Nhóm 12 chu de este

Câu hỏi /bài tập định tính -Nêu được khái niệm của este, - Nêu được đặc điểm cấu tạo phân tử của - Giải thích được tính tan trong nước và nhiệt độ sôi thấp hơn so với axit - Vận dụng ki

Trang 1

Chủ đề 12: ESTE

(3 tiết) Bước I: Xác định vấn đề cần giải quyết của chủ đề

Chủ đề este là một đơn vị kiến thức về một loại hợp chất hữu cơ có nhiều trong tự nhiên và có ứng dụng rất thực tế trong đời sống

Giáo viên dạy học theo chủ đề với hình thức thiết kế thành chuỗi các hoạt động cho HS theo các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, giúp HS giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực của HS GV chỉ là người tổ chức, định hướng còn HS là người trực tiếp thực hiện các nhiệm

vụ do GV giao một cách tích cực, chủ động, sáng tạo

Bước II Nội dung chuyên đề

- Khái niệm, danh pháp của este

- Tính chất vật lý của este

- Tính chất hóa học của este

- Ứng dụng của este, điều chế este

Bước III Mục tiêu kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực cần hướng tới

1 ESTE

Kiến thức

Nêu được :

- Khái niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp (gốc - chức) của este

- Phương pháp điều chế bằng phản ứng este hoá

- Vận dụng kiến thức của este vào thực tiễn (tinh dầu dùng làm hương liệu, mỹ phẩm; dung môi; sản xuất polime, )

Giải thích được:

- Tính chất hoá học: Phản ứng thuỷ phân (xúc tác axit) và phản ứng với dung dịch kiềm (phản ứng xà phòng hoá)

- Este không tan trong nước và có nhiệt độ sôi thấp hơn axit đồng phân

Kĩ năng

- Viết được công thức cấu tạo của este có tối đa 4 nguyên tử cacbon

- Viết các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của este no, đơn chức

- Phân biệt được este với các chất khác như ancol, axit, bằng phương pháp hoá học

- Tính khối lượng các chất trong phản ứng xà phòng hoá

Thái độ

Giáo dục ý thức bảo vệ sức khỏe, môi trường

Năng lực cần hướng tới:

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

- Năng lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học

- Năng lực tự học và hợp tác

III Phương pháp dạy học chủ yếu

Khi dạy về nội dung này, GV sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực sau:

- Phương pháp: Dạy học theo nhóm

- Kỹ thuật dạy học: KWL, khăn trải bàn

Bước IV BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Nội

dung Loại câu hỏi/bài

tập

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

1 Este Câu hỏi /bài

tập định

tính

-Nêu được khái niệm của este,

- Nêu được đặc điểm cấu tạo phân tử của

- Giải thích được tính tan trong nước và nhiệt độ sôi thấp hơn so với axit

- Vận dụng kiến thức đã học vào các trường hợp giả định: ví dụ suy luận tính

- Tìm hiểu một số este,trong hoa quả, ứng dụng và cách bảo quản

- Phân biệt được hợp

chất chứa chức este với

Trang 2

Bài tập định

lượng

este

Gọi được tên một số este

-Nhận diện được một số este thông qua công thức hoặc tên gọi

-Nêu được tính chất vật lí, hóa học của este

−Nêu được phương pháp điều chế bằng phản ứng este hoá

−Nêu được ứng dụng của một số este, tiêu biểu

tương ứng

−Minh họa, chứng minh được tính chất hoá học của este

no, đơn chức bằng các phương trình hóa học

chất từ cấu tạo

và ngược lại, đề xuất biện pháp

xử lí các hiện tượng, vấn đề giả định, nhận biết, tinh chế, tách chất

- Gọi tên được các este tương tự

- Xác định sản phẩm phản ứng

- Vận dụng định nghĩa viết CTCT

-Tính toán: theo công thức, phương trình hóa học, theo các định luật bảo toàn

các chất có chứa nhóm chức khác như ancol, anđehit, phenol, axitcacboxylic, bằng phương pháp hoá học

