƠ c ng s , 2012)

Khái ni m v CSR đư xu t hi n t khá lơu trên th gi i vƠ đư tr thƠnh m t tiêu chí đánh giá b t bu c nhi u n c phát tri n Thu t ng CSR chính th c xu t

hi n khi H.R Bowen (1953) v i nghiên c u ắTrách nhi m xư h i c a doanh nhơn” (Social Responsibilities of the Businessmen) H.R Bowen (1953) th c hi n nghiên

c u nh m ắkêu g i ng i qu n lỦ tƠi s n không lƠm t n h i đ n các quy n vƠ l i ích

c a ng i khác, kêu g i lòng t thi n nh m b i hoƠn nh ng thi t h i do các DN làm

t n h i cho xư h i” Nh ng cho đ n th i đi m hi n t i khái ni m CSR đang đ c nhi u nhƠ nghiên c u đ nh ngh a theo nhi u cách khác nhau M t s tác gi cho

r ng ắtrách nhi m xư h i hƠm Ủ nơng hƠnh vi c a DN lên m t m c phù h p v i các

quy ph m, giá tr vƠ k v ng xư h i đang ph bi n” (Prakash, Sethi, 1975) Ngoài ra Archie B Carroll (1979) đ nh ngh a r ng ắTrách nhi m xư h i c a doanh nghi p bao g m s mong đ i c a xư h i v kinh t , lu t pháp, đ o đ c vƠ lòng t thi n đ i

v i các t ch c t i m t th i đi m nh t đ nh”

Hi n đang t n t i hai quan đi m khác nhau v CSR (Liu và Jie, 2015) Theo quan đi m th nh t thì ắDN không có trách nhi m gì đ i v i xư h i mƠ ch có trách nhi m v i c đông vƠ ng i lao đ ng c a DN, còn NhƠ n c ph i có trách nhi m

v i xư h i; DN đư có trách nhi m thông qua vi c n p thu cho nhƠ n c” (Friedman, 2009) Ng c l i, nh ng tác gi khác cho r ng ắv i t cách lƠ m t trong

nh ng ch th c a n n kinh t th tr ng, các DN đư s d ng các ngu n l c c a xư

h i, khai thác các ngu n l c t nhiên vƠ trong quá trình đó, h gơy ra nh ng t n h i không t t đ i v i môi tr ng t nhiên Vì v y, ngoƠi vi c đóng thu , DN còn có trách nhi m xư h i đ i v i các bên có liên quan nh môi tr ng, c ng đ ng, ng i lao đ ng, v v ” (Lin vƠ c ng s , 2009)

NgoƠi ra, m t s nghiên c u khác t p trung vƠo các tác đ ng c a ho t đ ng

xư h i c a t ch c đ n nh ng nhơn viên hi n t i (Brammer, 2007; Maignan, 1999; Peterson, 2004; Riordan, 1997; Rupp, 2006; Viswesvaran, 1998; Wood and Jones, 1995) Riordan (1997) cho r ng, CSR s nh h ng đ n thái đ , quan đi m vƠ hƠnh

vi c a ng i lao đ ng Viswesvaran vƠ c ng s (1998) phơn tích liên k t gi a CSR

c a DN vƠ hƠnh vi ch ng đ i c a nhơn viên Nghiên c u c a Maigan vƠ c ng s (1999) cho bi t đ nh h ng th tr ng vƠ v n hóa mang tính ch t nhơn v n s c i thi n s cam k t c a nhơn viên, lòng trung thƠnh c a khách hƠng vƠ hi u qu kinh doanh Brammer (2007) nghiên c u v nh h ng c a nh ng ho t đ ng CSR lên s cam k t c a t ch c

Th c ti n cho th y, th c hi n CSR c a các doanh nhơn Vi t Nam th i k h i

nh p kinh t qu c t hi n nay vƠ nhi u n m t i ngƠy cƠng đ c các doanh nhơn

n c ta nh n th c sơu s c vƠ đó c ng chính lƠ nh ng đóng góp c a các DN, doanh nhơn vƠo vi c phát tri n kinh t b n v ng, thông qua nh ng ho t đ ng nh m nơng cao ch t l ng đ i s ng c a ng i lao đ ng vƠ gia đình h , có l i cho c DN c ng

nh s phát tri n chung c a c ng đ ng xư h i

n c ta, trong th i gian qua, các nhƠ nghiên c u th ng s d ng khái

ni m c a Nhóm phát tri n kinh t t nhơn c a Ngơn hƠng th gi i v CSR Theo đó,

ắTrách nhi m xư h i c a DN lƠ s cam k t c a DN đóng góp vƠo vi c phát tri n kinh t b n v ng, thông qua nh ng ho t đ ng nh m nơng cao ch t l ng đ i s ng

c a ng i lao đ ng vƠ các thƠnh viên gia đình h , cho c ng đ ng vƠ toƠn xư h i, theo cách có l i cho c DN c ng nh phát tri n chung c a xư h i” (Nguy n V , 2012)

Th c t cho th y, nh ng DN th c hi n t t CSR thì l i ích c a DN đó không

nh ng không gi m đi mƠ còn t ng thêm m t cách đáng k Nh ng l i ích mƠ DN thu đ c khi th c hi n CSR bao g m gi m chi phí, t ng doanh thu, t ng giá tr

th ng hi u, gi m t l nhơn viên thôi vi c, t ng n ng su t vƠ thêm c h i ti p c n

nh ng th tr ng m i (McDonald vƠ Rundle-Thiele, 2008; Forte, 2013)

G n bó v i t ch c lƠ c m nh n tơm lỦ c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c

c a mình, lƠ m t y u t quan tr ng nh h ng đ n thái đ lƠm vi c c a h (Mowday vƠ các c ng s , 1982) G n bó t ch c ph n ánh m i quan h c a ng i lao đ ng v i m t t ch c vƠ có nh h ng đ n quy t đ nh duy trì vi c lƠm lơu dƠi

v i t ch c (Meyer vƠ Allen, 1997) Ng i lao đ ng gia nh p các t ch c vì m t s nhu c u c a cá nhơn, mong mu n trau d i k n ng vƠ s k v ng H hy v ng s lƠm vi c trong m t môi tr ng n i mƠ h có th s d ng kh n ng c a mình nh m đáp ng nhu c u c a t ch c N u m t t ch c t o ra các c h i cho nhân viên thì

m c đ cam k t v i t ch c c a nhân viên có th t ng theo (Vakola vƠ Nikolaou, 2005) G n bó v i t ch c lƠ m t ch đ thu hút đ c s quan tơm l n t các nhƠ nghiên c u trên th gi i t nh ng n m 70 c a th k 20 vƠ nh ng lu n đi m nghiên

c u v g n bó v i t ch c v n ti p t c đ c phát tri n t i ngƠy nay Nh ng v n đ

v g n bó v i t ch c đ c đ t ra vô cùng quan tr ng đ i v i lưnh đ o c a các t

ch c (O'Reily và Tushman, 1997) M t trong nh ng lỦ do n i tr i đ c lỦ gi i b i

s nh n đ nh c a các nghiên c u v g n bó v i t ch c lƠ m t y u t chính nh m xác đ nh hƠnh vi lƠm vi c c a nhân viên (Meyer vƠ c ng s , 2004; Meyer và Herscovitch, 2002; Mowday vƠ c ng s , 1979) c bi t, v i s gia t ng v c t c

