Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng và phát triển của một số giống hoa đồng tiền tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Xuất phát từ thực tế trên, để góp phần vào công tác chọn tạo giống cũng như hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền, ch

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Trồng trọt Khoa : Nông học Khóa học : 2013 - 2017

Thái Nguyên - năm 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Trồng trọt

Khóa học : 2013 - 2017 Giảng viên hướng dẫn : Th.S Hà Việt Long

Thái Nguyên - năm 2017

Trước tiên, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và lòng biết ơn sâu sắc

tới thầy giáo Th.S Hà Việt Long đã tâ ̣n tình chỉ bảo, giúp đỡ và động viên tôi

trong quá trình thực hiê ̣n và hoàn thành đề tài này

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám hi ệu trường - Ban Chủ nhiệm Khoa Nông học - Các thầy, cô giáo trong Khoa Nông ho ̣c - Trường Đa ̣i học Nông Lâm Thái Nguyên những người đã trực tiếp giảng dạ y, trang bi ̣ những kiến thức bổ ích trong suốt thời gian học đại học

Mặc dù bản thân có nhiều có gắng nhưng do hạn chế về thời gian, trình

độ và kinh nghiệm song đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong

sự cảm thông, đóng góp ý kiến chỉ bảo của các thầy cô giáo và ý kiến đóng góp của bạn bè để đề tài tốt nghiệp được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

LÊ TUẤN ANH

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của

các giống hoa đồng tiền 25

Bảng 4.2 Động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền (lá/cây) 27

Bảng 4.3 Tốc độ ra lá của các giống hoa đồng tiền (lá/cây) 29

Bảng 4.4 Động thái đẻ nhánh của các giống hoa đồng tiền (nhánh/cây) 32

Bảng 4.5 Động thái ra hoa của các giống hoa đồng tiền (hoa/khóm) 34

Bảng 4.6 Đặc điểm thực vật học của các giống hoa đồng tiền 36

Bảng 4.7 Năng suất hoa của các giống hoa đồng tiền 38

Bảng 4.8 Chất lượng hoa của các giống đồng tiền 39

Bảng 4.9 Thành phần, mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của các giống đồng tiền 41

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1 Tốc độ ra lá của các giống hoa đồng tiền (lá/cây) 31Hình 4.2 Động thái đẻ nhánh của các giống hoa đồng tiền (nhánh/cây) 33Hình 4.3 Động thái ra hoa của các giống hoa đồng tiền (hoa/khóm) 35

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích và yêu cầu 2

1.2.1 Mục đích 2

1.2.2 Yêu cầu của đề tài 2

1.3 Cơ sở khoa ho ̣c và thƣ̣c tiễn của đề tài 3

1.3.1.Cơ sở khoa ho ̣c 3

1.3.2 Cơ sở thƣ̣c tiễn 3

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Nguồn gốc, phân loại 4

2.2 Đặc điểm thực vật học của cây hoa đồng tiền 5

2.3 Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh 6

2.3 Nhiệt độ 6

2.3.2 Ánh sáng 6

2.3.3 Ẩm độ 6

2.3.4 Đất và dinh dƣỡng 7

2.4 Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế 7

2.4.1 Giá trị sử dụng 7

2.4.2 Giá trị kinh tế 8

2.5 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và Việt Nam 9

2.5.1 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới 9

2.5.2 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam 13

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

3.1 Vật liệu nghiên cứu 19

* Vật liệu: Gồm 4 giống hoa đồng tiền 19

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 19

3.3 Nội dung nghiên cứu 19

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi 19

3.4.1 Bố trí thí nghiệm 19

3.4.2 Các chỉ tiêu theo dõi 20

3.4.3 Các biện pháp kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm 22

3.4.4 Phương pháp xử lý số liệu 23

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 24

4.1 Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm tại trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên 24

4.1.1 Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống hoa đồng tiền 24

4.1.2 Động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền 26

4.1.3 Động thái đẻ nhánh của các giống hoa đồng tiền 31

4.1.4 Động thái ra hoa của các giống đồng tiền 33

4.2 Các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng 37

4.2.1 Năng suất hoa của các giống hoa đồng tiền 37

4.2.2 Chất lượng hoa của các giống đồng tiền 39

4.3 Tình hình sâu bệnh hại chính của các giống đồng tiền 41

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 44

5.1 Kết luận 44

5.2 Đề nghị 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hoa là một sản phẩm không thể thiếu trong cuộc sống Từ bao đời nay chơi hoa đã gắn bó mật thiết và đi vào tiềm thức, thói quen của mọi người, mọi tầng lớp xã hội Xã hội càng phát triển, mức sống của người dân càng nâng cao thì nhu cầu về hoa càng tăng cả về số lượng và chất lượng Hàng năm nhu cầu hoa cắt cành trên thế giới tăng khoảng 6 - 9%, tổng giá trị tiêu thụ hoa trên thế giới năm 1995 là 31 tỉ USD ( Hoàng Ngọc Thuận, 2006 ) [15] tăng lên gần 40 tỉ USD năm 1999 ( Nguyễn Xuân Linh& cộng sự, 1998) [9]

Nghề trồng hoa ở Việt Nam đã có từ lâu đời nhưng vài chục năm gần đây có những bước đột phá, công nghệ sản xuất hoa đã được áp dụng và phát triển với nhiều mức độ khác nhau đáp ứng được nhu cầu chơi hoa của xã hội Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nước ta phấn đấu đến năm

2016 có trên 15000 ha hoa, trong đó bao gồm cả hoa cắt và hoa trồng chậu, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 60 triệu USD Để đạt được mục tiêu đó, bên cạnh các vùng trồng hoa truyền thống như Đà Lạt (Lâm Đồng), SaPa (Lào Cai), Tây Tựu (Hà Nội), Mê Linh (Vĩnh phúc), Đằng Lâm, Đằng Hải (Hải Phòng) chúng ta cần phải tập trung nghiên cứu xây dựng các vùng trồng hoa mới có quy mô lớn, áp dụng công nghệ tiên tiến về giống, phân bón và các trang thiết bị khác Hiện nay, một số vùng sản xuất hoa mới như Thái Bình, Hưng Yên, Quảng Ninh, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nam đã tiến hành đầu tư công nghệ cao để phát triển sản xuất hoa theo hướng xuất khẩu

Hoa đồng tiền (Gerbera sp.) có nguồn gốc từ Nam Phi, là một trong 10 loài hoa quan trọng nhất trên thế giới (sau hồng, cúc, lan, cẩm chướng, lay ơn) (Đặng Văn Đông, 2004 [4] Hoa đồng tiền có màu sắc tươi sáng rất phong phú, đa dạng với đủ các loại màu: đỏ, cam, vàng, trắng, tím sen Với ưu điểm

dễ trồng, dễ nhân giống, chăm sóc đơn giản ít tốn công, trồng một lần có thể thu hoạch liên tục từ 4 - 5 năm Hiện nay, diện tích hoa đồng tiền chiếm tới 8% trong cơ cấu chủng loại sản xuất hoa cả nước và không ngừng được mở rộng Tuy nhiên, các giống hoa trong sản xuất được người trồng nhập về từ nhiều nguồn khác nhau không qua khảo nghiệm đánh giá một cách hệ thống cho nên năng suất, phẩm chất hoa chưa đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng

