KHÓA LUẬN hoạt động đối ngoại nhân dân của liên hiệp các tổ chức hữu nghị việt nam”

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động đối ngoại nhân dân hiện nay đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác thông tin đối ngoại quốc gia, là một trong ba kênh ngoại giao trụ cột bên cạnh đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước. Trong thời chiến, nhà nước thực hiện công tác đối ngoại nhân dân nhằm tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ yêu chuộng hòa bình ở tất cả các nước trên thế giới. Hiện tại, đối ngoại nhân dân lại nhằm giúp các nước đoàn kết, gắp bó và tin tưởng lẫn nhau hơn thông qua trao đổi thông tin văn hóa, chuyển giao khoa học kỹ thuật, cùng hợp tác toàn diện vì sự tiến bộ và phát triển của đất nước. Với vai trò là tổ chức chính trị xã hội chuyên trách về công tác vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân thế giới đoàn kết, hữu nghị với nhân dân Việt Nam. Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam được thành lập vào tháng 11 năm 1950. Đây là tổ chức đối ngoại nhân dân đa phương đầu tiên được Đảng ta thành lập để hoạt động chuyên trách trong lĩnh vực hòa bình, góp phần gắn liền cuộc đấu tranh vì hòa bình của nhân dân ta với sự nghiệp bảo vệ hòa bình của nhân dân toàn thế giới. Trong quá trình hoạt động, Liên hiệp cùng các tổ chức nhân dân khác vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân đấu tranh cho hòa bình và phát triển, mở rộng quan hệ đoàn kết, hữu nghị, thúc đẩy hợp tác giữ nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước và với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài. Nhiều hoạt động thiết thực được tổ chức với các đoàn ra, đoàn vào, các buổi tiếp xúc, gặp gỡ là cơ hội để bạn bè quốc tế có điệu kiện hiểu hơn về Việt Nam, qua đó tăng cường quan hệ giữa Việt Nam với các nước làng giềng, các nước trong khu vực, các nước có quan hệ truyền thống truyền thống. Thông qua các hoạt động đó, Liên hiệp còn góp phần vào giải quyết những vấn đề trọng tâm liên quan tới biên giới, biển đảo và quan hệ hợp tác với các nước. Trải qua 65 năm thực hiện công tác đối ngoại nhân dân, tổ chức và lực lượng của Liên hiệp đã không ngừng được củng cố và phát triển; hoạt động của Liên hiệp và các tổ chức thành viên được triển khai hiệu quả và đổi mới, đạt nhiều thành quả quan trọng; vai trò của Liên hiệp ngày càng được nâng cao. Việc đẩy mạnh và mở rộng hoạt động của các tổ chức thành viên ở Trung ương và địa phương, bao gồm: Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam, Ủy ban Công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, Ban Điều phối viện trợ nhân dân (PACCOM) và các Hội Hữu nghị với các nước ở từng khu vực Á – Phi, khu vực châu Mỹ, khu vực châu Âu… đã và đang khẳng định vai trò quan trọng của Liên hiệp trong công tác đối ngoại nhân dân hiện nay. Do tính chất quan trọng trên, việc nghiên cứu một cách sâu sắc và toàn diện về “Hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam” có ý nghĩa cấp thiết cả về lí luận và thực tiễn đối với nước ta. Những kết luận khoa học rút ra từ quá trình nghiên cứu sẽ góp phần thiết thực vào việc hoạch định đường lối, chính sách đối ngoại nhân dân của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ mới.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động đối ngoại nhân dân hiện nay đóng vai trò hết sức quantrọng trong công tác thông tin đối ngoại quốc gia, là một trong ba kênh ngoạigiao trụ cột bên cạnh đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước Trong thờichiến, nhà nước thực hiện công tác đối ngoại nhân dân nhằm tranh thủ sự ủng

hộ của nhân dân tiến bộ yêu chuộng hòa bình ở tất cả các nước trên thế giới.Hiện tại, đối ngoại nhân dân lại nhằm giúp các nước đoàn kết, gắp bó và tintưởng lẫn nhau hơn thông qua trao đổi thông tin văn hóa, chuyển giao khoahọc kỹ thuật, cùng hợp tác toàn diện vì sự tiến bộ và phát triển của đất nước

Với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội chuyên trách về công tác vậnđộng, tập hợp các tầng lớp nhân dân thế giới đoàn kết, hữu nghị với nhân dânViệt Nam Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam được thành lập vào tháng

11 năm 1950 Đây là tổ chức đối ngoại nhân dân đa phương đầu tiên đượcĐảng ta thành lập để hoạt động chuyên trách trong lĩnh vực hòa bình, gópphần gắn liền cuộc đấu tranh vì hòa bình của nhân dân ta với sự nghiệp bảo vệhòa bình của nhân dân toàn thế giới

Trong quá trình hoạt động, Liên hiệp cùng các tổ chức nhân dân khácvận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân đấu tranh cho hòa bình và phát triển,

mở rộng quan hệ đoàn kết, hữu nghị, thúc đẩy hợp tác giữ nhân dân Việt Namvới nhân dân các nước và với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài Nhiềuhoạt động thiết thực được tổ chức với các đoàn ra, đoàn vào, các buổi tiếpxúc, gặp gỡ là cơ hội để bạn bè quốc tế có điệu kiện hiểu hơn về Việt Nam,qua đó tăng cường quan hệ giữa Việt Nam với các nước làng giềng, các nướctrong khu vực, các nước có quan hệ truyền thống truyền thống Thông quacác hoạt động đó, Liên hiệp còn góp phần vào giải quyết những vấn đề trọngtâm liên quan tới biên giới, biển đảo và quan hệ hợp tác với các nước

Trải qua 65 năm thực hiện công tác đối ngoại nhân dân, tổ chức vàlực lượng của Liên hiệp đã không ngừng được củng cố và phát triển; hoạtđộng của Liên hiệp và các tổ chức thành viên được triển khai hiệu quả và đổimới, đạt nhiều thành quả quan trọng; vai trò của Liên hiệp ngày càng đượcnâng cao Việc đẩy mạnh và mở rộng hoạt động của các tổ chức thành viên ởTrung ương và địa phương, bao gồm: Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam,

Ủy ban Công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, Ban Điều phốiviện trợ nhân dân (PACCOM) và các Hội Hữu nghị với các nước ở từng khuvực Á – Phi, khu vực châu Mỹ, khu vực châu Âu… đã và đang khẳng địnhvai trò quan trọng của Liên hiệp trong công tác đối ngoại nhân dân hiện nay

Do tính chất quan trọng trên, việc nghiên cứu một cách sâu sắc và

toàn diện về “Hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam” có ý nghĩa cấp thiết cả về lí luận và thực tiễn đối với nước ta.

Những kết luận khoa học rút ra từ quá trình nghiên cứu sẽ góp phần thiết thựcvào việc hoạch định đường lối, chính sách đối ngoại nhân dân của Đảng vàNhà nước trong thời kỳ mới

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hoạt động đối ngoại nhân dân và hoạt động của Liên hiệp các tổ chứchữu nghị Việt Nam là đề tài đang được quan tâm nghiên cứu Nhiều bài viết,bài nghiên cứu về đề tài này được đăng tải trên các tạp chí, sách báo khácnhau như Thông tấn xã Việt Nam, Báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam, Tạpchí Thông tin đối ngoại…; cùng với đó, các phóng sự, phim tài liệu về hoạtđộng đối ngoại nhân dân của Liên hiệp được xây dựng và phát sóng trên một

số kênh của Đài truyền hình Việt Nam và lưu trữ làm tư liệu

Có thể thấy, các công trình, bài viết về chủ đề hoạt động đối ngoạinhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã tập trung nghiêncứu sâu rộng và chi tiết về công tác đối ngoại nhân dân của Liên hiệp nóichung và các tổ chức, các Hội hữu nghị Trung ương và địa phương nói riêng.Tuy nhiên, về tổng quan, vẫn còn thiếu những đề tài nghiên cứu vừa mang

tính chuyên sâu lại toàn diện, tiến hành khảo sát những hoạt động cụ thể củaLiên hiệp hiện nay để có những đánh giá chính xác và khách quan nhất Mặtkhác, số chuyên gia, nhà nghiên cứu tham gia vào công tác này còn hạn chế,chủ yếu là cán bộ là đối ngoại nhân dân và cán bộ của Liên hiệp Do vậy,công tác đối ngoại nhân dân và hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệpcác tổ chức hữu nghị Việt Nam là một lĩnh vực mới, chưa được khai thác triệt

để

Chính vì vậy, việc nghiên cứu cụ thể hoạt động đối ngoại của Liênhiệp là cần thiết để thấy rõ những thành tựu và hạn chế, từ đó đưa ra nhữnggiải pháp thiết thực cho công tác đối ngoại nhân dân của Liên hiệp và các tổchức nhân dân khác Tuy vậy, tài liệu tham khảo về đề tài này chủ yếu là cácbài nghiên cứu, các thống kê từ các cơ quan liên quan do vậy nó còn rất hạnchế đối với đọc giả Thông tin từ nguồn chính thức chưa thể đáp ứng đầy đủnhu cầu nghiên cứu và tìm hiểu của những cá nhân, tổ chức có liên quan

Hiện nay, nghiên cứu về hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp

có cuốn sách “Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam – quá trình hìnhthành và phát triển” Cuốn sách là sự tổng hợp đầy đủ hoạt động của Liênhiệp từ khi thành lập đến nay, cung cấp cho người đọc thông tin về quá trìnhphát triển của Liên hiệp

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc nghiên cứu những khái niệm và hoạt động cụ thể củaLiên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đề tài tập trung làm rõ thực tiễnhoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp từ sau Đại hội IV đến nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luân gồm

3 phần:

Thứ nhất, khóa luận đưa ra cái nhìn tổng quan về đối ngoại nhân dân,

công tác đối ngoại nhân dân; quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng

về đối ngoại nhân dân và quá trình thực hiện công tác này của Liên hiệp các

tổ chức hữu nghị Việt Nam

Thứ hai, khóa luận làm rõ thực trạng, thành tựu, hạn chế của các cơ

quan, tổ chức đang thực hiện hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp từsau đại hội IV ( từ năm 2008) đến nay

Thứ ba, khóa luận nhận định những vấn đề còn tồn tại trong công tác

đối ngoại nhân dân, từ đó đưa ra giải pháp nhằm tăng cường hoạt động đốingoại nhân dân của Liên hiệp trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động đối ngoại nhân dân củaLiên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi thời gian: khóa luận xác định phạm vi nghiên cứu từ 2008đến nay (từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc của Liên hiệp các tổ chức hữu nghịViệt Nam lần thứ IV năm 2008)

- Phạm vi không gian: các cơ quan, tổ chức của Liên hiệp gồm có:Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam, Ủy ban Công tác về các tổ chức phichính phủ nước ngoài, Ban Điều phối viện trợ nhân dân (PACCOM) và cácHội Hữu nghị với các nước ở Trung ương và các Hội hữu nghị ở địa phương