đ l n quy mô trong nh ng thay đ i c a t ch c, các nhƠ qu n tr đang không

ng ng tìm tòi các cách th c nh m thúc đ y s g n bó ch t ch h n c a nhân viên trong t ch c, thông qua đó gia t ng l i th c nh tranh (Lok và Crawford, 2001) Schuster (1998) đ c p ắm t th i đ i trong đó các t ch c th ng xuyên ph i đ i

m t v i s c n thi t ph i thay đ i m t cách ph c t p, thì g n bó v i t ch c c a

ng i lao đ ng đ c coi lƠ m t ngu n l c có giá tr vô cùng quan tr ng nh m thích

ng m t cách nhanh chóng v i nh ng đòi h i thay đ i”

Hi n nay, trên th gi i c ng nh trong n c, vi c nghiên c u v v n đ nƠy còn khá h n ch Riêng v i Vi t Nam, CSR ch đ c hi u nh lƠ ho t đ ng t thi n (Tr n Anh Ph ng, 2009), ch a đi sơu nghiên c u các lo i CSR c a DN đ n các đ i

t ng khác Do v y, đ các nhƠ qu n tr có th đánh giá đúng vƠ hi u rõ h n v

nh ng tác đ ng vƠ hi u qu c a CSR và SGBNV đ n KQH DN, tác gi đư l a

ch n nghiên c u đ tƠi: ắ nh h ng trách nhi m xư h i vƠ s g n bó nhơn viên đ n

k t qu ho t đ ng doanh nghi p: Nghiên c u tr ng h p các doanh nghi p phía Nam”

Thang đo v trách nhi m xư h i, s g n bó nhơn viên vƠ k t qu ho t đ ng doanh nghi p?

Thông qua vi c l c kh o lỦ thuy t cho th y r ng, ph n l n các nghiên c u

tr c ch ti n hƠnh nghiên c u các thƠnh ph n c a CSR hay thƠnh ph n SGB

đ n KQH mƠ ch a xác đ nh m i quan h gi a CSR, SGB và KQH DN Bên

c nh đó, các nghiên c u tr c ch a xác đ nh thang đo v CSR, thang đo v SGBNV vƠ thang đo v KQH trong tr ng h p c th t i Vi t Nam CSR

đ c đo l ng thông qua các y u t : trách nhi m xư h i đ i v i các bên liên quan, trách nhi m xư h i đ i v i chính ph ; trách nhi m xư h i đ i v i nhơn viên vƠ trách nhi m xư h i đ i v i khách hƠng (Duygu Turker, 2008; Imran Ali

vƠ c ng s , 2010) S tác đ ng c a các y u t này s nh h ng đ n s tác đ ng

c a trách nhi m xư h i đ n k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p ng th i, tác

gi c ng đư l c kh o vƠ xác đ nh SGBNV ch u nh h ng c a các y u t lƠ s

g n bó vì tình c m; s g n bó đ duy trì vƠ s g n bó vì đ o đ c (Mowday vƠ

c ng s , 1979; Meyer Allen, 1991) Do đó, s tác đ ng c a các y u t nƠy c ng

s nh h ng đ n s tác đ ng c a SGBNV đ n KQH NgoƠi ra, nghiên c u

c ng xét đ n s tác đ ng c a CSR đ n SGBNV Vi c nghiên c u tìm hi u s tác đ ng c a CSR đ n SGBNV và KQH ; vƠ s tác đ ng c a SGBNV đ n k t

qu ho t đ ng s giúp các nhƠ đi u hƠnh doanh nghi p có c s ra các quy t

đ nh qu n tr phù h p v i tình hình th c t Do v y, cơu h i nghiên c u k đ n

đ c đ t ra nh sau:

M c đ nh h ng c a trách nhi m xư h i đ n s g n bó c a nhơn viên vƠ đ n

k t qu ho t đ ng c a doanh nghi p; nh h ng c a s g n bó nhơn viên đ n

k t qu ho t đ ng doanh nghi p nh th nƠo?

Các nghiên c u tr c đó t i Vi t Nam c ng d ng l i m c đ nghiên c u

r i r c, dƠn tr i, ch a xem xét m t cách t ng quát v m i quan h gi a CSR, SGBNV và KQH DN Chính đi u nƠy s lƠm cho s nhìn nh n, xem xét v CSR và SGBNV riêng r nhau, ch a xem xét khép kín v m i quan h nƠy trong

th c t ho t đ ng c a DN Thông qua xác đ nh m i quan h tác đ ng gi a b ba

là CSR, SGBNV và KQH DN s giúp cho các DN có các gi i pháp đ th c thi phù h p nh m lƠm gia t ng k t qu ho t đ ng, mang l i l i ích nh t đ nh c ng

nh s phát tri n b n v ng cho DN Do đó, cơu h i nghiên c u sau cùng nh sau:

Các hƠm Ủ chính sách nƠo góp ph n nơng cao nh n th c v trách nhi m xư h i

vƠ s g n bó c a nhơn viên?

Nghiên c u nƠy nh m đ a ra các hƠm Ủ v qu n tr , giúp doanh nghi p hi u đúng v các ho t đ ng đ i v i t ng đ i t ng thu c trách v trách nhi m xư h i, lƠm rõ vƠ xóa b hi u nh m lƠ trách nhi m xư h i ch lƠ lƠm thi n nguy n hay t thi n mƠ trách nhi m xư h i ph i h ng đ n chính ph , đ n các bên liên quan,

đ n nhơn viên vƠ sau cùng lƠ h ng đ n khách hƠng Qua đó, DN ph i có nh ng

đ i sách cho t ng đ i t ng mình quan tơm đ n đ nh m lƠm tròn trách nhi m

v trách nhi m xư h i t i n i doanh nghi p ho t đ ng nói riêng vƠ cho c xư h i nói chung NgoƠi ra, nó c ng ít nhi u tác đ ng đ n s g n bó nhơn viên trong doanh nghi p i u nƠy giúp doanh nghi p có nh ng chính sách c th đ lƠm gia t ng SGBNV đ n t ch c mình SGB xem xét đ n các y u t g n bó vì tình

c m, s g n bó đ duy trì vƠ g n bó vì đ o đ c T đó, DN s có nh ng chính sách th c thi phù h p v CSR và SGBNV trong t ch c c a mình

1.3 M c tiêu nghiên c u

Trong lu n án nƠy, m c tiêu nghiên c u chính lƠ xác đ nh m i quan h tác

đ ng nh h ng c a CSR và SGBNV đ n KQH DN; CSR nh h ng đ n SGBNV nh m lƠm c s khoa h c đ đ a ra các hƠm Ủ qu n tr cho các doanh nghi p t i khu v c phía Nam D a trên các cơu h i nghiên c u đư trình bƠy ph n trên, lu n án th c hi n đ hoƠn thƠnh các m c tiêu c th sau đơy:

- Khám phá thang đo v trách nhi m xư h i, s g n bó nhơn viên vƠ k t qu

ho t đ ng doanh nghi p;