Do vậy, công tác nghiên cứu chọn tạo, nhập nội giống, tuyển chọn giống hoa đồng tiền thích nghi với điều kiện khí hậu nước ta có ý nghĩa rất quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho người dân

Xuất phát từ thực tế trên, để góp phần vào công tác chọn tạo giống cũng như hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng

và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng và phát triển của một số giống hoa đồng tiền tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên”

1.2 Mục đích và yêu cầu

1.2.1 Mục đích

Xác định được một số giống hoa đồng tiền có năng suất, chất lượng tốt, màu sắc đẹp phù hợp thị hiếu người tiêu dùng và thích nghi với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên

1.2.2 Yêu cầu của đề tài

- Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, phát triển và khả năng thích nghi với điều kiện sinh thái của một số giống hoa đồng tiền tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

- Đánh giá năng suất và chất lượng của một số giống hoa đồng tiền tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

- Đánh giá tình hình sâu bệnh hại của một số giống hoa đồng tiền tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

1.3 Cơ sơ ̉ khoa ho ̣c và thƣ̣c tiễn của đề tài

1.3.1.Cơ sơ ̉ khoa học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học theo việc lựa chọn giống hoa đồng tiền phù hợp với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ bổ sung vào tài liệu tham khảo cho công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học về cây hoa đồng tiền

1.3.2 Cơ sơ ̉ thực tiễn

- Bổ sung một số giống có triển vọng vào tập đoàn giống hoa đồng tiền phục vụ sản xuất hoa tại Hà Nội

- Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện quy trình thâm canh tăng năng suất, chất lƣợng và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền tại

Việt Nam

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Nguồn gốc, phân loại

Cây hoa đồng tiền có tên khoa học là Gerbera sp., có nguồn gốc ở Nam Phi, được phát hiện bởi Robert Jamerson, người Scotsland vào năm 1880 khi đang làm ở bãi khai thác vàng gần Bardedton vùng Trausval ở Nam Phi Ông

đã tặng cây này cho vườn thực vật Durdan và người phụ trách khu vườn này

là ông John Med Leywood đã gửi những cây mẫu tới Harry Bolies ở thị trấn Cape Nam Phi Sau đó, ông Bolies đã đưa những cây này tới vườn thực vật Hoàng Gia Anh để phân loại và nhận biết Ông đã đề nghị đặt tên khoa học cho loài cây này là Gerbera jamesonii Năm 1890, Richard Irwin Lynch (người Anh) bắt đầu thực hiện một chương trình tạo giống và đã tạo ra rất nhiều giống cải tiến

Đầu những năm 20 của thế kỷ XX, hoa đồng tiền chưa được sản xuất nhiều ở Bắc Mỹ, nhưng sau đó việc nhân giống được tiến hành rộng rãi ở California trong suốt những năm 70

Ở Việt Nam, hoa đồng tiền được người Pháp đưa vào từ đầu thế kỷ XX và được phát triển cho đến ngày nay Tuy nhiên chủ yếu vẫn là các giống đồng tiền đơn, hoa nhỏ Hoa đồng tiền kép mới chỉ được du nhập vào Việt Nam trong một vài năm gần đây (Đặng Văn Đông, Đinh thế Lộc, 2004) [3]

Trong hệ thống phân loại thực vật, cây hoa đồng tiền thuộc lớp hai lá mầm (Dicolyledonae), phân lớp cúc (Asteridae), bộ cúc (Asterales), họ cúc (Asteraceae), chi Gerbera (Hoàng Thị Sản, 1999) [9]

Chi Gerbera rất phổ biến (khoảng 40 loài), được trồng làm cây trang trí trong các mảnh vườn hay được cắt để cắm Các giống trồng phổ biến ngày nay chủ yếu là lai ghép chéo giữa G jamesonii với G.viridifilia Schult Bip

hoặc các giống lai tự nhiên ở Nam Phi [12] Các giống lai chéo này có tên khoa học là Gerbera hybrida Hiện nay tồn tại hàng trăm giống khác nhau, chúng dao động mạnh về hình dạng và kích thước, màu sắc hoa và nhị hoa rất

- Hoa đồng tiền kép: hoa to, có nhiều tầng cánh xếp sát vào nhau tạo thành nhiều vòng rất đẹp, màu sắc hoa rất đa dạng [7]

2.2 Đặc điểm thực vật học của cây hoa đồng tiền

Theo Hà Tiểu Đệ và cộng sự 2000 [18], cây hoa đồng tiền là cây thân thảo, rễ chùm, cây cao 50-60 cm, thân có lông, lá đứng (hình dạng lá thay đổi theo sự sinh trưởng của cây từ hình trứng đến trứng dài), lá dài 15 - 25cm, rộng 5 - 8 cm, có hình lông chim nông hoặc sâu, mặt lưng có lớp lông nhung

- Đồng tiền là cây nhị bội (2n = 50), việc tứ bội hoá làm tăng kích thước cây và hoa [22]

- Hoa đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại hoa tự đơn hình đầu Hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc ở phía ngoài xếp thành một vòng hoặc vài vòng Do sự thay đổi hình thái, màu sắc nên tâm hoa rất được chú ý trong chọn tạo giống mới Trong quá trình nở hoa, hoa hình nở trước, hoa hình ống nở sau theo thứ tự từ ngoài vào trong theo từng vòng một [18]

- Quả đồng tiền thuộc loại quả bế có lông, hạt rất nhỏ (khối lượng 1000hạt đạt từ 3,5 - 3,7 gam), do vậy sức sống và điều kiện nảy mầm là khó khăn Tuy nhiên, cây có khả năng đẻ nhánh rất cao [18]

2.3 Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh

2.3 Nhiệt độ

Nhiệt độ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự sinh trưởng, phát triển, nở hoa và chất lượng hoa đồng tiền Đa số các giống đồng tiền hiện nay đều ưa khí hậu mát mẻ Nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển hệ thống rễ hoa đồng tiền là khoảng 200C trong 3 - 4 tuần đầu, sau đó giảm xuống dưới 200C vào ban đêm Nhiệt độ ra hoa thích hợp nhất là 15 - 170

C (ngoại trừ các giống chịu nhiệt) Nếu nhiệt độ <120C hoặc > 350C, cây sẽ phát triển kém, màu sắc hoa nhợt nhạt dẫn đến chất lượng hoa kém Nói chung trong thời kỳ ra hoa cần đảm bảo nhiệt độ thì hoa sẽ to và đẹp Cây đồng tiền thích hợp với điều kiện nhiệt độ 15 -170C vào ban đêm và từ 21 - 230

C vào ban ngày [3]

2.3.2 Ánh sáng

Ánh sáng là một yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng phát triển của cây Ánh sáng cung cấp năng lượng cho cây quang hợp tạo ra chất hữu cơ Nhờ phản ứng quang hợp cây hoa tạo ra chất hydratcacbua cho quá trình sinh trưởng Thiếu ánh sáng hiệu suất quang hợp của cây hoa đồng tiền thấp