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận dựa trên cơ sở lý luận là quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, chủ trương, chính sách, đườnglối của Đảng và Nhà nước ta về đối ngoại nhân dân và công tác đối ngoạinhân dân

-Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp duy vật biện chứng

- Phương pháp lịch sử kết hợp với phươg pháp logic nhằm xâu chuỗicác sự kiện theo các mốc thời gian cụ thể và khoa học

- Phương pháp chọn lọc, phân loại, phân tích và xử lý thông tin đãthu thập được; đảm bảo tạo nên thông tin chính xác, đa dạng

- Nghiên cứu, tham khảo các nguồn tài liệu, sách báo khác nhau kếthợp với tổng hợp thông tin

- Kết hợp giữa phương pháp so sánh, đối chiếu giữa tài liệu, chínhsách, chỉ thị và thực tiễn hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp với cácphương pháp phân tích, tổng hợp để đạt hiệu quả tối đa

6 Đóng góp của khóa luận

Đề tài cung cấp những số liệu, tình hình mới nhất trong hoạt động đốingoại nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam hiện nay, đặcbiệt là từ sau Đại hội IV và phương hướng hoạt động của Liên hiệp trong thờigian tới

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,nội dung khóa luận được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động đối ngoại

nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Chương 2: Thực trạng hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp

các tổ chức hữu nghị Việt Nam từ năm 2008 đến nay

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp tăng cường hoạt động

đối ngoại nhân dân của LHCTCHNVN hiện nay

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI NHÂN DÂN

CỦA LIÊN HIỆP CÁC TỔ CHỨC HỮU NGHỊ VIỆT NAM

1.1 Một số khái niệm cơ bản về hoạt động đối ngoại nhân dân

1.1.1 Khái niệm Đối ngoại nhân dân và nội dung công tác đối ngoại nhân

dân.

Đối ngoại, đối ngoại nhân dân và công tác đối ngoại nhân dân hiệnnay là những khái niệm mở, mọi tổ chức và cá nhân đều có thể là chủ thểtrong hoạt động đối ngoại này Ngày nay, khái niệm “đối ngoại” đã không còn

xa lạ đối với nhiều người, đặc biệt khi quan hệ quốc tế ngày càng mở rộng và

đi vào chiều sâu, quan hệ chính trị quốc tế ngày càng có ảnh hưởng mạnh mẽtới mọi mặt đời sống

- Chính sách đối ngoại của một quốc gia bao gồm các mục tiêu, biệnpháp mà quốc gia đó theo đuổi thực hiện trong quá trình quan hệ với các quốcgia hoặc với chủ thể khác trong cộng đồng quốc tế, nhằm mục đích thực hiệnlợi ích quốc gia được xác định trong từng thời kỳ lịch sử

- Đường lối đối ngoại là phương hướng một quốc gia theo đuổimang tính chất chỉ đạo lâu dài trong hoạt động đối ngoại

- Hoạt động đối ngoại là sự thực hiện chính sách đối ngoại, là quátrình dể đưa chính sách đối ngoại vào thực tiễn, nói cách khác chính sách đốingoại chỉ được thực hiện thông qua các hoạt động đối ngoại

Có thể thấy, khái niệm “đối ngoại” bao hàm nhiều nội dung, nhiềulĩnh vực nhưng có chung một mục đích, như Chủ tịch Hồ Chí Minh định

nghĩa một cách giản dị: “Làm đối ngoại là làm cho nước mình ít kẻ thù hơnhết và nhiều đồng minh hơn hết” Thông thường, hình thức đối ngoại đượcthực hiện trên hai kênh chính Kênh một là thúc đẩy hợp tác giữa các chínhphủ, các nhà nước Kênh hai là trao đổi dân gian, qua học thuật, các tổ chứcphi chính phủ, các cá nhân Hai kênh này luôn được thực hiện song song cùngnhau, có tác động tương dộ, bổ sung lẫn nhau, nhằm phát huy và đem lại hiệuquả cao nhất.

Thế giới và Việt Nam hiện tại có nhiều nhà ngoại giao đã nghiên cứu

và đưa ra những khái niệm về đối ngoại nhân dân nói chung và công tác đốingoại nhân dân của từng nước nói riêng Hoạt động đối ngoại nhân dân đanggóp phần tích cực vào cải thiện quan hệ quốc tế Nhiều quốc gia trên thế giới

đã và đang sử dụng một cách linh hoạt, khéo léo cách đối ngoại này bởi hiệuquả đem lại là vô cùng lớn

Trong công trình nghiên cứu về đối ngoại và ngoại giao của mình,Các Mác không đưa ra một định nghĩa cụ thể về đối ngoại nhân dân Tuynhiên, theo quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa

Mác, quần chúng nhân dân làm ra lịch sử Lịch sử xã hội là lịch sử của con

người do chính con người tạo ra thông qua hoạt động tồn tại và chủ yếu làhoạt động sáng tạo của mình Quan hệ giữa các dân tộc, quốc gia bắt đầu từ

sự trao đổi sản phẩm thừa giữa các bộ lạc và trải qua các thời kỳ lịch sử mởrộng về không gian và lĩnh vực (buôn bán, giao lưu hữu nghị, hiểu biết lẫnnhau và hòa bình, giao lưu văn hóa…)

Trong một nước dân là gốc Đường lối chính trị và chính sách đối nội,đối ngoại của chính phủ nước đó có đáp ứng được nhu cầu, lợi ích và nguyệnvọng của nhân dân thì mới được nhân dân chấp nhận, thực hiện và mới cóhiệu quả Thái độ của nhân dân có tác động quyết định đối với sự tồn tại vàkhả năng hoạt động của chính phủ

V.I Lênin từ nhận thức về vai trò của nhân dân ngày càng tăng tronglịch sử đã đi đến kết luận về ảnh hưởng ngày càng mạnh mẽ của các dân tộc

đối với chính sách đối ngoại của các quốc gia Trong quá trình hoạt động cáchmạng, Lênin rất coi trọng công tác vận động quốc tế ủng hộ cách mạng vànhân dân nước Nga, đặc biệt là vận động nhân dân, các cá nhân và tổ chứcchính trị - xã hội các nước Sau Cách mạng tháng Mười năm 1917, Lênin đãcùng với Đảng và Nhà nước Xô viết, các đảng anh em ở các nước vận độngphong trào nhân dân rộng lớn ủng hộ và bảo vệ chính quyền Xô viết Hoạtđộng đối ngoại nhân dân (ngoại giao nhân dân) của nước Nga Xô viết và sau

đó là Liên Xô đã góp phần quan trọng thực hiện các nguyên tắc đối ngoại củaNhà nước Xô viết, chủ yếu là nguyên tắc chủ nghĩa quốc tế vô sản và nguyêntắc cùng tồn tại hòa bình giữa các nước có chế độ chính trị khác nhau

Ở Hoa Kỳ, đối ngoại nhân dân được gọi là “ngoại giao công chúng” –Public Diplomacy (hoặc “ngoại giao nhân dân”) Ngoại giao nhân dân Hoa

Kỳ là công cụ để giải thích chính sách đối ngoại và khuyên khích nhân dâncác nước khác hiểu hơn về mình thông qua phát thanh truyền hình quốc tế Nóbao gồm các phương diện quan hệ quốc tế vượt xa ngoại giao truyền thống;việc các chính phủ gây dựng dư luận ở nước khác; sự tương tác giữa cácnhóm tư nhân và nhóm lợi ích ở một nước với các nhóm tương tự ở nướckhác và dòng chảy xuyên quốc gia của thông tin và tư tưởng Qua ngoại giaonhân dân, Hoa Kỳ có thể trực tiếp nói chuyện với các quốc gia trên thế giới vàtranh thủ sự nỗ lực dài hạn nhằm thúc đẩy tự do, thịnh vượng và ổn định trênkhắp thế giới, xóa bỏ những hiểu lầm về hình ảnh của quốc gia mình

Ở Anh, khác với Hoa Kỳ, họ không cho rằng “đối ngoại nhân dân” là

“ngoại giao công chúng” Chuyên gia về đối ngoại nhân dân Mark Leonardcho rằng: “đối ngoại nhân dân” một phần truyền tải thông tin và truyền bánhững hình ảnh tích cực của quốc gia dân tộc, một phần xây dựng nhữngquan hệ lâu dài nhằm kiến tạo mối trường khả dĩ cho chính sách của nhànước

Ở Hàn Quốc, hiện tượng “Làn sóng Hallyu” (Làn sóng Hàn Quốc) cósức lan tỏa khắp các khu vực Thông qua phim ảnh, âm nhạc và thời trang,

Hàn Quốc đang dễ dàng đưa văn hóa của mình thâm nhập vào đời sống củangười dân các nước khác Các quốc gia trên thế giới gọi đây là ngoại giaonhân dân thông qua văn hóa, gọi tắt là ngoại giao văn hóa Hàn Quốc là mộttrong ít các quốc gia thực hiện hiệu quả phương thức ngoại giao này.

Trung Quốc trong chiến lược “phát triển hòa bình” (năm 2003) đã xácđịnh ưu tiên phát triển sức mạnh mềm của quốc gia trên phạm vi toàn thế giới,đặc biệt là đối ngoại nhân dân Con đường “đối ngoại nhân dân” của TrungQuốc bao gồm việc thực thi chính sách mở cửa đối ngoại toàn diện, triển khaigiao lưu mậu dịch, hợp tác kinh tế và kỹ thuật cũng như giao lưu khoa học vàvăn hóa với các nước và khu vực trên thế giới trên nguyên tắc bình đẳng cùng

có lợi, thúc đẩy phát triển mọi mặt Hoạt động đối ngoại nhân dân của nướcnày được thực hiện bằng việc thu hút sự chú ý và thuyết phục dư luận nướcngoài thông qua các phương tiện như hình ảnh, uy tín, năng lực giao tiếp, mức

độ cởi mở xã hội, sức hấp dẫn của nền văn hóa

Trong guồng quay chung của ngoại giao thế giới và sự thay đổi chínhsách đối ngoại nhân dân của các nước, Việt Nam đang có sự vận động nhanhchóng và được tập trung thực hiện trong giai đoạn đổi mới hiện nay Hoạtđộng đối ngoại nhân dân đã diễn ra sôi nổi và phong phú với nhiều hình thức

và nội dung khác nhau, cùng phục vụ cho mục đích chung là phát triển và bảo

vệ đất nước Hoạt động đối ngoại nhân dân đã đạt được nhiều kết quả to lớn,góp phần vào thành công chung của đất nước trên nhiều lĩnh vực như chínhtrị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ

Có thể thấy, hiện nay “đối ngoại nhân dân” được sử dụng với nhiềutên khác nhau ở nhiều quốc gia như “ngoại giao nhân dân”, “ngoại giao côngchúng”, “ngoại giao văn hóa” Tuy nhiên, chúng vẫn có những sự khác biệtnhất định

“Ngoại giao nhân dân” là sự trao đổi, quan hệ ngoại giao giữa cácquốc gia, chính phủ một cách chính thức và có tính hình thức Ngày nay, mọihoạt động của các nguyên thủ quốc gia, các nhà ngoại giao đều được công

khai trước báo chí, truyền hình Sự minh bạch hóa này đi liền với việc dânchủ hóa trong quan hệ quốc tế, tức là người dân có quyền và cơ hội can thiệpmạnh mẽ, sâu rộng vào các hoạt động ngoại giao của quốc gia mình Trongbối cảnh mới, các nhà ngoại giao chính thống không thể toàn quyền quyếtđịnh và thực thi chính sách đối ngoại Nguyên Tổng Thư ký Liên Hợp QuốcKofi Annan từng phát biểu rằng: “Nếu tôi không nhận được sự ủng hộ của cácchính phủ, tôi sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của người dân Người dân sẽ lay chuyểnchính phủ”.

