Khoá luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng Kỹ sư ngành Chế Biến và Bảo Quản Nông Sản Thực Phẩm

MPN Most Probable Number per 100 liter... ...Error!. Bookmark not defined... GAP Good Agricultural Practices 2.5.1.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

KHÓA LU N T T NGHI P

NGHIÊN C U XÂY D NG QUY TRÌNH S N XU T RAU

M M C C I S CH NH H NG THEO TIÊU CHU N

VIETGAP T I C S S N XU T RAU M M

PH NG THÀNH

H và tên sinh viên: TR N TH M PH NG

Ngành: B O QU N VÀ CH BI N NÔNG S N TH C PH M Niên khóa: 2005 – 2009

TP H Chí Minh, tháng 8 n m 2009

NGHIÊN C U XÂY D NG QUY TRÌNH S N XU T RAU M M C C I

i

NH N XÉT C A C S TH C T P

H và tên sinh viên: Tr n Th M Ph ng

tài: “ Nghiên c u xây d ng quy trình s n xu t rau m m c c i s ch đ nh h ng

theo tiêu chu n VIETGAP t i c s s n xu t rau m m PH NG THÀNH”

NH N XÉT C A C S TH C T P

Ng i nh n xét, ngày … tháng … n m 2009

(Ký tên)

ii

L I C M N

Tr c tiên tôi mãi mãi kh c ghi công n to l n c a cha m , Ng i đã t n

t y, lo l ng, an i, đ ng viên và hi sinh su t đ i cho tôi có đ c ngày hôm nay

Chân thành c m n Ban Giám Hi u Tr ng i H c Nông Lâm Tp.HCM, Ban Ch Nhi m cùng t t c Quý th y cô Khoa Công Ngh Th c

Ph m đã gi ng d y, h ng d n đ tôi có n n ki n th c nh ngày hôm nay

Thành th t bi t n th y Bùi V n Miên và cô Lê Th Thanh đã t n tình h ng d n và truy n đ t nh ng ki n th c, kinh nghi m quý báu giúp tôi hoàn thành t t lu n v n t t nghi p này

Chân thành c m n anh Ph m Công Thành đã t n tình h ng d n

và t o m i đi u ki n thu n l i nh t cho tôi trong su t quá trình th c hi n

iii

TÓM T T

tài: “Nghiên c u xây d ng quy trình s n xu t rau m m c c i s ch đ nh

h ng theo tiêu chu n VIETGAP t i c s s n xu t rau m m Ph ng Thành”, th i gian th c hi n t 03/2009 đ n 08/2009, m c đích c a đ tài là xây d ng quy trình s n

xu t rau m m đ nh h ng theo tiêu chu n VIETGAP, đ s n xu t rau s ch, an toàn,

v sinh Trong quá trình xây d ng quy trình, chúng tôi đã th c hi n và có k t qu sau

- Kh o sát hi n tr ng s n xu t rau m m t i c s : Qua kh o sát c s có quy trình s n xu t rau t ng đ i t t Khu v c s n xu t n m xa các khu công nghi p, b nh

vi n ho c các khu v c ô nhi m hóa h c Ngu n n c s d ng là n c gi ng khoan có

đ sâu 65m

- Phân tích và kh c ph c nguyên nhân nhi m hàm l ng kim lo i n ng, hàm

l ng Nitrat, vi sinh v t, ch tiêu thu c BVTV… nh h ng đ n ch t l ng rau

Qua k t qu phân tích chúng tôi nh n th y:

¬ Hàm l ng kim lo i n ng trong n c và trong giá th không v t m c cho phép ( không phát hi n có chì)

¬ Hàm l ng Nitrat trong n c cao nh t là 2,14 mg/kg nh v y là hàm l ng Nitrat trong n c khá nh không đáng k Hàm l ng Nitrat trong giá th khá cao (7790 mg/kg), có th đây là ngu n gây nhi m Nitrat ch y u lên s n ph m

Kh c ph c b ng cách tr n thêm ch t tr làm gi m hàm l ng Nitrat trong giá

th xu ng còn 252,8 mg/kg giá th

¬ Hàm l ng thu c BVTV trong rau v t m c cho phép là do t n d thu c BVTV trong h t gi ng cao (27,1%) và giá th cao (29,45%) Kh c ph c b ng cách r a h t gi ng và giá th b ng n c s ch đ lo i b m t ph n thu c BVTV,

gi m hàm l ng thu c BVTV Sau khi x lý hàm l ng thu c BVTV gi m còn 15,7% trong giá th ; 25,4% trong h t gi ng

iv

¬ Vi sinh v t t môi tr ng s n xu t lây nhi m vào rau ch y u trong quá trình thu ho ch và thi t b thùng ch a, nhà x ng C n ph i có quy trình thu ho ch h p v sinh, th ng xuyên làm v sinh thùng ch a và nhà x ng…

Sau khi phân tích và kh c ph c các nguyên nhân gây b n cho rau, chúng tôi đã

ti n hành phân tích l i m u rau thành ph m đ ki m đ nh ch t l ng Sau khi ki m

đ nh l i chúng tôi thu nh n đ c k t qu nh sau: Hàm l ng Nitrat trong rau m m c

c i tr ng là 29 mg/kg, thu c BVTV 12,5%, chì (Pb) không phát hi n, vi sinh v t

v

M C L C

NH N XÉT C A C S TH C T P i

TÓM T T iii

M C L C v

DANH SÁCH CH VI T T T viii

DANH SÁCH CÁC B NG ix

DANH SÁCH CÁC HÌNH NH x

Ch ng 1 M U 1U 1.1 t v n đ 1

1.2.M c đích đ tài 2

1.3.Yêu c u đ tài 2

Ch ng 2 T NG QUAN TÀI LI U 3U 2.1.Vai trò và thành ph n dinh d ng c a cây rau 3

2.1.1 nh ngh a và vai trò c a cây rau 3

2.1.2.Giá tr dinh đ ng c a rau 4

2.1.3.Thành ph n hóa h c c a m t s lo i rau 6

2.2.Rau an toàn và tình hình s n xu t tiêu th 7

2.2.1.Khái ni m rau an toàn 7

2.2.2.Các yêu c u ch t l ng c a rau an toàn 7

2.2.3.Tình hình s n xu t rau an toàn trên đ a bàn thành ph H Chí Minh 8

2.2.4.Tình hình s d ng thu c BVTV 10

2.3.Rau m m và th tr ng tiêu th 12

2.3.1 nh ngh a rau m m 12

2.3.2.Phân lo i rau m m 12

2.3.3.Giá tr dinh d ng c a rau m m 13

2.3.4.Th tr ng tiêu th rau m m 14

2.4.Các y u t gây ô nhi m cho rau 16

2.4.1.D l ng thu c b o v th c v t (BVTV) 16

vi

2.4.2.D l ng Nitrate (NO3-) 17

2.4.3.D l ng kim lo i n ng 18

2.4.4.Sinh v t gây b nh 20

2.5.GAP (Good Agricultural Practices) 21

2.5.1.Ngu n g c c a GAP 21

2.5.2.Quy ph m s n xu t nông nghi p GAP là gì ? 21

2.5.3.Tiêu chu n GAP v th c ph m an toàn 21

2.5.4.GAP mang l i l i ích gì? 22

2.5.5.Các tiêu chu n GAP ph bi n 23

2.5.6.Nh ng thu n l i và khó kh n c a Vi t Nam khi áp d ng và phát tri n GAP 27

Ch ng 3 V T LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 29U 3.1.Th i gian và đ a đi m 29

