Phân biệt đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học

Phân biệt đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học, so sánh đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học, đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học, phân biệt đề tài và chủ đề, khác nhau giữa đề tài và chủ đề, giống nhau giữa đề tài và chủ đề, đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học, đề tài truyện hiện đại việt nam lớp 9, chủ đề truyện hiện đại việt nam lớp 9

PHÂN BIỆT ĐỀ TÀI VÀ CHỦ ĐỀ

CỦA TÁC PHẨM VĂN HỌC

NỘI DUNG THỰC HÀNH

01 02 03

SO SÁNH

CÁC KHÁI NIỆM

VÍ DỤ

3 2

3 2

Đề tài:

• Ví dụ: Đề tài về người phụ nữ có số phận bất hạnh; đề tài thiên nhiên; đề tài người lính.

• Trong tác phẩm văn học thường là một hệ thống các đề tài chứ không phải là một đề tài duy nhất Ví dụ: Truyện ngắn

“Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành: Không chỉ thể hiện tinh thần đoàn kết, chiến đấu chống đế quốc của toàn

bộ dân làng mà còn thể hiện tình cảm yêu thương giữa con người với con người và giữa con người với thiên nhiên.

Là vấn đề chủ yếu của đề tài.

Là con đường mà nhà văn đưa người

đọc thâm nhập vào tác phẩm.

I- CÁC KHÁI NIỆM

Chủ đề

Ví dụ:

"Làng" của Kim Lân: Tình yêu làng, yêu nước thiết tha

và tinh thần kháng chiến chống thực dân pháp xâm lược của người dân.

"Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long: người lao động mới âm thầm cống hiến cho sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn chống Mĩ cứu nước.

II- SO SÁNH ĐỀ TÀI VÀ CHỦ ĐỀ

ĐIỂM CHUNG

Là phương diện khách quan của nội dung tác phẩm văn học

Bên ngoài: Phạm trù văn hóa, xã hội, lịch sử, địa lý Bên trong: Con người và cuộc sống của con người.

Là.cơ sở để người đọc thâm nhập vào tác phẩm

VÍ DỤ:

• Đề tài: Người nông dân trong

xã hội nửa thực dân, nửa phong kiến.

• Chủ đề: Người nông dân bị tha hóa, bần cùng hóa.

 Đều cho thấy tác phẩm nói

tới hiện thực cuộc sống thê thảm của người nông dân trong xã hội đương thời.

 Đều có giới hạn về cuộc sống

con người

 Đều giúp người đọc thâm nhập vào tác phẩm

ĐIỂM RIÊNG

Đặc điểm

riêng Đề tài Chủ đề

Khái niệm - Chỉ một phạm vi hiện

thực được mô tả, phản ánh trực tiếp trong tác phẩm.

- Là một khái niệm chỉ loại.

- Là con đường mà tác giả đưa người đọc thâm nhập vào tác phẩm.

- Là vấn đề chủ yếu của đề tài.

Cách xác

định - Khung không gian, thời gian được nói tới trong

tác phẩm

- Từ đó chỉ ra con người nào, cuộc sống nào được

mô tả trong khung không gian, thời gian ấy.

- Thông qua nhan đề

- Thông qua hình tượng nhân vật chính

- Thông qua cảnh ngộ, biến động dữ dội, khác thường

- Thông qua những lời phát biểu của tác giả hoặc nhân vật.

Ví dụ:

• Trong giai đoạn nửa cuối thế kỉ XVIII nửa đầu thế

kỉ XIX, đề tài về số phận của người phụ nữ chiếm một vị trí đáng kể trong trào lưu văn học nhân đạo chủ nghĩa Việt Nam.

• Trong giai đoạn từ 1945-1975, đề tài về người

chiến sĩ cách mạng, về những người công nhân tiên tiến lại nổi lên hàng đầu.

Chủ đề bộc lộ qua hình tượng nhân vật chính

• Thông qua Mị và A.phủ trong "vợ chồng A.phủ" Tô Hoài đã đặt ra vấn đề về số phận con người- những con người dưới đáy

xã hội và giải quyết vấn đề đó, thức tỉnh họ, đưa họ đến với Cách mạng và cho họ một cuộc sống mới

• Trong "Tre Việt Nam", thông qua hình ảnh cây tre, Nguyễn Duy đã ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp (siêng năng, cần cù, chịu thương, chịu khó) cũng như sức sống mãnh liệt của dân tộc ta trên mọi chặng đường lịch sử. 

Đặc điểm

Ý nghĩa Là cơ sở để nhà văn khái quát

những chủ đề và xây dựng những hình tượng, những tính cách điển hình.

Một nhà văn viết về cùng một loại đề tài sẽ tạo ra phong cách sáng tác của từng tác giả Nhiều nhà văn viết về cùng một đề tài sẽ tạo ra trào lưu văn học, khuynh hướng nghệ thuật.

Giúp nguwòi đọc hiểu sâu được bản sắc, tư tưởng của tác phẩm

Mối liên hệ giữa chủ đề và đề

tài:

 Chủ đề được hình thành trên cơ sở của đề tài, là phương diện chính yếu của đề tài Những đề tài quan trọng sẽ góp phần tạo nên những chủ đề lớn

 Chủ đề hình thành trên cơ sở đề tài, nhưng đề tài không quyết định hoàn toàn chủ đề Cùng một đề tài nhưng tác giả có thể chọn nhièu chủ đề

Ví dụ:

Đề tài “Đất nước”

Hình tượng “Đất Nước" của Nguyễn Khoa Điềm được xây dựng xuyên suốt chiều dài lịch sử của dân tộc từ xưa đến nay còn

"đất nước" của nguyễn đình thi

ca ngợi ý chí hào hùng của dân tộc Việt Nam bằng cách hồi tưởng lại cuộc chiến tranh ác liệt

và tội ác của kẻ thù

Đề tài “Người nông dân trước Cách mạng tháng Tám”

• “Chí Phèo” của Nam Cao: người nông dân bị tha hóa, bần cùng hóa

• “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố: Số phân, nỗi khổ của người nông dân dưới chế độ cường quyền, sưu thuế

Đề tài Chiến tranh:

"Làng" của Kim Lân: Tình yêu làng, yêu nước thiết tha và tinh thần kháng chiến chống thực dân pháp xâm lược của người dân

"Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long: Người lao động mới

âm thầm cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong giai đoạn chống Mĩ cứu nước

“Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng: Tình cha con thiêng liêng, sâu nặng bị chia cắt bởi chiến tranh tàn ác

“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật: Một thời bom đạn, đấu tranh gian khổ, khó khăn nhưng luôn lạc quan, yêu đời của những người lính

• Đề tài “Tình yêu đôi lứa”:

“Sóng” của Xuân Quỳnh: Khát vọng tình yêu với những cung bậc tình cảm phong phú và vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu

“Biển” của Xuân Diệu: Tình yêu thắm thiết, mãnh liệt, nồng nàn

 Như vậy, chủ đề là vấn đề chính yếu được nhà văn nêu lên trên

cơ sở đề tài Nếu đề tài để giải đáp cho câu hỏi “Tác phẩm viết

về phạm vi hiện thực nào?” Thì chủ đề trả lời cho câu hỏi

“Vấn đề cơ bản nào được đặt ra trong phạm vi hiện thực đó?”