“Ngoại giao công chúng” là hoạt động ngoại giao bên cạnh ngoại giaochính phủ, vượt qua tầm tác động lẫn nhau của chính phủ, nhằm vào côngchúng nước khác “Ngoại giao công chúng” nhằm xử lý thái độ của côngchúng một nước đối với những ảnh hưởng do việc hình thành và thực thichính sách ngoại giao của chính phủ một nước khác Hình thức ngoại giaonày đang vượt khỏi phạm vi ngoại giao truyền thống, bao gồm sự khám phá

và tận dụng của chính phủ một nước đối với dư luận của các nước khác, sựtác động lẫn nhau giữa tập đoàn lợi ích của một nước đối với dư luận nướckhác, sự tác động lẫn nhau giữa tập đoàn lợi ích của một nước với tập đoànlợi ích nước khác ngoài chính phủ

“Ngoại giao văn hóa” là “sức mạnh mềm” phục vụ cho lợi ích quốcgia Vị thế của văn hóa trong sức mạnh tổng hợp của quốc gia được xác nhận

và coi trọng, văn hóa được coi là một “thủ đoạn” của ngoại giao Ngoại giaovăn hóa rất đa dạng, là lĩnh vực đặc biệt của hoạt động ngoại giao liên quanđến việc sử dụng văn hóa như là đối tượng và phương tiện nhằm đạt đượcnhững mục tiêu cơ bản của chính sách đối ngoại quốc gia, tạo hình ảnh tốtđẹp của đất nước, quảng bá văn hóa và ngôn ngữ quốc gia trên thế giới Ngoạigiao văn hóa đồng thời là một lĩnh vực liên quan đến việc thiết lập, phát triển

và duy trì quan hệ với nước ngoài bằng công vụ văn hóa, nghệ thuật và giáodục Ngoại giao văn hóa có thể được hiểu là lĩnh vực ngoại giao liên quan đếnviệc thiết lập, phát triển và duy trì mối quan hệ với nước ngoài bằng công cụ

văn hóa, nghệ thuật và giáo dục Đây cũng là quá trình hướng ra bên ngoàimột cách chủ động mà ở đó, các thể chế quốc gia, các hệ tư tưởng, đặc trưngvăn hóa được quảng bá trên diện song phương cũng như đa phương.

“Đối ngoại nhân dân” là một hình thức thực hiện quan hệ đối ngoại

do các tổ chức hoặc cá nhân (thuộc nhiều lĩnh vực) tiến hành, không mangtính chất chính thức của chính phủ các nước

Như vậy, “đối ngoại nhân dân” có thể hiểu là sự trao đổi, giao lưugiữa các tổ chức, cá nhân, theo một cách chính thức hoặc không chính thức

“Đối ngoại nhân dân có thể được thực hiện bởi nhà nước và các tổ chức phichính phủ, các cá nhân Hiện nay, đối ngoại nhân dân là hoạt động không thểthiếu đối với quốc gia, nó đang dân khẳng định sức mạnh và tầm quan trọngcủa mình Chính vì vậy, với nước ta, đây là một trong ba chiếc chân kiềng đốingoại vững chắc (cùng đối ngoại Đảng và đối ngoại Nhà nước)

1.1.2 Mục đích, nhiệm vụ của hoạt động đối ngoại nhân dân trong công

tác đối ngoại hiện nay.

 Mục đích

Mọi hoạt động đối ngoại đều nhằm mục đích chung là bảo vệ Tổquốc, duy trì hòa bình, giúp cho bạn bè thế giới hiểu hơn về mình Hoạt độngđối ngoại nhân cũng không ngoại lệ Đối ngoại nhân dân giúp nhà nước thiếtlập và khôi phục quan hệ song phương, đa phương, nó bổ sung cho ngoại giaochính thức của nhà nước để phục vụ lợi ích của quốc gia

Làm đối ngoại nhân dân là làm cho nhân dân thế giới hiểu rõ đấtnước, con người Việt Nam, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhànước ta, tranh thủ thiện cảm, sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân các nướcđối với công cuộc đổi mới, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhândân ta Đồng thời, tranh thủ sự giúp đỡ của nhân dân các nước trên thế giới,

các tổ chức phi chính phủ quốc gia và quốc tế về vốn, chuyển giao công nghệ,kinh nghiệm quản lý kinh tế và quản lý xã hội, đào tạo cán bộ…

Bên cạnh đó, còn làm cho nhân dân ta hiểu rõ đất nước và con ngườicác nước khác, tăng cường tình hữu nghị, mở rộng quan hệ hợp tác với nhândân các nước trên thế giới

Bày tỏ sự đoàn kết, ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của các dântộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội và giải quyết những vấn đề cótính toàn cầu như loại trừ vũ khí hạt nhân và vũ khí giết người hàng loạt khác,phòng chống bệnh AIDS, bệnh hiểm nghèo, bảo vệ môi trường… Đấu tranhchống những quan điểm, ý đồ và hành động xấu của một số người và tổ chứcnước ngoài đối với nước ta

Tham gia tích cực góp phần duy trì và đổi mới hoạt động của các tổchức quốc tế mà nước ta là thành viên phù hợp với tình hình mới của thế giới

Ngoại giao nhân dân cũng nhằm hỗ trợ các lĩnh vực khác như khoahọc giáo dục, văn hóa, kinh tế cùng phát triển chứ ko riêng mục đích chính trịcăn bản Đối ngoại nhân dân cũng có khi bao gồm cả ngoại giao kinh tế, ngoạigiao văn hóa Thông qua các hoạt động giao lưu; hội thảo; những cuộc gặp gỡsong phương, đa phương; những chuyến viếng thăm của các đoàn nhân dângiữa các dân tộc Các nước có thể trao đổi tri thức, khoa học công nghệ, tăngcường tình hữu nghị Việc phát triển quan hệ với các cá nhân, nhân sĩ nướcngoài, các tổ chức chính trị - xã hội, phi chính phủ, hội nghề nghiệp, quốc gia,khu vực và quốc tế phải có lợi cho các mục đích nói trên

 Nhiệm vụ

Để đạt được các mục đích nêu trên, Liên hiệp các tổ chức hữu nghịViệt Nam và các tổ chức thành viên ở Trung ương và địa phương đã đề ranhững nhiệm vụ chính trong hoạt động đối ngoại nhân dân của mình trongthời gian tới, cụ thể:

Tiếp tục duy trì, củng cố các đối tác truyền thống; chủ động thiết lập

và phát triển quan hệ với các đối tác mới phù hợp nhằm phát huy tinh thầnđoàn kết quốc tế, quan hệ hữu nghị và hợp tác, ủng hộ Việt Nam trong sựnghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc; tham gia và đóng góp tích cựctrong các phong trào nhân dân khu vực và thế giới

Cải tiến phương thức tổ chức và nội dung nhằm nâng cao hiệu quảthiết thực của các hoạt động đối ngoại

Chú trọng nâng cao hiệu quả chính trị, đẩy mạnh các hoạt động thúcđẩy hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục…; tăngcường các hoạt động hữu nghị, chủ động làm tốt công tác vận động các nguồnlực và nâng cao hiệu quả hợp tác với các tổ chức quốc tế, các tổ chứcPCPNN; phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế,bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích của tổ chức và lợi ích quốc gia, dân tộc

Phát huy hơn nữa tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức thành viên

và lợi thế của công tác đối ngoại nhân dân trong quan hệ và hoạt động đốingoại; chú trọng công tác đền ơn đáp nghĩa đối với các bạn bè quốc tế cócông với Việt Nam

Phối hợp với các tổ chức nhân dân Việt nam trong các hoạt động đốingoại nhân dân; tăng cường huy động các nguồn lực về trí tuệ và vật chấttrong xã hội để đẩy mạnh các mặt của công tác đối ngoại nhân dân Huy động

sự tham gia của các tổ chức và tầng lớp nhân dân vào các hoạt động đấu tranhchống lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo, chống

“diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, đấu tranh bảo vệ độc lập, chủquyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ

Củng cố và phát triển tổ chức của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị ViệtNam; đảm bảo các chế độ, chính sách; tăng cường sự gắn kết giữa Liên hiệpvới các tổ chức thành viên ở Trung ương và địa phương, và giữa các tổ chức

thành viên; nâng cao năng lực của cán bộ chuyên trách và các lực lượng thamgia công tác đối ngoại nhân dân.

Làm tốt công tác quản lý PCPNN thông qua việc hướng dẫn và triểnkhai thực hiện các văn bản pháp quy liên quan hoạt động của các tổ chứcPCPNN; tích cực, chủ động vận động viện trợ PCPNN phục vụ các mục tiêuxây dựng và phát triển đất nước

Củng cố, tăng cường và nâng cao chất lượng công tác thông tin đốingoại; tuyên truyền có chiều rộng và chiều sâu về hoạt động đối ngoại nhândân nói chung, về hoạt động của Liên hiệp và các tổ chức thành viên nói riêngđến các tầng lớp nhân dân ở trong và ngoài nước

Phát huy vai trò của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế, các phongtrào nhân dân thế giới, nhằm góp phần tích cực vào việc giải quyết các vấn đềtoàn cầu, vào cuộc đấu tranh chung cho hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ,tiến bộ xã hội, phù hợp với khả năng, điều kiện và lợi ích dân tộc

Thời gian tới sẽ có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội chocông tác đối ngoại nhân dân Với niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng và sự lãnhđạo của Đảng, vào tương lai tươi sáng của dân tộc, vào các giá trị chính nghĩa

và tiến bộ của nhân loại, vào sức mạnh đoàn kết của toàn dân, Liên hiệp vàcác tổ chức thành viên sẽ tiếp tục phát huy truyền thống và bài học kinhnghiệm của các thế hệ đi trước, nỗ lực khắc phục khó khăn, vượt qua tháchthức, tiếp tục củng cố, xây dựng tổ chức vững mạnh, đổi mới và nâng caohiệu quả hoạt động để hoàn thành những mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, gópphần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển mặt trận đối ngoại nhân dân, đónggóp có hiệu quả cho công tác đối ngoại chung và sự nghiệp phát triển đấtnước, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về đối ngoại nhân

dân.