- Xác định được CTCT,số CTCT của este, este đa chức, tạp chức, este vòng…

- Giải được các bài tập tính chỉ số: axit, este, xà phòng hoá, hiệu suất,

- Giải được các bài tập liên quan đến phản ứng thủy phân este (xác định sản phẩm, có cấu tạo đặc

biệt, đa chức, tạp chức, )

- Giải được các bài

tập liên quan đến phản ứng đốt cháy este, hỗn hợp este và các nhóm chức khác

Bài tập thực

hành/Thí

nghiệm

Mô tả và nhận biết được các hiện tượng TN

- Giải thích được các hiện tượng thí

nghiệm

Giải thích được một số hiện tượng TN liên quan đến thực tiễn và vận dụng các tính chất để

có biện pháp bảo

vệ môi trường

Phát hiện được một số hiện tượng trong thực tiễn và sử dụng kiến thức hóa học để giải thích

Bước V Câu hỏi – bài tập theo mức độ

1.Mức độ biết:

Câu 1 Chất X có công thức cấu tạo sau: HCOOC2H5 Tên gọi của X là:

Câu 2. Este X có công thức phân tử là C4H6O2 Đun nóng X trong dung dịch NaOH thu được axetanđehit Tên gọi của X là

A etyl axetat B vinyl propionat C vinyl axetat D metyl acrylat

Câu 3 Chất nào sau đây không phải là este?

Trang 3

A CH3COOCH3 B CH3COOC6H5

Câu 4 Phản ứng hóa học giữa axit cacboxylic và ancol được gọi là phản ứng gì?

C Phản ứng ngưng tụ D Phản ứng kết hợp

Câu 5 Phát biểu không đúng là:

A. Sản phẩm của phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là axit và ancol

B. Phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

C. Thủy phân etyl axetat trong dung dịch axit thì thu được axit axetic và etanol

D Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm là phản ứng một chiều

Câu 6 Hãy viết công thức cấu tạo của các este sau:

a metyl axetat

b etyl acrylat

c Benzyl benzoat

2 Mức độ hiểu:

Câu 1 Chất nào sau đây có nhiệt độ sôi thấp nhất?

Câu 2 Este X đơn chức mạch hở trong đó cacbon chiếm 54,54% về khối lượng Số CTCT của X là

A. 2 B. 3 C. 5 D. 4

Câu 3 Este X mạch hở có công thức phân tử là C4H6O2 Thủy phân X trong dung dịch axit thu được hỗn hợp

hai chất hữu cơ Y và Z Oxi hóa Z trong điều kiện thích hợp thu được chất hữu cơ Y Vậy công thức cấu tạo của X là :

A. CH3-COOCH2-CH3 B. CH3CH2COOCH3

C. CH3-COOCH=CH2 D. HCOO-CH2-CH=CH2

Câu 4 Este X mạch hở có công thức phân tử là C5H8O2 Thuỷ phân X trong môi trường axit thu được axit cacboxylic và xeton Vậy X có bao nhiêu công thức cấu tạo?

A. 2 B. 5 C. 3 D. 4

Câu 5 Cho 8,8 gam etyl axetat phản ứng hoàn toàn với 100 ml dung dịch NaOH 0,4M, đun nóng Tính khối

lương chất rắn thu được sau phản ứng?

ĐS: 3,28 gam

Câu 6 Hãy sắp xếp có giải thích ngắn gọn khả năng tan trong nước của các chất sau theo chiều tăng dần:

Etyl axetat; propyl axetat; propyl propionat và ancol etylic

3 Mức độ vận dụng

hai muối Số công thức cấu tạo của X thỏa mãn tính chất trên là

Câu 2 X có công thức phân tử là C4H8O2 Đun nóng 8,8 gam X trong 100,0 ml dung dịch chứa NaOH 0,8M

và KOH 0,8M Sau phản ứng hoàn toàn, cô cạn dung dịch thì thu được 13,28 gam chất rắn khan Vậy công thức của X là:

A. C2H5COOCH3 B. HCOOC3H7

C. CH3COOC2H5 D. CH3COOC2H3

Câu 3 Hóa hơi hoàn toàn 4,4 gam một este X mạch hở, thu được thể tích hơi bằng thể tích của 1,6 gam khí

oxi (đo ở cùng điều kiện) Mặt khác, thủy phân hoàn toàn 11 gam X bằng dung dịch NaOH dư, thu được 10,25 gam muối Công thức của X là

Câu 4: Để xà phòng hoá hoàn toàn 52,8 gam hỗn hợp hai este no, đơn chức , mạch hở là đồng phân của nhau

cần vừa đủ 600 ml dung dịch KOH 1M Biết cả hai este này đều không tham gia phản ứng tráng bạc Công thức của hai este là

A CH3COOC2H5 và HCOOC3H7 B C2H5COOC2H5 và C3H7COOCH3

C HCOOC4H9 và CH3COOC3H7 D C2H5COOCH3 và CH3COOC2H5

Trang 4

Câu 5: Este X mạch hở, có công thức phân tử C4H6O2 Đun nóng a mol X trong dung dịch NaOH vừa đủ, thu được dung dịch Y Cho toàn bộ Y tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 thu được 4a mol Ag Biết các phản ứng xảy ra hoàn toàn Công thức cấu tạo của X là

Câu 6 Phản ứng điều chế este là phản ứng thuận nghịch Để nâng cao hiệu suất của phản ứng có thể thực

hiện những biện pháp nào trong số các biện pháp sau:

a) Dùng dung dịch axit H2SO4 loãng làm xúc tác sẽ điện li ra nhiều H+

b) Dùng dung dịch axit H2SO4 đặc sẽ hút được nhiều nước

c) Lấy dư một trong hai chất đầu

d) Làm giảm nồng độ các chất sản phẩm

e) Làm tăng nồng độ các chất sau phản ứng

Câu 7: Cho các hóa chất sau: axit axetic, axit fomic, metanol, etanol, axit sunfuric đặc, nước, natri hiđroxit

đặc Để điều chế este CH3COOCH3 cần dùng các hóa chất nào sau đây ?

A axit axetic, etanol , axit sunfuric đặc B axit axetic, metanol, axit sunfuric đặc

C axit fomic, metanol, nước D axit axetic, metanol, natri hiđroxit đặc

Câu 8 Poli (metyl metacrylat) là chất dẻo nhiệt, bền, cứng, trong suốt, do đó được gọi là thủy tinh hữu cơ.

Nó không bị vỡ vụn khi va chạm và bền với nhiệt Với những tính chất ưu việt đó, poli (metyl metacrylat) được dùng làm kính máy bay, ô tô, kính trong nghiên cứu và kính xây dựng

Hãy viết phương trình hóa học tổng hợp Poli (metyl metacrylat) từ monome tương ứng

4 Mức độ vận dụng cao

Câu 1 Để nâng cao hiệu suất của phản ứng tổng hợp etyl axetat từ ancol etylic và axit axetic (xúc tác H2SO4 đặc) Trong các biện pháp sau đây: (1) Sau phản ứng, cho thêm dung dịch NaCl bão hoà; (2) Dùng xúc tác HCl đặc thay cho H2SO4 đặc; (3) Tăng gấp đôi lượng xúc tác H2SO4 đặc; (4) Trong quá trình phản ứng, cất sản phẩm etyl axetat ra khỏi hỗn hợp; (5) Tăng lượng ancol etylic hoặc axit axetic; nên chọn những biện pháp nào?

Câu 2 Đốt cháy hoàn toàn 3,42 gam hỗn hợp gồm axit acrylic, vinyl axetat, metyl acrylat và axit oleic, rồi

hấp thụ toàn bộ sản phẩm cháy vào dung dịch Ca(OH)2 (dư) Sau phản ứng thu được 18 gam kết tủa và dung dịch X Khối lượng X so với khối lượng dung dịch Ca(OH)2 ban đầu đã thay đổi như thế nào?