- Xác đ nh m c đ tác đ ng c a trách nhi m xư h i vƠ s g n bó nhơn viên

đ n k t qu ho t đ ng doanh nghi p;

- a ra các hƠm Ủ chính sách cho các nhƠ qu n tr doanh nghi p phía Nam,

Vi t Nam đ nơng cao kh n ng nh n bi t đúng đ n v trách nhi m xư h i, s g n

bó nhơn viên nh m qu n lỦ hi u qu h n

1.4 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u

- i t ng NC: CSR, s g n bó c a nhơn viên và KQH c a các DN t i khu v c phía Nam c a Vi t Nam

- i t ng kh o sát: nhân viên qu n lỦ c p trung t i các DN t i khu v c phía Nam, c th Bình D ng, Long An vƠ Tp H Chí Minh

- Ph m vi NC là các DN t i khu v c phía Nam, đó là các công ty có 100%

v n đ u t n c ngoƠi vƠ DN t nhơn trong n c ho t đ ng trong các ngƠnh nh ngh nh : d ch v , tiêu dùng nhanh, may m c vƠ s n xu t công nghi p ầ ơy

c ng chính lƠ nh ng l nh v c đang phát tri n vƠ thu hút đ c s quan tơm c a d

lu n hi n nay Các công ty đ c ch n có v trí đ a lỦ vƠ đi u ki n phát tri n trên các

l nh v c khác nhau, nh m xem xét m t cách toƠn di n các nhơn t CSR và s g n

Ti n hƠnh ph ng v n chuyên gia nh m hi u ch nh các thang đo vƠ ch nh s a cơu h i đ ng i đ c kh o sát có th hi u đúng Ủ

Ti n hƠnh ph ng v n th , phơn tích k t qu kh o sát

Ch nh s a đ hình thƠnh b ng cơu h i chính th c vƠ ti n hƠnh kh o sát chính

th c

1.5.2 Ph ng pháp đ nh l ng

Nghiên c u đ c th c hi n b ng ph ng pháp ph ng v n thông qua phi u

kh o sát Phi u kh o sát đ c phát cho 1000 phi u cho Doanh nghi p 100% v n

n c ngoƠi vƠ Doanh nghi p t nhơn trong n c khu v c phía Nam

Ph ng pháp l y m u: M u phi xác xu t vƠ thu n ti n

Sau khi thu l i phi u kh o sát, lo i b các phi u không phù h p, k t qu

đ c phơn tích b ng ph n m m SPSS.20.0 và AMOS

Thang đo sau khi đ c đánh giá b ng ph ng pháp h s tin c y Cronbach's Alpha vƠ phơn tích nhơn t khám phá EFA, phơn tích CFA đ c s d ng đ ki m

đ nh mô hình

tƠi nghiên c u lƠ m t đ tƠi nghiên c u đ nh tính vƠ đ nh l ng tài

b t đ u t vi c t ng h p các nghiên c u, l c kh o lỦ thuy t có tr c, l p ra danh sách các ho t đ ng, nh h ng CSR vƠ s g n bó nhơn viên đ n KQH các DN phía Nam Sau đó tham kh o Ủ ki n chuyên gia đ tìm vƠ b sung nh ng y u t c n thi t B ng cơu h i đ c l p ra đ thu th p các d li u cho nghiên c u

1.6 ụ ngh a khoa h c vƠ th c ti n c a lu n án

V m t khoa h c

Nghiên c u lƠm sáng t h n các lỦ thuy t đo l ng các thƠnh ph n c a CSR,

s g n bó c a nhơn viên v i t ch c nh h ng đ n KQH DN, góp ph n phát tri n thang đo vƠ mô hình nghiên c u nh h ng c a CSR vƠ s g n bó c a nhơn viên

đ n KQH DN trong b i c nh th c ti n t i Vi t Nam

V m t th c ti n

K t qu nghiên c u s lƠ c s đ hoƠn thi n lỦ thuy t, lƠm c s đ ti p t c

ki m ch ng các lỦ thuy t nƠy trong th c t c a DN Vi t Nam T đó s giúp DN

hi u vƠ nh n d ng đ c CSR, s g n bó c a nhơn viên v i t ch c vƠ nh h ng

c a nó đ n KQH c a DN, k đ n có nh ng chính sách phù h p nh m nơng cao

CSR, s g n bó c a nhơn viên v i t ch c, ho ch đ nh các chi n l c phát tri n n

đ nh vƠ b n v ng trong t ng lai

Nghiên c u nƠy c ng lƠ tƠi li u tham kh o cho các nhƠ nghiên c u, nhƠ qu n

tr trong các t ch c vƠ các nghiên c u ti p theo liên quan đ n CSR vƠ s g n bó

c a nhơn viên

1.7 K t c u c a đ tƠi

NgoƠi ph n K t lu n, TƠi li u tham kh o vƠ các danh m c vi t t t, danh m c

b ng, danh m c hình, n i dung chính c a lu n án g m 5 ph n sau đơy:

N i dung ch ng 1 đư đ c tác gi trình bƠy t ng quan lỦ do ch n đ tƠi vƠ

m c tiêu c a nghiên c u nƠy lƠ m c đ tác đ ng c a CSR vƠ s g n bó nhơn viên

đ n KQH DN v i đ i t ng nghiên c u lƠ nhân viên các DN t i khu v c phía Nam c a Vi t Nam, c th Long An, Bình D ng vƠ Tp H Chí Minh Nghiên

c u đ c th c hi n b ng ph ng pháp đ nh tính k t h p đ nh l ng D a trên c s

đó t o ti n đ cho nghiên c u lỦ thuy t ch ng 2

CH NG 2

C S Lụ THUY T VĨ MÔ HỊNH NGHIểN C U

Gi i thi u

Ch ng 2 đ c tác gi trình bƠy chi ti t các n i dung khái quát ậ t ng quan

v trách nhi m xư h i c a doanh nghi p, t ng quát v s g n bó c a nhơn viên, khái quát v hai khái ni m nh n d ng t ch c vƠ k t qu ho t đ ng, đ c bi t ph n c s

lỦ thuy t tác gi đư trình bƠy c s lỦ thuy t, c ng nh các lỦ thuy t n n có liên quan đ n trách nhi m xư h i Ti p theo đó, tác gi đư t ng quan các nghiên c u đư

l c kh o đ t đó tác gi đ a ra mô hình nghiên c u lỦ thuy t lƠm c s cho vi c

th c hi n nghiên c u đ nh tính vƠ nghiên c u đ nh l ng nh m đ ki m đ nh mô hình lỦ thuy t nƠy

2.1 T ng quan v trách nhi m xư h i c a doanh nghi p

2.1.1 Khái ni m trách nhi m xư h i

Trách nhi m xư h i c a doanh nghi p (g i t t lƠ trách nhi m xư h i - CSR) là khái ni m đ c phát tri n sau đ o đ c kinh doanh, CSR đang đ c các DN giƠnh nhi u m i quan tơm trong giai đo n hi n nay Có nhi u đ nh ngh a khác nhau v CSR Theo Mohr vƠ c ng s (2001) thì CSR lƠ nh ng ho t đ ng t i thi u hóa ho c

lo i b các m i nguy hi m phát sinh trong xư h i c ng nh t i đa hóa nh ng hi u

qu nh t đ nh trong th i gian dƠi

Khái ni m v CSR theo Beyer (1972) vƠ Drucker (1974) chính lƠ DN nên

th c hi n ho t đ ng xư h i nh m t o ra phúc l i cho c ng đ ng Vì các DN ki m

đ c l i nhu n t c ng đ ng vƠ lƠm gi m ngu n tƠi nguyên thiên nhiên c a xư h i

Do v y, h ph i có trách nhi m c i thi n môi tr ng vƠ các ngu n tƠi nguyên khác,

c ng nh c i thi n m c s ng cho toƠn xư h i.”