Đối ngoại nhân dân của ta trong thế kỷ XX có cội nguồn từ nhữngnăm 20, thời kỳ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Pháp hoạt động chính trị đối ngoại,lúc đó vận động quốc tế là hoạt động đối ngoại nhân dân Chính người đãnhận thức đúng đắn về vai trò, vị trí của công tác quan trọng này và đặt côngtác này vào mặt bằng mới về cả lý luận lẫn thực tiễn nhờ đó đã vận động đượcnhân dân thế giới ủng hộ đoàn kết với nhân dân ta chống thực dân Pháp xâmlược, đặc biệt là hình thành mặt trận nhân dân thế giới rộng lớn ủng hộ đoànkết với nhân dân ta chống Mỹ cứu nước Đối ngoại nhân dân cũng tạo điềukiện mở rộng, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại, tranh thủ sựhợp tác quốc tế, tạo thế đứng quốc tế vững chắc, không lệ thuộc bên ngoài tạomôi trường bên ngoài thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốchiện nay.

1.2.1 Công tác đối ngoại nhân dân dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đối ngoại nhân dân thực chất là công tácdân vận, vận động các đối tượng quần chúng nhân dân trong và ngoài nướcđồng tình, ủng hộ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Công tác đối ngoạinhân dân là một bộ phận hợp thành của công tác đối ngoại chung, phối hợp vàphục vụ công tác đối ngoại của Đảng và ngoại giao Nhà nước cùng thực hiệnnhiệm vụ, đường lối và chính sách đối ngoại của Đảng và nhà nước

Lực lượng đối ngoại nhân dân bao gồm các tổ chức chính trị - xã hội,các tổ chức nhân dân, các hội nghề nghiệp rộng ra là nhân dân, mà các tổchức của Đảng, cơ quan của Nhà nước và lực lượng vũ trang nhân dân (tiếnhành đối tượng và hình thức thích hợp); đồng thời có những tổ chức chính trị

- xã hội chuyên trách đối ngoại nhân dân là các tổ chức hòa bình, đoàn kếthữu nghị hợp thành Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác đối ngoại nhân dân dựa trên ba nguồn gốc chủ yếu:

- Bản sắc và truyền thống văn hóa của dân tộc Việt Nam, truyềnthống ngoại giao của ông cha ta Đó là nền văn hóa, nền ngoại giao yêu nước

và vì dân, vì chính nghĩa và hòa bình, hòa hiếu và nhân đạo, giữ nguyên tắcđộc lập, tự do và hạnh phúc của nhân dân đồng thời lại linh hoạt, khôn khéo,

“dĩ bất biến ứng vạn biến”

 - Tinh hoa văn hóa, văn minh của phương Đông, phương Tây vàcủa toàn thể nhân loại Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu và vậndụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin Người coi vai trò của nhân dân làm ralịch sử các dân tộc và lịch sử thế giới, là động lực của các quá trình chính trị -

xã hội của cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng xã hội chủ nghĩa.Người cũng coi trọng vai trò của nhân dân trong quan hệ quốc tế, trong hoạtđộng ngoại giao vì độc lập, tự do, hạnh phúc của dân tộc Việt Nam, vì hòabình, hữu nghị, đoàn kết, hợp tác và phát triển giữa các dân tộc trên thế giới

- Kinh nghiệm chỉ đạo và hoạt động thực tiễn trong công tác đốingoại của bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh Người đã làm công tác đối ngoạinhân dân từ khi ra đi tìm đường cứu nước đến khi Đảng Cộng sản Việt Namđược thành lập Người cũng chỉ đạo và trực tiếp tiến hành đồng thời công tácngoại giao của Nhà nước, công tác đối ngoại của Đảng và công tác đối ngoạinhân dân khi làm Chủ tịch Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch nước ViệtNam Dân chủ Cộng hòa Tư tưởng và hoạt động thực tiễn đối ngoại của người

đã trở thành khoa học và nghệ thuật cho hoạt động ngoại giao của Việt Nam

từ đó đến nay

Nội dung tư tưởng về đối ngoại nhân dân của Hồ Chí Minh

1- Thêm bạn bớt thù, đoàn kết nhân dân trong nước gắn liền với đoàn kết nhân dân thế giới vì lợi ích chân chính của nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ phải “làm cho nước mình ít kẻ thù hơnhết và nhiều bạn đồng minh hơn hết” Trong từng giai đoạn cách mạng, Chủ

tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đều phân rõ bạn, thù, bạn gần, bạn xa, bạn lâudài, bạn nhất thời, tìm cách giảm bớt kẻ thù, tránh đối phó với hai kẻ thù cùngmột lúc, xác định kẻ thù chính để tập trung mũi nhọn đấu tranh vào chúng.

Người giáo dục nhân dân ta phân biệt rõ bạn, thù, phân biệt bọn thựcdân Pháp và bọn Mỹ xâm lược với nhân dân Pháp và nhân dân Mỹ để tranhthủ sự ủng hộ và đoàn kết của nhân dân Pháp và nhân dân Mỹ, cô lập và chĩamũi nhọn đấu tranh vào chính quyền của thực dân Pháp và chính quyền của

đế quốc xâm lược Mỹ Người khẳng định với nhân dân Pháp: “Chúng tôimuốn hòa bình ngay để máu người Pháp và người Việt ngừng chảy Nhữngdòng máu đỏ chúng tôi đều quý như nhau” Người đã nói với những ngườibạn Mỹ vào đầu năm 1964: “Chẳng những chúng tôi đau xót vì đồng bàochúng tôi phải gian khổ hy sinh, mà chúng tôi cũng thương xót cho các bà mẹ

và người vợ Mỹ đã mất con, mất chồng trong cuộc chiến tranh phi nghĩa ởmiền Nam Việt Nam do bọn quân phiệt Mỹ tiến hành”

Gắn liền đoàn kết nhân dân trong nước với đoàn kết quốc tế chính làkết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tếcao cả, kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ dân tộc với nghĩa vụ quốc tế Chủ tịch HồChí Minh luôn giải thích và thực hiện mối quan hệ thân thiện hữu nghị, bầubạn với nhân dân các nước, "bốn phương vô sản đều là anh em" Khi tìmđường cứu nước và cùng với Đảng lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành chínhquyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định và thực hiện quan điểm đoàn kếtcách mạng, kêu gọi vận động thực hiện đoàn kết nhân dân thông qua Mặt trậnDân tộc thống nhất Người tham gia sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa và ra tờbáo “Người cùng khổ” (1921 - 1926) để thực hiện sự đoàn kết giữa nhữngngười yêu nước Việt Nam và những người yêu nước ở các thuộc địa Trongkháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống đế quốc Mỹ, Đảng

và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện thành công chủ trương "ba tầng mặttrận": Mặt trận đoàn kết nhân dân trong nước, Mặt trận đoàn kết nhân dânViệt – Lào - Campuchia và Mặt trận đoàn kết nhân dân thế giới nhằm tạo ra

sức mạnh vô cùng to lớn của nhân dân ta để kháng chiến thắng lợi và gópphần tích cực vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về thêm bạn bớt thù và đoàn kết quốc tế, Đảng và Nhà nước ta chủ trương mởcửa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, thắt chặt quan hệ với các bạn bètruyền thống, nối dài vòng tay với các bạn bè, đối tác mới, đa dạng hóa, đaphương hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần "Việt Nam sẵn sàng là bạn vàđối tác tin cậy với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòabình, độc lập và phát triển", chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, tạođiều kiện thuận lợi cho công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa vàbảo vệ đất nước, góp phần tích cực vào sự nghiệp đấu tranh của nhân dân thếgiới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

2- Kết hợp ngoại giao Nhà nước với công tác đối ngoại của Đảng và đối ngoại nhân dân, tạo thành sức mạnh tổng hợp.

Trong thời kỳ Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền, công tácđối ngoại của Đảng và công tác đối ngoại nhân dân được kết hợp chặt chẽ vớinhau Tư tưởng Hồ Chí Minh là vận dụng đối ngoại nhân dân để gây dựngphong trào, tuyên truyền cho cách mạng, hỗ trợ cho đối ngoại của Đảng trongthời kỳ trứng nước Từ khi có chính quyền, ba "binh chủng" đối ngoại chínhthức được xây dựng và củng cố Mỗi binh chủng này có đặc thù, thế mạnh vàmũi tiến công riêng, nhưng kết hợp với nhau và hỗ trợ cho nhau một cách chặtchẽ, hài hòa theo đó tùy hoàn cảnh, tình hình và đối tượng thích hợp mà côngtác đối ngoại sẽ được tiến hành qua kênh nhà nước, Đảng hay nhân dân Nhờ

đó, công tác đối ngoại được thực hiện hiệu quả, đồng bộ và uyển chuyểnnhằm đạt được mục tiêu đề ra

Để tạo ra và phát triển sức mạnh tổng hợp của công tác đối ngoại,Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn luôn coi trọng thực hiện thống nhất sựlãnh đạo của Đảng và công tác quản lý của Nhà nước đối với công tác đối

ngoại Riêng công tác đối ngoại nhân dân phải tranh thủ được sự hỗ trợ củacông tác đối ngoại của Đảng và ngoại giao của Nhà nước để tăng thêm sứcmạnh cho mình và sức mạnh của công tác đối ngoại nói chung, góp phần thựchiện kết hợp chính trị đối ngoại với kinh tế đối ngoại, đối ngoại với an ninh,quốc phòng Cần tranh thủ triệt để sự lãnh đạo của Đảng, sự hỗ trợ của chínhquyền, đồng thời mở rộng và tăng cường liên kết, phối hợp giữa các ngành,các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội; tranh thủ sự tham gia, đóng góp củacác tổ chức, cá nhân và mọi tầng lớp nhân dân để mở rộng và nâng cao hiệuquả hoạt động đối ngoại nhân dân Ngày nay, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về sức mạnh tổng hợp của dân tộc và sức mạnh tổng hợp của ngoại giao,Đảng ta lãnh đạo về tổ chức kết hợp chặt chẽ ngoại giao với quốc phòng và anninh với phát triển kinh tế - xã hội, khoa học kỹ thuật và văn hóa, chính trị đốingoại với kinh tế đối ngoại, văn hóa đối ngoại; kết hợp chặt chẽ ba bộ phânhợp thành công tác đối ngoại chung

