Bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay

Đây cũng là tài liệu rất bổ ích và thiết thực trong việc cung cấp đầy đủ, rõ ràng thông tin về cách thiết lập kế hoạch cũng như việc thực hiện khảo sát với những ví dụ về những công cụ c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

======

NGUYỄN THỊ THU HUYỀN

BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Người hướng dẫn khoa học ThS HOÀNG THANH SƠN

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận, ngoài sự cố gắng của bản thân, em

đã nhận được sự giúp đỡ của thầy cô và bạn bè Em xin bày tỏ lời cảm ơn

chân thành nhất tới ThS Hoàng Thanh Sơn - người thầy đã tận tình chỉ bảo,

giúp đỡ em hoàn thành bản khóa luận này

Em xin bày tỏ lời cảm ơn tới các thầy cô trong khoa Giáo dục Chính trị cũng các thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giảng dạy và chỉ bảo em trong suốt thời gian qua

Em cũng xin bày tỏ lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã ở bên cổ vũ, động viên em hoàn thành khóa luận này

Trong quá trình nghiên cứu, với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân nên khóa luận khó tránh khỏi thiếu sót

Kính mong sự góp ý của thầy cô và các bạn sinh viên

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2018

Người thực hiện

Nguyễn Thị Thu Huyền

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của

ThS Hoàng Thanh Sơn

Tôi xin cam đoan rằng:

Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi và các số liệu trong khóa luận là trung thực Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 5 năm 2018

Người thực hiện

Nguyễn Thị Thu Huyền

DANH MỤC VIẾT TẮT

BLGĐ : Bạo lực gia đình

CNXH : Chủ nghĩa xã hội

HN&GĐ : Hôn nhân và gia đình

LĐ-TB&XH : Lao động- Thương binh và Xã hội PCBLGĐ : Phòng chống bạo lực gia đình

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 7

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH 7

1.1 Một số khi niệm cơ bản 7

1.2 Khái niệm và đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình 8

1.3 Một số quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam 13

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 16

Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM 17

TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 17

2.1 Khái quát tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay 17

2.2 Nguyên nhân của bạo hành trẻ em trong gia đình 27

2.3 Hậu quả của việc bạo hành trẻ em trong gia đình 34

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 42

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 43

3.1 Về phía nhà nước và các đoàn thể xã hội 43

3.2 Về phía gia đình và nhà trường 46

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 50

KẾT LUẬN 51

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 53

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”

Đây là những vần thơ rất nổi tiếng và đáng ghi nhớ của Chủ tịch Hồ Chí Minh- vị cha già đáng kính của dân tộc Việt Nam Trong muôn vàn tình thương yêu của Người dành cho nhân dân, có một tình yêu lớn dành cho thiếu niên nhi đồng Thiếu niên và nhi đồng luôn luôn được Bác dành cho một tình thương yêu đặc biệt Những vần thơ của Bác dành cho thiếu nhi chứa đựng tình thương yêu sâu sắc và thắm thiết Người luôn nhắc đến trẻ em với một tình cảm trìu mến, nâng niu Bác cũng khẳng định, trẻ em chính là mầm non tương lai, là chủ nhân của đất nước: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu” Cho đến ngày nay, Đảng và Nhà nước, nhân dân ta đã và đang tiếp tục phát huy truyền thống và làm theo lời dạy của Bác Điều đó thể hiện ở việc nước ta là nước đầu tiên ở Châu Á và là nước thứ 2 trên thế giới phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em, vào ngày 20/02/1990 Bên cạnh đó ta còn có Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật lao động, Luật hình sự

tố tụng hình sự… đều quan tâm thích đáng đến quyền lợi trẻ em Tưởng rằng trong cuộc sống hiện đại, đầy đủ như ngày nay cùng với truyền thống “yêu nước thương nòi” thì việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em sẽ càng trở nên dễ dàng hơn, “trọn vẹn” hơn Vậy mà, trong xã hội hiện nay vẫn còn một bộ phận không nhỏ đang vô tình hay cố ý chà đạp đến sự non nớt, bé bỏng của những

“mầm non tương lai đất nước” ấy Điều đáng buồn hơn cả là sự chà đạp đó lại xảy ra chính trong gia đình, trong chính vòng tay của những người thân yêu nhất của các em Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng, bồi đắp

2

cho sự phát triển của mỗi người về cả tình cảm, thể chất, đạo đức… Gia đình chính là gắn bó, nâng đỡ và có ảnh hưởng quan trọng nhất với trẻ em trong những năm tháng đầu đời Những năm gần đây, nổi lên rất nhiều tin, những

sự việc đau lòng về nạn bạo hành trẻ em xét trong phạm vi gia đình khiến cho

dư luận vô cùng phẫn nộ và bức xúc Đặc biệt những vụ bạo hành diễn ra đều

để lại hậu quả rất đau lòng, những thương tích trên cơ thể các em >50%, những vụ ngược đãi dã man gây đau đớn, tổn thương cả về thể xác lẫn tinh thần Trong những năm gần đây, theo báo cáo của Cục trẻ em, Bộ LĐ-TB&XH, cho biết trung bình mỗi năm, tại Việt Nam có khoảng hơn 2.000 trẻ

em bị bạo lực, bị xâm hại ở mức độ nghiêm trọng, những con số thống kê được, trong thực tế còn rất nhiều vụ bạo hành với trẻ em chưa bị tố cáo, phát hiện, thậm chí còn bao che Đây không còn là vấn đề mang tính cá nhân, gia đình “con tôi tôi dạy” nữa, bởi mức độ nghiêm trọng của nó gây ra ảnh hưởng đến cả con người, cả tương lai đất nước, đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận vấn đề một cách nghiêm túc hơn Để trẻ em có một cuộc sống trọn vẹn, phát triển tốt nhất thì việc chống bạo hành trẻ em là điều chúng ta phải làm Trẻ em phải được quan tâm, bảo vệ chăm sóc tốt hơn để các em có thể bình yên vui sống và học tập tích cực tạo nguồn lao động cững mạnh cho đất nước sau này

Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Bạo hành trẻ

em trong gia đình ở nước ta hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình Để

từ đó giúp mọi người nhìn nhận vấn đề bạo hành trẻ em một cách nghiêm túc hơn, thấy được mức độ nguy hiểm của nó và có những biện pháp tốt nhất để bảo vệ trẻ em

