Hiện trạng sử dụng nhà vệ sinh ở thành phố Đông Hà

Một số bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn và thiếu nhà vệ sinh...9 2.1.. Một số bệnh liên quan đến vệ sinh Môi trường và nước sạch...11 a... Một số bệnh liên quan đến nguồn nước

PHÂN HIỆU ĐẠI HỌC HUẾ TẠI QUẢNG TRỊ

BỘ MÔN CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG

I Tổng quan về thành phố Đông Hà 5

1.1 Vị trí địa lý 5

1.2 Địa hình 5

1.3 Khí hậu 6

1.4 Giao thông 7

1.5 Nguồn nước 7

II Một số bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn và thiếu nhà vệ sinh 9

2.1 Một số bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn 9

a Viêm ruột 9

b Bệnh tả 10

c Bệnh thương hàn 10

d Bệnh lỵ trực khuẩn 10

e Bệnh lỵ Amib 10

2.2 Một số bệnh liên quan đến vệ sinh Môi trường và nước sạch 11

a Bệnh đường tiêu hóa 11

b Bệnh giun sán 12

c Bệnh do muỗi truyền 12

d Các bệnh về mắt, ngoài da, bệnh phụ khoa 12

III Các mô hình nhà vệ sinh ở thành phố Đông Hà 13

3.1 Nhà vệ sinh dùng nước ở Đông Hà 13

a Nhà tiêu tự hoại 13

b Nhà tiêu thấm dội nước 14

3.2 Nhà vệ sinh không dùng nước ở Đông Hà 15

a Nhà tiêu đào có ống thông hơi 17

b Cầu tiêu trên ao cá 18

c Hố xí thùng 19

d Hố xí 2 ngăn phổ biến ở Việt Nam 19

IV Hiện trạng nhà vệ sinh ở thành phố Đông Hà 21

4.1 Kết quả thống kê tỉ lệ sử dụng nhà vệ sinh bể tự hoại 21

4.2 Nhà vệ sinh công cộng ở thành phố Đông Hà 21

V Mô hình bể tự hoại 23

5.1 Thiết kế bể tự hoại 23

5.2 Một số mô hình bể tự hoại được áp dụng trên thế giới và ở Việt Nam 24

a Mô hình thùng làm sạch (TLS) nước thải sinh hoạt qui mô nhỏ kiểu Jokasho (Nhật Bản) trong điều kiện Việt Nam 24

b Trạm xử lý nước thải quy mô nhỏ hợp khối AFSB – 100 24

c Biofast - Hệ thống xử lý chất thải 5 ngăn hiện đại 24

d Bể tự hoại kiểu mới (Tác giả Hoàng Đức Thảo - Công ty Thoát nước đô thị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) 25

e Bể tự hoại cải tiến với các vách ngăn mỏng dòng hướng lên và ngăn lọc kỵ khí (BAST và BASTAF) 25

Kết luận 26

Tài liệu tham khảo 27

Mở đầu

Sức khoẻ và vệ sinh môi trường có quan

hệ chặt chẽ với nhau và là một trong các tiêuchí của chất lượng sống Trên 75% dân số ViệtNam sống tập trung ở các vùng nông thôn,vùng núi, hải đảo, mà những nơi đó, theo một

số khảo sát cho thấy, không quá 35% số hộ giađình có nhà xí hợp vệ sinh Điều này cũng liênquan đến tỉ lệ các bệnh truyền nhiễm cao ởnông thôn Có nhiều nguyên nhân lý giải chomức tỉ lệ thấp này, tuy nhiên, điều này là mộttrong các khác biệt giữa nông thôn và thànhthị

Với mục tiêu góp phần vào việc nâng cao ý thức và tiếp cận với các phương cách

xây dựng nhà vệ sinh cho người dân nông thôn, đề tài Hiện trạng và giải pháp sử dụng

nhà vệ sinh ở thành phố Đông Hà nhằm giới thiệu các kiểu nhà vệ sinh cũng như cách

xử lý chất thải người tương đối đơn giản, hiệu quả, vừa tầm thực hiện cho các vùng đô thị

và nông thôn Việt Nam nói chung và Quảng Trị nói riêng cho các vùng sinh thái khácnhau, điều kiện kinh tế, xã hội, tập quán