Cường độ quang hợp của cây hoa tăng khi cường độ ánh sáng tăng Khi cường độ ánh sáng vượt quá chỉ số tới hạn thì khi cường độ ánh sáng tăng, cường độ quang hợp bắt đầu giảm Vì vậy trong trồng trọt người ta có thể trồng đồng tiền vào mùa nắng nóng bằng cách dùng lưới đen che để giảm bớt cường độ ánh sáng, giúp đồng tiền sinh trưởng tốt phục vụ cho mục đích thương mại [3]

2.3.3 Ẩm độ

Đồng tiền là cây trồng cạn, không chịu được úng nhưng đồng thời có sinh khối lớn, bộ lá to, tiêu hao nước nhiều, do vậy cũng kém chịu hạn Độ ẩm đất từ 60 - 70%, độ ẩm không khí 55 - 65% thuận lợi cho đồng tiền sinh

trưởng, phát triển Đặc biệt vào thời gian thu hoạch cần độ ẩm vừa phải để tránh nước đọng trên các vết cắt gây thối hoa và sâu bệnh phát sinh phát triển, chất lượng hoa giảm sút Trong quá trình sinh trưởng, tuỳ thời tiết mà luôn phải cung cấp đủ lượng nước cho đồng tiền bằng các biện pháp tưới nhỏ giọt hoặc bơm tưới cho cây [3]

2.3.4 Đất và dinh dưỡng

Hoa đồng tiền không đòi hỏi khắt khe về đất, chúng thích hợp với đất tơi xốp, nhiều mùn, độ pH từ 6 - 6,5 Đất thịt pha cát, ở vùng đất kiềm cần bón phân mang tính chất chua để cải tạo, cũng có thể bón phân chứa lưu huỳnh để giảm thấp độ pH Ở vùng đất chua có thể bón thêm vôi để điều tiết

độ chua, ở nơi đất thịt nặng nên bón thêm lá cây mục, vỏ trấu, bã rượu để tăng

độ tơi xốp

Đất trồng hoa đồng tiền cần thoát nước tốt, mực nước ngầm thấp và ổn định Mực nước ngầm cao thường đọng nước, rễ cây dễ bị thối và bị bệnh nên phải có hệ thống thoát nước tốt, xung quanh phải đào rãnh thoát nước sâu từ 0,7 - 1,0 và lên luống cao, hết sức tránh trồng đồng tiền ở nơi đất trũng [3]

Đồng tiền ra hoa quanh năm, cho sản lượng hoa cao nên có nhu cầu dinh dưỡng rất lớn Các loại phân hữu cơ, phân vô cơ, phân vi lượng có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng của hoa đồng tiền, đặc biệt ở giai đoạn ra hoa

2.4 Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế

2.4.1 Giá trị sử dụng

Với đặc điểm màu sắc tươi sáng, phong phú, đa dạng với đủ các loại màu như đỏ, cam, vàng, trắng, phấn hồng, tím…Trên một bông hoa có thể có một màu đơn hoặc nhiều màu xen kẽ, hoa to, cứng nên hoa đồng tiền là loại hoa lý tưởng để làm bó, lẵng hoa và cắm hoa nghệ thuật…Ngoài ra, đồng tiền

cũng có thể trồng trong chậu để chơi cả chậu hoa trong suốt một thời gian dài, đặt trong phòng làm việc, phòng khách rất phù hợp

2.4.2 Giá trị kinh tế

Hoa đồng tiền là loại hoa có sản lượng và giá trị cao Ở điều kiện thích hợp có thể ra hoa quanh năm Tỷ lệ cành cắt và tỷ lệ hoa thương phẩm đều cao, kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc đơn giản, ít tốn công, đầu tư một lần có thể cho thu hoạch liên tục 4 - 5 năm [3]

Hiện nay, ở Việt Nam trong các loài hoa được chú ý phát triển, thì hoa đồng tiền kép mới nhập nội còn gọi là đồng tiền Nam Phi nổi lên như một cây cho hiệu quả kinh tế cao nhất Từ một sào đồng tiền giống mới, chăm sóc đúng kỹ thuật có thể cho thu nhập gần 50 triệu đồng/sào (Nguyễn Quang Thạch, 2004) [12]

Theo Đặng Văn Đông và Đinh Thế Lộc (2004) [3], trồng hoa đồng tiền mang lại giá trị cao nhất trong các loài hoa trồng chính hiện nay Trồng một sào đồng tiền, chăm sóc theo đúng yêu cầu kỹ thuật thì một năm thu được 60.000 bông/sào (mật độ 2000 cây/sào) Với giá bán buôn tại vườn là 700 -

1500 đồng/bông, trung bình 900 đồng/bông, tổng thu sẽ là 54 triệu đồng/sào/năm Như vậy nếu thực hiện canh tác đúng kỹ thuật với mức giá bán khiêm tốn thì ngay năm đầu trồng hoa đồng tiền đã thu hồi toàn bộ vốn bỏ ra là 29.700.000 đồng/sào, đồng thời còn lãi xấp xỉ 24 triệu đồng/sào

Năm 1993, hoa đồng tiền đứng thứ 7 trong số 10 loại hoa cắt có giá trị kinh tế trên thế giới, đến năm 1994, nó đã vươn lên vị trí thứ 5 Sức tiêu thụ hoa thương mại của Hà Lan tăng 12,1% chỉ qua 1 năm (từ 1993 - 1994) Trong tương lai nhu cầu về hoa đồng tiền trên thế giới còn tăng mạnh mẽ [22]

Chính vì vậy, diện tích hoa đồng tiền của Việt Nam ngày càng mở rộng, lượng tiêu thụ và giá cả ngày một tăng, rất dễ tiêu thụ ở trong nước và thế giới

2.5 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và Việt Nam

2.5.1 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới

2.5.1.1 Tình hình nghiên cứu

Việc chọn tạo giống hoa đồng tiền ở Châu Mỹ chỉ bắt đầu từ những năm 70 của thế kỷ XX trước tại trường Đại học Califorlia với những chương trình tạo ra rất nhiều giống hoa để trồng trong nhà kính Còn ở châu Âu, châu

Á và Nhật Bản lại tạo giống có xu hướng cho trồng hoa cắt

Từ năm 1975 Florist De Kwakel B.V đã tiến hành chọn tạo giống và nhân giống hoa đồng tiền cho sản xuất hoa cắt tại Hà Lan Tiếp theo, bà đã chọn lọc và tạo giống hoa đồng tiền trồng chậu Qua nhiều năm chọn tạo giống cho trồng chậu bà đã tạo ra rất nhiều giống hoa trồng chậu ưu thế lai F1 đáp ứng nhu cầu thị hiếu của thị trường Những đặc điểm các giống hoa đồng tiền ưu thế lai tập trung vào 5 nhóm chủ yếu:

+ Đồng nhất về màu hoa + Tập tính nở hoa

+ Số hoa trên cây + Chất lượng hoa

+ Thời gian sinh trưởng ngắn

Kết quả các giống hoa được trồng thử nghiệm và cho những kết quả rất hứa hẹn và bà đã có những chia sẻ đóng góp cho những người trồng hoa trên thế giới

Đồng tiền rất khó kết hạt, hạt rất nhỏ, sức sống kém nên trước đây đồng tiền chủ yếu được nhân giống bằng phương pháp tách chồi Hiện nay, công nghệ nuôi cấy mô tế bào được áp dụng rộng rãi trong việc nhân giống hoa đồng tiền giúp cải thiện đáng kể trong vấn đề cây giống

