Pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở việt nam hiện nay (tt)

Là một bộ phận của pháp luật Việt Nam xã hội chủ nghĩa, pháp luật công chức có vai trò quan trọng thể hiện trong việc điều chỉnh, định hướng trong hoạt động quản lý, sử dụng công chức; đ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ GIANG

PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 9 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT

Hà Nội, năm 2018

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội thuộc

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lương Thanh Cường

Vào hồi……giờ…….phút, ngày ……tháng……năm 2018

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Học viện Khoa học xã hội

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đội ngũ công chức (CC) có vai trò quan trọng trong quá trình thực thi công vụ, thực hiện quyền lực nhà nước và trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam Đội ngũ CC đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam và chịu sự điều chỉnh trực tiếp của hệ thống pháp luật công vụ Đổi mới và nâng cao chất lượng đội ngũ CC là một trong những nội dung cơ bản của công cuộc hoàn thiện bộ máy nhà nước (BMNN), cải cách nền hành chính nhà nước, nhằm xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, có đủ năng lực, hiệu lực, hiệu quả Yếu tố quyết định đến nội dung trên chính là con người – các công chức nhà nước, sở dĩ như vậy vì công chức là những người thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước trong quá trình xây dựng nhà nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Là một bộ phận của pháp luật Việt Nam xã hội chủ nghĩa, pháp luật công chức có vai trò quan trọng thể hiện trong việc điều chỉnh, định hướng trong hoạt động quản lý, sử dụng công chức; đối với các quan hệ pháp luật

và hành vi của chủ thể là vai trò của pháp luật; điều chỉnh, định hướng trong quản lý, sử dụng công chức của pháp luật công chức thể hiện ở việc xác định các nguyên tắc quản lý công chức; quy định về quyền và nghĩa vụ công chức; các điều kiện đảm bảo thi hành công vụ Do vậy, pháp luật công chức có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ CCHC

từ Trung ương đến địa phương góp phần thực hiện nội dung cải cách hành chính nhà nước hiện nay

Cùng với những đặc điểm chung của pháp luật, pháp luật công chức

có những đặc điểm riêng thể hiện trong các quy định cụ thể, phù hợp với yêu cầu, điều kiện, thực tế phát triển của mỗi giai đoạn Những yêu cầu, đòi

2

hỏi của thực tiễn trên đặt ra trước khoa học Luật Hiến pháp và Luật Hành chính có nhiệm vụ phải tiếp tục nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật về ĐGCCHC, cung cấp các cơ sở khoa học cho quá trình hoàn thiện đó, góp phần tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, đầy đủ, phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn, tạo cơ sở cho việc xây dựng đội ngũ CBCC phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát

triển đất nước Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam hiện nay” làm luận

án Tiến sĩ Luật, đề tài có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của Luận án là đề xuất một số quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận của pháp luật về đánh giá CCHC; Thứ hai, phân tích thực tiễn pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam; Thứ ba, xác định yêu cầu đòi hỏi, đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật

về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Về đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của Luận án là

những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay

Nghiên cứu thực trạng pháp luật về đánh giá công chức hành chính

và thực tiễn áp dụng pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong các

cơ quan hiện nay ở Việt Nam

Luận án nghiên cứu yêu cầu, quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam hiện nay

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án:

Luận án tập trung sử dụng các phương pháp nghiên cứu: thu thập thông tin; phỏng vấn; phân tích, so sánh, đối chiếu; so sánh luật học; tổng hợp, quy nạp, diễn dịch; thống kê mô tả Các phương pháp này có thể sử dụng độc lập hoặc đan xen tùy thuộc vào việc triển khai các nội dung và vấn đề phân tích để nhằm đạt được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

5 Đóng góp mới về khoa học của luận án

5.1 Đóng góp mới về lý luận: Một là, Luận án làm sáng tỏ và sâu

sắc thêm những vấn đề lý luận về pháp luật đánh giá công chức hành chính Luận án đưa ra một số khái niệm khoa học, một số kết luận mang tính khoa học, góp phần hoàn thiện lý luận và là cơ sở để xây dựng và thực thi pháp luật về ĐGCCHC Hai là, Luận án làm rõ nội dung liên quan pháp luật về ĐGCCHC; Nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật về ĐGCCHC của một số nước trên thế giới và giá trị tham khảo cho Việt Nam