3.2.V t li u, thi t b , hóa ch t 29

3.3.Ph ng pháp và n i dung nghiên c u 31

3.3.1.Kh o sát hi n tr ng s n xu t rau m m c c i t i c s Ph ng Thành 31

3.3.2.Phân tích và kh c ph c các nguyên nhân gây nhi m nh h ng t i ch t l ng rau 31

3.3.3.Xây d ng quy trình s n xu t, thu ho ch, đóng gói, b o qu n 32

Ch ng 4 K T QU VÀ TH O LU N 33

4.1.S l c v c s Ph ng Thành 33

4.2.K t qu kh o sát hi n tr ng s n xu t rau m m c c i t i c s Ph ng Thành 33

4.2.1 Quy trình s n xu t rau m m c c i t i c s Ph ng Thành 34

4.2.2.Thuy t minh quy trình 34

4.3.K t qu phân tích và kh c ph c các nguyên nhân gây nhi m nh h ng t i ch t l ng rau 38

4.3.1 K t qu phân tích m u tr c khi x lý và sau khi x lý 39 4.4 Xây d ng các quy trình s n xu t, thu ho ch, đóng gói, b o qu n…

vii

đ nh h ng theo VIETGAP 45

4.4.1 Các ph ng pháp ki m soát y u t đ u vào và đ u ra 45

4.4.1.1 Ph ng pháp ki m soát y u t đ u vào 45

4.4.1.2 Ph ng pháp ki m soát y u t đ u ra 52

4.4.2 Xây d ng h th ng tài li u qu n lý t ng s n ph m 52

4.4.3 Quy trình s n xu t rau m m s ch đ c đ ra 55

Ch ng 5 K T LU N VÀ NGH 64

5.1.K t lu n 64

5.1.1 Kh o sát hi n tr ng s n xu t rau m m c c i t i c s Ph ng Thành 64

5.1.2 Phân tích và kh c ph c các nguyên nhân gây nhi m nh h ng t i ch t l ng rau 64

5.1.3 Xây d ng quy trình s n xu t, thu ho ch, đóng gói, b o qu n 65

5.2 ngh 66

TÀI LI U THAM KH O 67

PH L C 69

viii

DANH SÁCH CH VI T T T

GAP Good Agricultural Practices – Quy trình th c hành s n xu t nông nghi p t t

EUREP GAP Good Agricultural Practices of Europe - Quy trình th c hành s n

xu t nông nghi p t t c a Châu âu

ASIAN GAP Good Agricultural Practices of Asean - Quy trình th c hành s n xu t

VIET GAP Good Agricultural Practices of Viet Nam - Quy trình th c hành s n

xu t nông nghi p t t c a Vi t Nam

ICM Intergrapted Crop Management - Qu n lý mùa v t ng h p

MRL Maximun Residue Limit – M c gi i h n d l ng t i đa

IPM Intergrated Pest Managerment - Qu n lý phòng tr d ch h i t ng

h p

BVTV Thu c b o v th c v t

CFU Colony Forming Units – n v hình thành khu n l c

MPN Most Probable Number per 100 liter

ix

DANH SÁCH CÁC B NG

B ng 2.1: B ng thành ph n hóa h c c a m t s lo i rau 6

B ng 2.2: Di n tích ki m tra đánh giá ch t l ng n c, ch t l ng đ t và ch ng nh n vùng s n xu t rau an toàn toàn thành ph n m 2005 -2008 8

B ng 2.3: K t qu th c hi n ch ng trình rau an toàn trong 4 n m 2005 -2008 9

B ng 2.4: K t qu ki m tra thu c BVTV trên đ ng ru ng 2005-2008 10

B ng 2.5: K t qu ki m tra thu c BVTV trên rau qu t i vùng s n xu t 10

B ng 2.6: K t qu ki m tra thu c BVTV trên rau qu t i ch đ u m i .11

B ng 2.7: K t qu ki m tra thu c BVTV trên rau qu t i các c s ch bi n, siêu th , c a hàng mua bán rau 11

B ng 4.2: B ng k t qu phân tích các m u tr c khi x lý và sau khi x lý 42

x

DANH SÁCH CÁC HÌNH NH

Hình 2.2: Rau m m tr ng 13

Hình 2.3: Rau m m xanh 13

Hình 2.4: M ng l i phân ph i và tiêu th rau m m 14

Hình 3.1: Thùng x p tr ng rau 29

Hình 3.2 : Bình x t 30

Hình 3.3: K tr ng rau 30

Hình 4.1: Quy trình s n xu t rau m m 34

Hình 4.2: Quy trình ki m soát ch t l ng các y u t đ u vào 45

Hình 4.3: Quy trình s n xu t h t gi ng 46

Hình 4.4: Quy trình x lý n c t i nhà máy n c 48

Hình 4.5: Quy trình s n xu t giá th 50

Hình 4.6: Quy trình s n xu t rau m m s ch 55

Hình 4.7: Ngâm h t gi ng c c i 56

Hình 4.8: Ph i thùng x p 57

Hình 4.9: Giá th tr ng rau 58

Hình 4.10: Giá th đã x lý và chu n b gieo h t 59

Hình 4.11: Gieo h t 59

Hình 4.12: Quá trình m m 60

Hình 4.13: K rau g n ngày thu ho ch 61

Hình 4.15: Quá trình phát tri n c a rau theo th i gian 62

Hình 4.16: Thu ho ch rau thành ph m .63

Hình 4.17: óng gói rau thành ph m .Error! Bookmark not defined.

1

M U

1.1 t v n đ

Thành ph H Chí Minh v i dân s h n 8 tri u ng i, nhu c u v rau xanh là

r t l n và không th thi u trong b a n hàng ngày c a gia đình Bên c nh ngu n dinh

d ng t đ ng v t thì rau xanh và trái cây gi vai trò r t quan tr ng trong vi c cân

b ng, b sung n ng l ng cho c th M t trong nh ng lo i rau đang đ c ng i tiêu dùng a thích là rau m m (t l ng i a thích chi m 88,73%) vì ch a đ t t c

nh ng gì c n thi t cho s c kh e và đ i s ng c a chúng ta nh vitamin B, C, E v.v…

và nó có nhi u ch t x r t d tiêu hóa Ví d nh hàm l ng khoáng t ng s , vitamin

C, Chlorophyll trong rau m m c c i tr ng l n l t là 14,95 mg/g – 0,68% – 30,13 mg/ml/g/Fw; trong rau m m c i b xanh l n l t là 9,82 mg/g - 0,60% - 18,72mg/ml/g/Fw (Ngu n: KS.Lê Th Thanh, PGS-TS Bùi V n Miên và ctv, 2008) Rau

m m có mùi v cay, n ng, ng t tùy theo lo i M i th có v ngon riêng, trong đó c

c i tr ng đ c ch n nhi u h n vì v cay n ng r t h p d n, d tiêu và có c m giác “ m

b ng”, kích thích ng i tiêu dùng mu n n thêm nhi u món khác

Rau m m là m t lo i rau dùng đ n s ng nên đòi h i ph i đ m b o v sinh an toàn th c ph m cao Tuy nhiên, hi n nay rau m m Vi t Nam ch m i b c đ u phát tri n Qua nhi u đ t ki m tra, nhi u h tr ng rau m m ch a đ m b o s n xu t rau an toàn Tình hình ô nhi m trên hai lo i rau m m c c i tr ng và c i b xanh t i đ a bàn thành ph H Chí Minh đang m c báo đ ng cao: ô nhi m vi sinh v t trên rau m m

t i các c s nh LCC E.coli - 9,0x102 CFU/g v i m c gi i h n là 10 CFU/g,

2

CFU/g, Coliform - 2,3x106 CFU/g, BTC có E.coli - 4,0.101 CFU/g, Coliform - 1,9.104