I Tổng quan về thành phố Đông Hà

1.1 Vị trí địa lý:

Đông Hà là một thành phố trung tâm của tỉnh Quảng Trị, miền Trung Việt Nam.Đây là thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Trị, nằm ở ngã ba Quốc lộ 1 A và Quốc lộ 9.Thành phố này nằm ở tọa độ 1600’53” - 16052’22” vĩ độ Bắc, 107004’24” kinh độ Đông.Đông Hà là trung tâm chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế và thương mại của tỉnh QuảngTrị

Đông Hà có một vị trí quan trọng, nằm ở trung độ giao thông của cả nước, trêngiao lộ 1A nối thủ đô Hà Nội - thành phố Hồ Chí Minh và quốc lộ 9 trong hệ thốngđường xuyên Á, là điểm khởi đầu ở phía Đông của trục Hành lang kinh tế Đông -Tây giữa đông bắc Thái Lan, Lào, Myanma và miền Trung Việt Nam qua cửa khẩu quốc

tế Lao Bảo và các nước trong khu vực biển Đông qua cảng Cửa Việt, kết thúc ở thànhphố Đà Nẵng Từ thuận lợi về giao lưu đối ngoại, Đông Hà có khả năng thu hút, hội tụ đểphát triển kinh tế, văn hoá, xã hội và trở thành trung tâm phát luồng các mối quan hệ kinh

tế trong khu vực và quốc tế

Đông Hà gồm 9 phường, diện tích tự nhiên là 76,26 km2 (khoảng 7.306,25 ha),dân số có 93.756 nhân khẩu với khoảng 21400 hộ gia đình.Mật độ dânsố:1229người/km2 Đông Hà cách Huế 66 km, cách Đồng Hới 100 km, cách thị xã QuảngTrị 12 km

1.2 Địa hình :

Địa hình của Đông Hà có đặc trưng về mặt hình thể như là một mặt cầu mở rộng

ra hai phía Nam, Bắc của quốc lộ 9, địa hình hơi nghiêng và thấp dần từ Tây sang Đông.Các vùng đất đồi bị chia cắt bởi nhiều đồi bát úp xen giữa là các khe

Nhìn chung, lãnh thổ Đông Hà có gồm hai dạng địa hình cơ bản sau:

Địa hình gò đồi bát úp ở phía Tây và Tây Nam, chiếm 44,1% diện tích tự nhiên với hơn3.000 ha, có độ cao trung bình 5- 100m Về thổ nhưỡng, mặt đất ở đây được phủ trên nềnphiếm thạch và sa phiến cùng với địa hình gò đồi bát úp nối dài Với địa hình này sẽ thíchhợp cho việc sản xuất canh tác, trồng cây lâm nghiệp, xây dựng và phát triển các mô hìnhkinh tế trang trại, sinh thái vườn đồi, vườn rừng Xen kẻ giữa những gò đồi là những hồ

đập có tác dụng điều hoà khí hậu, bảo vệ môi trường, đồng thời tạo ra những cảnh quan

tự nhiên, môi trường sinh thái để tạo điều kiện cho việc xây dựng và phát triển các cụmđiểm dịch vụ vui chơi, giải trí, tạo ra một cảnh quan đô thị đẹp, đa dạng

Địa hình đồng bằng có độ cao trung bình 3m so với mực nước biển, chiếm 55,9%diện tích tự nhiên Về thổn nhưỡng, đất ở đây được phủ lên mặt lớp phù sa thuận lợi chophát triển nông nghiệp (trồng lúa, hoa, rau màu ) Địa hình này tập trung ở các phường:

2, phường 3, phường Đông Thanh, Đông Giang, Đông Lễ, Đông Lương Do địa hình thấptrũng, nên thường hay bị ngập lụt về mùa mưa bão đồng thời hạn hán, thiếu nước về mùa

hè, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống

Tuy nhiên số ngày mưa phân bố không đều, trong các tháng cao điểm trung bìnhmỗi tháng có từ 17 đến 20 ngày mưa làm ảnh hưởng đến bố trí thời vụ của một số câytrồng và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của người dân ở địa phương

Khu vực Đông Hà còn chịu ảnh hưởng của bão Mùa bão ở đây tập trung từ tháng 9 đếntháng 11 Các cơn bão đổ bộ vào đất liền thường tập trung vào các cơn bão số 7,8,9,10.Bão thường kèm theo mưa to kết hợp với nước biển dâng cao và lượng mưa lớn từ trênnguồn đổ về gây lũ lụt và ngập úng trên diện rộng làm thiệt hại đến cơ sở hạ tầng và pháhoại mùa màng