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Vấn đề bạo hành trẻ em là một vấn đề nóng hổi và nhạy cảm, vì vậy vấy

đề này được rất nhiều người quan tâm nghiên cứu không chỉ trên thế giới mà còn ở cả Việt Nam

3

2.1 Trên thế giới

Trên thế giới, có bản Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em được ban hành vào năm 1990 Bản công ước quy định các quyền của trẻ em, thể hiện sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với trẻ em Bản công ước là điều kiện cần thiết để trẻ em được phát triển toàn diện, đầy đủ nhất

Báo cáo “Nghiên cứu trừng phạt thể xác và tinh thần trẻ em” của tác giả Judith Ennew và Dimonique Perre Plateau, 2004, NXB Keen Publishing (Thailan) Co Ltd Nội dung của báo cáo là những chỉ dẫn chi tiết về cách thức thực hiện nghiên cứu đối với trẻ em về khó khăn và tế nhị: trừng phạt thân thể trẻ em (bao gồm cả bạo lực tinh thần) Đây cũng là tài liệu rất bổ ích

và thiết thực trong việc cung cấp đầy đủ, rõ ràng thông tin về cách thiết lập kế hoạch cũng như việc thực hiện khảo sát với những ví dụ về những công cụ cũng như các phương pháp được thu thập trong khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương…

Nhìn chung các vấn đề nghiên cứu về bạo hành trẻ em ở nước ngoài đã đạt được những thành công đáng ghi nhận và có ý nghĩa thiết thực với công cuộc bảo vệ và chăm sóc trẻ em khỏi bạo hành Thế giới cũng có những thay đổi tích cực trong cách nhìn nhận cũng như đánh giá tác động tiêu cực của bạo hành đối với trẻ em

2.2 Ở Việt Nam

Gia đình là đề tài vừa đa dạng, vừa phong phú vừa gần gũi nhưng chứa đựng những điều mới lạ Do vậy, đề tài này đã thu hút nhiều công trình nghiên cứu khoa học nhằm tìm tòi, phát hiện các khía cạnh của gia đình Nghiên cứu sâu về bạo lực gia đình đã được sử dụng bắt đầu từ năm

1999, nhưng mới chỉ đi sâu vào nghiên cứu bạo lực gia đình đối với phụ nữ Chỉ đề cập bạo lực giữa vợ chồng với nhau, mà thường ít nói đến hoặc bỏ qua hành vi bạo lực giữa các thành viên trong gia đình Đó là bạo lực của người

Luật Dương Gia (2015), “Bạo lực trẻ em trong gia đình”, Báo Vnexpress

ngày 11/08/2015 Bài viết đã nêu rất rõ tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân vì sao trẻ em bị bạo hành Trong đó có một số nguyên nhân như: ảnh hưởng của một số phong tục, tư tưởng “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”, thiếu hiểu biết về pháp luật Bài báo còn đề ra những biện pháp nhằm ngăn chặn và làm giảm tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình

Trong đề tài luận văn TS “Nâng cao hoạt động bảo vệ trẻ em khỏi bạo lực gia đình tại cộng đồng” của tác giả Vũ Minh Phương đã chỉ rõ thực trạng bạo lực gia đình đối với trẻ em và những hậu quả của nó Trên cơ sở thực trạng bạo lực gia đình và trẻ em bị bạo lực gia đình tác giả luận văn đề xuất một mô hình can thiệp đặc trưng tập trung vào gia đình để hỗ trợ trẻ em trong các môi trường bạo lực Mô hình được tác giả rút ra từ những nghiên cứu và ứng dụng trên một số nước và có sự thay đổi về nội dung và hình thức hoạt động cho phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam

Trong cuộc trò chuyện với GS, TS Nguyễn Thị Hoa, Chuyên gia Tâm lý học, đã trao đổi về vấn đề bạo hành gia đình đối với trẻ em và phụ nữ Khi được phóng viên hỏi về lí do vì sao người ta lại lựa chọn việc im lặng sau khi

bị bạo hành thay vì nhờ sự can thiệp giúp đỡ của người khác Bà đã trả lời rằng: “Quan niệm của người Việt Nam là Tốt đẹp phô ra, xấu ra xa đậy lại

5

cho nên họ cho rằng việc bị bạo hành là việc vô cùng xấu hổ, không hay ho gì

mà phải đi nhờ người khác”

Ở nước ta cũng có khá nhiều cuộc khảo sát hiện trạng li hôn và bạo lực gia đình Như: “Gia đình học” (Đặng Cảnh Khanh- Lê Thị Quý, Nhà xuất bản

lý luận chính trị, 2007), “Xã hội học về giới và phát triển” (Hoàng Bá Thịnh, 2005) đã phản ánh tương đối đầy đủ thực trạng bạo lực gia đình

Các công trình nghiên cứu trên là tài liệu phong phú cho tác giả thực hiện đề tài của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ của khóa luận

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về vấn nạn bạo hành gia đình đối với trẻ em ở nước ta hiện nay và các khái niệm liên quan, thực trạng nguyên nhân dẫn đến bạo hành trẻ em ở nước ta hiện nay khóa luận đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục nạn bạo hành trẻ

em ở nước ta

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, khóa luận thực hiện các nhiệm vụ sau đây:

Thứ nhất, hệ thống hóa, khái quát hóa những quan điểm, khái niệm về

vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình

Thứ hai, đánh giá thực trạng nạn bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước

ta hiện nay

Thứ ba, đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục nạn bạo hành trẻ

em trong gia đình ở nước ta hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Khóa luận tập trung nghiên cứu thực trạng của nạn bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay

6

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Khóa luận tập trung nghiên cứu đối tượng trẻ em ở khắp nước ta trong giai đoạn từ 2010 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử trong nghiên cứu vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay

- Phương pháp cụ thể: logic - lịch sử, phân tích tổng hợp, khảo sát thực tiễn, điều tra…

6 Ý nghĩa khóa luận

Khóa luận góp phần làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu của bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo hành gia đình đối với trẻ em