Giống đồng tiền cứng, hoa ngắn 6 inch trồng trong chậu được giới thiệu

ở Nhật Bản vào năm 1980, sau đó người ta đã sử dụng công nghệ nuôi cấy mô

để nhân giống Hiện nay, chúng được trồng ở nhiều nước trên thế giới

Năm 2000, Viện nghiên cứu Rau quả quốc tế đã lai tạo thành công một

giống đồng tiền mới có tên Raon, đây là kết quả của việc lai giữa giống Kippros có màu vàng, hoa bán kép với giống Rora có màu vàng hoa đơn Raon là giống trồng để sản xuất hoa cắt, có đường kính hoa cắt lớn, màu cam sẫm, dạng hoa kép, độ bền hoa cắm khoảng 11 ngày, chúng đang được trồng phổ biến ở Hàn Quốc

Phương pháp nuôi cấy mô tế bào là phương pháp chủ yếu trong nhân giống hoa hoa đồng tiền, chính vì thế từ lâu trên thế giới đã có rất nhiều nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề này

Năm 1974 Murashige và cộng sự đã nghiên cứu nuôi cấy thành công hoa đồng tiền trên môi trường MS + 0,5mg/lit IAA và 10 mg/lit Kinetin Mẫu cấy được giữ trong phòng nuôi ở nhiệt độ 270C, thời gian chiếu sáng 12 -16h/ngày, cường độ chiếu sáng 1000 Lux Những chồi tách sẽ ra rễ sau khi được nuôi cấy trên môi trường MS có bổ sung 10 mg/lit IAA [17]

Năm 1982, khi nghiên cứu ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng tới

sự hình thành chồi và rễ của đồng tiền trong phòng nuôi cấy, Pierik và cộng

sự đã nhận thấy: Môi trường có nồng độ Cytokinin cao và Auxin thấp thì sẽ hình thành chồi, còn môi trường có IAA, IBA thuận lợi cho sự hình thành rễ

Năm 1985 Hempel và cộng sự đã nghiên cứu ảnh hưởng của Kinetin, BAP và 2IP đến quá trình nhân giống invitro đối với giống Merleen và cho thấy: 23,23 mM Kinetin thích hợp cho nhân chồi và 5,5 mM BAP cho số rễ tối đa Khi bổ sung 9,84 mM IBA vào môi trường sẽ làm tăng số lượng rễ và tăng sức đề kháng của cây [20]

Pinto JEBP lại cho rằng môi trường tốt nhất cho tái sinh cây là MS có

bổ sung 3 - 9 mg/lit BA, môi trường nhân nhanh chồi là 1/2MS + 2,27 mg/litBA, còn môi trường tạo rễ tốt nhất là không có BA [16]

Khi so sánh phương pháp nhân giống hoa đồng tiền bằng tách chồi với phương pháp nuôi cấy mô tế bào, Osiecki đã tiến hành trên 5 giống và kết

luận: Những cây tách chồi cho hoa sớm hơn cây nuôi cấy mô từ 2 - 4 tuần, tuỳ thuộc vào từng giống [21]

Khi nghiên cứu ảnh hưởng của lai gần đến năng suất hoa cắt đồng tiền, Huang H cho rằng lai gần làm tăng năng suất hoa từ 10,3 lên 28,3 bông/cây

Điều kiện môi trường sống ảnh hưởng đến sinh trưởng và chất lượng hoa đồng tiền Điều này được thể hiện trong nghiên cứu của Hahn Eun Joo [19] Ông tiến hành nghiên cứu 6 giống đồng tiền (Ensophy, Estel, Suset, Rita, Tamara và Beauty) với 2 phương pháp trồng: trồng trên giá thể và trồng trực tiếp trên đất Trên giá thể, cây được trồng trên 4 loại giá thể khác nhau

Tất cả các cây thí nghiệm được trồng trong nhà lưới với điều kiện nhiệt

độ là 280

C vào ban ngày và 230C vào ban đêm Kết quả là 2 giống Ensophy và Estel sau trồng 50 ngày trên các loại giá thể đã cho hoa đầu tiên, còn trồng trực tiếp trên đất thì sau khoảng 63 ngày mới bắt đầu cho hoa Số hoa trên cây, chiều cao hoa, đường kính hoa của 2 giống này trồng trên giá thể tốt hơn trồng trực tiếp trên đất Trong đó, giống Ensophy trồng trên giá thể là bọt đá có số hoa trên cây, chiều cao cây, trọng lượng cây và đường kính hoa lớn nhất Còn giống Estel thì không có sự sai khác về các chỉ tiêu đó ở cả hai phương thức trồng Ensophy và Estel trồng trên xơ dừa cho số hoa trên cây cao hơn Ensophy có vết đen trên cánh hoa dưới điều kiện nhiệt độ mùa hè cao trong khi các giống khác không có biểu hiện đó

đó, năng suất và chất lượng hoa đồng tiền của các nước này rất cao, đạt 4,8 triệu bông/ha/năm (Đặng Văn Đông, 2004) [3]

Hà Lan là một nước sản xuất và nghiên cứu về hoa đồng tiền lớn nhất thế giới Theo Hà Tiểu Đệ, Triệu Thống Lợi, Lỗ Kim Vũ (2000) [18], Hà Lan

có diện tích trồng hoa đồng tiền là 8.017 ha, giá trị sản lượng là 3.590 triệu USD Nghề trồng hoa đồng tiền ở Hà Lan đã áp dụng rộng rãi công nghiệp hoá, tự động hoá và trên 80% hoa được trồng trong môi trường không cần đất

Trình độ tạo giống của Hà Lan rất cao, phần lớn các giống đồng tiền mới hoa to được trồng rộng rãi trong sản xuất là do các nhà chọn tạo giống Hà Lan lai tạo ra Công ty Florist của Hà Lan là cơ sở dẫn đầu thế giới về tạo giống, nghiên cứu, sản xuất, và buôn bán hoa đồng tiền Công ty có lực lượng rất mạnh về nghiên cứu khoa học, thiết bị sản xuất, tạo ra rất nhiều giống, sản lượng ngày càng nhiều, việc xử lý sau thu hoạch, bảo quản, đánh giá…đều ở trình độ rất cao

Ở Ba Lan, hoa đồng tiền là loại hoa cắt quan trọng nhất và cũng là cây trồng chính của sản phẩm nuôi cây mô, chiếm khoảng 90% tổng sản phẩm nuôi cấy mô năm 1984 Thời vụ hoa đồng tiền chỉ kéo dài trong tháng 6 và tháng 7, do đó việc bảo quản cây invitro đã ra rễ được khai thác tốt

Ở Trung Quốc, ngay từ những năm 1920 đã sản xuất hoa đồng tiền cắt cành ở Mai Long - Thượng Hải, nhưng do giống bị thoái hoá nghiêm trọng nên không phát triển Đến năm 1987, do vận dụng kỹ thuật nuôi cấy mô nên khắc phục được tình trạng thoái hoá giống, khi đó hoa đồng tiền mới được khôi phục và phát triển Hiện nay, Thượng Hải là nơi có diện tích trồng hoa đồng tiền lớn nhất, đạt 35 ha Sau Thượng Hải, Giang Tô cũng là nơi phát triển mạnh cây hoa đồng tiền Năm 1995 mới có trên 6 ha, đến năm 1999 đã

có tới 600ha Ngoài ra, Viện nghiên cứu Rau hoa, Viện Nghiên cứu Khoa học

Nông nghiệp và Nông trường Liên Văn là những đơn vị có diện tích trồng hoa đồng tiền lớn, kỹ thuật tương đối cao [18]