(M là kim loại kiềm) Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được chất rắn Y và 4,6 gam ancol Z Đốt cháy hoàn toàn Y, thu được M2CO3, H2O và 4,84 gam CO2 Tên gọi của X là

A. metyl axetat B etyl axetat C. etyl fomat D. metyl fomat

gồm muối của một axit cacboxylic đơn chức và hỗn hợp hai ancol no, đơn chức, kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn 27,2 gam E cần vừa đủ 1,5 mol O2, thu được 29,12 lít CO2 (đktc) Tên gọi của X và Y là

C. metyl axetat và etyl axetat D. etyl acrylat và propyl acrylat

toàn 40,48 gam E cần vừa đủ 560 ml dung dịch NaOH 1M, thu được hai muối có tổng khối lượng a gam và

hỗn hợp T gồm hai ancol có cùng số nguyên tử cacbon Đốt cháy toàn bộ T, thu được 16,128 lít khí CO2 (đktc) và 19,44 gam H2O Giá trị của a gần nhất với giá trị nào sau đây?

Bước VI Thiết kế chi tiết từng hoạt động học

I Chuẩn bị của GV và HS

1 Chuẩn bị của giáo viên: các hình ảnh và tư liệu về ứng dụng của este trong thực tiễn.

Trang 5

nước hoa, dầu chuối, giáo án, tranh ảnh

2 Chuẩn bị của học sinh: Ôn lại kiến thức về axit cacboxylic, ancol

II Phương pháp dạy học.

- Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề

- Phương pháp đàm thoại tìm tòi

- Phương pháp học tập hợp tác (kỹ thuật góc, khăn trải bàn, hợp tác nhóm)

- Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan(kỹ thuật đặt câu hỏi bài tập)

- Phương pháp nghiên cứu

III Chuỗi các hoạt động dạy học.

A Hoạt động trải nghiệm – kết nối (10 phút)

a Mục tiêu của hoạt động

Huy động các kiến thức đã được học của HS và tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới của HS

Nội dung HĐ: Tìm hiểu khái niệm, phân loại, cách gọi tên este

b Phương thức tổ chức HĐ:

- GV tổ chức cho HS HĐ nhóm để hoàn thành phiếu học tập số 1

- Sau đó GV cho HS HĐ chung cả lớp bằng cách mời một số nhóm báo cáo, các nhóm khác góp ý, bổ sung

Vì là HĐ tạo tình huống/nhu cầu học tập nên GV không chốt kiến thức mà chỉ liệt kê những câu hỏi/vấn đề chủ yếu mà HS đã nêu ra, các vấn đề này sẽ được giải quyết ở HĐ hình thành kiến thức và HĐ luyện tập

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS và giải pháp hỗ trợ: Dựa vào các thông tin đã cho trong phiếu học tập, kết hợp với kiến thức đã học ở bài axit cacboxylic, HS có thể nêu được định nghĩa, cách phân loại este Nếu HS gặp khó khăn ở phần này, GV có thể gợi ý HS về cách gọi tên các gốc axit và hidrocacbon đã học

Khi viết công thức chung của este dưới dạng R-COOR’, HS cũng có thể gặp khó khăn về nêu cách gọi tên este Tuy nhiên đây là HĐ trải nghiệm, kết nối kiến thức giữa “cái đã biết” và “cái chưa biết” nên không nhất thiết HS phải trả lời đúng được tất cả các câu hỏi, muốn trả lời đúng được tất cả các câu hỏi HS phải tìm hiểu tiếp kiến thức ở HĐ hình thành kiến thức

Phiếu học tập 1

Cho hai chất sau :

CH3 – CO- OH CH3- CO- OC2H5 Axit axetic Etyl axetat (este)

1 So sánh CTCT của hai chất trên nhận xét về cấu tạo phân tử este và rút ra khái niệm este ?

2 Xây dựng CTCT este no đơn chức mạch hở và CTCT este dạng tổng quát? Nhận xét đặc điểm cấu tạo của este ( H linh động, liên kết trong nhóm C=O, liên kết giữa CO-OR) ?

3 Đề xuất cách gọi tên este ?