Với kết quả nghiên cứu đạt được Khóa luận góp phần làm rõ hơn nữa vấn nạn bạo hành trong gia đình đối với trẻ em ở nước ta, để từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu góp phần hành động chống bạo hành đối với trẻ em Thông qua quá trình nghiên cứu giúp trẻ em và phụ huynh hiểu biết hơn về quyền được bảo vệ của trẻ

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, kết cấu khóa luận

gồm 3 chương

7

NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM

TRONG GIA ĐÌNH 1.1 Một số khi niệm cơ bản

Trẻ em:

Khái niệm “Trẻ em” hiện nay tồn tại ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Trong đó có sự khác biệt ở việc quy định ngưỡng tuổi chính xác của trẻ em trên từng quốc gia, tuy nhiên mọi quan điểm đều thống nhất cho rằng trẻ em

là đối tượng phải được hưởng mọi hạnh phúc, chăm sóc, chiều chuộng, bảo vệ

và hưởng các quyền lợi tốt nhất để phát triển

Theo Công ước quốc tế về quyền Trẻ em, ngay tại điều 1 đã nêu rõ rằng

“Trẻ em là những người dưới 18 tuổi, trừ những trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em có quy định tuổi vị thành niên thấp hơn”

Ở nước ta, căn cứ vào những điều kiện, đặc điểm của con người Việt Nam, luật của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 25/2004/QN11 ngày 15 tháng 6 năm 2004 về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ

em quy định “Trẻ em là những công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”

Đặc điểm trẻ em: Trẻ em vận động và phát triển theo quy luật riêng của mình Tâm lý học lứa tuổi xác định những giai đoạn khác nhau trong lứa tuổi trẻ em như: tuổi sơ sinh, tuổi mẫu giáo, tuổi nhi đồng, tuổi thiếu niên, tuổi thanh thiếu niên mới lớn Ở mỗi môi trường văn hóa- xã hội khắc nhau, trẻ

em mang tính cách, đặc điểm riêng Trẻ em có những đặc điểm tâm sinh lý khá đặc thù do chưa phát triển đầy đủ về mặt thể chất và trí tuệ, dễ tổn thương, dễ thay đổi, dễ thích nghi, dễ uốn nắn, dễ tự ti, tự ái, hiếu thắng, thiếu kiễn nhẫn Xu thế muốn tự khẳng định, được đánh giá, được tổn trọng, nhiều hoài bão, nhìn chung còn thiếu thực tế, thiếu kinh nghiệm

Khái niệm bạo hành: là chỉ những hành vi bạo lực, thô bạo biểu hiện trạng thái tâm lí tức giận của một người độc ác, gây thương tích tàn tật về thể

Theo Luật hôn nhân và gia đình, gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau Như vậy luật hôn nhân cũng khẳng đình trách nhiệm của cha đối với con cái, cụ thể là trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ, giáo dục con cái [17]

Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội Vì vậy,

có thể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế xã hội mà có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa con người Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người

Đối với chủ nghĩa xã hội, gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt được hình thành duy trì và củng cố chủ yếu trên cơ sở hôn nhân và huyết thống

Theo C Mác: “Hàng ngày tái tạo ra cuộc sống của bản thân mình, con

người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở, đó là quan hệ giữa

vợ và chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” [2, Tr45]

1.2 Khái niệm và đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình

1.2.1 Khái niệm bạo hành gia đình đối với trẻ em

Theo Luật mẫu về BLGĐ của Ủy ban nhân quyền của Liên hợp quốc ngày 02/02/1996 thì: “BLGĐ là tất cả hành vi lạm dụng thể chất, tinh thần,

9

tình dục dựa trên cơ sở giới đối với một thành viên, một người phụ nữ trong gia đình, từ hành vi đánh đập giản đơn đến gây thương tích nặng, bắt cóc, đe dọa, dọa dẫm, cưỡng bức, quấy rối, lăng nhục bằng lời nói, dùng vũ lực để vào nhà trái pháp luật, phóng hỏa, hủy hoại tài sản, bạo lực tình dục, hiếp dâm trong hôn nhân, bạo lực liên quan đến thách cưới hoặc của hồi môn,…” Trong tiếng Việt, Bạo hành gia đình là một dạng thức của bạo lực xã hội Khoản 2 Điều 1 Luật PCBLGĐ quy định “BLGĐ là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình” Có thể hiểu BLGĐ là hiện tượng một hay nhiều thành viên dùng quyền lực để thực hiện hành vi làm cho thành viên khác trong gia đình đau đớn về thể xác, bị khủng hoảng về tinh thần Mặt khác, BLGĐ là hành vi cố ý Mục đích của nó là để thiết lập và duy trì quyền lực và sự kiểm soát đối với người khác Bạo lực được dùng để đe dọa, hạ nhục hoặc khiến nạn nhân sợ hãi, chịu sự khống chế của người thực hiện hành vi BLGĐ Nếu như đối với các thành viên khác, việc sử dụng bạo lực đã gây ra những tổn hại rất lớn thì với trẻ em càng bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn Nó không chỉ dừng lại ở những vết thương thể chất mà còn phải chịu những chấn thương tinh thần khó chữa khỏi Đa số các gia đình Việt Nam vẫn sử dụng những hình phạt trẻ em khi các em gặp phải lỗi lầm như bị đánh, bị mắng hay bị phạt với những mức độ khác nhau Ở một chừng mực nào đó, những hành vi bạo lực với trẻ em ở một số địa phương vẫn được chấp nhận Những người thực hiện hành vi bạo lực lại chính là những thành viên trong gia đình của các em - là ông bà, anh chị em, cô, dì, chú, bác hay thậm chí là bố mẹ các em, những người sinh thành, chăm lo cho các em từ bữa ăn, giấc ngủ Chỉ khi hành động bạo lực đó có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ thể chất và tinh thần của trẻ em thì hành vi BLGĐ đối với trẻ em mới nhận được sự quan tâm, sự can thiệp của xã hội Từ đó có thể khái quát

10

BLGĐ đối với trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức xã hội một cách cố ý của một hoặc một số người là thành viên gia đình, dùng sức mạnh gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với trẻ em trong gia đình [16]

Theo định nghĩa của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO), bạo hành trẻ

em bao gồm tất cả những hành vi đối xử tệ bạc về thể chất hay tinh thần, xâm hại tình dục, lợi dụng hay bỏ bê, dẫn đến nguy hại hay khả năng nguy hại đối với sức khỏe, nhân phẩm, hay sự phát triển của đứa trẻ