2.5.2 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam

2.5.2.1 Tình hình nghiên cứu

Cây đồng tiền ở Việt Nam đã được trồng từ rất lâu đời, song chủ yếu là những giống hoa đồng tiền đơn cho nên các kết quả nghiên cứu về giống hoa này còn hạn chế Từ những năm 1950 trở lại đây, với sự xuất hiện của nhiều giống hoa đồng tiền nhập nội đã làm thay đổi cơ cấu trồng đồng tiền ở nhiều vùng trồng hoa và nhận được những sự quan tâm của các nhà khoa học trong nước

Năm 1996, Mai Kim Tân và cộng sự [10] đã nghiên cứu phương pháp nuôi cấy invitro giống hoa đồng tiền từ Tiệp Khắc bước đầu thu được một số kết quả:

- Tạo được nguồn mẫu sạch ban đầu bằng nuôi cấy Meristem trên môi trường MS - 62 cải tiến có bổ sung Auxin, Cytokinin với tỷ lệ là 1: 2 và kích thước Meristem từ 1 - 2 mm cho khả năng tạo callus và cụm chồi tốt nhất

- Môi trường tốt nhất để tạo chồi là MS + 15% nước dừa + (8 - 10mg)/l IBA + 0,5mg/l IAA cho hệ số nhân giống đạt từ 6,3 - 7 cây/tháng

Môi trường ra rễ tạo cây hoàn chỉnh hiệu quả cao nhất là MS + (8 10mg)/l IAA + 3% Saccaroza

Tiêu chuẩn cây con khi đưa ra đất cần đạt từ 4 5 lá, có từ 4 5 rễ, cao

4 - 5 cm, giá thể thích hợp nhất là đất và phân chuồng hoai mục phối trộn với

tỷ lệ 1:2 Viện sinh học Nông nghiệp - Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội

đã nghiên cứu thành công và đưa vào sản xuất các giống cúc đồng tiền nuôi cấy mô tế bào nhằm đáp ứng phần nào cây giống có chất lượng cao

Công ty hoa Hasfarm (Đà Lạt - Lâm Đồng) đã ứng dụng công nghệ trồng hồng, cúc, đồng tiền, lily từ Hà Lan và xây dựng nhiều nhà lưới để trồng

các giống hoa này, hiệu quả cao gấp 10 -15 lần so với trồng hoa thông thường ( Đặng Văn Đông, 2004)[3]

Bằng phương pháp lai giữa loài đồng tiền lâu năm ở Đà lạt với các loài mới du nhập vào Việt Nam từ Hà Lan, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản…một hộ nông dân ở Đà Lạt đã lai tạo được rất nhiều chủng giống mới

Qua quá trình chọn lọc đã chọn ra được 20 giống có ưu thế và cung cấp hàng chục vạn cây giống cho các nhà sản xuất

Qua nghiên cứu quy trình nhân nhanh giống hoa đồng tiền bằng kỹ thuật invitro, Đỗ Năng Vịnh và cộng sự [15] đã rút ra một số kết luận sau:

- Sử dụng HgCl2 nồng độ 0,1% với thời gian khử trùng 10 phút là thích hợp cho hoa đồng tiền, tỷ lệ mẫu sống đạt 82%

- Môi trường tạo callus và tái sinh chồi: MS + TD (0,2mg/l) + NAA (0,1mg/l) + đường (50g/l) + thạch (6g/l) là tốt nhất để tạo mẫu chồi invitro

- Nhân nhanh chồi hiệu quả nhất là môi trường bán lỏng MS + BAP (1,5mg/l) +10% nước dừa + B1 (1mg/l) + đường (50g/l) + thạch (3g/l)

- Môi trường ra rễ thích hợp là MS + NAA (0,5mg/l) + đường (50g/l) + thạch (6g/l) Môi trường này bảo đảm tạo cây hoàn chỉnh, khoẻ, có sức sống tốt khi ra vườn

- Công thức giá thể thích hợp cho ra cây con ở giai đoạn vườn ươm là: 1 đất + 1 cát + 1 trấu hun + 1/4 phân vi sinh cho tỷ lệ cây con sống đạt 90% ( Hoàng Ngọc Thuận, 2006) [14]

Theo Lê Kim Hoàn và cộng sự [6], môi trường tạo callus MS + 0,1NAA + 0,25mg/l TD

- Môi trường nhân chồi (nhân nhanh): MS + 2mg/l Ki + 0,01mg/l NAA + 0,5mg/l BAP

- Môi trường tạo cây con hoàn chỉnh: 1/2 MS + 0,1 mg/l IAA

- Nên tạo rễ exvitro đối với hoa đồng tiền kép sẽ thu được lượng rễ nhiều hơn, khoẻ hơn và đặc biệt giá thành cho 1 cây con rẻ hơn so với cho ra

rễ invitro Liều lượng xử lý ra rễ thích hợp đối với hoa đồng tiền kép là 1000 ppm IBA

Nhữ Viết Cường và cộng sự [1] đã hoàn thiện được quy trình chẩn đoán nhanh, nhậy bệnh nấm hại Phytophthora cryptoge trên cây đồng tiền và salem

ở Việt Nam, có thể sử dụng rộng rãi cho các phòng thí nghiệm nghiên cứu về bệnh cây hoặc các cơ sở sản xuất hoa

Đặng Văn Đông và cộng sự (2007) [4] đã nghiên cứu một số biện pháp

kỹ thuật thâm canh tiên tiến sản xuất hoa đồng tiền tại miền Bắc Việt Nam cho biết:

- Thời vụ trồng hoa đồng tiền thích hợp nhất là tháng 3 và tháng 9

- Khoảng cách trồng thích hợp nhất là cây cách cây 30 cm, hàng cách hàng 35 cm, tương đương với mật độ là 5 - 6 vạn cây/ha

- Tưới nước bằng hệ thống nhỏ giọt, chế độ tưới 2 lần/1ngày, mỗi lần

60 phút là thích hợp nhất cho hoa đồng tiền sinh trưởng, phát triển đồng thời cho năng suất, chất lượng hoa cao nhất

- Với công thức bón 100kg đạm +120kg lân + 100 kg kali/ha/lần là phù hợp nhất với cây hoa đồng tiền: thân, lá phát triển vừa phải, tỷ lệ nhiễm bệnh thấp nhất, rễ phát triển tốt, hoa cứng, cành mập và thẳng

- Phun phân bón lá Antonik hoặc đầu trâu 902 cho hoa đồng tiền 10 ngày/lần, có tác dụng làm tăng năng suất, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế tăng 2,5 lần

- Biện pháp kỹ thuật tỉa bỏ 30% lá (sau trồng 6 tháng, mỗi tháng tỉa 1lần) làm giảm mật độ nhện, giảm tỷ lệ bệnh, tăng hiệu quả phòng trừ bệnh, tăng năng suất hoa, chi phí bảo vệ thực vật giảm 50%