3- Coi trọng, phát huy vai trò và lợi thế của công tác đối ngoại nhân dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh mở đầu hoạt động đối ngoại bằng hoạt độngđối ngoại nhân dân khi Người tìm đường cứu nước, chỉ đạo và vẫn trực tiếptham gia công tác đối ngoại nhân dân từ khi có Đảng và Nhà nước độc lập.Người cho rằng, quan hệ nhân dân với nhân dân luôn là cơ sở cho mối quan

hệ giữa nước ta với các nước, là mối quan hệ bền vững và lâu dài, dù thái độcủa chính phủ nước ta có quan hệ thay đổi thế nào thì quan hệ nhân dân ta vớinhân dân nước đó vẫn không phai mờ hoặc mất đi

Công tác đối ngoại nhân dân có sức mạnh của nhân dân làm hậuthuẫn cho nên có lợi thế đặc thù Chủ tịch Hồ Chí Minh nói, ngoại giao phải

có thực lực và phải biểu dương lực lượng, chính là nói đến sức mạnh củanhân dân trong công tác đối ngoại Lợi thế của đối ngoại nhân dân còn ở chỗ

có thể sử dụng cả lý lẽ và tình cảm để thuyết phục, tranh thủ sự ủng hộ quốctế; vận động dư luận nhân dân ta và nhân dân các nước lên tiếng phản đối các

âm mưu hành động thù địch của các thế lực thù địch bên ngoài Sử dụng sứcmạnh của nhân dân, công tác đối ngoại nhân dân có tiếng nói và hành động

mà công tác đối ngoại Đảng và nhất là ngoại giao nhà nước không có điềukiện làm và nếu làm thì không có thuận lợi hoặc lại bất lợi, như khi bày tỏ sựđồng tình và ủng hộ đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân một sốnước, phản đối lên án những hành động thù địch hoặc không thân thiện đốivới nhân dân ta và nhân dân một số nước khác Tiếng nói của nhân dân ta vànhân dân các nước trong đấu tranh dư luận có sức mạnh và tác động to lớn

Công tác đối ngoại nhân dân thể hiện được rõ và đầy đủ tính chấtngoại giao hòa bình, hữu nghị, hợp tác, chính nghĩa chống phi nghĩa, nhânnghĩa chống bạo tàn, dùng tiếng nói có lý có tình, phong cách giản dị và lịchthiệp dễ đi vào lòng người để thuyết phục, tranh thủ sự ủng hộ và đồng tìnhcủa nhân dân các nước đối với nhân dân ta, giới thiệu và vận động làm chonhân dân ta và nhân dân các nước hiểu biết lẫn nhau, xây dựng và phát triểnquan hệ hữu nghị, hợp tác

4- Nội dung, hình thức hoạt động phong phú, linh hoạt đồng thời đa dạng hóa quan hệ trong công tác đối ngoại nhân dân

Công tác đối ngoại nhân dân và vận động quốc tế do Chủ tịch Hồ ChíMinh chỉ đạo trực tiếp có nội dung đặc biệt phong phú, có sức thuyết phụcmạnh mẽ: làm rõ chính nghĩa, chống phi nghĩa, lấy nhân nghĩa chống bạo tàn,kêu gọi hòa bình, hòa hiếu, hữu nghị, hợp tác, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau

Hình thức hoạt động đối ngoại nhân dân cũng rất đa dạng: nóichuyện, viết báo, viết sách, tiếp xúc vận động cá nhân và tổ chức, nói chuyện

ở các diễn đàn của nước đối tác và diễn đàn quốc tế, họp mặt, liên hoan hữunghị, hội thảo, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao, trao đổi khoa học - kỹthuật, viện trợ nhân dân, hợp tác về giáo dục…

Công tác đối ngoại nhân dân luôn mở rộng đối tác vận động và quan

hệ từ các cá nhân thuộc các tầng lớp, nghề nghiệp, khuynh hướng chính trị

khác nhau đến các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức quần chúng, tổ chức phichính phủ…; đồng thời duy trì, củng cố quan hệ với các bầu bạn cũ, tìm kiếmquan hệ với các bầu bạn mới.

Trong tình hình mới, các hình thức hoạt động đối ngoại nhân dân cần

có sự đổi mới, không nên quá lễ nghi, khô cứng, rập khuôn mà phải linh hoạt

đa dạng, phi hình thức tùy vào hoàn cảnh và đối tượng cụ thể Phương phápphải mềm dẻo, nhẫn nại lấy thuyết phục là chính Cần phát huy được phẩmchất tốt đẹp và bản sắc văn hóa của người vn, cần chú ý đến quan hệ giữa conngười và con người trong quá trình giao tiếp và hợp tác, phải chân thành cởi

mở và thẳng thắn trong thái độ và nghiêm túc trong công việc mới xây dựngđược thiện cảm và tạo được niềm tin Cần đa phương hóa quan hệ đối ngoạinhân dân theo mục tiêu nhiệm vụ đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong từngthời kỳ, tập trung hoạt động vào các địa bàn trọng điểm đồng thời mở rộnghoạt động ở các địa bàn khác Đa dạng hóa quan hệ nhân dân về nội dung làhoạt động vì hòa bình, đoàn kết, hữu nghị và hợp tác phải thông qua và baogồm nhiều mặt: ủng hộ lẫn nhau về chính trị, giao lưu văn hóa, nghệ thuật, thểthao, du lịch hữu nghị; giúp đỡ nhau về vật chất (viện trợ nhân dân), trao đổikhoa học công nghệ, giúp đỡ nhau về kinh nghiệm quản lý kinh tế, quản lý xãhội, đào tạo cán bộ…Công tác đối ngoại nhân dân cần gắn các nội dung hoạtđộng hòa bình, đoàn kết, hữu nghị và vận động viện trợ phi chính phủ vớinhau để nâng cao hiệu quả của từng hoạt động và của hoạt động chung

5- Tập hợp lực lượng rộng rãi tham gia hoạt động đối ngoại nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ, công tác đối ngoại nhân dân do nhiềulực lượng tham gia, bao gồm không chỉ các đoàn thể nhân dân, các tổ chứcchính trị xã hội, các tổ chức văn hóa, nghệ thuật, khoa học kĩ thuật, các hộinghề nghiệp và rộng ra là nhân dân, mà các tổ chức của Đảng và các cơ quannhà nước các cấp ngành, các lực lượng vũ trang (tiến hành với đối tượng vàhình thức thích hợp) Đồng thời, có những tổ chức chính trị - xã hội được

thành lập để chuyên hoạt động đối ngoại nhân dân trong các lĩnh vự hòa bình,đoàn kết, hữu nghị, viện trợ nhân dân như Liên hiệp các tổ chức hữu nghịViệt Nam.1

Ngay khi cách mạng tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cho thànhlập Hội Việt - Hoa thân hữu, và đề cử hai đồng chí Tạ Quang Bửu và VõNguyên Giáp lấy danh nghĩa Hội Việt - Mỹ thân hữu ngày 31/8/1945 tiếpđoàn của Cục phụ vụ chiến lược của Mỹ ở Côn Minh đáp máy bay xuống HàNội Trong kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ, Chủ tịch HồChí Minh và Đảng ta đã cho thành lập Ủy ban bảo vệ hòa bình thế giới củaViệt Nam, Ủy ban đoàn kết nhân dân Á-Phi, Hội quốc tế ngữ bảo vệ hòa binh,các hội hữu nghị và Ủy ban đoàn kết song phương với nhân dân nhiều nước

để tập hợp đông đảo quàn chúng tham gia công tác đối ngoại nhân dân

Khẳng định đối ngoại nhân dân là phương tiện chủ yếu và vô cùngquan trọng để tiếp cận thế giới nên Hồ Chí Minh đã căn dặn đồng bào mìnhbằng những hoạt động khôn khéo để chinh phục nhân dân các nước, trước hết

là đối xử văn minh với công dân của các nước đế quốc đang sống và làm việc

ở nước ta, để nhờ đó là nhân dân nước họ và nhân dân thế giới hiểu rõ ViệtNam, có tình cảm với Việt Nam Không chỉ quan tâm định hướng cho đồngbào ở trong nước mà cho cả đồng bào ở nước ngoài để tạo ra phong trào nhândân làm đối ngoại, để mọi người Việt Nam dù ở đâu cũng tham gia mặt trậnđối ngoại với mục đích nâng cao vị thế của dân tộc mình Hồ Chí Minh căndặn: “Kiều bào ở nước ngoài phải yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, luôn luômmột lòng ủng hộ tổ quốc, mở rộng tình thân thiện giữa nhân dân ta và nhândân các nước” Phải chan hòa gắn bó với họ theo tinh thần “bán bà con xamua láng giềng gần” để thuyết phục họ, cảm hóa họ

Trong tình hình mới, tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ ra rằng công tác đốingoại nhân dân cần chú ý thu hút, huy động quần chúng tham gi, đảm bảotính quần chúng trong các hoạt động, tránh câu nệ hình thức quan liêu, hànhchính Muốn vậy, các hoạt động đối ngoại nhân dân cần tăng cường triển khai

tại cấp cơ sở, địa phương, nơi tập hợp đông đảo nhân dân – đối tượng và cũng

là chủ thể của công tác này Và một điều quan trọng là các hoạt động đốingoại nhân dân phải có những hình thức hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu nguyệnvọng của quần chúng để cuốn hút quần chúng tham gia

Có thể nói, đối ngoại nhân dân mà Chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện làmột hoạt động cách mạng có sự thống nhất với mọi hoạt động cách mạngkhác ở tư tưởng chủ đạo nhất quán của Người là chủ nghĩa yêu nước,có mụctiêu bất di bất dịch là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, với tinhthần lấy dân làm gốc, mọi xuất phát đều bắt đầu từ dân, do dân, vì dân Nhưvậy, thấy được rằng cả về lý luận và thực tiễn, đối ngoại nhân dân trong tưtưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống những quan điểm rất sáng rõ bản chấtcách mạng và khoa học Đó chính là nền tảng tư tưởng của đối ngoại nhândân mà Đảng và Chính phủ cùng nhân dân Việt Nam thường xuyên tiếp cận,tiếp thu và phát triển sáng tạo trong hành động

1.2.2 Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với công tác đối ngoại nhân dân

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), Đảng và Chủ tịch HồChí Minh rất chú trọng đẩy mạnh công tác đối ngoại, vận động quốc tế, trên

cơ sở kiên trì và phát triển hai quan điểm cơ bản: một là, đoàn kết với giai cấp

vô sản và các dân tộc bị áp bức trên thế giới; hai là, gắn cách mạng ở thuộcđịa với cách mạng ở chính quốc, gắn cách mạng của nhân dân Việt Nam vớicách mạng của nhân dân lao động Pháp Cho đến khi Cách mạng tháng Támthành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập (1945), hoạtđộng đối ngoại, vận động quốc tế của Đảng và nhân dân Việt Nam là hoạtđộng đối ngoại nhân dân

Với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nền ngoại giaohiện đại của Việt Nam từng bước hình thành một cách hoàn chỉnh, bao gồmcông tác đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, tạonên sức mạnh tổng hợp của một mặt trận đối ngoại đặt dưới sự lãnh đạo, chỉđạo của Đảng Các văn kiện của Đảng về đường lối, chính sách đối ngoại

được vận dụng chung cho cả đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đốingoại nhân dân.