Mục đích của bạo hành là trừng phạt, khuất phục trẻ để thỏa mãn hoặc khẳng định vị trí của một người nào đó

1.2.2 Đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình

Gia đình là nơi trú ngụ của hạnh phúc, cái nôi nuôi dưỡng và giáo dục trẻ thơ, nơi trở về sau mỗi lần vấp ngã đối với mỗi con người Nhưng trong nhiều trường hợp, bạo hành đang trở thành một trong những nguy cơ biến gia đình thành “địa ngục trần gian” Dù ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào, BLGĐ không chỉ để lại hậu quả về thể chất, tinh thần mà còn ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội BLGĐ làm xói mòn các giá trị, chuẩn mực, truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, phá vỡ sự bền vững của gia đình Trẻ em có những đặc điểm tâm sinh lý khá đặc thù do chưa phát triển đầy đủ về thể chất và trí tuệ, dễ tổn thương, hiếu động và rất thiếu kiên nhẫn Trẻ có xu hướng muốn tự khẳng định, được đánh giá, được tôn trọng; nhiều hoài bão và nhìn chung còn thiếu thực tế, thiếu kinh nghiệm Từ khái niệm BLGĐ đối với trẻ em đã trình bày ở trên, có thể rút ra một số đặc điểm của BLGĐ đối với trẻ em như sau:

* Về chủ thể thực hiện

Bạo hành trẻ em trong gia đình là hành vi mang tính bạo lực của các thành viên trong gia đình đối với trẻ em Những thành viên trong gia đình là những người có quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng làm phát sinh các

Các hành vi BLGĐ đối với trẻ em được định tại Điều 2 Luật PCBLGĐ bao gồm các hành vi: lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm hay cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý cho trẻ em; hành vi trái pháp luật buộc các em ra khỏi chỗ ở; hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng trẻ; hành vi cưỡng ép các em lao động quá sức, bắt trẻ đi ăn xin; hành vi cưỡng ép trẻ em quan hệ tình dục Trẻ em là lứa tuổi đang trong giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách với những đặc điểm tính cách riêng, chưa sáng suốt trong hành động và nhận thức, trẻ em thường dễ dàng mắc lỗi (nhất

là khi so sánh với chuẩn mực của người lớn)

* Một số hình thức bạo hành trẻ em trong gia đình:

Phân loại các loại hình bạo lực trẻ em trong gia đình là một vấn đề phức tạp, tuy nhiên lại là hết sức quan trọng bởi nó mô tả đa diện thực trạng vấn đề

để tìm ra phương cách hữu hiệu cho phép khắc phục thực trạng vấn đề Dựa theo kết quả các nghiên cứu về thực trạng bạo lực trẻ em có thể nói đến các loại hình cơ bản sau:

Bạo hành về thể xác: Là loại hình bạo lực sử dụng vũ lực, có tác động

trực tiếp lên thân thể nạn nhân như đấm, đá, tát, sát thương, ảnh hưởng đến sức khỏe Kiểu hành vi này xảy ra rất phổ biến, là kiểu bạo hành thường gặp

12

Một số bậc cha mẹ, ông bà cho rằng để dạy con một cách hiệu quả thì hễ con sai, không nghe lời thì sẽ đánh đòn con Họ nghĩ rằng đây là hình thức đúng, làm như vậy con sẽ nghe lời và không dám lặp lại hành động đó nữa Mặc dù mục đích là để răn đe con cái, song khi không kiềm chế được hành động của mình đã đánh quá tay gây ra thương tích cho trẻ Lúc này không còn là mục đích giáo dục nữa mà thay vào đó là họ đã đối xử tạn bạo với chính con cái của mình

Bạo hành tinh thần: là loại hình bạo lực không sử dụng vũ lực, tác động

lên tinh thần của trẻ như chì triết, lắm điều, mắng chửi, lăng mạ, tỏ thái độ lạnh lùng, không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện trong thời gian dài, … Trong loại hình bạo lực này đáng chú ý là loại bạo hành ngôn ngữ Đây cũng kiểu bạo hành phổ biến trong các gia đình Việt Nam, đặc biệt là các gia đình

ở nông thôn hay những gia đình phụ huynh có dân trí thấp Bạo hành tinh thần còn được chia làm hai dạng nhỏ là bạo hành trực tiếp và bạo hành gián tiếp

 Bạo hành trực tiếp: là trẻ trực tiếp là nạn nhân của các thành viên khác trong gia đình chửi mắng, dùng những lời lẽ thô tục để xúc phạm đến nhân cách để chỉ trích khi trẻ mắc lỗi

 Bạo hành gián tiếp: là trẻ không trực tiếp là bạn nhân của việc bạo hành

mà chứng kiến những hành vi bạo hành của các thành viên trong gia đình

Bạo hành xã hội: Đây là kiểu bạo hành mà nhiều khi chính phụ huynh

cũng không ý thức được rằng mình đang làm Ví dụ như ngăn không cho tiếp xúc với họ hàng, bạn bè, hàng xóm nhằm hạn chế tham gia vui chơi, hoạt động cộng đồng

Bạo hành tình dục trong gia đình: Là hành vi loạn luân giữa bố mẹ và con

cái, như bố với con gái, mẹ với con trai,… Đây là kiểu bạo hành cực kì nghiêm trọng, ít phổ biến nhưng khi xảy ra thì hết sức thương tâm Trẻ bị xâm hại trong trường hợp này bị tổn thương nặng nề cả về thể xác lẫn tinh thần Tuy không

13

phổ biến những khi xảy ra rất khó phát hiện vì bản thân trẻ bị hại cảm thấy bị sốc, xấu hổ không dám nói ra Hoặc những người trong gia đình mặc dù phát hiện ra cũng có xu hướng che giấu vì họ lo ngại việc ảnh hưởng đến danh dự cũng như tương lai của người bị hại, người xâm hại cũng như thể diện gia đình Trường hợp bạo hành này thường xảy ra ở những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như gia đình bố mẹ không hạnh phúc, ở những nơi hẻo lánh…