CFU/g; t n d hàm l ng Nitrat cao, chì v t m c gi i h n ví d nh phân tích hàm

l ng chì trên rau m m t i siêu th Metro cho k t qu là chì t n d 0,316 mg/kg rau

v i m c gi i h n là 1,0 mg/kg; thu c BVTV t i hai c s BTC và LCC v t m c cho phép (Ngu n: KS.Lê Th Thanh, PGS-TS Bùi V n Miên và ctv, 2008) Nguyên nhân

là do: h t gi ng có th còn t n d nhi u thu c BVTV, phân bón hóa h c, hóa ch t…do quá trình mua không rõ ngu n g c; giá th không đ c ki m soát đúng cách gây v y nhi m nhi u vi sinh, hàm l ng kim lo i n ng cao; quá trình thu ho ch và bao gói không đúng cách, s n ph m mua bán trên th tr ng không ghi rõ nhãn hi u… Hi n nay v sinh an toàn th c ph m có vai trò h t s c quan tr ng đ i v i s c kh e c a con

ng i Chính vì v y, vi c “Nghiên c u xây d ng quy trình s n xu t rau m m c c i

3

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 Vai trò và thành ph n dinh d ng c a cây rau

2.1.1 nh ngh a và vai trò c a cây rau

¬ nh ngh a

Theo t đi n Ti ng Vi t, 1992, “Rau là tên g i chung các th cây, th ng thu c

lo i thân c , có th dùng làm th c n cho ng i”

Theo t đi n bách khoa nông nghi p, 1991, “Rau là cây tr ng thân th o, hàng

n m hay l u niên, tr ng đ l y toàn cây hay m t b ph n làm th c n, th ng thu

ho ch xanh tr c khi thành th c, phân bi t v i các lo i cây h t ng c c, đ u đ , cây

n qu lâu n m”

¬ Vai trò

Tác d ng v l ng th c thay th : Rau không nh ng là th c ph m làm t ng thêm

s c kh e cho con ng i mà còn có tác d ng thay th l ng th c khi c n thi t Châu

Âu khoai tây là m t trong n m cây l ng th c quan tr ng (lúa, b p, ti u m ch, y n

m ch và khoai tây) Vi t Nam, trong nh ng n m b m t mùa do thiên tai (h n hán,

l t l i) thì các lo i rau nh rau mu ng, rau má, khoai lang… đã đ c thay th làm

l ng th c

Rau là m t hàng xu t kh u quan tr ng: S n ph m nông nghi p là m t hàng xu t

kh u quan tr ng, trong đó rau c ng chi m t l không nh Không ch rau t i mà c

nh ng s n ph m c a rau đã ch bi n c ng đóng vai trò đáng k trong nh ng m t hàng

xu t kh u v rau nh s n ph m đóng h p, s n ph m mu i chua, s n ph m kh n c…

Rau là nguyên li u cho công nghi p ch bi n th c ph m và đ h p: Rau ch a

n c, đóng h p… trên th gi i ngày càng gia t ng

Rau là ngu n th c n gia súc phong phú: Rau có giá tr dinh d ng l n đ i v i các lo i v t nuôi Sau khi thu ho ch, trong lúc v n chuy n, ch bi n, khi s d ng ch c

ch n s lo i b nh ng thân lá già, ph n không ngon, kém ph m ch t đ cho ch n nuôi Trung bình c 9 kg rau s cho m t đ n v th c n Trong t ng s đ n v th c n dành cho ch n nuôi, rau chi m t 1/3 - 1/2 Nh v y, khi ch n nuôi đ a lên thành ngành s n

xu t chính thì ngành s n xu t rau gi m t vai trò quan tr ng đ s n xu t l ng th t hàng n m

Rau đ c dùng làm gia v và dùng trong d c li u

Rau làm giàu cho kinh t nhà n c, t p th và gia đình

(Ngu n: Ph m Th Minh Tâm, 2002)

2.1.2 Giá tr dinh đ ng c a rau

¬ nh ngh a dinh d ng

Theo t đi n Hán Vi t, dinh d ng là l y nh ng ch t b trong đ n đ nuôi

d ng thân th n u ng là m t trong nh ng nhu c u sinh lý thi t y u cho đ i s ng con ng i, trong đó, đ n (th c ph m) đóng m t vai trò c n b n, trong vi c cung c p ngu n n ng l ng s ng cho c th n đ c c u t o b i các ch t b d ng, bao

g m nh ng thành ph n hóa h c đ nuôi s ng c th Trong vi c nuôi d ng c th ,

nh m h u d ng hóa, đ n ph i đ c tr i qua hai ti n trình:

- Cung c p (do nhu c u n u ng)

- Bi n n ng (do các ph n ng hóa h c bên trong c th , giúp cho các ch t hóa h c trong th c ph m đ c bi n thành ngu n ch t b , có n ng l ng nuôi d ng c th )

Do đó, hai ti n trình cung c p và bi n n ng đ n còn đ c g i là dinh d ng

(Ngu n:http://vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=1572)

¬ Giá tr dinh d ng c a cây rau

Rau là ngu n th c ph m không th thi u trong kh u ph n c a m i ng i Rau chi m v trí quan tr ng trong dinh d ng c a c th Rau là m t lo i th c n đ b o v

c th Rau cung c p cho c th nhi u ch t dinh d ng c n thi t nh các lo i vitamin, các lo i khoáng ch t c n thi t, sinh t và m t ph n nh ch t đ m Nh ng tác d ng c a rau không ph i b o đ m s calo ch y u trong kh u ph n dinh d ng mà là cung c p

đ ch t x (cellulose) đ kích thích ho t đ ng c a nhu mô ru t giúp cho vi c tiêu hóa

th c n d dàng (Hình 1.1) (Ngu n: Ph m Th Minh Tâm, 2002)

Hình 2.1: T l đóng góp dinh d ng c a rau và qu phân theo l ng th c

ph m đ c cung c p

Thành ph n dinh d ng trong rau tùy thu c vào m t vài y u t nh h t gi ng,

đi u ki n ngo i c nh nh nhi t đ , ánh sáng, m đ , ch t dinh d ng trong đ t n i rau đ c tr ng Thành ph n dinh d ng trong rau còn b chi ph i b i k thu t canh tác, th i đi m thu ho ch, quá trình đóng gói và đi u ki n b o qu n, t n tr Ph ng pháp ch bi n nh n u và đóng h p c ng nh h ng đ n thành ph n dinh d ng trong rau