Đông Hà chịu ảnh hưởng sâu sắc của 2 loại gió mùa: gió mùa đông bắc hoạt động

từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau và gió mùa tây nam hoạt động từ tháng 4 đến tháng 9

Nói chung, khí hậu của khu vực có nhiều nét biến động mạnh, thể hiện qua sự biếnđộng mùa: mùa đông và mùa hè, mùa mưa và mùa khô Thời tiết của Đông Hà thườnggây úng vào đầu vụ đối với vụ đông xuân; hạn đầu vụ, úng cuối vụ đối với vụ hè

1.4 Giao thông:

Đông Hà nằm ở nơi giao cắt của đường 9 và quốc lộ 1A Tuyến đường sắt Nam chạy qua thành phố, ga Đông Hà là một trong những ga chính trên tuyến đường raynày Dự án sân bay Quảng Trị dự kiến sẽ được xây ở huyện Gio Linh, cách Đông Hà

Hệ thống hồ đập ở thị xã là tiềm năng lợi thế để đầu tư xây dựng hình thành các cụmđiểm vui chơi, nghỉ ngơi giải trí theo hướng hệ lâm viên dịch vụ sinh thái

Nguồn nước ngầm:

Nước dưới đất vùng Đông Hà tồn tại dưới 2 dạng chính: Trong các lổ hổng và cáctầng chứa nước khe nứt của đất đá chứa nước gọi là các tầng chứa nước lổ hổng và cáctầng chứa nước khe nứt

Vùng trung tâm thành phố và khu vực đất đồi tầng ngầm nghèo Nguồn nướcmạch nông tồn tại ở vùng đất trũng thuộc khu vực trầm tích phù sa

Không có nguồn nước ngầm mạch sâu ở khu vực nội thị nhưng có thể khai thác nguồnnước ngầm mạch sâu cách trung tâm thị xã 12 km về phía đông bắc, với công suất 15.000

m3/ngày (tại huyện Gio Linh), trữ lượng nước tương ứng với cấp C1 là 19.046 m3/ngày ,

cấp C2= 98.493m3/ngày Lưu lượng giếng khoan từ 15 đến 19 1/s, tổng độ khoáng hoá 80đến 280 mg/l.

II Một số bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn và thiếu nhà vệ sinh:

2.1 Một số bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn:

Theo các chuyên gia, trong một số bệnh truyền nhiễm có nguyên nhân liên quantới nguồn nước bị ô nhiễm, liên quan đến vệ sinh môi trường và ý thức vệ sinh cá nhâncủa người dân còn kém Có nhiều bệnh truyền nhiễm do sử dụng nước bị nhiễm bẩn như:

tả, lỵ, thương hàn, các bệnh về đường tiêu hoá,…

Nước dùng trong sinh hoạt bị nhiễm bẩn sẽ gây bệnh cho người khi tắm rửa, giặt giũ, sửdụng nước để chế biến thức ăn,… và một số bệnh thường gặp như:

a.Viêm ruột:thường kéo dài 24 - 72 giờ kèm theo buồn nôn, nôn mữa, tiêu chảy Bệnh

xảy ra ở mọi lứa tuổi, trầm trọng nhất là ở trẻ nhỏ và người già khi bị bệnh thì tình trạng

mất nước và rối loạn cân bằng điện giải có thể xảy ra nhanh chóng và đe dọa tính mạngnếu không được xử lý kịp thời.

b.Bệnh tả: là bệnh truyền nhiễm cấp tính do phẩy khuẩn tả (Vibrrio Cholerae) gây ra và

bệnh lây truyền qua đường tiêu hoá Bệnh có biểu hiện là đi tiêu phân lỏng nhiều, óinhiều lần, sẽ nhanh chóng mất nước - điện giải, truỵ tim mạch, suy kiệt và tử vong nếukhông được điều trị kịp thời Bệnh có thể gây thành dịch, bệnh thường xảy ra vào mùa

hè, sau những đợt thiên tai lớn (bão, lụt, ) và ở những nơi có vệ sinh kém, không đủ nướcsạch cung cấp, xử lý phân, rác chưa tốt,

c.Bệnh thương hàn: là bệnh nhiễm trùng toàn thân do Salmonella Typhi hoặc

Salmonella Patatyphi A, B, C gây ra Bệnh lây qua đường tiêu hoá và có đặc điểm lâmsàng là sốt kéo dài, gây nhiều biến chứng nguy hiểm như: xuất huyết tiêu hóa,v iêm não ,nhiễm trùng huyết, Đa số các trường hợp mắc phải là do ăn, uống phải các loại thựcphẩm mang vi trùng, nước sinh hoạt bị nhiễm phân có vi khuẩn thương hàn không đượcnấu chín, hoặc do ăn phải thức ăn tươi sống được rửa bằng nguồn nước đã bị nhiễmkhuẩn thương hàn