Nguyễn Quang Thạch và cộng sự đã nghiên cứu chuyển gen vào cây đồng tiền nhờ vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens nhằm tạo nguồn vật liệu ban đầu cho công tác chọn tạo giống mang những đặc điểm mong muốn, bước đầu đã cho kết quả [11]

2.5.2.2 Tình hình sản xuất

Ở Việt Nam, giống hoa đồng tiền đơn được nhập về trồng đầu tiên khoảng từ những năm 1940 Đặc điểm của giống hoa đơn này là cây sinh trưởng khoẻ, thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên nước ta Nhưng nhược điểm

là hoa nhỏ, cánh đơn, màu sắc đơn điệu nên hiện nay chúng ít được trồng Từ những năm 1990, một vài công ty và người sản xuất hoa Việt Nam bắt đầu nhập các giống hoa đồng tiền lai (hoa kép) từ Đài Loan, Hà Lan, Trung Quốc

về trồng

Một số giống tỏ ra có ưu điểm như hoa to, cánh dày, gồm nhiều tầng hoa xếp lại với nhau, màu sắc phong phú, hình dáng hoa cân đối, rất đẹp, cho năng suất cao

Vì vậy, những giống này đã được tiếp nhận và phát triển mạnh mẽ ở khắp các tỉnh thành trên cả nước Bên cạnh đó cũng có không ít giống hoa đồng tiền do không thích hợp với điều kiện khí hậu của Việt Nam, cây sinh trưởng, phát triển kém, sâu bệnh phá hại nặng gây thiệt hại cho người trồng hoa (Đặng Văn Đông , 2004)[3]

Trước năm 1975, hoa đồng tiền được trồng khá phổ biến tại Đà Lạt với mục đích cắt cành, có nhiều màu khác nhau (vàng, cam, đỏ, hồng…), năm

1980 có nhập thêm một số giống cánh kép từ Hà Nội Từ năm 1997 đã nhập nội trên 20 giống của Hà Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, trong đó giống của Hà Lan cho chất lượng cao nhất với nhiều màu khác nhau

Diện tích trồng đồng tiền của nước ta ngày càng tăng Theo Đặng Văn Đông (2007) [5], năm 2005 trong tổng số diện tích trồng hoa của cả nước, thì

cây đồng tiền chiếm 9%, tăng 1,8 lần so với năm 1995, tăng xấp xỉ 1,3 lần so với năm 2000

Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc diện tích hoa của toàn vùng có 135,7 ha Trong đó diện tích cây đồng tiền là 9,7 ha chiếm 0,07% trong cơ cấu Sản lượng hoa của vùng đạt 44,08 triệu bông, hoa đồng tiền chiếm 3,1 triệu bông

Tại Lào Cai, hiện nay toàn tỉnh có 97,5 ha hoa các loại, sản lượng khoảng 25 - 30 triệu bông, trong đó hoa đồng tiền có diện tích là 5ha, sản lượng đạt 1,6 triệu bông, được trồng tập trung tại thị xã Lào Cai và huyện Bảo Thắng

Tại Hà Giang, toàn tỉnh có 28 ha trồng hoa, sản lượng đạt 6,1 triệu bông thì diện tích hoa đồng tiền là 1,2 ha, sản lượng đạt 0,38 triệu bông tập trung chủ yếu tại huyện Quản Ba và Đồng Văn

Tại Sơn La, diện tích trồng hoa toàn tỉnh là 22 ha, sản lượng đạt 6,86 triệu bông Riêng cây đồng tiền có diện tích 3,5 ha chiếm 0,16% tổng diện tích trồng hoa, sản lượng đạt 1,12 triệu bông

Do trồng hoa đồng tiền mang lại thu nhập rất cao nên những năm qua nhiều địa phương, hộ gia đình đã tự tìm hiểu để phát triển, trồng loại hoa này với quy mô từ vài chục ha Điển hình là Đà Lạt (Lâm Đồng), Vĩnh Tuy (Hà Nội), Thị xã Bắc Ninh, Bắc Giang…[3]

Tại Hà Nội, tổng diện tích các loại hoa cắt là 105 ha, đồng tiền chiếm 6,8% tập trung chủ yếu ở các huyện Từ Liêm, Thanh Trì, Đông Anh và quận Tây Hồ

Tại Bắc Ninh, nhiều hộ nông dân đã chuyển từ trồng lúa sang trồng các loại hoa, cây cảnh đạt hiệu quả kinh tế cao Riêng trồng hoa đồng tiền cho thu lãi trên 10 triệu đồng/sào/năm

Năm 2005, Trung tâm kỹ thuật Rau quả Vĩnh Phúc đã thực hiện đề tài xây dựng mô hình sản xuất và bảo quản một số giống hoa công nghệ cao có triển vọng xuất khẩu tại Vĩnh Phúc đã cho thấy hiệu quả kinh tế từ việc trồng

đồng tiền là khá cao Với mức đầu tƣ 16,2 triệu đồng/sào/năm, cho thu từ 50,4

- 55,6 triệu đồng/sào/năm

Nhìn chung, công tác nghiên cứu về hoa đồng tiền ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, việc nghiên cứu mới chỉ tập trung chủ yếu vào quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, nhân giống, các biện pháp phòng trừ sâu bệnh Việc nghiên cứu lai tạo những giống có đặc điểm nhƣ mong muốn vẫn còn đang trong giai đoạn tiền khởi

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Vật liệu nghiên cứu

* Vật liệu: Gồm 4 giống hoa đồng tiền

- Hoa đồng tiền cam

- Hoa đồng tiền trắng

- Hoa đồng tiền đỏ

- Hoa đồng tiền vàng

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

- Địa điểm nghiên cứu: Thí nghiệm được bố trí tại khu cây trồng cạn

trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

- Thời gian tiến hành: Từ 10/2016 - 01/2017

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm

- Nghiên cứu các yếu tố cấu thành năng suất năng suất và chất lượng của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm

- Nghiên cứu tình hình sâu bệnh hại của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi

3.4.1 Bố trí thí nghiệm

Các thí nghiệm bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCBD với 4 công thức và 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 5m2 Mỗi ô thí nghiệm

20 cây, tổng số cây thí nghiệm 240 cây Các thí nghiệm được bố trí theo dõi theo phương pháp thí nghiệm động ruộng trong giáo trình phương pháp thí nghiệm (Phạm Chí Thành, 1976) [14]

Giống hoa: CT1: Hoa đồng tiền cam

CT2: Hoa đồng tiền trắng CT3: Hoa đồng tiền đỏ CT4: Hoa đồng tiền vàng

3.4.2 Các chỉ tiêu theo dõi

Mỗi ô thí nghiệm đánh dấu 10 cây ngẫu nhiên, định kỳ 10 ngày theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, sâu bệnh hại…

* Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của cây:

Tỷ lệ sống sau trồng 15 ngày (%) = Tổng số cây sống x 100

Tổng số cây trồng

- Thời gian hồi xanh (ngày)

- Thời gian từ trồng đến đẻ nhánh 10% và 50% số cây đẻ nhánh

- Thời gian từ trồng đến ra hoa 10% và 50% số cây ra hoa

- Số lá/cây (lá): đánh dấu lá trên cùng sau mỗi lần đếm, số lá của mỗi

kỳ theo dõi bằng số lá của lần đếm trước + số lá mới ra thêm

- Số nhánh đẻ/cây (nhánh): đánh dấu cây theo dõi và đếm toàn bộ số nhánh đẻ của các cây trong ngày theo dõi