N m 1962, trong cu n sách ắCapitalism and Freedom” (Ch ngh a t b n vƠ

S t do), nhƠ kinh t h c Milton Friedman đư vi t: ắCó m t vƠ ch m t trách nhi m c a DN, đó lƠ s d ng ngu n tƠi nguyên vƠ tham gia ho t đ ng nh m t ng

l i nhu n c a mình mi n sao nó v n tuơn theo các lu t ch i, ngh a lƠ tham gia c nh

tranh công khai vƠ t do, không l a g t hay gian l n” Theo cách nói nƠy c a Friedman, chúng ta xét th y Ủ ki n nƠy m i ch có tác d ng hi n th c hóa các quy

t c trong kinh doanh, ch chú Ủ t i vi c ch y đua ắnh m t ng l i nhu n” đúng theo

m i rƠng bu c c a các DN trên th ng tr ng lƠ ắkhông l a g t hay gian l n” Có

th nói, khái ni m v CSR c a Friedman m i ch nhìn nh n CSR m t ph m vi

h p, ch th y đ c l i ích trong ng n h n mƠ b qua l i ích v lâu dài lƠ ắphát tri n nhanh, m nh vƠ b n v ng”

Sau khái ni m v CSR c a Friedman, xu t hi n hƠng lo t các khái ni m CSR khác M i khái ni m m i th i k đư có b c hoƠn ch nh h n v m t n i dung ắCSR hƠm Ủ nơng cao hƠnh vi c a DN lên m t m c phù h p v i các quy ph m, giá

tr vƠ k v ng xư h i” (Prakas Sethi, 1975) Ho c ắCSR c a DN lƠ s mong mu n

c a xư h i đ i v i các t ch c v m t kinh t , pháp lu t, đ o đ c vƠ lòng t thi n t i

m t th i đi m nh t đ nh” (Archie B Caroll, 1979) Còn Maignan I Ferrell đ a ra khái ni m CSR nh sau ắM t DN có CSR khi quy t đ nh r ng ho t đ ng c a nó

nh m t o ra vƠ cơn b ng các l i ích khác nhau c a các cá nhơn vƠ t ch c liên quan”

Theo y ban th ng m i th gi i v phát tri n b n v ng thì ắCSR c a doanh nghi p lƠ s g n bó liên t c c a doanh nghi p thông qua ho t đ ng kinh doanh b ng cách c x có đ o đ c vƠ đóng góp vƠo s phát tri n kinh t trong khi c i thi n ch t

l ng cu c s ng c a l c l ng lao đ ng, c a gia đình h c ng nh c ng đ ng đ a

ph ng vƠ toƠn xư h i nói chung Doanh nghi p không ch đ n thu n lƠ m t t ch c thu l i nhu n mƠ còn c n ph i tr thƠnh m t ph n c a c ng đ ng H không ch thúc đ y l i ích c a các c đông mƠ còn h ng t i l i ích c a t t các nh ng bên h u quan (stakeholders).”

Nhóm phát tri n kinh t t nhơn c a Ngơn hƠng th gi i đ a ra khái ni m: ắCSR c a doanh nghi p lƠ s cam k t c a doanh nghi p đóng góp vƠo vi c phát tri n kinh t b n v ng thông qua các ho t đ ng nh m nơng cao ch t l ng đ i s ng

c a ng i lao đ ng vƠ thƠnh viên gia đình h , cho c ng đ ng vƠ toƠn xư h i theo cách có l i nh t cho c doanh nghi p c ng nh phát tri n chung c a xư h i”

Dahlsrud (2006) quan ni m v trách nhi m xã h i lƠ ắs mô t hi n t ng

mà các doanh nghi p hƠnh đ ng đ t đ c c m c tiêu kinh t , pháp lu t v i m c tiêu xư h i vƠ môi tr ng Tác gi cho r ng, do môi tr ng kinh doanh ngƠy nay,

m c đ toƠn c u hóa ngƠy cƠng gia t ng, các bên liên quan m i, môi tr ng pháp

lu t gi a các qu c gia khác nhau, do đó s k v ng v trách nhi m xư h i s khác nhau Tuy nhiên, nhìn chung thì v n đ c n quan tơm nh t đó lƠ s cơn b ng gi a kinh t v i quy đ nh c a pháp lu t vƠ s tác đ ng đ n môi tr ng.”

Duygu Turker (2008) thì nh n đ nh CSR c a DN lƠ nh ng ho t đ ng tích c c

c a DN đ i v i các bên liên quan Các ho t đ ng nƠy có th lƠ nh ng ho t đ ng v

c i thi n ch t l ng s n ph m, quan tơm đ n ng i lao đ ng, c i thi n ch t l ng

cu c s ng, ch p hƠnh pháp lu t hay giúp đ chính ph gi i quy t nh ng v n đ v

xư h i

Theo Vitaliano (2009) thì CSR lƠ hƠnh đ ng t nguy n c a DN, qua đó nâng cao đi u ki n xư h i ho c môi tr ng Tác gi cho r ng, các đ i t ng liên quan t i doanh nghi p thì h đ cao trách nhi m xư h i c a doanh nghi p v nh ng v n đ

xã h i, môi tr ng, nhơn quy n, gi i tính h n so v i m t s Ủ ki n v m t l i ích kinh t cho công ty vƠ c đông c a h , vƠ đó lƠ m t trong nh ng tiêu chí đánh giá

đ thu hút, tuy n d ng vƠ m c đ trung thƠnh c a nhân viên đ i v i DN

Galbreath J (2009) l i cho r ng CSR lƠ đ c p đ n các ho t đ ng c a công

ty, quy trình t ch c vƠ tình tr ng liên quan đ n ngh a v nh n th c c a xư h i hay các bên có liên quan ph n ánh các k v ng ti m n c a xư h i Các k v ng đó có

th lƠ t o ra l i nhu n cho doanh nghi p, t o công n vi c lƠm, ngh a v thu , h p

đ ng kinh doanh, đáp ng tiêu chu n môi tr ng, lao đ ng mƠ đôi khi v t qua c các tiêu chu n c a pháp lu t đ ra

VƠ còn nhi u quan đi m khác nhau v CSR n a, nh ng đ tìm đ c m t khái ni m đ c s d ng khá ph bi n vƠ xem lƠ khá đ y đ c ng nh rõ rƠng (Nguy n ình TƠi, 2010) thì đó lƠ đ nh ngh a v CSR c a H i đ ng Kinh Doanh

Th gi i vì S Phát Tri n B n V ng (World Business Council for Sustainable Development) v i h n 200 công ty đa qu c gia lƠ thƠnh viên, h i đ ng xơy d ng khái ni m nƠy nh sau: ắTrách nhi m xư h i c a doanh nghi p là cam k t c a doanh nghi p đóng góp cho vi c phát tri n kinh t b n v ng, thông qua vi c tuơn

th chu n m c v b o v môi tr ng, bình đ ng gi i, an toƠn lao đ ng, quy n l i lao đ ng, tr l ng công b ng, đƠo t o vƠ phát tri n nhân viên, phát tri n c ng

đ ng, b o đ m ch t l ng s n ph m theo cách có l i cho c doanh nghi p c ng

nh phát tri n chung c a xã h i.”