4 Viết công thức cấu tạo mạch hở và gọi tên các este có công thức: C4H8O2, C4H6O2

c) Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động:

- Sản phẩm: HS hoàn thành các nội dung trong phiếu học tập số 1

- Đánh giá giá kết quả hoạt động:

+ Thông qua quan sát: Trong quá trình HS HĐ nhóm, GV cần quan sát kĩ tất cả các nhóm, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí (ví dụ, nếu HS gặp khó khăn về việc xây dựng CTCT và viết công thức chung của este thì GV có thể gợi ý HS, so sánh điểm giống và khác nhau giữa công thức cấu tạo thu gọn của este và công thức cấu tạo thu gọn của axit cacboxylic; GV cũng gợi

ý tương tự như vậy với phần khái niệm và công thức chung của este no, đơn chức, mạch hở và phần phân loại este)

+ Thông qua báo cáo các nhóm và sự góp ý, bổ sung của các nhóm khác, GV biết được HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh, bổ sung ở các HĐ tiếp theo

B – Hoạt động hình thành kiến thức

a) Mục tiêu hoạt động:

- Nêu được định nghĩa, cách phân loại, danh pháp của este

- Rèn năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học

b) Phương thức tổ chức HĐ:

Trang 6

- GV cho HS HĐ cá nhân: Nghiên cứu sách giáo khoa (SGK) để tiếp tục hoàn thành phiếu học tập số 1 và gọi tên các este sau theo danh pháp thay thế

- HĐ nhóm: GV cho HS HĐ nhóm để chia sẻ, bổ sung cho nhau trong kết quả HĐ cá nhân

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu đồng phân bằng cách viết tất cả các đồng phân este của C3H6O2 và C4H8O2

- HĐ chung cả lớp: GV mời một số nhóm trình bày kết quả, các nhóm khác góp ý, bổ sung (lưu ý mời các nhóm có kết quả khác nhau trình bày để khi thảo luận chung cả lớp được phong phú, đa dạng và HS sẽ được rút kinh nghiệm thông qua sai lầm của mình

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS và giải pháp hỗ trợ:

+ HS có thể gặp khó khăn khi trả lời câu hỏi về cách gọi tên este do không nhớ tên gốc axit, tên gốc hidrocacbon, khi đó GV nên gợi ý cho HS một số tên gốc axit thông thường quan trọng và một số gốc

hidrocacbon thường gặp

+ HS quên cách viết đồng phân, khi đó GV có thể dạy kĩ thuật “đếm đồng phân ” theo kiểu mới và dành thời gian phù hợp cho HS thực hành

- Sản phẩm: HS ghi câu trả lời vào vở để hoàn thành các câu hỏi trong phiếu học tập số 1 và gọi tên một số axit cacboxylic theo yêu cầu của GV:

1 Định nghĩa:

a) Định nghĩa chung về este (SGK)

Công thức chung: R-COO-R’ với R’≠ H

CTPT của este no, đơn, hở:

Nhận xét: este không có H linh động, khác với axit cacboxylic Liên kết C=O phân cực mạnh về phí Oxi

b) Phân loại: SGK

c) Tên este: Tên gốc R’ + Tên gốc axit R-COO- (đuôi at)

d) Đồng phân:

- Nêu được tính chất vật lí chung của este, mùi vị của một số loại este phổ biến

- Rèn năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực tìm kiếm tài liệu

- GV cho HS HĐ cá nhân: Nghiên cứu qua sách tham khảo, tài liệu mạng internet

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tính chất vật lí và mùi vị của một số loại este

- HĐ chung cả lớp:

+ GV yêu cầu HS báo cáo tính chất vật lí của este? Giải thích tính tan, và so sánh nhiệt độ nóng chảy với ancol và axit cacboxylic tương ứng?