Ngày 07/3/1960, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Nghị quyết số NQ/TW về việc thành lập Ban Công tác đối ngoại của Trung ương, gọi tắt làBan Đối ngoại, và giao cho Ban Đối ngoại chỉ đạo công tác đối ngoại của các

106-tổ chức nhân dân

Tháng 12/1986, Đại hội lần thứ VI của Đảng đề ra mục tiêu đối ngoại

là giữ vững hòa bình, tranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi để thực hiệncông cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ đất nước, góp phầntích cực vào sự nghiệp chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dântộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Tháng 8-1988, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Khoá VI raNghị quyết số 13, đánh dấu việc đổi mới tư duy đối ngoại theo hướng đa dạnghoá, đa phương hóa quan hệ đối ngoại

Đầu thập niên 1990, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âusụp đổ Tháng 6/1991, Đại hội lần thứ VII của Đảng (trong Báo cáo chính trịcủa Ban Chấp hành Trung ương) khẳng định lại mục tiêu do Đại hội VI đề ra,

và nêu rõ: “Trong điều kiện mới càng phải coi trọng vận dụng bài học kết hợpsức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnhquốc tế, yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại để phục vụ sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” Đại hội cũng nhấn mạnh chủtrương “hợp tác bình đẳng và cùng có lợi với tất cả các nước, không phân biệtchế độ chính trị - xã hội khác nhau, trên cơ sở các nguyên tắc cùng tồn tại hòabình” và “đoàn kết với các lực lượng đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộc,dân chủ và tiến bộ xã hội…”

Năm 1992, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương ĐảngKhóa VII đề ra đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở, đa dạng hóa, đaphương hóa quan hệ quốc tế với tinh thần "Việt Nam muốn là bạn với tất cả

các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và pháttriển" Nghị quyết Hội nghị phân tích hai mặt hợp tác và đấu tranh trong quan

hệ quốc tế, và nói rõ: “Tùy từng đối tượng, trên từng vấn đề và ở từng thờiđiểm, hoặc mặt hợp tác hoặc mặt đấu tranh nổi lên hơn Ta cố gắng thúc đẩymặt hợp tác, nhưng vẫn phải đấu tranh dưới hình thức và với mức độ thíchhợp với từng đối tượng, trên từng vấn đề nhằm bảo vệ lợi ích của dân tộc…Tránh hợp tác một chiều hoặc đấu tranh một chiều, cả hai khuynh hướng nàyđều dẫn đến tình huống bất lợi cho ta Đấu tranh là nhằm thúc đẩy hợp tác,tránh trực diện đối đầu, không để các thế lực không thân thiện với ta lợi dụng

sơ hở của ta để đẩy ta vào thế cô lập”

Tháng 6/1996, Đại hội lần thứ VIII của Đảng (trong Báo cáo chínhtrị) khẳng định “tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, rộng

mở, đa phương hóa và đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại với tinh thần ViệtNam muốn là bạn của tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vìhòa bình, độc lập và phát triển” Đại hội cũng nêu nhiệm vụ “mở rộng quan

hệ đối ngoại nhân dân, quan hệ với các tổ chức phi chính phủ, tranh thủ sựđồng tình và ủng hộ rộng rãi của nhân dân các nước, góp phần thúc đẩy xu thếhòa bình, hợp tác, phát triển.” (Đây là lần đầu tiên công tác đối ngoại nhândân được đề cập cụ thể trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trungương trước Đại hội Đảng)

Trước đó, ngày 24/9/1994, Ban Bí thư Trung ương Đảng Khoá VII raChỉ thị số 44-CT/TW “Về mở rộng và đổi mới hoạt động đối ngoại nhândân” (Đây là lần đầu tiên có một văn bản của Đảng dành riêng cho hoạt độngđối ngoại nhân dân)

Chỉ thị nêu rõ:

“1 Công tác đối ngoại nhân dân là bộ phận cấu thành công tác đốingoại chung của nước ta

2 Hoạt động đối ngoại của các đoàn thể quần chúng, tổ chức chính trị

- xã hội, hội nghề nghiệp, tổ chức phi chính phủ phải thể hiện chính sách đốingoại độc lập tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế một cáchsáng tạo, năng động, linh hoạt, phù hợp với khả năng từng tổ chức, đoàn thểcủa ta và đặc điểm từng đối tượng nước ngoài ta có quan hệ

3 Hoạt động đối ngoại nhân dân nhằm:

a- Làm cho nhân dân thế giới hiểu rõ đất nước và con người ViệtNam, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, tranh thủ thiệncảm, sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân các nước đối với công cuộc đổimới, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta

b- Tăng cường tình hữu nghị, mở rộng quan hệ hợp tác với nhân dâncác nước trên thế giới, bảy tỏ sự đoàn kết, ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩacủa các dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội và giải quuyeetsnhững vấn đề có tính toàn cầu như loại trừ vũ khí hạt nhân, phòng chống bệnhAIDS, bảo vệ môi trường, v.v Đấu tranh với những quan điểm, ý đồ và hànhđộng xấu của một số người và tổ chức nước ngoài đối với ta

c- Tranh thủ sự giúp đỡ của nhân dân các nước trên thế giới về vốn,chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý kinh tế và quản lý xã hội, đàotạo cán bộ

Việc phát triển quan hệ với các cá nhân, nhân sĩ nước ngoài, các tổchức chính trị - xã hội, phi chính phủ, hội nghề nghiệp, quốc gia, khu vực vàquốc tế phải có lợi cho các mục đích nói trên.”

Ngày 06/7/2011, sau 17 năm thực hiện Chỉ thị 44-CT/TW, Ban Bí thưTrung ương Đảng (Khóa XI) ra Chỉ thị 04-CT/TW về “Tiếp tục đổi mới vànâng cao hiệu quả công tác đối ngoại nhân dân trong tình hình mới” Cụ thể:

Chỉ thị khẳng định các quan điểm:

“Đối ngoại nhân dân là bộ phận cấu thành của công tác đối ngoạichung của Đảng và Nhà nước ta Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động đối

ngoại nhân dân là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và của toàn dân mànòng cốt là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị ViệtNam, các đoàn thể và tổ chức nhân dân.

Với phương châm “chủ động, linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả”, triểnkhai công tác đối ngoại nhân dân trên cơ sở thực hiện nhất quán đường lối đốingoại của Đảng, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tậptrung của Nhà nước, phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại nhân dân với đối ngoạiđảng và ngoại giao nhà nước, tạo thành sức mạnh tổng hợp của mặt trận đốingoại.”

Các mục tiêu của hoạt động đối ngoại nhân dân được Chỉ thị xác định như sau:

“Làm cho nhân dân thế giới hiểu rõ đất nước, truyền thống và conngười Việt Nam, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta,những thành tựu của công cuộc đổi mới của ta; đấu tranh với những âm mưu

và hành động chống phá của các thế lực thù địch, giữ vững môi trường hòabình để xây dựng, phát triển đất nước

Xây dựng và tăng cường tình cảm hữu nghị của nhân dân các nướcvới nhân dân ta và của nhân dân ta với nhân dân các nước, vận động cácnguồn lực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, tranh thủ sử ủng hộ và giúp đỡrộng rãi của bạn bè quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho công cuộc đổi mới,xây dựng và bảo vệ Tô quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.”

Chỉ thị đề ra các nhiệm vụ:

“Chủ động mở rộng quan hệ hữu nghị hợp tác với nhân dân các nước,coi trọng phát triển quan hệ có chiều sâu với nhân dân các nước láng giềng vàcác nước có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của ta; củng cố quan

hệ với bạn bè truyền thống, tăng cường quan hệ với các lực lượng yêu chuộng

hòa bình và tiến bộ trên thế giới; đồng thới, mở rộng quan hệ với các tổ chức,

cá nhân và nhân sĩ nước ngoài, tranh thủ tình cảm và sự ủng hộ của họ đối vớiViệt Nam, phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của từng đối tác

Huy động sự tham gia của các tổ chức và tầng lớp nhân dân vào cáchoạt động đấu tranh chống lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc,tôn giáo, chống ‘diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, đấu tranh bảo

vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ đất nước

Chú trọng quan hệ hợp tác về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường v.v Chủ động làm tốt công tác vận động cácnguồn lực và nâng cao hiệu quả hợp tác với các tổ chức quốc tế, các tổ chứcphi chính phủ nước ngoài, phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam vàthông lệ quốc tế, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích của tổ chức và lợi íchquốc gia, dân tộc

-Chủ động và nâng cao chất lượng công tác thông tin, tuyên truyền đốingoại, làm cho bạn bè quốc tế và nhân dân thế giới ngày càng hiểu đúng vàđầy đủ hơn về đất nước và con người Việt Nam, về đường lối, chính sách củaĐảng, Nhà nước và công cuộc đổi mới của nước ta Đồng thời góp phần nângcao hiểu biết và nhận thức của các tầng lớp nhân dân ta về chính sách đốingoại của Việt Nam, về tình hình thế giới và các vấn đề toàn cầu

Phát huy vai trò của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế, các phongtrào nhân dân thế giới, nhằm góp phần tích cực vào việc giải quyết các vấn

đề toàn cầu, vào cuộc đấu tranh chung vì hòa bình, độc lập dân tộc, dânchủ, tiến bộ xã hội, phù hợp với khả năng, điều kiện và lợi ích của nước

ta.”

1.3 Tầm quan trọng của đối ngoại nhân dân trong giai đoạn hiện nay

Trong điều kiện mới, nhiệm vụ mới, đối ngoại nhân dân tiếp tụckhẳng định vai trò quan trọng phục vụ đắc lực công cuộc đổi mới đất nước,

hỗ trợ đắc lực cho ngoại giao nhà nước để thực hiện chính sách đối ngoại mà

chính phủ nước đó đề ra Đối ngoại nhân dân là “vũ khí” của mỗi quốc gia.