Các thƠnh ph n c a CSR

C ng gi ng nh đ nh ngh a v CSR, thì quan đi m v các thƠnh ph n trong trách nhi m xư h i c ng phong phú không kém, m i tr ng phái, m i tác gi l i

quan ni m các thƠnh ph n c a trách nhi m xư h i khác nhau i n hình lƠ m t s quan đi m d i đơy

Salmones G M D (2005) cho r ng CSR đ c th hi n qua 3 thƠnh ph n sau: trách nhi m v kinh t , trách nhi m v pháp lu t - đ o đ c (tuơn th quy t c đ o đ c

l n pháp lu t trong kinh doanh), trách nhi m v thi n nguy n (c i thi n môi tr ng,

t ch c các s ki n xư h i, vƠ đóng góp m t ph n ngơn sách cho vi c c i thi n an sinh xư h i).”

Mohr vƠ Webb (2005) l i cho r ng CSR bao g m hai thƠnh ph n lƠ trách nhi m v môi tr ng (gi m thi u tác đ ng c a doanh nghi p t i môi tr ng, s

d ng các nguyên li u có th tái ch , thơn thi n v i môi tr ng, có ch ng trình

nh m ti t ki m ngu n n c vƠ n ng l ng) vƠ trách nhi m v thi n nguy n (th ng xuyên đóng góp cho t thi n, có các ch ng trình cho nhơn viên tham gia ho t đ ng

t thi n, vƠ t ng m t s s n ph m c a DN cho nh ng ng i khó kh n có nhu c u).”

Becker Olsen vƠ c ng s (2006) quan ni m v CSR c a DN đ c th hi n qua: s nh n bi t th ng hi u (qua ch t l ng s n ph m, ni m tin cho khách hàng,

ni m tin th ng hi u), quy n công dơn (lƠ m t doanh nghi p t t v i nh ng h th ng giá tr l n m nh, hƠnh đ ng vì c ng đ ng, trách nhi m v i c ng đ ng), đ ng l c công ty (h tr gi i quy t v n đ t t đ thu hút khách hƠng, h tr l i ích c ng đ ng

t t), uy tín công ty (lƠ công ty đáng tin c y, trách nhi m, sáng t o, v ng m nh v tƠi chính)

VƠ còn r t nhi u các nghiên c u n a v i nh ng môi tr ng nghiên c u khác nhau, v i các đ i t ng h u quan không gi ng nhau vƠ l nh v c ho t đ ng c ng không t ng đ ng nên có r t nhi u các quan đi m không th ng nh t v thƠnh ph n

c a CSR, tuy nhiên đ c bi t trong nhi u nghiên c u có l đó lƠ mô hình kim t tháp c a Carroll (1991), tác gi cho r ng đ c CSR gi i thích b i b n thƠnh ph n sau:

(1) Trách nhi m kinh t (economic responsibility): ngh a lƠ doanh nghi p có ngh a v t o ra l i nhu n; cung c p vi c lƠm; vƠ s n xu t ra s n ph m/d ch v mƠ khách hƠng c n

(2) Trách nhi m lu t pháp (legal responsibility): ngh a lƠ doanh nghi p có ngh a v tuơn theo các lu t l , lu t pháp c a đ a ph ng, c a đ t n c vƠ c lu t

qu c t trong quá trình ho t đ ng

(3) Trách nhi m đ o đ c (ethical responsibility): ngh a lƠ DN c n đáp ng các chu n m c, k v ng khác c a xư h i, nh ng đi u không đ c ghi trong lu t C

th h n lƠ trách nhi m đáp ng đ c các chu n m c, k v ng c a các bên liên quan, g m có khách hƠng, nhơn viên, c đông, c ng đ ng

(4) Trách nhi m t thi n/nhơn đ o (philanthropic responsibility): ngh a lƠ

DN đáp ng đ c các k v ng t xư h i, doanh nghi p c ng nên gi ng nh lƠ

nh ng công dơn t t (be a good corporate citizens)

M c dù mô hình v trách nhi m xư h i hi n nay đ c nhi u nhƠ nghiên c u

m r ng thêm nhi u y u t h n nh : Wagner vƠ c ng s (2008); Singh vƠ Bosque (2008); Turker (2009); Brunk (2010); Becker Olsen vƠ c ng s (2011); Perez vƠ Bosque (2013) Tuy v y, mô hình c a Carrol (1991) v n đ c nhi u nhƠ nghiên

c u ng d ng vƠ h c gi ch p nh n nh t Các thƠnh ph n trong lu n án c ng đ c tác gi k th a t lỦ thuy t c a Carrol (1991)

2.1.2 L i ích c a vi c th c hi n CSR c a doanh nghi p

L i ích c a vi c th c hi n CSR lƠ r t nhi u ó lƠ giúp nơng cao hi u qu

s n xu t kinh doanh, c i thi n quan h lao đ ng, gi m b t t l nhơn viên gi i thôi

vi c, nơng cao s trung thƠnh c a nhơn viên, t o d ng uy tín vƠ nơng cao kh n ng

c nh tranh đ c l p vƠ lƠnh m nh c a doanh nghi p, thêm c h i ti p c n nhi u th

tr ng m i c ng nh chi m u th trong kêu g i đ u t (đ c bi t v n đ u t n c ngoƠi) vƠ phát tri n doanh nghi p b n v ng

Bên c nh nh ng l i ích đó, th c hi n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p còn đem l i các l i th nh : nơng cao hình nh, uy tín c a doanh nghi p đ i v i các

đ i tác (nhƠ đ u t , nhƠ cung ng, khách hƠngầ), m r ng th tr ng, đ c bi t

nh ng th tr ng đòi h i cao v b quy t c ng x (Code of Conduct - CoC, Code

of Ethics- CoE), gi chơn đ c l c l ng lao đ ng gi i, thu hút đ c nhơn tƠiầ doanh nghi p Ủ th c đ c vƠ th c hi n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p t c lƠ

h đang t b o v mình khi có nh ng b t tr c x y ra V i t cách lƠ doanh nghi p lƠm n liêm chính vƠ có nhi u vi c lƠm tích c c đ i v i môi tr ng, c ng đ ng vƠ

xư h i, th c hi n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p đó ch c ch n s t o nên s khác bi t, t o nên v th đ c tôn cho doanh nghi p đ v t qua nhi u đ i th c nh tranh

NgƠy cƠng nhi u các b ng ch ng cho th y chi n l c th c hi n trách nhi m

xư h i c a doanh nghi p giúp doanh nghi p nơng cao s c c nh tranh (Mandl, 2009)