d.Bệnh lỵ trực khuẩn: là bệnh viêm đại tràng cấp tính gây ra bởi vi khuẩn Shigella Bệnh

lây qua đường tiêu hoá theo cơ chế phân - miệng hoặc từ người sang người hoặc từ bàntay bẩn nhiễm khuẩn, lây gián tiếp chủ yếu qua nước uống, thức ăn Ở nước ta, nướcuống là trung gian truyền bệnh tả, lỵ hàng đầu do nước không được đun sôi trước khiuống,…

e.Bệnh lỵ Amib: gây ra do vi khuẩn Etamoeba Histolytica Tổn thương xảy ra chủ yếu ở

đại tràng (bệnh lỵ Amib) và có thể ngoài đại tràng (bệnh Amib ở gan, phổi, não, da, ).Kén Amib nhiễm vào người qua đường tiêu hoá, qua ăn rau sống, uống nước lã,

Nhiễm giun: bệnh do giun đũa, giun tóc, giun kim,… lây truyền qua nước Do phân cómang ấu trùng của giun nhiễm vào nước gặp điều kiện thuận lợi thì nhiễm qua người.Bệnh thường gặp ở trẻ em, do đi chân đất hoặc chơi đùa dưới đất, Ấu trùng của các loạigiun này sẽ chui vào ruột, mật, não, mắt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.Các bệnh nêu trên gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và môi trường cộng đồng Vì vậy, côngtác xử lý và khử trùng nước đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong các nhà máy nước Điều

này góp phần tích cực trong việc ngăn ngừa các vi sinh vật xâm nhập vào nguồn nước,hạn chế tối đa các bệnh lây truyền qua nguồn nước, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm,bảo vệ nguồn nước Đồng thời, mỗi cá nhân phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nhưkhông vứt rác, đổ chất thải bừa bãi; nên sử dụng nguồn nước sạch; cần chú ý hơn việc sửdụng nguồn thực phẩm, rau tươi, hoa quả bảo đảm chất lượng, không có thuốc trừ sâu;rửa rau quả dưới vòi nước chảy để loại trừ trứng giun sán và các chất ô nhiễm; ăn chín,uống chín, Bên cạnh đó, mỗi người phải tự đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện vàchữa bệnh kịp thời.

2.2 Một số bệnh liên quan đến vệ sinh Môi trường và nước sạch:

Nước sạch và vệ sinh môi trường là một nhu cầu cơ bản trong đời sống hằng ngàycủa con người Con người, động vật và thực vật sẽ không thể tồn tại nếu thiếu nước Thếnhưng, thực trạng hiện nay cho thấy, chúng ta đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm môitrường và khan hiếm nguồn nước sạch Tại buổi Lễ kỷ niệm Ngày nước thế giới, CụcQuản lý tài nguyên nước đã đưa ra thông tin có tới 80% trường hợp bệnh tật ở Việt Nam

là do nguồn nước bị ô nhiễm gây ra Vậy nước và vệ sinh môi trường có ảnh hưởng vàliên quan đến những bệnh nào đối với con người?

a Bệnh đường tiêu hóa: Với các bệnh thường gặp như: tả, lỵ, thương hàn, tiêu chảy,

viêm gan A, bại liệt Bệnh thường xảy ra do người khỏe ăn hoặc uống phải những thựcphẩm, nước uống bị nhiễm vi khuẩn có trong phân người (do không rửa tay với xà phòngsau khi đi vệ sinh hoặc sau khi vệ sinh cho trẻ nhỏ, sau đó cầm vào thức ăn; hoặc do ruồi,gián đậu lên thức ăn, nước uống không được đậy kín ) Sau khi ăn hoặc uống các loạinước đã nhiễm vi khuẩn, virut và ký sinh trùng gây bệnh thì chúng ta dễ dàng bị mắcbệnh

Tuy nhiên, các bệnh lây truyền trên đều có thể ngăn ngừa được nếu chúng ta thựchiện các biện pháp phòng bệnh đơn giản như: rửa tay bằng xà phòng và nước sạch tại cácthời điểm trước khi ăn, sau khi đại tiện hoặc sau khi tiếp xúc với người bệnh Thực hiện