Vũ khí này cần phải phát huy hơn nữa trong thời kỳ hội nhập hiện nay

Hoạt động đối ngoại nhân dân chính là sức mạnh mềm để bảo vệ tổquốc, gắn liền với sự nghiệp dựng và giữ nước của dân tộc ta Như NguyênChủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã khẳng định: “Công tác đối ngoại nhândân luôn có vai trò hết sức quan trọng, cả trong thời kỳ đấu tranh giành độclập dân tộc, xây dựng và bảo vệ đất nước”

Đối ngoại nhân dân được coi là một trong ba trụ cột đối ngoại củanước ta hiện nay (cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước) Lợi thếcủa đối ngoại nhân dân là có tiếng nói linh hoạt giữa con người với con ngườivừa có thể tiến hành các biện pháp đối ngoại trên một số vấn đề và ở nhữngnước, khu vực trong những hoàn cảnh cụ thể mà đối ngoại Đảng và ngoạigiao Nhà nước không có điều kiện làm hoặc nếu làm thì không thuận lợi nhưmong muốn

Khi tìm đường cứu nước và vận động thành lập Đảng Cộng sản ViệtNam, Nguyễn Ái Quốc đã từng bước hình thành và phát triển quan điểm,nguyên tắc và nội dung, phương thức công tác đối ngoại nhân dân và công tácđối ngoại của Đảng Hoạt động đối ngoại nhân dân lúc này được tăng cườngvới mục đích giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người, đặtcách mạng nước ta vào vị trí là một bộ phận khăng khít của cách mạng thếgiới Nhờ vậy cách mạng nước ta ngay từ đầu đã có khả năng kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc

tế, tạo cho mình sức mạnh tổng hợp to lớn để giành thắng lợi

Những hoạt động đối ngoại của Đảng và đối ngoại nhân dân trongthời kỳ 1930 - 1945 đã tranh thủ được sự ủng hộ và giúp đỡ của Quốc tếcộng sản, của Liên Xô và cách mạng Trung Quốc đối với Đảng và cáchmạng nước ta, tạo điều kiện thuận lợi cho thắng lợi vẻ vang của Cách mạngtháng Tám 1945

Thời kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hoạt động đối ngoạinhân dân đã góp phần phát huy tính chính nghĩa, tinh thần anh dũng và cácbước thắng lợi của cuộc kháng chiến của nhân dân ta, vận động được phongtrào nhân dân thế giới, trước hết là nhân dân Pháp, đồng tình và ủng hộ mạnh

mẽ nhân dân ta kháng chiến Phụ thuộc chào mừng như thắng lợi của chínhmình Các phong trào giải phóng dân tộc được thắng lợi của nhân dân ViệtNam cổ vũ, tăng thêm lòng tin trong đấu tranh, vì nhân dân Việt Nam đãchứng tỏ: một dân tộc nhỏ đã chiến thắng một đế quốc to, mở đầu sự phá sảncủa hệ thống thuộc địa trên thế giới

Hiện nay, công tác đối ngoại nhân dân ngày càng khẳng định tầmquan trọng trong công tác ngoại giao của ta, cụ thể:

- Một là, góp phần tranh thủ được thiện cảm, sự đồng tình và ủng

hộ ngày càng rộng rãi của nhân dân các nước đối với công cuộc đổi mới,công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ đấtnước của nhân dân ta Đồng thời góp phần giữ vững độc lập, chủ quyềnquốc gia và an ninh chính trị, chống âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây bạoloạn, lật đổ của các thế lực thù địch

- Hai là, qua những hoạt động vì hòa bình, hữu nghị, đoàn kết vàhợp tác giúp nhân dân ta bày tỏ sự đoàn kết, ủng hộ đối với cuộc đấu tranhcủa nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội, đặcbiệt là nhân dân Cuba, Palextin, Irắc, Libi, Triều Tiên, Nam Tư, tham giagiải quyết những vấn đề có tính toàn cầu như loại trừ vũ khí hạt nhân, xóađói giảm nghèo, bảo vệ môi trường…

- Ba là, công tác đối ngoại nhân dân góp phần vận động tranh thủ

sự giúp đỡ của nhân dân các nước trên thế giới về vốn, chuyển giao côngnghệ, kinh nghiệm quản lý kinh tế, xã hội, đào tạo cán bộ Nhân dân tanhận được sự giúp đỡ của nhân dân nhiều nước, chủ yếu qua các tổ chứcphi chính phủ nước ngoài và một phần qua các tổ chức hòa bình, đoàn kết,hữu nghị của một số nước

Viện trợ phi chính phủ có giá trị về tiền không lớn nhưng có ýnghĩa và hiệu quả không nhỏ đối với việc phát triển ở nhiều cộng đồng địaphương (nhất là nông thôn) trên các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, thủy lợinhỏ, ngành thủ công, thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo, phát triểnnguồn nhân lực, tạo công ăn việc làm, giải quyết một số vấn đề xã hội, y tế,giáo dục, văn hóa… và khắc phục hậu quả thiên tai.

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI NHÂN DÂN

CỦA LIÊN HIỆP CÁC TỔ CHỨC HỮU NGHỊ VIỆT NAM

TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (Liên hiệp) là tổ chức chínhtrị - xã hội chuyên trách về đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực hòa bình, đoànkết, hữu nghị và hợp tác nhân dân; hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng và

sự quản lý của Nhà nước theo quy định của pháp luật; là thành viên của Mặttrận Tổ quốc Việt Nam, có vai trò làm đầu mối phối hợp trong một số hoạtđộng đối ngoại nhân dân và công tác phi chính phủ nước ngoài

Hàng năm, nhiều hoạt động thiết thực đã được Liên hiệp tổ chức nhưviệc đón tiếp đoàn ra, đoàn vào; các hoạt động vì hòa bình, phát triển với cácnước; công tác phi chính phủ và viện trợ nhân dân; các hoạt động giao lưu,gặp gỡ của các Hội hữu nghị với các Hội, tổ chức nhân dân các quốc gia trênthế giới

Để đảm bảo việc thực hiện công tác đối ngoại nhân dân đạt hiệu quảcao, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã thành lập các tổ chức, cácđơn vị Liên hiệp trực thuộc chuyên trách từng lĩnh vực khác nhau, bao gồm:Liên hiệp các tổ chức hữu nghị của các tỉnh, thành phố trên cả nước, Các Hộihữu nghị với các nước với nhiệm vụ truyên truyền, quảng bá hình ảnh đấtnước với nhân dân thế giới; Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam, đóng gópcho sự nghiệp hòa bình và phát triển của Việt Nam và thế giới; Ủy ban Côngtác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài và Ban Điều phối viện trợ nhândân (PACCOM) phụ trách chuyên môn về các tổ chức PCPNN tại Việt Nam

và phân bổ nguồn viện trợ từ các tổ chức PCPNN

2.1 Thực trạng hoạt động tuyên truyền, quảng bá của các tổ chức, đơn

vị Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam với bạn bè quốc tế

2.1.1 Hoạt động tuyên truyền, quảng bá của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Với vai trò là cơ quan chuyên trách trong lĩnh vực đối ngoại nhân dân

cả Đảng và Nhà nước; Liên hiệp luôn chú trọng đến công tác tuyên truyền vàquảng bá hình ảnh con người, đất nước Công tác tuyên truyền, đối ngoại củaLiên hiệp được tiến hành thông qua các kênh hòa bình, hữu nghị và vận độngviện trợ phi chính phủ; tổ chức và tham gia các hội nghị, hội thảo khu vực vàquốc tế, các diễn đàn song phương, đa phương; tổ chức và tham dự các Liênhoan hữu nghị, gặp gỡ hữu nghị của nhân dân Việt Nam với các nước…

Một trong những hoạt động hiệu quả của Liên hiệp là đón tiếp cácđoàn ngoại giao nhân dân làm việc tại Việt Nam và cử đoàn ra nước ngoài.Theo thống kê, từ năm 2008 đến nay có khoảng gần 600 đoàn với 10.000 lượtđến từ 53 quốc gia và cùng lãnh thổ đến Việt Nam Ngoài ra, còn có hàngnghìn đoàn và khách quốc tế theo kênh các tổ chức phi chính phủ nước ngoàitới thăm và làm việc tại Việt Nam hàng năm Thông qua các cuộc gặp gỡ, tiếpxúc, trao đổi đoàn, bạn bè quốc tế có điều kiện hiểu biết hơn về Việt Nam,qua đó tăng cường quan hệ giữa Việt Nam với các nước láng giềng, với cácnước trong khu vực, các nước có quan hệ truyền thống, có quan hệ quan trọngvới Việt Nam đều được củng cố, nâng cấp và phát huy tối đa hiệu quả, tiếptục củng cố mạng lưới bạn vè quốc tế, đoàn kết, ủng hộ, giúp đỡ, chia sẻ vớiViệt Nam Qua đó, Liên hiệp đã góp phần giải quyết nhiều vấn đề của đấtnước liên quan đến biên giới lãnh thổ, hợp tác và phát triển, đầu tư, vấn đềtranh chấp biển đảo Trong những năm qua, thực hiện chức năng nhiệm vụcủa mình, Liên hiệp đã thực hiện được một khối lượng lớn các hoạt động đốingoại nhân dân phong phú, đa dạng, góp phần phát triển và mở rộng mạnglưới bạn bè quốc tế của Việt Nam cả về địa bàn hoạt động, cả về số lượng tổ

chức, cá nhân, đối tác cũng như tính chất mức độ, phạm vi quan hệ, bảo vệ lợiích quốc gia, phục vụ công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước đồngthời đóng góp tích cực vào sự nghiệp đấu tranh chung của nhân dân yêuchuộng hòa bình và công lý trên thế giới vì những mục tiêu cao cả của thờiđại.

Hoạt động của Liên hiệp ngày càng được mở rộng và có hiệu quảhơn, quan hệ đối tác song phương được mở rộng và củng cố vững chắc, đã cónhững đột phá trong quan hệ đa phương Chúng ta tích cực tham gia có hiệuquả vào các tổ chức, các sự kiện ngoại giao quan trọng, các hoạt động hữunghị được cải tiến hơn, gắn liền với việc thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại,

du lịch, văn hóa, giao dục Tranh thủ được thiện cảm, sự đồng tình và ủnghooj ngày càng rộng rãi của nhân dân các nước với công cuộc xây dựng vàbảo vệ đất nước của nhân dân ta

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam là cầu nối trung gian giữanhân dân Việt Nam với nhân dân thế giới Mọi người dân ở mọi độ tuổi, mọingành nghề đều có thể tham gia những chương trình giao lưu đối ngoại nhândân của Liên hiệp Tiêu biểu như chương trình giao lưu của học sinh trườngtrung học phổ thông George của Mỹ được tổ chức hàng năm, dưới sự bảo trợcủa Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đã tạo nên cầu nối khăng khítgiữa thế hệ trẻ hai nước Việt - Mỹ, xóa tan đi những vết thương chiến tranhtrong quá khứ để cùng tiến tới một tương lai phát triển và hiểu biết lẫn nhau

Đó cũng chính là mục đích chính trong hầu hết những hoạt động giao lưu củaLiên hiệp trung ương và Liên hiệp các địa phương

Liên hiệp còn không ngừng tổ chức các hoạt động, đưa những đoànkhách nước ngoài vào thăm những di sản văn hóa, di sản thiên nhiên, để vậnđộng sự đồng tình đưa những di sản nà nhanh chóng trở thành di sản củaUNESCO Trong cuộc vận động đưa Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiênnhiên thế giới, 57 Hội của Liên hiệp trên khắp thế giới đã góp một phầnkhông nhỏ trong cuộc bầu chọn này Trong vòng hơn một năm , Liên hiệp đã

xây dựng chương trình hành động, trong đó 57 Hội hữu nghị thành viên và 35đơn vị địa phương coi đây là nhiệm vụ đột xuất nhưng phải trở thành trọngtâm, trọng điểm trong các hoạt động của Hội Các Hội đã làm nhiệm vụ đầutiên là gửi thư đi các nước, cho từng đối tác để giới thiệu về Vịnh Hạ Longcũng như vận động các bạn cùng bình chọn cho Vịnh Hạ Long Tất cả các đốitác, bạn bè quốc tế đều đồng tình ủng hộ cho Vịnh Hạ Long