Lao động trẻ em: Đây là hình thức bạo hành bóc lột sức lao động của trẻ

em, thường xảy ra ở những gia đình nghèo, dân trí thấp Trên danh nghĩa vì nhà nghèo nên con cái phải phụ giúp bố mẹ, thì ở một số gia đình bố mẹ bắt con cái làm những công việc quá mức so với sức lực, lứa tuổi của con

1.3 Một số quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam

Cùng với việc phát triển kinh tế, trong những năm qua, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, văn bản pháp luật trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến bảo vệ các quyền trẻ em Từ các bản Hiến pháp, các bộ luật, luật đến các văn bản dưới luật đã tạo thành một hệ thống pháp luật bảo vệ trẻ em phù hợp với các công ước quốc tế và truyền thống văn hoá của dân tộc

Một số quyền cơ bản của trẻ em được quy định trong Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Hiến pháp năm 20

Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước của Liên Hiệp quốc về Quyền trẻ em vào ngày 20/02/1990

Ở Việt Nam, quyền trẻ em đã được hiến định từ Hiến pháp năm 1946 (trực tiếp là các Điều 14, 15 và được hàm chứa trong một số điều khác), và trong tất cả các Hiến pháp năm 1959, năm 1980, năm 1992 (gồm cả lần sửa đổi, bổ sung vào năm 2001), năm 20 Trong Hiến pháp năm 1992, quyền trẻ

em được chế định trực tiếp trong Điều 40 và được hàm chứa trong một số điều khác (Điều 50 ) Quyền trẻ em cũng được thể chế hóa trong nhiều bộ

14

luật và luật, mà tập trung là Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm

2004, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và trong Hiến pháp năm 20, quyền trẻ em được quy định trực tiếp tại khoản 1, Điều 37

Các quyền cơ bản của trẻ em:

* Quyền được khai sinh và có quốc tịch

Mọi trẻ em khi sinh ra đều có quyền được khai sinh Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân Giấy khai sinh có giá trị toàn cầu Mọi

hồ sơ, giấy tờ của cá nhân sau này mà có nội dung ghi về họ, tên, chữ đệm; ngày, tháng, năm sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch; quê quán; quan hệ cha,

mẹ, con phải phù hợp với Giấy khai sinh

* Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng

Trẻ em có quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng, để phát triển thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương yêu, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội

* Quyền được sống chung với cha mẹ

Trẻ em có quyền sống chung với cha mẹ Không ai có quyền buộc trẻ em phải cách ly cha mẹ, trừ trường hợp vì lợi ích của trẻ em

* Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể nhân phẩm và danh dự

Trẻ em được gia đình, Nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm và danh dự; thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn cho trẻ em Mọi hành vi xâm phạm tính mạng, thân thể, nhân phẩm, danh dự của trẻ em đều bị xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật

* Quyền được chăm sóc sức khỏe

Trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ Trẻ em dưới sáu tuổi được chăm sóc sức khoẻ ban đầu, được khám bệnh, chữa bệnh không phải trả tiền tại các cơ sở y tế công lập

* Quyền được phát triển năng khiếu

Trẻ em có quyền được phát triển năng khiếu Mọi năng khiếu của trẻ em đều được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để phát triển

* Quyền có tài sản

Trẻ em có quyền có tài sản, quyền thừa kế theo quy định của pháp luật Tài sản riêng của trẻ em bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của trẻ em, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của trẻ em và thu nhập hợp pháp khác Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của trẻ em cũng là tài sản riêng của trẻ em Cha mẹ có trách nhiệm

và nghĩa vụ bảo quản lý, bảo vệ, định đoạt tài sản riêng của trẻ em và đảm bảo quyền dân sự của trẻ em về tài sản

16

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay đã rất nhiều công trình nghiên cứu Nước ta cũng đã ban hành nhiều đạo luật trực tiếp và gián tiếp như: Hiến pháp, Luật Hôn nhân và gia đình Luật Bảo vệ chăm sóc

và giáo dục trẻ em, Quyền trẻ em,… nhằm bảo vệ trẻ em một cách tốt nhất Chương tập trung tìm hiểu những cơ sở lí luận của đề tài từ đó làm cơ sở để nghiên cứu, đồng thời nêu ra những khái niệm cụ thể, những đặc điểm của

hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình

17

Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM

TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 2.1 Khái quát tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay

Mặc dù được pháp luật bảo vệ, nhưng trẻ em Việt Nam vẫn tiếp tục phải chịu bạo lực tại gia đình, hiện tượng phổ biến có tác hại lâu dài về thể chất, tâm lý, tình cảm của các em

Thời gian qua, tình trạng trẻ em bị xâm hại ngày càng diễn biến phức tạp, gia tăng về mức độ, số lượng vụ việc, nhất là bóc lột sức lao động của trẻ

em, các vụ hiếp dâm, dâm ô trẻ em, bạo hành gia đình, bạo lực học đường Theo khảo sát của Tổng cục thống kê năm 2017, gần 74% số trẻ em Việt Nam từ 2-14 tuổi bị cha mẹ/người chăm sóc hay những người khác trong gia đình trừng phạt bằng bạo lực; gần 24% số phụ nữ đã lập gia đình và có con dưới 15 tuổi cho biết chồng của họ đã có hành vi bạo lực đối với con cái Thống kê của Tổng cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm (Bộ Công an) cho thấy, mặc dù chỉ là phần nhỏ so với thực tế nhưng mỗi năm trung bình có 1.600-1.800 vụ xâm hại trẻ em được phát hiện, trong số 1.000 vụ xâm hại tình dục, thì số trẻ em là nạn nhân chiếm đến 65%, đa số nạn nhân là nữ ở độ tuổi -15 (chiếm 57,46%), tuy nhiên số trẻ em dưới 6 tuổi bị xâm hại là vấn đề rất đáng báo động, chiếm tới ,2% [7]

Những vụ việc bạo hành trẻ em trong gia đình liên tiếp được công khai làm rúng động dư luận và cảnh báo “đỏ” về sự an toàn của những đứa trẻ và

sự xuống cấp về đạo đức, ý thức pháp luật của những người trưởng thành Trong khi đó, vai trò bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của gia đình, cộng đồng còn bị coi nhẹ, kiến thức và kỹ năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của cha mẹ, người chăm sóc trẻ và của chính bản thân trẻ chưa đầy đủ dẫn đến năng lực bảo vệ trẻ em của gia đình, cộng đồng còn hạn chế, trẻ em

dễ trở thành nạn nhân của các hành vi bạo lực, xâm hại tình dục và dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội

18

“Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước!”