- Hình thái lá: quan sát và đánh giá các chỉ tiêu màu sắc, mức độ phân thuỳ…theo tiêu chuẩn ngành 10TCN 1012:2006

* Các chỉ tiêu năng suất hoa

- Số cây trồng/đơn vị diện tích (cây/m2)

- Số hoa/cây (bông): đánh dấu số hoa nở sau mỗi lần đếm, số hoa nở của mỗi lần theo dõi bằng số hoa của lần đếm trước + số hoa mới nở thêm

- Số hoa/đơn vị diện tích (bông/m2)

- Tỷ lệ hoa hữu hiệu (%)

* Chỉ tiêu hình thái, chất lượng hoa

- Độ dài cuống hoa (cm): đo từ đáy cuống hoa đến bông hoa

- Đường kính cành hoa (cm): Dùng thước palme đo ở vị trí to nhất của cành

- Đường kính cổ bông (cm): Dùng thước palme đo ở vị trí cổ bông

- Đường kính bông hoa (cm): Dùng thước palme đo ở vị trí to nhất của hoa khi hoa đã nở hoàn toàn

- Số cánh hoa/bông (cánh): Đếm toàn bộ số cánh hoa trên bông ở tất cả các cây theo dõi

- Tỷ lệ hoa thương phẩm (%): theo phân loại của Đặng Văn Đông

+ Không phổ biến: <10% cây bị hại

++ Ít phổ biến 11 - 25% cây bị hại

+++ Tương đối phổ biến 26 – 50% cây bị hại

++++ Mức độ rất nhiều >50% cây bị hại

* Hiệu quả kinh tế sản xuất hoa đồng tiền

- Tổng chi/1000m2 (đồng) ( bao gồm chi phí vật chất, công lao động) - Tổng thu/1000m2 (đồng)

- Lãi thuần (đồng) = Tổng thu - tổng chi

- Hiệu quả kinh tế (lần)

3.4.3 Các biện pháp kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm

Các yếu tố phi thí nghiệm như đất đai, phân bón (trừ phân bón lá), chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh…được tiến hành đồng nhất ở các công thức

Sử dụng quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa đồng tiền do Viện nghiên cứu Rau quả biên soạn và đề xuất

+ Làm đất: đất được cày bừa kỹ, sạch cỏ dại Lên luống cao 35 - 40cm, mặt luống rộng 90 cm, bổ hốc trồng hàng đôi

+ Mật độ trồng: 60.000cây/ha

+ Khoảng cách trồng: cây x cây: 30cm, hàng x hàng: 30 cm

+ Phân bón và cách bón (tính cho 1ha)

- Lượng bón lót: 30 tấn phân chuồng hoai mục + 300 kg NPK

- Cách bón: toàn bộ lượng phân chuông và phân NPK trộn đều với nhau

và bón vào từng hốc trước trồng 10 ngày Bón xong trộn đều phân với đất và lấp đất cao trên phân 5 - 7cm

- Bón thúc: Liều lượng 20kgN + 40kgP2O5 + 40 kg K2O Cứ 15 - 20 ngày tiến hành bón thúc một lần bằng cách hoà tan với phân hữu cơ tưới cho cây

- Các loại phân bón lá hoà tan với nước sạch phun ướt đều hai mặt lá vào lúc chiều mát, cứ 10 ngày phun 1 lần từ khi cây bén rễ hồi xanh Đối chứng phun nước lã cũng 10 ngày 1 lần

+ Chăm sóc: thường xuyên tưới giữ ẩm bằng cách tưới nhẹ vào giữa hai hàng hoặc tưới rãnh cho đủ ẩm rồi rút nước cạn khỏi rãnh

- Thường xuyên ngắt bỏ lá già, lá bị sâu bệnh giúp cho đồng ruộng thông thoáng, ánh sáng đầy đủ cho cây sinh trưởng tốt

- Theo dõi, phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời sâu bệnh hại bằng các biện pháp tối ưu

+ Thu hoạch: thu hoa vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát khi cánh hoa ngoài mở phẳng ra, cuống hoa còn đứng thẳng

3.4.4 Phương pháp xử lý số liệu

Các số liệu thu thập được xử lý bằng chương trình Excel 2010 và thống

kê IRRISTAT 5.0

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm tại trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Hoa đồng tiền là một trong 10 loài hoa cắt quan trọng nhất trên thế giới Với màu sắc đa dạng phong phú, sản lượng hoa cao, kỹ thuật trồng và chăm sóc đơn giản…hoa đồng tiền được nhiều người sản xuất và thị trường ưa chuộng Hàng năm, các nhà nghiên cứu chọn tạo giống không ngừng tạo ra các giống hoa đồng tiền mới nhiều màu sắc khác nhau phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Tuy nhiên, để đưa được các giống đồng tiền đó vào trong sản xuất cần phải tiến hành đánh giá đặc điểm sinh trưởng, phát triển và khả năng thích ứng của từng giống đối với điều kiện tự nhiên, khí hậu, kỹ thuật canh tác của các vùng sinh thái khác nhau Từ đó, lựa chọn được giống có triển vọng và tác động biện pháp kỹ thuật hợp lý nhằm nâng cao năng suất, chất lượng

và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền

4.1.1 Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống hoa đồng tiền

Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng là các chỉ tiêu quan trọng nhằm đánh giá khả năng thích ứng ban đầu và tình hình sinh trưởng, phát triển của cây trồng với môi trường sống Giống có tỷ lệ sống cao sẽ đảm bảo mật độ trồng trên đơn vị diện tích, là cơ sở cho việc xác định năng suất hoa sau này Kết quả theo dõi tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống đồng tiền tại đại học Nông Lâm Thái Nguyên được trình bày ở bảng 4.1

Bảng 4.1 Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng

của các giống hoa đồng tiền

Đơn vị tính: Ngày

Giống Tên giống

Tỷ lệ sống sau trồng (%)

Thời gian từ trồng đến …

TG hồi xanh

Đẻ nhánh Ra hoa 10% 50% 10% 50%

1 Đồng tiền cam 100 8,6 19,2 63,8 24,8 72,5

2 Đồng tiền trắng 98,5 9,0 21,5 75,2 31,5 90,6

3 Đồng tiền đỏ 97,2 9,6 23,1 78,1 27,2 88,3

4 Đồng tiền vàng 98,5 9,5 22,2 74,5 26,2 85,7

Từ kết quả theo dõi chúng tôi có nhận xét:

- Các giống đồng tiền thí nghiệm đều có tỷ lệ sống cao trên 90%, dao động từ 97,2 -100% Trong đó, giống đồng tiền màu cam có tỷ lệ sống cao nhất đạt 100%, thấp nhất là giống đồng tiền màu đỏ (97,2%) Sự chênh lệch tỷ lệ sống giữa các giống là không đáng kể