Th c ti n các qu c gia cho th y th c hi n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p

tác đ ng đ n NLCT c a doanh nghi p theo nhi u cách: c i thi n quy trình s n xu t

ho c/vƠ c i ti n s n ph m, s th a mưn vƠ s trung thƠnh khách hƠng cao h n, đ ng

l c vƠ s g n bó ng i lao đ ng cao h n, hình nh doanh nghi p t t h n, ti t ki m chi phí và t ng t su t l i nhu n do s d ng hi u qu h n ngu n l c (Mandl, 2009; Leonardi, 2011) góc đ khác xem xét chu i giá tr toƠn c u, th c hi n CSR giúp doanh nghi p có s c c nh tranh b n v ng trong chu i (Jorgensen & Knudsen, 2006)

Udayasnakar (2008) cho r ng có b ng ch ng cho th y th c hi n CSR giúp

DN t o nên l i th d a trên khác bi t hóa vƠ t ng l i th đ ti p c n ngu n l c Vyakarnam vƠ c ng s (1997) cho r ng DN th c hi n CSR nh m c i thi n uy tín, hình nh vƠ t ng s t tin c ng nh s trung thƠnh

i u nƠy có th duy trì s n đ nh l c l ng lao đ ng vƠ m i quan h v i các

t ch c tƠi chính (Murillo & Lozano, 2006) Nghiên c u v trách nhi m môi tr ng

c a doanh nghi p, Masurel (2006) cho r ng đ ng l c chính xu t phát t n m b t c

h i th tr ng ho c/vƠ ch p hƠnh lu t pháp

Trong b i c nh toƠn c u hóa vƠ h i nh p, th c hi n CSR c a DN có vai trò

m u ch t đ i v i quá trình phát tri n c a doanh nghi p Tr c h t, b i l các tiêu chu n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p đang tr thƠnh m t trong nh ng đi u

ki n trong buôn bán th ng m i i v i các doanh nghi p, đó lƠ các lu t ch i m i,

b t bu c doanh nghi p ph i áp d ng vƠ tri n khai th c hi n CSR n u mu n đi xa

h n C th có m t s khách hƠng h yêu c u nhƠ cung c p ph i th c thi CSR theo tiêu chu n c a t ch c Sedex DN nƠo tr i qua cu c đánh giá v tiêu chu n Sedex

đ t yêu c u m i đ c ch n lƠm nhƠ cung c p NgoƠi ra, trong nh ng ngƠnh có đ c

tr ng b i chu i cung ng toƠn c u do khách hƠng d n d t nh ngành may thì th c

hi n CSR c a DN càng có Ủ ngh a quan tr ng Các DN c n th c hi n CSR đ tìm vƠ duy trì ch đ ng trong chu i cung ng toƠn c u Hay nói cách khác, th c hi n CSR chính lƠ ắgi y thông hƠnh” đi vƠo th tr ng th gi i c a doanh nghi p

Nói tóm l i, vai trò c a th c hi n trách nhi m xư h i c a doanh nghi p ngày cƠng th hi n rõ đ i v i các doanh nghi p i u nƠy cƠng tr nên quan tr ng khi mƠ

doanh nghi p ngày càng đóng góp nhi u h n vƠo s phát tri n kinh t c a các qu c gia Theo ngh a đó nh h ng c a doanh nghi p t i xư h i ngƠy cƠng đ c c ng

đ ng quan tơm vƠ đi u nƠy c ng t o s c ép đ i v i doanh nghi p th c hi n chi n

l c CSR

2.1.3 Các cách ti p c n trách nhi m xư h i

CSR lƠ m t v n đ đ c nhi u nhƠ nghiên c u quan tơm vƠ đ c p Nh ng

v n i dung vƠ ph m vi c a CSR hi n nay còn nhi u quan đi m ti p c n m t cách khác nhau v n i dung vƠ ph m vi c a CSR, tiêu bi u nh m t s cách ti p c n sau:

Ti p c n theo mô hình ắKim t tháp” c a A Carroll (1999)

Mô hình ắKim t tháp” c a A Carroll (1999) có tính toƠn di n vƠ đ c đa s các nghiên c u s d ng Mô hình này th hi n m t cách đ y đ vƠ rõ nét các l nh

v c quan tơm c a CSR CSR mô hình 2.1 bao g m (1) kinh t , (2) pháp lý, (3)

đ o đ c vƠ (4) t thi n Ranh gi i gi a các t ng trong ắKim t tháp” lƠ không rõ rƠng, tác đ ng l n nhau

ảình 2.1: Mô hình “kim t tháp trách nhi m xã h i”

(Ngu n: Carroll Archie, 1999)

Ti p c n theo các bên liên quan

Theo Matten và Moon (2005) thì ắCác bên liên quan, nh h ng vƠ h ng

l i c a vi c th c thi CSR có th bao g m: C đông/ch s h u DN, ng i lao đ ng,

đ i tác, khách hƠng, c ng đ ng vƠ các đ i t ng khác nh c quan qu n lỦ, các hi p

h i hay các t ch c phi l i nhu n hay các t ch c qu c t ” Theo hình 2.2, CSR

đ ng ngh a v i vi c DN t ch c H K có trách nhi m đ i v i NL , có trách nhi m b o v môi tr ng, trách nhi m đ i v i c ng đ ng, trách nhi m đ i v i khách hàng vƠ trách nhi m v i nhƠ cung ng

Hình 2.2: Các đ i t ng tác đ ng c a trách nhi m xư h i

Ngu n: theo Matten vƠ Moon, 2005

Ti p c n chu i giá tr

Michael Porter vƠ Kramer (2006) đư xơy d ng chi n l c th c hi n CSR k t

n i v i nh ng yêu c u th c thi CSR b t bu c vƠ t nguy n Chi n l c nƠy có th

tr thƠnh m t b ph n trong chi n l c c a t ch c n u t ch c th c s chú tr ng

đ n vƠ th c s quan tơm, hi u đ c vai trò c a CSR trong th c hi n các m c tiêu chi n l c c a mình

B ng 2.1 Cách ti p c n chu i giá tr Chu i giá tr Các v n đ liên quan đ n trách nhi m xã h i Các ho t đ ng h tr

C s h t ng Báo cáo tài chính trung th c, minh b ch hóa; Thúc

đ y thay đ i chính sách;ầ

Qu n tr ngu n nhân l c Ơo t o cho ng i lao đ ng; m b o đi u ki n làm

vi c; Quan tơm ch m sóc s c kh e, ch đ đưi ng và phúc l i;