Đối với lao động trẻ em, theo số liệu thống kê năm 2014, Việt Nam ước tính có khoảng 1,75 triệu lao động là trẻ em và người chưa thành niên từ 15 đến 17 tuổi Trẻ em đang phải vật lộn để mưu sinh trên đường phố, trong các

hộ gia đình, tại các công trường và trong các doanh nghiệp (nhất là khu vực doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh) tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi từ 15 đến 17 tuổi (gần 58%) Trong số đó, 85% trẻ em sinh sống ở khu vực nông thôn và 15% sống ở khu vực thành thị Lao động trẻ em tập trung chủ yếu ở ba nhóm ngành nghề: nông nghiệp, dịch vụ, công nghiệp - xây dựng Trong đó, nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất, gần 1,18 triệu em (chiếm 67%) Điều kiện làm việc nặng nhọc, độc hại gây tổn hại không nhỏ đến sức khỏe của các em và việc phải tham gia lao động sớm cũng đẩy các em tới môi trường có nhiều cạm bẫy, tệ nạn xã hội, gia tăng nguy cơ bị lạm dụng, xâm hại, mua bán [6] Riêng vấn đề xâm hại tình dục trẻ em, những năm gần đây mức độ ngày càng phức tạp, không chỉ đối với trẻ em gái mà ngay cả với trẻ em trai cũng trở thành vấn đề nghiêm trọng nhưng chưa được báo cáo đầy đủ Theo thống

kê của Bộ Công an, giai đoạn 2011 - 2015, có gần 6.200 vụ xâm hại trẻ em và

6 tháng đầu năm 2016, đã phát hiện 645 vụ song thực tế con số có thể lớn hơn nhiều Trong số vụ việc được phát hiện, có 97% những kẻ xâm hại là người quen biết với nạn nhân, trong đó 47% là người thân trong gia đình và hàng xóm của nạn nhân Theo Cục bảo vệ và chăm sóc trẻ em, ở nước ta trung bình mỗi năm có hơn 2.000 trẻ bị bạo lực, bị xâm hại ở mức độ nghiêm trọng cần được can thiệp Còn số liệu của Bộ Công an nghiên cứu trên 2.000 học viên các trường giáo dưỡng cho thấy khoảng 50% em có tuổi thơ từng sống trong tình trạng hà khắc của bố mẹ Trong đó, số em bị bố đánh chiếm 23% - gấp sáu lần tỷ lệ bị mẹ đánh [5]

Theo khảo sát của Tổng cục Thống kê với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), có gần 80% số trẻ em Việt Nam từ 2-14 tuổi bị cha

Khi đánh con, những người tỉnh táo thì nhắc nhau: có đánh thì tránh chỗ

“phạm” để cho chúng không bị nguy hiểm Mông đít hoặc chân tay của trẻ là nơi họ đánh thường xuyên vì cho rằng đây là nơi “an toàn” Còn những kẻ mù quáng thì khi lên cơn giận đánh con vào bất cứ chỗ nào, bằng bất cứ loại vũ khí gì họ có trong tay Một người cha ở quận 4 thành phố Hồ Chí Minh đã thường xuyên treo ngược con gái lên để đánh Một người cha khác mỗi khi đánh con thì lột hết quần áo của cháu để bêu riếu Những kẻ khác thì túm tóc hoặc đập đầu trẻ vào tường… Họ sử dụng nhiều hình thức bạo hành dã man với chính đứa con ruột của mình

Vụ việc bé 4 tuổi bị đánh:

Tháng 9/2014, hình ảnh bé 4 tuổi bị cha mẹ bạo hành dã man, gây bầm tím mặt, chấn thương sọ não khiến cư dân mạng xót xa và vô cùng căm phẫn Khai nhận với công an, từ năm 2010, Minh và Trang chung sống với nhau như vợ chồng Tháng 2/2011, Trang sinh được cháu Đỗ Thị Kim Ngân Vợ chồng Minh, Trang thường sử dụng thanh que tre để đánh, nhằm “dạy dỗ” con Sau khi đánh cháu Ngân, Minh dùng bọc ni lông trói tay của cháu lại khoảng hơn 1 giờ sau mới cởi trói và tiếp tục bắt cháu Ngân quỳ trên sàn nhà Mặc dù biết con bị thương, bầm tím mặt mũi nhưng vợ chồng Minh, Trang vẫn không đưa cháu đi bệnh viện Cho đến chiều /9, những người ở

Bé trai 6 tuổi bị cha dượng đánh gãy chân tay:

Chiều ngày 4/11, chị L đang bán hàng (Quận.Bình Tân) thì thấy con điện thoại cho chị kêu rằng bị bố dượng đánh đập dã man Chị L liền chạy vội về nhà thì thấy bé H nằm trên nền nhà, trên người có nhiều vết thương rất nặng Chị L hoảng hốt và đưa con đến bệnh viện để cấp cứu Theo xác nhận của bệnh viện, bé H bị gẫy xương cánh tay trái, gãy xương cẳng chân phải và gãy xương bàn tay phải và bị một số vết thương trên thân thể Tình trạng khá nghiêm trọng nên bệnh viện đã quyết định chuyển bé H đến bệnh viện Chợ Rẫy để chữa trị và tiếp tục theo dõi[6]

Khi được nghe và xem những hình ảnh mà các bé phải chịu, không ai là không cảm thấy đau đớn và xót xa Bởi các em còn quá nhỏ để hiểu được chuyện gì đang xảy ra xung quanh mình

Những cuộc bạo hành đối với trẻ em trong gia đình, những hình thức tra tấn đánh đập các em còn khiến chúng ta cảm thấy đau đớn thay vậy mà những đứa trẻ non nớt vô tội ấy vẫn hằng ngày, hằng giờ phải gánh chịu

Vụ việc bé gái bị dí sắt nung vào mặt:

Cô giáo chủ nhiệm và ban giám hiệu phát hiện trên 2 cánh tay và má phải của T có vết bỏng khá nghiêm trọng nên đã hỏi han