+ GV nhận xét và bổ sung để HS hoàn thiện tính chất vật lý của este

+ HS có thể gặp khó khăn khi tìm hiểu mùi của một số loại este đặc biệt: mùi hoa hồng, mùi cam, mùi đào…Khi đó, GV có thể cung cấp 1 bảng về mùi vị của một số loại este

- Sản phẩm: HS ghi câu trả lời vào vở để hoàn thành kiến thức

- HĐ nhóm: Từ đặc điểm cấu tạo của este, kết hợp với các kiến thức đã học ở các bài axit cacboxylic (lớp

11), GV yêu cầu các nhóm dự đoán tính chất hóa học chung của các este (khả năng tác dụng bazơ…)

- Hoạt động chung cả lớp: GV mời một số nhóm báo cáo kết quả dự đoán tính chất hóa học của este, các

nhóm khác góp ý, bổ sung GV thông báo các dụng cụ, hóa chất thí nghiệm có thể có, trên cơ sở đó các nhóm lựa chọn và đề xuất cách thực hiện các thí nghiệm để kiểm chứng các tính chất hóa học đã dự đoán của este

Trang 7

Các nhóm tiến hành làm thí nghiệm, sau đó GV mời đại diện một số nhóm báo cáo quá trình thí nghiệm, nêu hiện tượng, giải thích, viết PTHH xảy ra, từ đó nêu các tính chất hóa học chung của este, các nhóm khác góp

ý, bổ xung GV hướng dẫn HS chuẩn hóa kiến thức về các tính chất hóa học của este

Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động:

- Sản phẩm:

+ Nêu được cách tiến hành, kết quả thí nghiệm theo bảng sau (các TN HS có thể làm: thủy phân este trong môi trường kiềm)

STT Tên thí nghiệm Cách tiến hành Hiện tượng Giải thích - PTHH 1

2

3

…

+ Rút ra được tính chất hóa học chung của este:

Phản ứng thủy phân:

- Môi trường axit (phản ứng thuận nghịch)

R-COO-R’ + H2O R-COOH + R’OH

- Môi trường bazơ (xà phòng hóa)

RCOOR’ + NaOH RCOONa + R’OH

Thí nghiệm về phản ứng thủy phân este có thể không có hóa chất như yêu cầu Khi đó GV sẽ hướng dẫn HS nghiên cứu các bước thực hiện thí nghiệm như SGK hoặc chọn hóa chất thay thế cho etyl axetat bằng dầu chuối (isoamyl axetat)

- Đánh giá giá kết quả hoạt động:

+ Thông qua quan sát: GV chú ý quan sát khi các nhóm tiến hành thí nghiệm, kịp thời phát hiện những thao tác, khó khăn, vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua HĐ chung cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét: GV cho các nhóm tự đánh giá quá trình thí nghiệm của mình và cho các nhóm nhận xét, đánh giá lẫn nhau GV nhận xét, đánh giá chung

- HĐ nhóm: GV yêu cầu HS dự đoán tính chất riêng của một số este có liên kết C=C trong phân tử và este

có dạng HCOO-R’

- Hoạt động chung cả lớp: GV mời một số nhóm báo cáo kết quả dự đoán tính chất hóa học của este một số

este có đặc điểm riêng

+ Este có dạng: HCOOR’ có phản ứng tráng gương

+ Este có liên kết đôi C=C trong gốc hidrocacbon sẽ có phản ứng với H2/Ni, t0, làm mất màu dung dịch Br2

CH2=CH-COOCH3 + H2 CH3-CH2-COOCH3

CH3-COOCH=CH2 + Br2 CH3-COOCHBr-CH2Br

HS có thể quên tính chất của andehit hoặc tính chất của các hợp chất hidrocacbon chưa no Khi đó,

GV có thể gợi ý

- Nêu được các phương pháp chung chủ yếu để điều chế este và một số phương pháp riêng để điều chế este chưa no, este của phenol

- Nêu được một số ứng dụng chủ yếu của este

- GV cho HS HĐ nhóm:

(Đàm thoại giải quyết vấn đề, hợp tác nhóm)

GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm 10 HS nghiên cứu SGK và thực hiện nhiệm vụ phiếu học tập 2, ghi kết quả ra giấy Ao

Phiếu học tập số 2

Nêu phương pháp điều chế este của ancol? Viết pthh điều chế?