5

Ghi chú: Xelu – Xenlulose, Pro – Protid, Caro - Caroten

(Ngu n: B ng thành ph n hóa h c th c n Vi t Nam, 1972)

7

2.2 Rau an toàn và tình hình s n xu t tiêu th

2.2.1 Khái ni m rau an toàn

Trong quá trình gieo tr ng, đ có s n ph m rau an toàn nh t thi t ph i áp d ng các bi n pháp k thu t và s d ng m t s nguyên li u nh n c, phân bón, thu c phòng tr sâu b nh

Trong các nguyên li u này, k c đ t tr ng, đ u có ch a nh ng nguyên t gây ô nhi m rau và ít nhi u đ u đ l i m t s d l ng trên rau sau khi thu ho ch Trong

th c t hi n nay, h u nh không th có s n ph m rau s ch v i ý ngh a hoàn toàn không

có y u t đ c h i Tuy v y, nh ng y u t này th c s ch gây đ c khi chúng đ l i m t

d l ng nh t đ nh nào đó trên rau, d i m c d l ng này thì không đ c h i

M c d l ng t i đa không gây h i cho ng i có th ch p nh n g i là m c d

l ng cho phép (ho c ng ng d l ng gi i h n) Nh v y, nh ng s n ph m rau không ch a ho c có ch a d l ng các y u t đ c h i nh ng d i m c d l ng cho phép đ c coi là rau an toàn v i s c kh e ng i, n u trên m c d l ng cho phép là rau không an toàn

vi c ban hành quy đ nh qu n lý s n xu t, kinh doanh rau, qu và chè an toàn)

2.2.2 Các yêu c u ch t l ng c a rau an toàn

(Ngu n:http://santructuyen.com)

2.2.3 Tình hình s n xu t rau an toàn trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

- K t qu th m đ nh đi u ki n vùng s n xu t rau an toàn

Hi n nay, toàn thành ph có 102 xã, ph ng có s n xu t rau v i di n tích canh tác là 2.874 ha và di n tích gieo tr ng là 13.500 ha Di n tích ki m tra đánh giá ch t

l ng n c, ch t l ng đ t và ch ng nh n vùng s n xu t rau an toàn toàn thành ph

n m 2005 -2008 nh sau:

B ng 2.2: Di n tích ki m tra đánh giá ch t l ng n c, ch t l ng đ t

và ch ng nh n vùng s n xu t rau an toàn toàn thành ph n m 2005 -2008

Di n tích rau an toàn qua t ng n m (ha)

đ đi u ki n s n xu t rau an toàn 1.691,84 1.712,45 2.031,35 2.031,65

(Ngu n: Báo cáo – S Nông nghi p & phát tri n nông thôn TP.HCM)

n nay công tác l y m u đ t, l y m u n c g i phân tích t i các vùng s n xu t rau tr ng đi m c a thành ph đã c b n hoàn thành (qu n 12, huy n Bình Chánh,

9

huy n Hóc Môn và huy n C Chi) T ng di n tích c n ti p t c ki m tra đi u ki n s n

xu t rau: 211 ha (qu n Bình Tân, qu n 2, qu n 9 và qu n Th c)

- Di n tích s n xu t rau an toàn

Th c hi n ch ng trình chuy n đ i c c u kinh t nông nghi p, di n tích s n

xu t rau trên đ a bàn thành ph đã t ng nhanh so v i 2005 Di n tích canh tác rau n m

2008 đã t ng 904,4 ha, t ng 46%, trong đó di n tích đ c ch ng nh n đ đi u ki n s n

xu t rau an toàn t ng 318,55 ha, t ng đ ng 18,6% Di n tích gieo tr ng t ng 4.300

ha (46,7%), s n l ng rau t ng 46.033 t n (26%)

K t qu th c hi n ch ng trình rau an toàn trong 4 n m 2005 – 2008 nh sau:

B ng 2.3: K t qu th c hi n ch ng trình rau an toàn trong 4 n m 2005 -2008

N m

Ch tiêu

2005 2006 2007 2008

Di n tích canh tác rau (ha) 1.969,6 2025 2.295 2.874

Di n tích gieo tr ng rau (ha) 9.200 9.235 9.247 13.500

10

2.2.4 Tình hình s d ng thu c BVTV

- K t qu ki m tra thu c BVTV trên đ ng ru ng

Chi c c B o v th c v t đã t ch c th c hi n công tác ki m tra s d ng thu c BVTV trên đ ng ru ng 2005 – 2008, k t qu nh sau:

B ng 2.4: K t qu ki m tra thu c BVTV trên đ ng ru ng 2005-2008

(Ngu n: Báo cáo – S Nông nghi p & phát tri n nông thôn TP.HCM)

- K t qu ki m tra thu c BVTV trên rau qu : Chi c c B o v th c v t đã th c hi n

l y m u rau qu phân tích d l ng thu c tr sâu theo ph ng pháp đ nh tính (GT Test Kit Thái Lan), k t qu trong 4 n m 2005 -2008 nh sau:

(Ngu n: Báo cáo – S Nông nghi p & phát tri n nông thôn TP.HCM)

+ T i các c s ch bi n, siêu th , c a hàng mua bán rau

B ng 2.7: K t qu ki m tra thu c BVTV trên rau qu t i các c s ch bi n, siêu th ,

(Ngu n: Báo cáo – S Nông nghi p & phát tri n nông thôn TP.HCM)

Qua các k t qu th m đ nh: Di n tích tr ng rau nói chung và rau an toàn nói riêng trong 3 n m qua đã t ng nhanh là k t qu th c hi n các gi i pháp đ ng b c a ch ng

12

trình chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p So v i n m 2005 di n tích canh tác rau

2008 đã t ng 46%, trong đó di n tích đ c ch ng nh n đ đi u ki n s n xu t rau an toàn 18,6%, di n tích gieo tr ng 46,7%, s n l ng rau t ng 26% ã có nhi u mô hình

s n xu t rau an toàn có hi u qu Tuy nhiên th tr ng tiêu th ch a n đ nh, giá c

bi n đ ng nên nông dân ch a m nh d n đ u t Các v n b n quy đ nh qu n lý s n

xu t, kinh doanh rau thay đ i ch a đ ng b ,…Ho t đ ng nghiên c u ng d ng và chuy n giao k thu t th c hi n ch a tr ng đi m nên ch a hình thành đ c nh ng mô hình chuyên canh th c s có hi u qu

2.3 Rau m m và th tr ng tiêu th

2.3.1 nh ngh a rau m m

Rau m m là lo i rau s ch Th ng đ c canh tác b ng các lo i h t gi ng thông

th ng nh c c i, c i b xanh, c i ng t, c i t n ô, rau mu ng, hành tây, đ u xanh, đ u