Thời gian hồi xanh là khả năng phục hồi sinh trưởng của cây trồng khi thay đổi môi trường sống Nhìn chung các giống thí nghiệm có thời gian hồi xanh tương đối nhanh biến động từ 8,6 - 9,6 ngày Trong đó giống hoa đồng tiền cam có thời gian hồi xanh nhanh nhất (8,6 ngày), chậm nhất là giống hoa đồng tiền đỏ (9,6 ngày) Các giống còn lại có thời gian hồi xanh từ 9,0 - 9,5 ngày Điều này cho thấy các giống thí nghiệm có khả năng thích ứng tốt với điều kiện ngoại cảnh khu vực Thái Nguyên

- Thời gian từ trồng đến đẻ nhánh là chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng của giống, phụ thuộc chủ yếu vào đặc điểm của giống và điều kiện ngoại cảnh Theo dõi thời gian từ trồng đến đẻ nhánh 10% và 50% của các

giống cho thấy: Giống hoa đồng tiền cam có thời gian đẻ nhánh sớm nhất (19,2 ngày sau trồng) và có tốc độ đẻ nhánh nhanh nhất, sau trồng 63,8 ngày

đã có 50% số cây đẻ nhánh Tiếp đến là giống hoa đồng tiền vàng (74,5 ngày) đạt 50% số cây đẻ nhánh

Giống có thời gian đẻ nhánh muộn nhất là giống hoa đồng tiền đỏ (23,1 ngày sau trồng) và cũng có tốc độ đẻ nhánh chậm nhất 78,1 ngày mới có 50%

số cây đẻ nhánh Các giống còn lại có thời gian đẻ nhánh 50% dao động từ 74,5 – 75,2 ngày Điều này chứng tỏ các giống có tỷ lệ sống cao, thời gian hồi xanh nhanh, thích nghi tốt với điều kiện ngoại cảnh sẽ sinh trưởng mạnh và đẻ nhánh sớm hơn

Thời gian từ trồng đến ra hoa 10% của các giống cũng biến động khá lớn từ 24,8 – 31,5 ngày, giống hoa đồng tiền trắng ra hoa muộn nhất (31,5 ngày sau trồng) và đạt 50% số cây ra hoa sau trồng 90,6 ngày, tiếp đến giống hoa đồng tiền đỏ có thời gian ra hoa 10% và 50% tương ứng là 27,2 ngày và 88,3 ngày Giống hoa đồng tiền cam có thời gian ra hoa sớm nhất (24,8 ngày sau trồng) và đạt tốc độ ra hoa nhanh nhất (72,5 ngày sau trồng)

Như vậy, các giống khác nhau có tỷ lệ sống và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng khác nhau Việc xác định các chỉ tiêu này có ý nghĩa rất lớn khi tính toán bố trí thời vụ trồng và tác động các biện pháp phù hợp để hoa nở tập trung vào các dịp lễ tết, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất

4.1.2 Động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền

Lá là cơ quan quang hợp chủ yếu của cây Với những đặc điểm đặc biệt

về hình thái và giải phẫu, lá có khả năng hấp thu năng lượng ánh sáng mặt trời, biến quang năng thành hoá năng tích luỹ trong các liên kết hoá học của các hợp chất hữu cơ Thông qua quá trình hô hấp, năng lượng này được giải phóng ra

để cung cấp cho mọi hoạt động sống diễn ra trong cơ thể thực vật như sinh tổng hợp Protein, quá trình sinh trưởng phát triển, phân chia tế bào, quá trình hút

nước và vận chuyển các chất đồng hoá trong cây…Cây có bộ lá tốt và đầy đủ

sẽ có khả năng quang hợp tốt, tích luỹ nhiều vật chất tạo tiền đề cho năng suất cao (90 - 95% năng suất cây trồng lấy từ quá trình quang hợp)

Số lá trên cây ngoài phụ thuộc đặc điểm di truyền của giống còn chịu ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, ánh sáng, chế độ chăm sóc Kết quả động thái ra của các giống hoa đồng tiền theo dõi được thể hiện ở bảng 4.2

Bảng 4.2 Động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền (lá/cây)

Sau trồng 30 ngày số lá trên cây của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,01) và dao động từ 7,90 – 10,03 lá Trong đó giống hoa đồng tiền trắng có số lá trên cây ít nhất (7,90 lá) Các giống còn lại

có số lá tương đương nhau

Giai đoạn sau trồng 40 ngày, số lá trên cây của các giống hoa tương đương nhau (P > 0,05) dao động từ 8,73 – 10,96 lá

Sau trồng 50 ngày số lá trên cây của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,01) và dao động từ 9,60 – 12,40 lá Trong đó giống hoa đồng tiền trắng có số lá trên cây ít nhất (9,60 lá), có số lá nhiều nhất là giống đồng tiền cam (12,40 lá) Các giống còn lại có số lá tương đương nhau (11,70 – 12,20 lá)

Sau trồng 60 ngày, số lá trên cây của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,05) và dao động từ 11,03 – 14,43 lá Trong thí nghiệm giống hoa đồng tiền trắng (11,03 lá) có số lá ít nhất, giống đồng tiền cam (14,43 lá) có số lá nhiều hơn đồng tiền vàng (12,93 lá) và đồng tiền đỏ (13,13 lá)

Giai đoạn sau trồng 70 ngày, số lá trên cây của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,05) và dao động từ 13,07 – 14,67 lá Trong đó giống hoa đồng tiên cam có số lá nhiều nhất (14,67 lá), ít nhất là đồng tiền trắng (13,07 lá) Các giống còn lại có số lá tương đương nhau (13,34 – 14,20 lá)

Sau trồng 80 ngày, số lá trên cây của các giống tương đương nhau (P > 0,05), biến động từ 14,60 – 15,87 lá

Sau trồng 90 ngày, số lá trên cây của các giống đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,01) và dao động từ 16,20 – 21,00 lá Trong thí nghiệm giống hoa đồng tiền trắng có số lá ít nhất (16,20 lá), giống đồng tiền cam có số lá nhiều nhất (21,00 lá) Các giống còn lại có số lá tương đương nhau (17,54 – 18,40 lá)

Giai đoạn 100 ngày sau trồng, số lá trên cây của các giống đồng tiền thí nghiệm cho thấy sự sai khác (P < 0,05) và dao động từ 16,80 – 22,20 lá Trong đó giống hoa đồng tiền cam có số lá nhiều nhất (22,20 lá) Các giống còn lại có số lá tương đương nhau (16,80 – 19,00 lá)

Để thấy rõ được diễn biến động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm qua từng giai đoạn khác nhau, thông qua động thái ra lá cho phép ta tính được tốc độ ra lá của các giống thí nghiệm, được thể hiện qua bảng 4.3 và hình 4.1

Bảng 4.3 Tốc độ ra lá của các giống hoa đồng tiền (lá/cây)

- Giai đoạn 20 – 30 ngày: 10 ngày này tốc độ ra lá của các giống hoa thí nghiệm có tốc độ tăng nhẹ dao động từ 0,24 – 1,17 lá Trong đó giống hoa đồng tiền trắng tốc độ ra lá chậm nhất (0,24 lá/10 ngày) Các giống còn lại có tốc độ ra lá tương đương nhau

- Từ 30 - 40 ngày sau trồng tốc độ ra lá tăng chậm do giai đoạn này cây còn nhỏ nên khả năng hấp thụ dinh dưỡng chưa cao để có thể phát triển thân

lá mạnh mẽ, dao động từ 0,83 – 1,40 lá/10 ngày Trong đó giống hoa đồng