Phát tri n công ngh Duy trì các m i quan h v i các c s đƠo t o; Tìm

hi u và nghiên c u v các giá tr , tri t lý đ o đ c DN; t o ra các s n ph m th c s an toƠn cho ng i tiêu dùng cu i cùng; phân ph i và s d ng các ngu n nguyên li u theo h ng b n v ng; t n d ng và s

l c t nhiên n m trong khuôn kh phát tri n b n

v ng b o v v nh c u môi tr ng

Tác nghi p tr c ti p

Logistic mua nh h ng c a vi c v n chuy n nh x th i gây ô

nhi m môi tr ng, th c hi n vi c mua hàng h p pháp theo lu t đ nh

V n hành Ngu n b c x và ch t th i nguy h i; nh h ng đ n

các t ng sinh thái vƠ đa d ng sinh h c; s d ng n ng

l ng vƠ n c s ch; đi u ki n an toàn v s c kh e,

an toàn v n hành trong lao đ ng và các m i quan h

v i ng i lao đ ng; các ngu n v t li u nguy hi m Logistic bán Vi c đóng gói rác th i; Các nh h ng c a v n

chuy n Chiêu th và bán Các ho t đ ng chiêu th và qu ng cáo; Chính sách

giá; Thông tin trung th c cho ng i tiêu dùng;ầ

D ch v sau khi bán Thay th và lo i b s n ph m c ; đ m b o vi c thay

th và v n hành t t nh t cho khách hàng; đ m b o s

an toàn thông tin b o m t c a KH

(Ngu n: Porter vƠ Kramer, 2006)

2.1.4 Các quan đi m lỦ thuy t v trách nhi m xư h i

2.1.4.1 LỦ thuy t c đông (Shareholder Theory)

LỦ thuy t c đông (Shareholder Theory) đ c xem lƠ lỦ thuy t ti n đ v

CSR vƠ đ c s d ng đ hình thƠnh khái ni m v CSR Theo Friedman (1962, 1970) thì các DN ch c n t p trung phát tri n vƠ t i đa hóa l i nhu n c a DN mình

vƠ không c n ph i th c hi n m t trách nhi m xư h i nƠo, vƠ xem c đông lƠ nh ng

cá nhơn quan tr ng nh t, DN c n t p trung t t c ngu n l c nh m m c tiêu gia t ng tƠi s n c a c đông Giám đ c đi u hƠnh doanh nghi p có nhi m v đ i di n cho c đông đ ti p qu n công ty m t cách có m c đích đư đ nh h ng theo m c tiêu (Friedman, 1970; Smith, 2003), nh ng m c tiêu t i đa hóa giá tr c đông lƠ m c tiêu thích h p vƠ duy nh t cho các nhƠ qu n lỦ trong các công ty hi n đ i (Smith, 2003; Sundaram & Inkpen, 2004) LỦ thuy t c đông đư đ c trình bƠy nh lƠ m t

lỦ thuy t có kh n ng chi ph i trong qu n lỦ kinh doanh vƠ giáo d c (Margolis &

Walsh, 2003; Saint, 2005), nó lƠ khái ni m n i tr i theo sau ph n l n các doanh nghi p trong n n kinh t t b n (Saint, 2005) vƠ có ắtr ng thái quan h g n g i"

trong qu n lỦ kinh doanh (Phillips, 2003) S n i tr i nƠy đ c h tr b i không ch các h th ng xư h i nh h th ng giáo d c pháp lỦ, tƠi chính vƠ kinh doanh (Margolis & Walsh, 2003), mƠ còn lƠ tính th c ti n c a vi c quan sát vƠ đo l ng

c a nó (Sundaram & Inkpen, 2004)

Tr c đơy, đ o đ c kinh doanh nh m t l nh v c h c thu t đư không tán thƠnh tính u vi t c a c đông đ c g i lƠ lỦ thuy t c đông c a Milton Friedman, các h c gi kh ng đ nh r ng trách nhi m xư h i c a doanh nghi p lƠ s d ng ngu n

l c vƠ tham gia vƠo các ho t đ ng đ c thi t k đ t ng l i nhu n c a nó mi n lƠ nó

v n n m trong các quy t c c a cu c ch i Thay vƠo đó, lỦ thuy t c đông (Freeman 1984; Freeman vƠ c ng s 2010; Phillips 2003), lỦ thuy t chi ph i trong đ o đ c kinh doanh, n u không ph i lƠ m t mô hình cho CSR (McWilliams vƠ Siegel 2001)

thì nó xem m c đích chính c a s phát tri n nh lƠ m t ph ng ti n đ qu n lỦ l i ích c a các bên liên quan, v i l i nhu n nh m t s cơn nh c gi a nh ng ng i

khác

LỦ thuy t c đông cho r ng b t k s tham gia nƠo trong các ho t đ ng xư

h i đ u n m ngoƠi ph m vi lỦ thuy t c a m t DN (Friedman, 1970; Jensen, 2001)

Các DN không th có trách nhi m xư h i b i vì tham gia vƠo các ho t đ ng xư h i

bên ngoƠi đ t i đa hóa tƠi s n c đông lƠ m t bƠi toán liên quan đ n vi c đánh thu con ng i vƠ quy t đ nh thu đó nên đ c chi tiêu nh th nƠo (Friedman, 1970),

nó là m t nhi m v ch có th đ c th c hi n b i chính ph ch không ph i b i các

DN ho c cá nhơn (Sternberg, 1997) LỦ thuy t c đông không b qua xư h i vƠ môi

tr ng hoƠn toƠn, mƠ đúng h n, nó ng h t i đa hóa s giƠu có c a các c đông trong ph m vi lu t pháp cho phép (Friedman, 1970) và th c hi n ho t đ ng theo cách không l a đ o ho c không phi pháp (Smith, 2003) Tuy nhiên, lỦ thuy t c đông cho r ng các t p đoƠn ho c DN s tham gia vƠo các ho t đ ng trách nhi m xư

h i trong khi nh ng sáng ki n nƠy lƠ l i ích t t nh t c a c đông (Sundaram & Inkpen, 2004) Nh ng ph n th ng c a c đông lƠ s ti n còn l i, do đó vi c ch m sóc c đông c ng liên quan đ n vi c ch m sóc t t c các bên liên quan khác

(Sundaram & Inkpen, 2004)

M c dù lỦ thuy t c đông d đoán r ng trách nhi m xư h i có liên quan tiêu

c c đ n v trí c nh tranh c a công ty (Friedman, 1970) vƠ hƠnh vi có trách nhi m xư

h i có th xung đ t v i t i đa hóa giá tr (Jensen, 2001) M t s tƠi li u nghiên c u còn t n t i có k t qu trái ng c (Orlitzky, Schmidt & Rynes, 2003) M t s nghiên

c u đư không tìm th y m i quan h nh v y, nh ng ng i khác đư tìm th y m t

m i quan h tích c c (Stanwick & Stanwick, 1998; Clarkson, Li, Richardson, &

Vasvari, 2008), đ c bi t lƠ nh ng ng i ti p c n nghiên c u b ng cách s d ng lý thuy t chính tr xư h i (Clarkson et al , 2008) đư tìm th y m t m i quan h tiêu c c

(Patten, 2002), và nh ng ng i khác ch a tìm th y m i quan h nào (Ullman, 1985; Stanwick & Stanwick, 2000)

Nh ng mơu thu n nƠy cho th y s bi n minh kinh t cho vi c th c hi n báo cáo môi tr ng c a doanh nghi p không đ c th c thi (Epstein & Freedman, 2004)

ho c có th lƠ do m t ph n, v i các ph ng pháp khác nhau đ c s d ng đ v n hƠnh c hai bi n pháp môi tr ng và tài chính (Stanwick & Stanwick, 2000) Nh ng

nh ng nghiên c u nƠy có th có nh ng đi m y u trong gi đ nh nhơn qu c a h vì

m t s ng i trong s h coi ho t đ ng xư h i c a doanh nghi p lƠ m t bi n đ c l p trong khi nh ng ng i khác coi nó lƠ bi n ph thu c (Margolis & Walsh, 2001;