Hình 2.2: Rau m m tr ng + Rau m m xanh: đ c t o thành khi h t phát tri n trong đi u ki n có ánh sáng nên thân tr ng h i xanh và lá m m xanh nh rau m m các lo i c i, m t s lo i đ u,

đ …

Hình 2.3: Rau m m xanh

2.3.3 Giá tr dinh d ng c a rau m m

Rau m m có ch a nhi u lo i vitamin (vitamin B, C, E,…), amino acid và ch t x

c n thi t cho c th v i hàm l ng cao Ví d nh trong m m c i c , hàm l ng vitamin C cao g p 29 l n trong s a, vitamin A cao g p 4 l n và hàm l ng canxi cao

g p 10 l n trong khoai tây Ngoài ra, lo i m m này còn là m t ngu n cung c p d i dào cartotene, chlorophyll, đ m d tiêu (xem b ng thành ph n dinh d ng trong ph l c 5) Các nhà khoa h c M còn phát hi n ra rau m m còn r t thích h p cho các ch đ

n kiêng lành m nh, ch a các ch t ch ng oxy hoá giúp làm ch m quá trình lão hoá và

ng n ng a các nguy c v ung th

13

14

2.3.4 Th tr ng tiêu th rau m m

M ng l i phân ph i và tiêu th rau m m hi n t i đ c bi u th b ng s đ sau:

Hình 2.4: M ng l i phân ph i và tiêu th rau m m

Siêu th : rau m m đ c tiêu th ch y u qua siêu th do b ph n thu mua c a các siêu th g i đ t hàng t các h , công ty s n xu t rau m m ho c t các công ty kinh doanh rau qu , đ n v đ c đ t hàng t v n chuy n hàng đ n Tuy nhiên khi các s n

ph m mu n vào siêu th ph i có quy cách nh t đ nh và ph i có gi y công b ch t

l ng rau an toàn

Ch đ u m i: các công ty, c s đem ra bán th ng cho các v a t i các ch đ u

m i ho c thông qua hình th c ký g i cho các ch v a ho c các ch v a c ng có th

n ti n huê h ng d a trên s n l ng bán đ c các công ty ho c các c s s n xu t

Nhà hàng, khách s n: tùy theo l ng khách mà các nhà hàng, khách s n s mua t các siêu th ho c đ t tr c ti p t các c s s n xu t (nh ng lo i rau m m mà

15

các siêu th không có) Khi có nhu c u đ t xu t thì các nhà hàng, khách s n s đ t hàng nh ng ph i tr v i giá cao h n t 5.000 đ – 10.000 đ/kg Rau m m đ c đ a vào các nhà hàng, khách s n v i kích c thông th ng ho c nh (không l y rau m m

lá to), đây là m t kênh tiêu th ti m n ng và có th phát tri n trong t ng lai

Các ch bán l : ch có nh ng ch l n nh B n Thành, Tân nh,… Rau

m m đ c mua t các ch đ u m i ho c tr c ti p t n i s n xu t đ bán t i tay ng i tiêu dùng nh ng rau th ng không đ p

B p n t p th , d ch v n u n và các nhu c u cá nhân: đây là kênh bán t t

nh ng không th ng xuyên tùy theo các đ n đ t hàng

Ngo i tr các siêu th thu mua v i s l ng nhi u t 50 – 100 kg/ngày nh siêu

th Metro, Coopmart, BigC… M t s các công ty, xí nghi p nh Xí nghi p ch bi n

và kinh doanh rau qu Vissan, x ng rau qu Vegefoods, Công ty TNHH TMDV XNK Vi t S n, các c a hàng kinh doanh rau qu an toàn… thu mua r t ít t 5 – 10 kg/ngày Nguyên nhân ch y u do rau m m ch a đ c ph bi n r ng rãi, vì s n xu t

v i quy mô nh , n ng su t th p, cách b o qu n và ch bi n còn h n ch , b o qu n trong t mát v i th i gian ng n Bên c nh đó, giá rau m m cao c ng là h n ch đ i

v i ng i tiêu dùng có thu nh p th p (Giá rau m m đ c bán siêu th v i giá t 29.000 – 37.000 đ/kg, t i các ch bán l là 35.000 đ/kg và ch đ u m i là 20.000 đ/kg) Tuy nhiên, rau m m đã đ c m t s ng i chú ý t i vì s l mi ng và có giá tr dinh d ng cao, mang tính an toàn v sinh th c ph m phù h p v i xu h ng tiêu dùng th c ph m hi n nay t i thành ph

Theo th ng kê s b , hi n nay t i thành ph có kho ng 5000 quán n, nhà hàng

ch a k các ch N u có kho ng 20% s nhà hàng, quán n tiêu th bình quân 5 kg/ngày thì m i ngày tiêu th đ c 5 t n rau m m ây là con s đáng chú ý đ chúng

ta quan tâm đ n ti m n ng phát tri n th tr ng rau m m

(Ngu n: H i th o phát tri n rau m m Tp.HCM – Trung tâm khuy n nông)

16

2.4 Các y u t gây ô nhi m cho rau

2.4.1 D l ng thu c b o v th c v t (BVTV)

¬ Khái ni m

Thu c b o v th c v t (BVTV) hay nông d c là nh ng ch t đ c có ngu n g c t

t nhiên hay hóa ch t t ng h p đ c dùng đ b o v cây tr ng và nông s n, ch ng l i

s phá ho i c a nh ng sinh v t gây h i đ n tài nguyên th c v t

Khi phun thu c BVTV, có m t l ng thu c bám l i trên b m t cây rau, g i là d

l ng thu c L ng thu c t n d này m t m c đ nh t đ nh s gây ng đ c cho

ng i n Ng i b ng đ c có th s gánh ch u nh ng h u qu n ng n tr c m t ho c lâu dài tùy thu c vào n ng đ và lo i đ c t tích l y trong c th ây c ng là m t

trong nh ng nguyên nhân gây nên m t s b nh nan y nh ung th , thai d d ng,

¬ Nguyên nhân

Nguyên nhân có d l ng thu c BVTV trên rau ch y u là do:

- S d ng các lo i thu c có đ đ c cao và ch m phân h y, k c m t s thu c đã b

c m s d ng

- Phun thu c nhi u l n không c n thi t và phun v i n ng đ quá m c qui đ nh

- Phun thu c g n ngày thu ho ch

¬ Tác h i

- nh h ng t i s c kh e con ng i

T t c các lo i thu c BVTV đ u là thu c đ c v i con ng i, khi s d ng nó đ phòng tr sinh v t h i đ u nh h ng t i s c kh e c a con ng i

Nh ng con đ ng tác đ ng c a thu c BVTV đ n con ng i:

+ V đ c: Thu c gây đ c khi n ph i thu c và nông s n có thu c BVTV

+ Ti p xúc: Thu c gây đ c khi ti p xúc c th qua da, khi va ch m v i thu c BVTV ho c b ph n cây tr ng, đ t b phun thu c

+ Xông h i: Thu c xâm nh p vào c th qua con đ ng hô h p

- nh h ng t i môi tr ng sinh thái: Khi s d ng thu c BVTV đ phòng tr sinh

v t h i, ngoài vi c di t tr sinh v t h i thu c BVTV còn di t tr c sinh v t có ích nh : các lo i n sâu, các vi sinh v t có ích (n m đ i kháng, vi khu n đ i kháng v i b nh