Bé T kể rằng do bị cha ruột dùng thanh sắt nung đỏ rồi dí vào mặt, ánh mặt của em đầy sợ hãi Trên đỉnh đầu của bé T cũng có vết thương lõm khiến

bị mẹ kế và cha ruột bạo hành[6]

Vụ việc bé gái bị bố mẹ nuôi hành hạ dã man:

Bé Nguyễn Thị Hồng Anh được Chị Nguyễn Thị Thu Hà - sinh năm 1982- trú tại Tây Sơn- Đống Đa- Hà Nội nhận nuôi Chị Hà có mối quan hệ chung sống không hôn thú với Bùi Văn Đạt - sinh năm 1985 Họ nhận nuôi nhưng không chăm sóc cẩn thận, bỏ đói và nhốt cháu bé 4 tuổi một mình qua đêm cho cháu kêu khóc và thương xuyên đánh đập Trên khắp người từu mặt,

cổ, chân tay toàn vết xước thâm tím Đặc biệt trên cổ cháu có nhiều vết xước

và vệt đỏ, cháu cho biết do bố nuôi bóp cổ Vì quá bức xúc nên người dân xung quanh đã báo vụ việc lên Công an phường Định Công.Và cháu bé đã được giải cứu khỏi địa ngực trần gian ngay giữa lòng Thủ đô

Vụ việc bố đẻ và mẹ kế hành hạ con

Gần đây nhất bị phát giác vào đầu tháng năm 2017, sau trình báo của bé Duy (10 tuổi, trú quận Cầu Giấy, Hà Nội) Duy ở với bố ruột và mẹ kế Lúc này, Duy đang học lớp 2 Em bị bố bắt nghỉ học, không cho ra ngoài tiếp xúc với mọi người, bị đánh liên tục và làm công việc của người lớn, thường xuyên

bị bắt nhịn đói, không được ngủ trong phòng, nằm dưới nền đất lạnh và ăn cơm nguội

Rất nhiều lần em chạy trốn nhưng đều bị phát hiện và lần nào cũng bị ăn đòn rất dã man Ngày 5/, sau trận đòn của mẹ kế do bị nghi "ăn vụng thịt bò hầm", nên Duy quyết tâm bỏ trốn Sau gần hai năm mất liên lạc, Duy trở về

22

vòng tay của ông bà và mẹ trong tình trạng gầy guộc, tóc dài phủ kín tai như con gái và khắp người chi chít vết thương Em khóc lóc và nói rất muốn được đến trường tiếp tục học với các bạn Bác sĩ xác định, Duy bị đánh rạn xương sườn, nứt sọ não Cặp vợ chồng này sau đó bị Công an quận Cầu Giấy khởi tố

về hành vi Ngược đãi con, theo điều 151 Bộ Luật hình sự [6]

Vụ việc cha dượng đánh đập con của người tình đến tử vong :

Đối tượng Nguyễn Văn Hải 21 tuổi khai nhận có tình cảm với chị Nga nên đã chung sống với mẹ con người này

Ngày 27/3, Hải không đi làm mà ở nhà với Đạt Khoảng 14h, Hải gọi điện báo cho Đ.T.H.N là sức khỏe con trai không tốt, thân thể tím tái Người

mẹ vội vã về đưa con trai đến bệnh viện nhưng bé đã tử vong Chị Nga cùng người tình đã đưa cháu bé về quê tại xã Lộc Tấn để chôn cất nhưng không ngờ đã bị người dân xung quanh nghi ngờ và trình báo công an Công an cho biết, chị Nga đã ly hôn chồng Còn Hải từng có vợ nhưng chưa có con và đã

ly dị Thời gian qua, đối tượng chung sống như vợ chồng với chị Nga tại phòng trọ xã Tiến Thành, thị xã Đồng Xoài Hải thường hành hạ, đánh đập con riêng của vợ khiến bé chấn thương khắp người, dẫn đến bỏ ăn Sau khi biết tin, cha đẻ của cháu bé vô cùng đau đớn, không nói lên lời (Phạm Thu

Hà, Báo An Ninh Thủ đô đưa tin ngày 30/03/2018)

Những vụ bạo hành con riêng của vợ, chồng hoặc người tình diễn ra rất phổ biến trong xã hội từ trước đến nay Có những vụ việc khi bị phát giác khiến cho người thân, cộng đồng xã hội hết sức đau lòng, bởi sự tàn bạo của những người nhân danh làm cha, làm mẹ

2.1.2 Bạo hành về tinh thần

“… Không ngày nào là em không bị bố mẹ mắng chửi, sỉ nhục Em đi thi

bị điểm kém cũng mắng, em đi học về muộn cũng mắng, em rửa bát không sạch bố cũng mắng… thậm chí không làm gì, nhưng nếu bố mẹ đi làm về có

23

chuyện bực mình vẫn mắng em xối xả Hôm nay, không chỉ mắng em, bố còn thẳng tay tát vào mặt em trước mặt bạn trai chỉ vì nghe bạn bè nói em yêu đương không chịu học hành Em đã cố gắng ngoan hơn, cố gắng làm hài lòng

bố mẹ nhưng vẫn không được và ba mẹ vẫn la mắng em nhiều như vậy Em rất buồn và đã nghĩ đến hay là mình không phải là con cái của ông bà ấy Có lần

em đã cắt tay tự vẫn nhưng không thành” (Em Phạm Phương Thảo- 14 tuổi tâm sự qua đường dây Tư vấn và hỗ trợ trẻ em (18001567) vào lúc 23 giờ).Hay trường hợp của em N.V.H, tuy không bị đánh đập, hay chửi mắng thậm tệ, nhưng N.V.H (Đống Đa, Hà Nội) lại thường xuyên chứng kiến cảnh

bố mẹ cãi chửi, đánh đập nhau gây sức ép với bản thân em khiến em mệt mỏi, chán nản với cuộc sống gia đình…

Hay em N.T.H cho biết ba mẹ rất kỳ vọng vào em vì em là con gái duy nhất của họ Lúc H thi trượt vào trường chuyên top đầu, bố mẹ em cảm thấy rất buồn Điều đó khiến em cảm thấy có lỗi, dằn vặt, áp lực không dám đối diện với bố mẹ, không muốn trở về nhà…