Scholtens & Zhou, 2008)

Tuy nhiên, sau đó quan đi m nƠy đư b r t nhi u ch trích t các nhà nghiên

c u khác T đó xu t hi n r t nhi u lỦ thuy t khác nh m gi i quy t nh ng ch trích

trên nh : LỦ thuy t đ i di n, lỦ thuy t các bên liên quan, vƠ mô hình kim t tháp

c a trách nhi m xư h i

2.1.4.2 LỦ thuy t đ i di n (Agency Theory)

LỦ thuy t đ i di n (Agency Theory) đ c phát tri n b i Jensen vƠ Meckling (1976) Theo quan đi m có lỦ thuy t nƠy thì luôn có s xung đ t l i ích gi a các nhƠ qu n lỦ trong DN vƠ nh ng c đông Nh ng xung đ t nƠy đ c g i lƠ "v n đ

đ i di n" Theo Krisnawati vƠ c ng s (2014) thì ắm t công ty bao g m các nhóm

l i ích khác nhau vƠ v n đ đ i di n duy nh t có th đ c gi i quy t khi các đi m cơn b ng c a các l i ích khác nhau có th đ t đ c.”

Jensen vƠ Meckling (1976) cho r ng theo lỦ thuy t nƠy thì ắl i ích c a các c đông vƠ các nhƠ qu n lỦ c a công ty s không bao gi g n k t vƠ trách nhi m xư h i

có th lƠ k t qu c a nh ng cu c xung đ t” Theo đó các nhƠ qu n lỦ c a các doanh nghi p có th s d ng các ngu n l c c a doanh nghi p đ t ng l i nhu n cho riêng

h thay vì s d ng các ngu n l c nêu trên đ đ u t phát tri n vƠo các d án khác

ti m n ng h n nh m t ng c ng hi u qu tƠi chính cho doanh nghi p mình Chính

vì th ho t đ ng CSR có th lƠm gi m hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p, t đó

gi m l i nhu n c a nhƠ qu n lỦ LỦ thuy t đ i di n ch ra r ng s đ u t cho phát tri n CSR ch có th t ng hi u qu ho t đ ng c a DN nh ng l i không lƠm t ng

v t b c ho c đ t bi n l i nhu n c a các nhƠ qu n lỦ doanh nghi p

2.1.4.3 LỦ thuy t các bên liên quan (Stakeholder theory)

LỦ thuy t các bên liên quan c a Freeman (1984) đ xu t Ủ t ng r ng ắm t công ty ch có th t n t i n u nó có kh n ng đáp ng nhu c u các bên liên quan -

nh ng ng i có th nh h ng đáng k đ n phúc l i c a công ty” Các nghiên c u

tr c v CSR đư đ nh ngh a vai trò c a các bên liên quan trong vi c tác đ ng lên quy t đ nh t ch c (McGuire vƠ c ng s , 1988)

T "bên liên quan", là cách chúng ta s d ng nó, l n đ u tiên xu t hi n trong m t

b n ghi nh n i b t i Vi n Nghiên c u Stanford (nay lƠ SRI International, Inc.), vƠo n m 1963 Thu t ng nƠy có ngh a r ng c đông lƠ nhóm duy nh t mƠ c p qu n

lỦ c n ph i đáp l i VƠo cu i nh ng n m 1970 vƠ đ u nh ng n m 1980 các h c gi

vƠ các h c viên đư lƠm vi c đ phát tri n các lỦ thuy t qu n lỦ đ giúp gi i thích các

v n đ qu n lỦ liên quan đ n m c đ không ch c ch n vƠ thay đ i cao.V sau lỦ thuy t nƠy đ c xơy d ng vƠ c ng c b i Edward Freeman vƠo đ u nh ng n m

1980 Theo E Freeman (1993), thƠnh ph n c a các bên liên c a DN chính lƠ các cá nhơn vƠ nhóm có liên quan đ n doanh nghi p, c th h có th có quy n h ng l i ích ho c b t n th t ho c b thi t h i, vƠ có quy n l i b vi ph m pháp lu t ho c

đ c tôn tr ng t hƠnh đ ng c a DN N u xét theo ph m vi n i b DN thì thƠnh

ph n các bên liên quan bao g m nh ng cá nhơn, nhóm ng i có vai trò quan tr ng đóng góp đ n s phát tri n c a DN Trái l i, n u xét theo khía c nh v mô thì các bên liên quan lƠ nh ng cá nhơn ho c nhóm bên ngoƠi có th tác đ ng đ n DN ho c

b tác đ ng nh h ng b i các DN Sau đơy, tác gi xin trình bƠy các thƠnh ph n

c a các bên liên quan nh sau:

Tr c tiên, đó lƠ ch s h u (Owners), h lƠ ng i c ph n trong DN d i

d ng trái phi u ho c c phi u vƠ t t nhiên h k v ng đ t l i nhu n t DN Các c đông h s h u c ph n thông qua vi c h mua c phi u c a DN ho c h đ c th a

k , t ng theo quy đ nh c a pháp lu t DN lƠ ch th có nh h ng đ n thu nh p c a

c đông

Th hai, đó lƠ ng i lao đ ng (employees), h lƠ ng i b nh h ng tr c

ti p t DN thông qua các chính sách hay cung cách qu n lỦ t phía DN tác đ ng

đ n h nh : chính sách ti n l ng, b o hi m, chính sách phúc l i đ c thù áp d ng riêng cho h , phong cách lưnh đ o,ầ.Trái l i, ng i lao đ ng c ng s mang l i giá

tr hay t n th t cho DN, c th lƠ h s trung thƠnh vƠ lƠm vi c c ng hi n cho DN

v i n ng su t cao nh t n u DN có các chính sách, phúc l i t t cho h thông qua các

ch ng trình đưi ng , gi chơn nhơn tƠi N u không, thì t l thay đ i nhơn s t ng cao, lòng trung thƠnh suy gi m DN s b nh h ng tr c ti p đ n ho t đ ng c a mình m c đ cao h n có th nh h ng đ n uy tín, th ng hi u c a mình trên

th ng tr ng

Th ba, nhƠ cung c p (suppliers) lƠ ch th có tác đ ng tr c ti p đ n s thƠnh công c a DN B i l , DN có m t h th ng nhƠ cung c p t t v ch t l ng n

đ nh, giá c h p lỦ, d ch v h tr k thu t, d ch v khách hƠng t t thì mang l i giá

tr to l n cho DN trong vi c đ m b o các ngu n l c đ u vƠo DN đ c cung c p t t

nh t, n đ nh nh t NgoƠi ra, nhƠ cung c p đ i v i DN nh lƠ m t đ i tác (partner)

ch không đ n thu n lƠ m t ch th bán hƠng đ n thu n vƠ tìm l i nhu n theo ngh a th c d ng Thay vƠo đó, nhƠ cung c p theo quan đi m hi n đ i lƠ cùng h tr