17

h i; n m, vi khu n gây b nh cho sâu h i ) Vì v y khi s d ng thu c BVTV không đúng s làm m t cân b ng sinh thái, t o đi u ki n cho sâu b nh phát tri n thành d ch

- nh h ng t i v t nuôi: Khi s d ng thu c BVTV đ phòng tr sinh v t h i còn

nh h ng t i v t nuôi nh tôm, cá, gà, v t, trâu, bò n ph i nh ng th c n b phun thu c BVTV trong khu v c s d ng thu c b o v th c v t

(Ngu n: S khoa h c và công ngh - TP.Hà N i)

18

c th nhi u s h n ch s hô h p c a t bào, nh h ng đ n ho t đ ng c a tuy n giáp, gây đ t bi n và phát tri n các kh i u d n đ n b nh ung th

¬ Bi n pháp kh c ph c

- Không bón quá nhi u phân đ m

- Không bón phân đ m g n ngày thu ho ch

Nguyên nhân làm cho hàm l ng kim lo i n ng trên rau cao ch y u do:

- Trong thu c BVTV và phân bón NPK có ch a c m t s kim lo i n ng Trong quá trình t i tiêu, các kim lo i n ng này b r a trôi xu ng ao h , sông r ch, thâm

nh p vào m ch n c ng m gây ô nhi m ngu n n c t i rau

- Bón phân rác b ô nhi m kim lo i n ng

- Ngu n n c th i c a thành ph và các khu công nghi p ch a nhi u kim lo i

n ng chuy n tr c ti p vào rau t i

- Rau tr ng n i có môi tr ng ô nhi m (g n khu công nghi p, nhà máy hóa ch t, kênh r ch…) b nh h ng b i khói th i

¬ Tác h i

- K m (Zn) th ng tích t ch y u trong gan K m có kh n ng gây ung th đ t

bi n, gây ng đ c h th n kinh, s nh y c m, s sinh s n, gây đ c h mi n nhi m

M c gi i h n t i đa cho phép hàm l ng k m trong rau t i là ≤ 10 mg/kg rau t i (theo quy t đ nh s 867/1998/Q -BYT c a B Y t )

19

- ng (Cu) là m t ch t đ c đ i v i ng i V i hàm l ng 1 g/kg th tr ng đã gây

t vong M c gi i h n t i đa cho phép hàm l ng đ ng trong rau t i là ≤ 5 mg/kg rau

t i (theo quy t đ nh s 867/1998/Q -BYT c a B Y t )

- Cadinium (Cd) gây nguy h i s c kho con ng i do gây đ c cho th n, nó còn tích

l y trong gan, làm cho calcium (Ca) khó n đ nh Nhi u công trình kh o c u cho th y

Cd gây ch ng b nh loãng x ng, n t x ng, nh ng t n th ng v x ng làm cho

ng i b nhi m đ c đau đ n vùng x ng ch u và hai chân Ngoài ra, nh ng ng i

th ng xuyên ti p xúc v i Cd có t l ung th tuy n ti n li t và ung th ph i khá cao

M c gi i h n t i đa cho phép hàm l ng Cd trong rau t i là ≤ 0,02 mg/kg rau t i (theo quy t đ nh s 867/1998/Q -BYT c a B Y t )

- Arsenic (As) trong rau v t quá ng ng s nh h ng đ n s c kho con ng i, nhi u h n s gây ng đ c Nhi m đ c As trong th i gian dài làm t ng nguy c gây ung

th bàng quang, th n, gan, ph i As còn gây b nh cao huy t áp, t ng nh p tim và các

v n đ th n kinh M c gi i h n t i đa cho phép hàm l ng As trong rau t i là ≤ 0,2 mg/kg rau t i (theo quy t đ nh s 867/1998/Q -BYT c a B Y t )

- Chì (Pb) tích l y s gây nh h ng tr m tr ng đ n s c kho , làm t n th ng h

tu n hoàn, h th n kinh, và h bài ti t (th n) d n đ n các tri u ch ng đau b ng, thi u máu, đi đ ng khó kh n, gi m kh n ng mi n d ch c a c th , đ c bi t có th gây ung

th gan, th n, tr em ch m l n và kém thông minh M c gi i h n t i đa cho phép hàm

l ng Pb trong rau t i là ≤ 0,5 – 1,0 mg/kg rau t i (theo quy t đ nh s

867/1998/Q -BYT c a B Y t )

- Th y ngân (Hg) tích l y s gây đ c cho bào thai, tr em và ng i l n Tri u

ch ng chính là c m giác tê quanh môi, các ngón tay, ngón chân, d n d n n nói khó

kh n, m t và tai kém, m i m t, nh c đ u, b n ch n, không t p trung t t ng đ c, c

th ngày càng y u đi, đi đ ng khó kh n, cu i cùng có th hôn mê và ch t M c gi i

h n t i đa cho phép hàm l ng Hg trong rau t i là ≤ 0,005 mg/kg rau t i (theo quy t

đ nh s 867/1998/Q -BYT c a B Y t )

20

¬ Bi n pháp kh c ph c

- Không tr ng rau trong khu v c có ch t th i c a nhà máy, các khu v c đ t đã b ô nhi m do quá trình s n xu t tr c đó gây ra

- Không t i rau b ng ngu n n c có n c th i c a các nhà máy công nghi p

- Dùng n c s ch pha thu c BVTV, phân bón lá đ phun lên rau

Các sinh v t nh giun đ a, giun tóc, vi khu n E.coli và Samonella khi thâm

nh p vào c th s gây các b nh v đ ng ru t, ngoài ra còn các tri u ch ng thi u máu, b nh ngoài da

¬ Nguyên nhân

- Do bón phân ng i, phân gia súc ho c phân rác ch a hoai

- Dùng n c phân t i ho c ngu n n c d b n t i cho rau

– Không r a rau b ng n c b n (n c ao h sông r ch b ô nhi m)

Nh ng y u t trên là nguyên nhân ch y u làm cho rau b ô nhi m, nh h ng đ n

s c kh e con ng i, trong đó ph bi n nh t là thu c BVTV và vi sinh v t gây b nh Vì

v y, yêu c u c n thi t là ph i gieo tr ng th nào đ có đ c nh ng s n ph m rau không b ô nhi m, t c rau an toàn đ i v i t t c m i ng i

21

2.5 GAP (Good Agricultural Practices)

2.5.1 Ngu n g c c a GAP

GAP là sáng ki n c a nh ng nhà bán l Châu Âu (Euro-Retailer Produce

Working Group) t n m 1997 nh m gi i quy t m i quan h bình đ ng và tránh nhi m

gi a ng i s n xu t s n ph m nông nghi p và khách hàng c a h

2.5.2 Quy ph m s n xu t nông nghi p GAP là gì ?

Th c hành nông nghi p t t (GAP) là nh ng nguyên t c đ c thi t l p nh m đ m

b o m t môi tr ng s n xu t an toàn, s ch s , th c ph m ph i đ m b o không ch a các tác nhân gây b nh nh ch t đ c sinh h c (vi khu n, n m, virut, ký sinh trùng) và hóa ch t (d l ng thu c BVTV, kim lo i n ng, hàm l ng nitrat), đ ng th i s n

ph m ph i đ m b o an toàn t ngoài đ ng đ n khi s d ng

GAP bao g m vi c s n xu t theo h ng l a ch n đ a đi m, vi c s d ng đ t đai, phân bón, n c, phòng tr sâu b nh h i, thu hái, đóng gói, t n tr , v sinh đ ng

ru ng và v n chuy n s n ph m,… nh m phát tri n n n nông nghi p b n v ng v i

m c đích đ m b o:

- An toàn cho th c ph m

- An toàn cho ng i s n xu t

- B o v môi tr ng

- Truy nguyên đ c ngu n g c s n ph m

2.5.3 Tiêu chu n GAP v th c ph m an toàn

- Tiêu chu n v k thu t s n xu t: M c đích là càng s d ng ít thu c BVTV càng

t t, nh m làm gi m thi u nh h ng c a d l ng hóa ch t lên con ng i và môi

tr ng:

+ Qu n lý phòng tr d ch h i t ng h p (Intergrated Pest Management = IPM)

+ Qu n lý mùa v t ng h p (Itergrated Crop Management = ICM)

+ Gi m thi u d l ng hóa ch t (MRL = Maximum Residue Limits) trong

s n ph m

22

- Tiêu chu n v an toàn th c ph m: Các tiêu chu n này g m các bi n pháp đ đ m

b o không có hóa ch t, nhi m khu n ho c ô nhi m v t lý khi thu ho ch

+ Nguy c nhi m sinh h c: virus, vi khu n, n m m c

- Truy nguyên ngu n g c:GAP t p trung r t nhi u vào vi c truy nguyên ngu n g c

N u khi có s c x y ra, các siêu th ph i th t s có kh n ng gi i quy t v n đ và thu

h i các s n ph m b l i Tiêu chu n này cho phép ta xác đ nh đ c nh ng v n đ t khâu s n xu t đ n khâu tiêu th s n ph m

- Các quy trình s n xu t theo GAP h ng h u c sinh h c nên môi tr ng đ c

b o v và an toàn cho ng i lao đ ng khi làm vi c

- M i n c có th xây d ng tiêu chu n GAP c a mình theo tiêu chu n Qu c t

Hi n nay có USGAP (M ), EUREPGAP (Liên minh Châu Âu)

Các n c trong khu v c Asean đã th c hi n GAP t vi c đi u ch nh tiêu chu n EUREPGAP cho phù h p v i tình hình s n xu t c a n c h nh : H th ng SALM

c a Malaysia, INDON GAP c a Indonesia, VF GAP c a Singapore, Q Thái c a Thái Lan, VIETGAP c a Vi t Nam…

+ Các yêu c u v gi ng cây tr ng và qu n lý gi ng cây tr ng

+ Các yêu c u v đ t/giá th và qu n lý đ t/giá th

+ Các yêu c u v phân bón và qu n lý phân bón

24

- VIETGAP

+ ánh giá và l a ch n vùng s n xu t: Vùng s n xu t rau qu ph i đ c kh o sát, đánh giá phù h p v i quy đ nh hi n hành c a Nhà n c và đ a ph ng đ i v i nguy c hóa h c, sinh h c, v t lý t i vùng s n xu t và vùng lân c n Vùng s n xu t ph i đáp

ng các đi u ki n v môi tr ng, đ t, n c c a VIETGAP Trong tr ng h p không đáp ng đ c thì ph i có c s ch ng minh có th kh c ph c ho c làm gi m nguy c

ti m n Vùng s n xu t có nguy c ô nhi m cao và không th kh c ph c đ c thì không đ c s n xu t

+ Gi ng tr ng và g c ghép: N u t s n xu t thì ph i có h s ghi l i đ y đ các

bi n pháp x lý h t gi ng, cây con, hóa ch t áp d ng, th i gian, tên ng i x lý, m c đích x lý Ph i có ngu n g c rõ ràng, đ c c quan Nhà n c có th m quy n c p phép s n xu t N u không t s n xu t ph i có h s ghi rõ tên và đ a ch c a t ch c,

th i gian cung c p, s l ng ch ng lo i, ph ng pháp x lý gi ng, g c ghép (n u có) + Qu n lý đ t và giá th : Ti n hành phân tích, đánh giá các nguy c ti m n trong

đ t và giá th hàng n m theo tiêu chu n hi n hành c a Nhà n c C n có bi n pháp

ch ng xói mòn và thái hóa đ t Khi c n thi t ph i x lý các nguy c ti m n t đ t và giá th , ph i có s t v n c a các nhà chuyên môn T t c ph i đ c ghi chép và l u trong h s Không đ c ch n th v t nuôi gây ô nhi m ngu n đ t, n c trong vùng

s n xu t N u b t bu c ph i ch n th thì ph i có chu ng tr i và bi n pháp x lý ch t

th i đ m b o không gây ô nhi m môi tr ng và s n ph m sau khi thu ho ch

+ Phân bón và ch t ph gia: Ph i đánh giá nguy c ô nhi m sinh h c và hóa h c cho t ng v , ghi chép l i và l u trong h s S d ng phân bón và ch t ph gia trong danh m c cho phép t i Vi t Nam

+ N c t i: S d ng n c t i ph i đ m b o theo tiêu chu n hi n hành N u

n c không đ t tiêu chu n c n có bi n pháp x lý và đ c ghi chép và l u trong h s + B o v th c v t và s d ng hóa ch t: Áp d ng bi n pháp qu n lý d ch h i t ng

h p (IPM), qu n lý cây tr ng t ng h p (ICM) Ch s d ng thu c hóa h c và sinh h c trong danh m c thu c BVTV đ c phép s d ng cho t ng lo i rau qu t i Vi t Nam

Th i gian cách ly t khi phun thu c l n cu i t i lúc thu ho ch ph i đúng theo h ng

25

d n s d ng thu c BVTV ghi trên bao bì N u phát hi n d l ng hóa ch t quá m c cho phép thì ph i d ng ngay vi c thu ho ch, mua bán s n ph m và xác đ nh nguyên nhân ô nhi m c ng nh tri n khai bi n pháp ng n ch n s tái nhi m, ghi chép rõ ràng trong h s l u tr