Nêu các ứng dụng của este?

Trang 8

- GV cho các nhóm báo cáo kết quả.

- GV nhận xét và bổ sung để HS hoàn thiện các phương pháp điều chế este

Dùng phản ứng este hoá giữa ancol và axit có xúc tác H2SO4đ, to

CH3COOH + CH3OH CH3COOCH3 + H2O

- Kiểm tra, đánh giá kết quả HĐ:

+ Thông qua quan sát: GV chú ý quan sát khi các nhóm tìm hiểu về các phương pháp điều chế este để kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua sản phẩm học tập: Báo cáo của các nhóm về các phương pháp điều chế este, GV giúp HS tìm ra chỗ sai cần điều chỉnh và chuẩn hóa kiến thức

C – Hoạt động luyện tập (40 phút)

1 Mục tiêu hoạt động

- Củng cố, khắc sâu các kiến thức đã học trong bài về khái niệm, danh pháp, tính chất vật lí, tính chất hóa học, điều chế este

- Tiếp tục phát triển các năng lực: tự học, sử dụng ngôn ngữ hóa học, phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua môn học

- Ở HĐ này GV cho HS HĐ cá nhân là chủ yếu, bên cạnh đó có thể cho HS HĐ cặp đôi hoặc trao đổi nhóm nhỏ để chia sẻ kết quả giải quyết các câu hỏi/bài tập trong phiếu học tập số 3

- HĐ chung cả lớp: GV mời một số HS lên trình bày kết quả/lời giải, các HS khác góp ý, bổ sung GV giúp

HS nhận ra những chỗ sai sót cần chỉnh sửa và chuẩn hóa kiến thức/phương pháp giải bài tập GV có thể biên soạn các câu hỏi/bài tập khác, phù hợp với đối tương HS, tuy nhiên phải đảm bảo mục tiêu chuẩn kiến thức,

kĩ năng theo yêu cầu của chương trình Các câu hỏi/ bài tập cần mang tính định hướng phát triến năng lực

HS, tăng cường các câu hỏi/ bài tập mang tính vận dụng kiến thức, gắn với thực tiễn, thực nghiệm, tránh các câu hỏi chỉ yêu cầu HS ghi nhớ kiến thức máy móc

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 Hoàn thành các câu hỏi/ bài tập sau:

Trắc nghiệm

Câu 1 Chất nào sau đây không phải là este?

Câu 2 Chất X có công thức cấu tạo sau: HCOOC2H5 Tên gọi của X là:

thức là

Câu 4. Este X có công thức phân tử là C4H6O2 Đun nóng X trong dung dịch NaOH thu được axetanđehit Tên gọi của X là

A etyl axetat B vinyl propionat C vinyl axetat D metyl acrylat

Câu 5: Số đồng phân của hợp chất este đơn chức có CTPT C4H8O2 tác dụng với dung dịch AgNO3/NH3 sinh

ra Ag là:

A 4 B 2 C 1 D 3.

Câu 6 Phản ứng hóa học giữa axit cacboxylic và ancol được gọi là phản ứng gì?

C Phản ứng ngưng tụ D Phản ứng kết hợp

Câu 7 Phát biểu không đúng là:

A. Sản phẩm của phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là axit và ancol

B. Phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

C. Thủy phân etyl axetat trong dung dịch axit thì thu được axit axetic và etanol

D Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm là phản ứng một chiều

Trang 9

Câu 8: Đốt cháy hoàn toàn 1,48g một este X thu được 2,64g CO2 và 1,08g H2O Công thức phân tử của X là

tráng gương Công thức phân tử của X là:

có khối lượng lớn hơn khối lượng este đã phản ứng Công thức cấu tạo của X là

dịch sau phản ứng thu được m gam chất rắn khan Giá trị của m là

chứa m gam muối Giá trị của m là

lượng este tạo thành khi hiệu suất 65%

suất của phản ứng este hoá là

trên bằng NaOH thu được 8,2g muối CTPT của X là

A CH3COOC2H5 B. HCOOC2H5 C. HCOOCH3 D. CH3COOCH3

Nếu cho 4,4g X tác dụng với dung dịch NaOH vừa đủ đến khi phản ứng hoàn toàn thu được 4,8g muối của axit hữu cơ Y và chất hữu cơ Z Tên của X là