Trong thời gian vận động đó, tất cả các đoàn quốc tế đến Việt Namtheo kênh của Liên hiệp nếu ở Việt Nam từ 3 -4 ngày đều được đưa đi thămVịnh Hạ Long, đồng thời bầu chọn cho Vịnh Khi bước vào giao đoạn nướcrút của cuộc bầu chọn, tại các buổi gặp gỡ quốc tế, gặp mặt tại Đại sứ quáncác nước hay trong các buổi tiếp khách quốc tế, Liên hiệp đều vận động bìnhchọn cho Vịnh Hạ Long

Đoàn khách đi thăm Vịnh Hạ Long

Bên cạnh đó, thời điểm đó có khoảng 900 tổ chức PCPNN đang hoạtđộng tại Việt Nam và mạng lưới của ở khắp nơi trên thế giới, thông qua các tổchức này Liên hiệp đã gửi thư vận động và Vịnh Hạ Long đã nhận đuuợc sự

ủng hộ rất lớn Liên hiệp đã phối hợp với Đài THVN tổ chức chương trình Hạ

Long Thần tiên và coi đây là điểm nhấn cho chặng nước rút Đặc biệt, bạn bèquốc tế ở Venezuela, Australia, Tây Ban Nha, Malaysia đã kêu gọi mọingười bầu chọn cho Vịnh Hạ Long Đây là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất

nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế, đồng thời là động lực phát huyvai trò, trách nhiệm, tạo thêm sức mạnh trong công tác quản lý, bảo tồn vàphát huy giá trị ngoại hạng, độc nhất của Vịnh Hạ Long nói riêng và các disản của đất nước nói chung cho thế hệ mai sau.

Gần đây là chương trình vận động đưa Ninh Bình trở thành di sảnthiên nhiên thế giới năm 2012 Liên hiệp cũng đã tổ chức cho nhiều đoànkhách quốc tế đến thăm các danh lam thắng cảnh ở Ninh Bình Hơn 200 đạibiểu trong đó có đại sứ cùng cán bộ ngoại giao của các đại sứ cùng cán bộngoại giao của các đại sứ quán, tổ chức quốc tế, tổ chức PCPNN tại ViệtNam, các tổ Hội hữu nghị song phương và đa phương ở trung ương và Hà Nội

đã được Liên hiệp tổ chức thăm Ninh Bình trong chương trình Du xuân hữunghị 2012 Đoàn đã thăm khu du lịch sinh thái Tràng An, chùa Bái Đính, giaolưu với lãnh đạo và nhân dân

Ninh Bình Chuyến thăm

nhằm tìm hiểu tiềm năng kinh

thế giới Liên hiệp đã tổ chức

một chuyến đi cho hơn 300

khách du lịch Nga tới thăm

Ninh Bình trong vòng 2 ngày

và ấn tượng về nơi đây đối với

những du khách này rất đẹp

Đoàn khách quốc tế thăm Ninh Bình

Đầu năm 2015 vừa qua, Liên hiệp cũng tổ chức “du xuân hữu nghị”cho đoàn khách quốc tế, thành viên các Đại sứ quán đi chuyến thăm di tíchchùa Thầy (Quốc Oai, Hà Nội) và Đền thời Hai Bà Trưng (thuộc Hát Môn,Phúc Thọ, Hà Nội) Có thể thấy, “Du xuân hữu nghị” đầu năm mới dần trởthành một hoạt động đối ngoại nhân dân thường niên của Liên hiệp và đượcbạn bè quốc tế tham gia rất tích cực Hoạt động này nhằm mở rộng công tácđối ngoại nhân dân đến các quận, huyện; quảng bá rộng rãi các di tích lịch sử,danh lam thắng cảnh của Việt Nam Mặt khác, chương trình giao lưu "Duxuân hữu nghị" còn là dịp để những người nước ngoài sinh sống, làm việc tạiViệt Nam có thể hiểu hơn về những nét đa dạng trong văn hóa dân tộc vàkhám phá giá trị của các di sản Việt Nam Các hoạt động hòa bình, hữu nghịnhư hiện nay đã, đang và sẽ góp phần thắt chặt sự hiểu biết lẫn nhau, xâydựng cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cũng tổ chức nhiều sự kiệnlớn nhằm củng cố tình đoàn kết với nhân dân các nước khác như chương trình

“Gặp gỡ hữu nghị và hợp tác nhân dân Việt Nam – Campuchia – Lào”; đăngcai và tổ chức thành công diễn đàn “Nhân dân ASEAN 6” – năm 2010 với sựtham gia của 743 đại biểu trong và ngoài nước, đây là sự kiện tiêu biểu hưởngứng các hoạt động cho “Năm ASEAN” do Việt Nam làm chủ tịch; các hoạtđộng hưởng ứng “Năm hữu nghị Việt – Trung 2010” gồm các hoạt động đền

ơn đáp nghĩa, các hoạt động giao lưu ở trung ương và các tỉnh, thành phố,quyên góp ủng hộ nhân dân Cam Túc của Trung Quốc bị lũ lụt Ngoài ra, còn

có các hoạt động đối ngoại nhân dân song phương do Liên hiệp, các Hội hữunghị tổ chức như: Chuỗi hoạt động kỷ niệm 65 năm ngày thiết lập quan hệngoại giao giữa Việt Nam và Triều Tiên, 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoạigiao Việt Nam – Cuba, kỷ niệm 40 năm thành lập Hội hữu nghị Việt – Lào;

kỷ niệm 23 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Ucraina; kỷ niệm 66năm ngày cộng hòa Ấn Độ; Gặp gỡ bạn bè quốc tế nhân dịp Xuân Ất Mùi2015; 20 năm bình thường quan hệ Việt – Mỹ đã góp phần tăng cường quan

hệ hữu nghị với bạn bè truyền thống và các nước đối tác quan trọng của ViệtNam.

Không chỉ có các đoàn vào, Liên hiệp cũng có các đoàn đại biểu đithực hiện công tác đối ngoại nhân dân ở các nước khác, ví dụ như công táccủa đoàn đại biểu Liên hiệp tại Diễn đàn nhân dân ASEAN năm 2015 tạiMalaysia Chuyến công tác nhằm tăng cường tình hữu nghị, đoàn kết, hợp tác

và thiện chí của Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề chung của quốc tế.Tình đoàn kết hữu nghị của nhân dân Việt Nam đối với nhân dân thế giớicàng được khẳng định và thể hiện rõ trong vụ động đất và sóng thần ở NhậtBản năm 2011, gần đây nhất là vụ động đất ở Nepal (tháng 4/2015) Hoạtđộng giữa đỡ nhân dân Nhật Bản, Nepal là hoàn toàn tự nguyện và là văn hóacủa Việt Nam Những hoạt động đó được tổ chức liên tục, rộng rãi trên quy

mô cả nước với sự tham gia đông đảo của lãnh đạo các cấp, nhân dân ViệtNam đóng góp, chia sẻ với nhân dân các nước

Về công tác tuyên truyền qua báo chí, truyền thông Từ 2008 đến nay,

Liên hiệp đã triển khai việc tổ chức, cơ cấu lại các cơ quan báo chí, ấn phẩmtuyên truyền đối ngoại của Liên hiệp và các tổ chức thành viên; tăng cườngkhai thác, sử dụng các ấn phẩm này để chia sẻ thông tin cho các bạn bè và đốitác quốc tế Liên hiệp tiếp tục phát triển các công cụ thông tin như báo Thờiđại (hiện có báo viết và báo điện tử), tạp chí Hữu nghị, trang điện tửVietpeace.org.vn của Liên hiệp, trang điện tử vpdf.org.vn của Quỹ Hòa bình

và Phát triển Việt Nam; các tạp chí, bản tin và đặc san của các tổ chức thànhviên như Tạp chí Việt-Mỹ, đặc san Bạch Dương, bản tin Việt-Pháp, đặc sanViệt-Nhật…để cung cấp thông tin về các vấn đề trong nước, quốc tế, đặc biệt

là các vấn đề đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, về hoạt động đối ngoạinhân dân và phong trào nhân dân các nước, về quan hệ hòa bình, đoàn kết,hữu nghị của nhân dân ta với nhân dân thế giới cũng như những hoạt độngvận động viện trợ phi chính phủ góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế, xãhội của đất nước

- Tạp chí Hữu nghị, Tạp chí Việt-Mỹ đã có

các chuyên san song ngữ phục vụ có hiệu quả

cho các đợt hoạt động đối ngoại quan trọng của

nước ta trong quan hệ với nhân dân các nước,

đặc biệt là những nước láng giềng như Lào,

Campuchia, Trung Quốc hoặc những đối tác

chiến lược như Nga, Mỹ, Nhật Bản

- Năm 2012, Ban Bí thư Trung ương Đảng

phê duyệt đề án xây dựng trang thông tin điện tử

của Báo Thời đại với ba thứ tiếng: tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Trung Đây làmốc quan trọng trong công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại của Liên hiệp.Thông qua trang thông tin điện tử này, các hoạt động đối ngoại của Liên hiệpnói riêng và của Việt Nam nói chung sẽ đến với bạn bè nhanh chóng, rộng rãi

và chính xác hơn

Liên hiệp đã và đang không ngừng phấn đấu, phát triển đổi mới cáccách thức tuyên truyền quảng bá hình ảnh Việt Nam, giúp cho nhiều ngườidân ở các nước trên thế giới biết tới Việt Nam sâu rộng và đầy đủ hơn Thay

vì một Việt Nam nghèo nàn, lạc hậu với những thương tích chiến tranh, ViệtNam ngày nay trong mắt bạn bè quốc tế đã thay đổi rất nhiều Đó là một ViệtNam năng động, hiện đại và cổ kính, hòa bình và hợp tác Tham gia các hoạtđộng của Liên hiệp thường là các nhân sĩ, trí thức, các nhà ngoại giao, nhữngnhà hoạt động trên lĩnh vực đối ngoại nhân dân Mọi hoạt động của Liên hiệpđều nhằm giới thiệu những thành tựu của đất nước, kế hoạch xây dựng vàphát triển đất nước nhằm tranh thủ sự đồng tình ủng hộ các bạn bè quốc tế,phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất nước, tăng cường hữu nghị hợp tác vớinhân dân các nước, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường

và sự nghiệp mà Đảng ta đã lựa chọn, tăng cường sự hiểu biết của thanh niên,sinh viên Việt Nam cũng như trên toàn thế giới