+ Thu ho ch và x lý sau thu ho ch

Thi t b , thùng ch a và v t t ph i đ m b o ch c ch n và v sinh s ch s không

là ngu n ô nhi m lên s n ph m

C n h n ch t i m c t i đa nguy c ô nhi m khi thi t k , xây d ng nhà x ng

và công trình ph c v cho vi c gieo tr ng, x lý, đóng gói, b o qu n

Ph i th ng xuyên v sinh nhà x ng, s d ng hóa ch t thích h p theo quy

đ nh hi n hành

Ph i có bi n pháp ng n ch n các loài sinh v t lây nhi m vào trong và ngoài khu

v c s ch đóng gói và b o qu n

Ng i lao đ ng c n đ c t p hu n ki n th c và cung c p tài li u c n thi t v

th c hành v sinh cá nhân Các khóa t p hu n ph i đ c ghi trong h s

N c th i v sinh ph i đ c x lý

` Ch s d ng các lo i hóa ch t, ch ph m màng sáp cho phép trong quá trình x

lý sau thu ho ch N c s d ng ph i đ m b o ch t l ng theo quy đ nh hi n hành

Thùng ch a, ph ng ti n v n chuy n ph i s ch, đ m b o v sinh Không b o

qu n v n chuy n s n ph m chung v i các hàng hóa khác có nguy c gây nhi m s n

ph i đ c trang b b o h lao đ ng và có các ph ng pháp s c u trong tr ng h p

x y ra s c Ph i có bi n c nh báo vùng s n xu t rau, qu v a m i đ c phun thu c

N i làm vi c ph i thoáng mát, ph i an toàn và phù h p v i s c kh e ng i lao

đ ng

26

Ng i lao đ ng ph i đ c t p hu n công vi c trong các l nh v c:

• Ph ng pháp s d ng các trang thi t b , d ng c

• Các h ng d n s c u tai n n lao đ ng

• S d ng an toàn các hóa ch t, v sinh cá nhân

+ Ghi chép, l u tr h s , truy nguyên ngu n g c và thu h i s n ph m

Ph i ghi chép đ y đ nh t ký s n xu t, nh t ký v thu c BVTV, phân bón, bán

s n ph m,…

Ph i t ki m tra ho c thuê ki m tra viên ki m tra n i b xem vi c th c hi n s n

xu t, ghi chép và l u tr h s đã đ t yêu c u ch a N u ch a đ t yêu c u ph i có bi n pháp kh c ph c và l u trong h s

H s ph i thi t l p chi ti t cho t ng khâu th c hành GAP và đ c l u gi t i

c s s n xu t

S n ph m s n xu t theo GAP ph i đ c ghi rõ v trí và mã s c a lô s n xu t

V trí và mã s c a lô s n xu t ph i đ c l p h s và l u tr

Bao bì thùng ch a s n ph m c n có nhãn mác M i khi xu t hàng, ph i ghi chép

rõ th i gian cung c p, n i nh n và l u gi h s cho t ng lô s n ph m

Khi phát hi n s n ph m b ô nhi m ho c có nguy c ô nhi m, ph i cách ly lô

s n ph m đó và ng ng phân ph i N u đã phân ph i, ph i thông báo ngay t i ng i tiêu dùng

i u tra nguyên nhân ô nhi m và th c hi n các bi n pháp ng n ng a tái nhi m,

đ ng th i có h s ghi l i nguy c và gi i pháp x lý

+ Ki m tra n i b : T ch c và cá nhân s n xu t rau, qu ph i ti n hành ki m tra

n i b ít nh t m i n m m t l n Ph i t ng k t và báo cáo k t qu ki m tra cho c quan

qu n lý ch t l ng

+ Khi u n i và gi i quy t khi u n i: Ph i có s n đ n khi u n i khi khách hàng

có yêu c u Trong tr ng h p có khi u n i, t ch c và cá nhân s n xu t ph i có trách nhi m gi i quy t theo quy đ nh c a pháp lu t, đ ng th i l u đ n khi u n i và k t qu

gi i quy t vào h s

(Ngu n: Quy t đ nh s 379/Q – BNN – KHCN, 2008)

27

2.5.6 Nh ng thu n l i và khó kh n c a Vi t Nam khi áp d ng và phát tri n

GAP

- Nh ng thu n l i khi áp d ng và phát tri n GAP Vi t Nam: Do yêu c u c a

ASIAN, chính ph Úc đã so n th o b khung chung v GAP Tháng 12/2005, b khung này đã đ c trình bày t i m t h i ngh Singapore (Lâm Ti n, 2007) Sau khi

đ c các n c ASIAN nghiên c u và b sung N m 2006, ASIAN GAP đã đ c công

b chính th c ASIAN GAP là m t tiêu chu n đ c phát tri n nh m dung hoà tiêu chu n GAP gi a các n c thành viên Nó bao g m 4 tiêu chí là an toàn th c ph m;

qu n lý môi tr ng; s h nh phúc, an toàn và s c kh e c a công dân; ch t l ng s n

ph m Nó cung c p nh ng khung “c n làm gì” đ đúng v i tiêu chu n Tuy nhiên nó

đ c s d ng cho t t c nh ng h th ng s n xu t nh ng không là tiêu chu n đ ch ng

nh n nh ng s n ph m h u c ó là thu n l i cho Vi t Nam đ xây d ng chu trình nông nghi p an toàn (VIETGAP) riêng cho mình

- Nh ng khó kh n khi áp d ng và phát tri n GAP

Vi t Nam hi n nay ch a hoàn thi n b VIETGAP riêng mình nên khó ph bi n

m t quy trình t i tay ng i dân Do đó, các m t hàng nông s n n c ta ch a có th xâm nh p sâu h n vào th tr ng th gi i Hi n nay, b VIETGAP ch có nh ng khung quy đ nh c a pháp lu t đ c ban hành do chính ph ho c c quan c a chính ph và

c ng có nh ng đi m chúng ta không có quy đ nh nh trong EUREPGAP Ví d nh

vi c s d ng phân bón đ c quy đ nh trong ngh đ nh 113/2003/N -CP c a chính ph

và quy t đ nh s 72/2004/Q -BNN b i b nông nghi p và phát tri n nông thôn; vi c

b o v hoa màu đ c quy đ nh trong quy đ nh s 36/2001/PL-UBTVQH y ban

th ng v qu c h i; vi c qu n lý ch t n n và đ t có trong EUREPGAP nh ng l i không có trong khung quy đ nh c a Vi t Nam (Phan Th Giác Tâm và ctv, 2005) Và

c ng b i vì ch a có b VIETGAP nên đó c ng là m t b t l i khác c a Vi t Nam là không có hàng rào k thu t đ xem xét nh ng m t hàng nông s n khi nh p kh u vào

Vi t Nam

28

Hi n nay, Vi t Nam có hàng tr m ngàn nông dân s n xu t gi i v i m t hai công

đ t nh ng r t ít ng i có vài tr m m u đ t i u này c ng gây khó kh n khi tri n khai

“GAP” vì s n xu t v n còn manh mún, khó s n xu t t p trung cho nên không th t o ra

m t kh i l ng hàng hóa l n có ch t l ng đ ng đ u k c khi mà áp d ng GAP Ngoài ra ng i nông dân có kinh nghi m r t cao, nh ng l i không nghiêm ch nh th c

hi n theo chu trình nông nghi p an toàn GAP

Nh ng th tr ng xu t kh u l n c a Vi t Nam đ u có m t tiêu chu n GAP riêng

và m i m t hàng nông s n đ u có m t tiêu chu n riêng i u này khó kh n cho Vi t Nam và t t c các n c đ c bi t là nh ng n c đang phát tri n, khi mu n xu t kh u sang m t n c nào đó ph i đáp ng nh ng tiêu chu n c a n c đó, n u m t nông s n

mu n xu t đi nhi u n c thì ph i th a mãn t t c nh ng tiêu chu n c a các n c đó

(Ngu n: Nguy n V n Nam, 2008)