A. Etyl propionat B. metyl propionat C. isopropyl axetat D. Etyl axetat

Tự luận

Câu 1 Hãy viết công thức cấu tạo của các este sau:

a metyl axetat

b etyl acrylat

c Benzyl benzoat

Câu 2 Cho 8,8 gam etyl axetat phản ứng hoàn toàn với 100 ml dung dịch NaOH 0,4M, đun nóng Tính khối

lương chất rắn thu được sau phản ứng?

ĐS: 3,28 gam

Câu 3 Hãy sắp xếp có giải thích ngắn gọn khả năng tan trong nước của các chất sau theo chiều tăng dần:

Etyl axetat; propyl axetat; propyl propionat và ancol etylic

Câu 4 Poli (metyl metacrylat) là chất dẻo nhiệt, bền, cứng, trong suốt, do đó được gọi là thủy tinh hữu cơ.

Nó không bị vỡ vụn khi va chạm và bền với nhiệt Với những tính chất ưu việt đó, poli (metyl metacrylat) được dùng làm kính máy bay, ô tô, kính trong nghiên cứu và kính xây dựng

Hãy viết phương trình hóa học tổng hợp Poli (metyl metacrylat) từ monome tương ứng

- Sản phẩm: Kết quả trả lời các câu hỏi/bài tập trong phiếu học tập số3

- Kiểm tra, đánh giá HĐ

+ Thông qua quan sát: Khi HS HĐ cá nhân, GV chú ý quan sát, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua sản phẩm học tập: Bài trình bày/lời giải của HS về các câu hỏi/bài tập trong phiếu học tập số 3,

GV tổ chức cho HS chia sẻ, thảo luận tìm ra chỗ sai cần điều chỉnh và chuẩn hóa kiến thức

D – Hoạt động vận dụng và tìm tòi – mở rộng (5 phút)

a) Mục tiêu hoạt động: HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng được thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích

giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn

và mở rộng kiến thức của HS, không bắt buộc tất cả HS đều phải làm, tuy nhiên GV nên động viên khuyến khích HS tham gia, nhất là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi và chia sẻ kết quả với lớp

Trang 10

b) Nội dung HĐ: HS giải quyết các câu hỏi/bài tập sau:

1) Thuốc cảm aspirin:

Em hãy tìm hiểu qua tài liệu, internet và cho biết các ứng dụng của thuốc aspirin?

2) Metyl salixylic:

Em hãy tìm hiểu qua tài liệu, internet và cho biết các ứng dụng của thuốc aspirin?

3) Nước hoa và sự quyến rũ của phụ nữ

Em hãy tìm hiểu qua tài liệu, internet về nước hoa và cho biết chất làm nên mùi thơm của một số loại nước hoa nổi tiếng?

c) Phương thức tổ chức HĐ: GV hướng dẫn HS về nhà làm và hướng dẫn HS tìm nguồn tài liệu tham khảo

(internet, thư viện, góc học tập của lớp )

Gợi ý: Ở những nơi khó khăn, không có internet hoặc tài liệu tham khảo, GV có thể sưu tầm sẵn tài liệu và

để ở thư viện nhà trường/góc học tập của lớp

và hướng dẫn HS đọc Như vậy, vừa giúp HS có tài liệu tham khảo, vừa góp phần tạo văn hóa đọc trong nhà trường

d) Sản phẩn HĐ: Bài viết/báo cáo hoặc bài trình bày powerpoint của HS

e) Kiểm tra, đánh giá kết quả HĐ: GV có thể cho HS báo cáo kết quả HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng vào

đầu giờ của buổi học kế tiếp, GV cần kịp thời động viên, khích lệ HS

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	144 KB