Những câu chuyện trên tưởng rằng rất đơn giản, nó xảy ra ở khắp nơi, hằng ngày hằng giờ, khiến chúng ta tự hỏi liệu nó có thật sự “bình thường” đối với các em hay không? Đây là hình thức bạo lực đôi khi chúng ta rất khó

có thể nhìn nhận nhưng sự tổn thương, mức độ của nó cũng rất nghiêm trọng

so với bạo hành thể xác Bởi vì dưới hình thức bạo lực này, người gây ra tổn thương về thể xác lại chính là tự bản thân các em

Các bậc cha mẹ ít bỏ thời gian nói chuyện tâm tình với con cái vì vậy cơ hội giáo dục con cái cũng bị mất đi, không hiểu rõ con mình, không phát hiện những bất thường trong thái độ hành vi của con để uốn nắn kịp thời

2.1.3 Bạo hành về tình dục

Theo báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự - Bộ Công an, từ năm 2010 đến năm 20, số vụ xâm hại tình dục trẻ em bị phát hiện đã tăng gần gấp đôi từ 867

24

vụ lên đến 1544 vụ vào năm 2014 Hơn 80% trẻ bị xâm hại là nữ, trong đó trẻ dưới 6 tuổi 278 em, từ 6 - tuổi có 1.333 nạn nhân và hơn 2.500 em từ - 16 tuổi Như vậy, theo những con số chính thức đó thì chí ít mỗi ngày có 3 trẻ bị xâm hại

Đại tá Nhữ Thị Minh Nguyệt (Cục trưởng Cục Chính trị - Hậu cần (C43), Thường trực ban chỉ đạo NQLT 01/TW) cho biết: “Theo thống kê của Cục Cảnh sát Hình sự, Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an, từ năm 2014 đến năm

2016, toàn quốc đã phát hiện 4.147 vụ xâm hại tình dục trẻ em, với 4.320 đối tượng gây án, xâm hại 4.140 em Riêng 6 tháng đầu năm 2017 đã phát hiện

696 vụ xâm hại tình dục trẻ em, với 716 đối tượng gây án Nạn nhân bị xâm hại chủ yếu là trẻ em gái (chiếm trên 80%) Trong đó, số trẻ bị xâm hại tình dục nhiều lần chiếm 28,2% và số trẻ em bỏ học, sống lang thang, bị xâm hại tình dục chiếm 11,6% Đối tượng xâm hại tình dục trẻ em phần lớn chưa có tiền án, tiền sự; người có quan hệ gần gũi với nạn nhân (người thân kể cả người ruột thịt) [11]

Một số vụ việc bạo hành tình dục trẻ em trong gia đình:

Cha đẻ ép con gái là nô lệ tình dục suốt 5 năm:

Vụ việc xảy ra ở tỉnh Vĩnh Long, giữa năm 2010, bố đẻ tên Kiều Văn Thanh (40 tuổi, ngụ tại huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long) nảy sinh ý định quan hệ với con gái ruột là bé Q (khi đó Q mới 10 tuổi”) Đứa bé ngây thơ không hề biết hành vi đốn mạt của người cha, em im lặng để cho cha hãm hại

Kể từ đó đến năm 20, Thanh thường xuyên lấy con gái làm công cụ tình dục cho mình Đến năm 20, lúc này bé Q đã nhận thức được hành vi loạn luân của cha mình thì cô bé phản kháng lại, ngay lập tức Thanh dí dao vào người

bé Q đe dọa do hoảng sợ, Q lại tiếp tục im lặng Sau 5 năm câm nín để cha dày vò, ngày 9/2/2016, Q uất ức kể lại sự việc cho mẹ và anh trai nghe và bày

tỏ ý định tố cáo hành vi đồi bại của Thanh tới cơ quan công an nhưng do sợ

25

mất thanh danh gia đình, làng xóm chê cười bà T., mẹ Q lại can ngăn Q tức giận chạy tới Công an xã tố cáo hành vi đồi bại của người cha Tháng 8/2016, Thanh bị TAND tỉnh Vĩnh Long tuyên phạt chung thân về tội “Hiếp dâm trẻ em” [6]

Cha dượng hiếp dâm con riêng của vợ

Em Đ.H.T (trú tại TP Hạ Long) là nạn nhân của xâm hại tình dục mà thủ phạm lại chính là người cha dượng Bố mẹ T ly hôn, sau đó mẹ kết hôn với một người đàn ông đã từng có vợ và một con riêng Bố dượng thực hiện hành

vi đồi bại với con gái của vợ Khi vụ việc bị phát giác thì T đã mang thai 5 tháng Ở tuổi 15, khi các bạn còn đang vô tư cắp sách đến trường thì em đã phải làm mẹ Hành vi xâm hại mà em phải gánh chịu không chỉ diễn ra một lần khiến em sợ hãi không dám kể cho ai Bố dượng của T đã bị Công an bắt giữ để điều tra về hành vi xâm hại tình dục trẻ em

Liên tiếp những vụ cha đẻ cưỡng hiếp con gái, khiến chúng ta phải đặt câu hỏi: Khi chứng kiến những đứa trẻ bị xâm hại, người mẹ đã ở đâu? Phải chăng vấn đề bạo lực tình dục trẻ em này còn nhận phải nhiều sự thờ ơ, lo ngại phơi bày và vô tâm của người mẹ, của những người thân khác trong gia đình

Kinh hoàng hơn chúng ta phải kể đến vụ xâm hại tình dục chấn động năm 2016 vừa qua

Đó là, vụ việc bé gái 11 tuổi bị chính cha đẻ và ông nội hiếp dâm nhiều lần Bé P.T.L.Đ 11 tuổi, hằng ngày sống chung với cha mẹ và ông nội

ở xã An Phước, huyện Mang Thít T đã thực hiện hành vi đồi bại với chính con gái của mình 4 lần Còn S từ khoảng tháng 3/2016 đến tháng 2/2017 đã quan hệ tình dục với cháu nội 3 lần Sự việc được phát hiện khi Đ kể với bà ngoại là Nguyễn Thị M (ngụ xã Quới Thiện, huyện Mang Thít)[6]

Những con số, những vụ việc về xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình khiến cho ai nấy đều ngỡ ngàng, sợ hãi Những kẻ “yêu râu xanh” không ai