ăn chín, uống sôi, không ăn các thức ăn đã ôi thiu Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, sử dụng

và bảo quản tốt các nguồn nước sạch, giữ gìn vệ sinh môi trường sạch sẽ Diệt các loạicôn trùng có nguy cơ truyền bệnh như ruồi, gián và chuột

b Bệnh giun sán: Giun đũa, giun tóc, giun móc, giun kim thường lây truyền do trứng

giun của người bệnh theo phân ra ngoài rồi lại vào hệ tiêu hóa của người khỏe qua thức

ăn, nước uống nhiễm bẩn hoặc chui qua da người vào cơ thể và gây bệnh Ấu trùng củacác loại sán lại từ phân người bệnh vào nước hoặc sống ký sinh trong ốc, cá Ăn ốc có

ấu trùng sán sẽ bị nhiễm sán Người hay gia súc ăn cá, thịt không nấu chín cũng sẽ mắcbệnh Để phòng bệnh giun sán, chúng ta không nên ăn gỏi cá, không ăn các loại gia súc bịbệnh chết, không đi chân đất hay để trẻ nhỏ mặc quần thủng đũng, đặc biệt cần chú ý tẩygiun, sán theo định kỳ và theo hướng dẫn của thầy thuốc

c Bệnh do muỗi truyền: Những bệnh do muỗi truyền thường thấy là bệnh sốt rét, sốt

xuất huyết, viêm não Nhật Bản Các bệnh này dễ lây lan và có thể bùng phát thành dịchlớn Bệnh lây truyền bằng cách: muỗi đốt người bị bệnh sau đó đốt người khỏe mạnh,mầm bệnh sẽ truyền vào người khỏe qua vết đốt của muỗi Để không bị muỗi đốt, khingủ chúng ta nên ngủ trong màn, tẩm màn bằng hóa chất; phun thuốc diệt muỗi và đốthương muỗi trong nhà Bên cạnh đó, phải vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, phát quang bụi rậmquanh nhà và thu gom phế thải, khơi thông cống rãnh; diệt bọ gậy trong các dụng cụ chứanước sinh hoạt đồng thời lật úp những dụng cụ chứa nước không dùng đến; thường xuyêntổng vệ sinh dọn sạch ao tù, nước đọng

d Các bệnh về mắt, ngoài da, bệnh phụ khoa: Đa phần các bệnh về mắt, bệnh ngoài da

và bệnh phụ khoa có thể truyền từ người bệnh sang người lành qua nước Bởi vậy, đểphòng tránh các bệnh này cần có đủ nước sạch để sử dụng hằng ngày Đồng thời thựchiện vệ sinh cá nhân tốt, tắm rửa hay giặt giũ phải dùng xà phòng và nước sạch, mỗingười phải sử dụng một khăn mặt riêng, không dùng chung quần áo với người bệnh vàkhông mặc quần áo khi còn ẩm

III Các mô hình nhà vệ sinh ở thành phố Đông Hà:

Yêu cầu chung của nhà tiêu hợp vệ sinh là:

- Không làm ô nhiễm môi trường và nguồn nước

- Không tạo nơi cho ruồi, muỗi và các côn trùng khác sinh nở

- Không có mùi hôi thối, khó chịu

Có các loại nhà tiêu hợp vệ sinh phổ biến là nhà tiêu tự hoại, nhà tiêu thấm dội nước, nhàtiêu sinh thái và nhà tiêu đào có ống thông hơi,

Dưới đây chúng tôi giới thiệu một số loại hình nhà tiêu hợp vệ sinh đã thực hiện ở  thànhphố Đông Hà:

3.1. Nhà vệ sinh dùng nước ở Đông Hà

a Nhà tiêu tự hoại

Thông thường thể tích của bể tự hoại (phốt) cho một gia đình có 5 đến 7 ngườikhoảng 2m3, được chia làm 2 - 3 ngăn (có thể xây gạch, đỗ ống buy tròn bằng bê tông, ),trong đó 1 ngăn chứa, 1 ngăn lắng Phần nổi trên mặt đất cao 40cm và hơi nghiêng vềphía sau

Ngăn chứa có 1 ống thông hơi đường kính sử dụng từ 27mm hoặc 34mm, phíatrên ống nên gắn cút chữ T, cao hơn mái nhà khoảng 30 - 40cm

Hai đầu ngăn chứa có 2 hố ga (nắp kiểm tra) dành để lấy phân nhưng luôn được trát kín