5.2 Đóng góp mới về thực tiễn: Một là, Luận án góp phần thay đổi

nhận thức và hành động trong quá trình thực thi công vụ của các nhà lãnh

4

đạo, quản lý, CBCC, người dân trong việc sử dụng, bố trí, đánh giá cán bộ, công chức

Hai là, Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về

ĐGCCHC ở nước ta và phù hợp với thông lệ quốc tế

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án: Kết quả nghiên cứu

của luận án là những bổ sung quan trọng vào sự phát triển của lý luận về thể chế pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức lý luận về vai trò, giá trị của pháp luật về ĐGCCHC

Luận án dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và học tập môn công chức, công vụ trong hệ thống các học viện, làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy tại các lớp ĐTBD nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức cán bộ các cấp và cho CBCC làm nhiệm vụ trong các CQHCNN

7 Cơ cấu của luận án; Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài

liệu tham khảo, Phụ lục, Luận án gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2: Những vấn đề lý luận và pháp luật về đánh giá công chức

hành chính

Chương 3: Thực trạng pháp luật về đánh giá công chức hành chính

và thực tiễn áp dụng pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong các

cơ quan hiện nay ở Việt Nam

Chương 4: Yêu cầu, quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về

đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam hiện nay

5

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Tình hình nghiên cứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Nhìn chung, nhóm nghiên cứu về cơ sở lý luận pháp luật về đánh giá công chức hành chính đã đề cập đến khái niệm công chức, đánh giá công

chức, nội dung đánh giá, đánh giá công chức thep kết quả thực thi công vụ….Tuy nhiên, các quy định của PL về đánh giá công chức hành chính chưa được đề cập

Đối với nhóm nghiên cứu về thực trạng pháp luật đánh giá công chức hành chính, các công trình trước đã đề cập đến thực tiễn phương pháp

và nguyên tắc đánh giá công chức trên một địa bàn nhất định (Quảng Bình), đối tượng cụ thể (công chức cấp xã); hoặc đánh giá công chức theo kết quả thực thi công vụ Việc đi sâu phân tích, nghiên cứu thực tiễn pháp luật đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam thì các công trình chưa đề cập đến

Nhìn chung, nhóm công trình giải pháp về pháp luật đánh giá công chức hành chính, các tác giả đã đề xuất đến quy trình, nguyên tắc, phương

pháp đánh giá công chức Những giải pháp này ít nhiều đã đem lại những lý luận cần thiết cho các hướng nghiên cứu về pháp luật đánh giá công chức hành chính hiện nay Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa có tác giả nào nghiên cứu một cách toàn diện và khoa học các giải pháp hoàn thiện thể chế

PL, giải pháp thực hiện pháp luật về pháp luật đánh giá công chức hành chính trên phương diện khoa học Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

1.1.2 Tình hình nghiên cứu nước ngoài

Tháng 5/2000 hai học giả của trường Đại học tổng hợp Hannover (CHLB Đức) là Ridder, Hans- Gerd và Hoon, Christina đã công bố công

trình “Strategisches Personalmanagement in offentlichen Verwaltungen”

(tạm dịch là “Chiến lược quản lý cá nhân trong offentlichen Verwaltungen”)

6

nhằm nhấn mạnh chiến lược quản lý nhân sự trong nền hành chính công của một thế giới trong xu thế toàn cầu hóa, những vướng mắc gặp phải của nhà nước khi giải quyết mâu thuẫn trong việc thu hút nguồn lực có chất lượng cao giữa khu vực công và khu vực tư; U.S.Department of the Interior

(2004),“Performance Appraisal Handbook”

1.2 Đánh giá tình hình nghiên cứu

Thứ nhất, đa số các công trình nghiên cứu nhóm thứ nhất đã đề cập đến các khái niệm: công chức, công vụ, vị trí, vai trò của cán bộ, công chức trong các CQHCNN; các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật công vụ, công chức…

Thứ hai, các công trình nghiên cứu của nhóm thứ hai đã phân tích, đánh giá việc áp dụng các phương pháp, tiêu chí vào ĐGCCHC; thực trạng quá trình ĐGCC trong các cơ quan; phân tích kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

Thứ ba, nhóm công trình nghiên cứu giải pháp về pháp luật đánh giá công chức hành chính có cách tiếp cận vĩ mô hơn Các giải pháp như: hoàn thiện chế độ về tuyển dụng, sử dụng, ĐTBD, khen thưởng, kỷ luật, thanh tra công chức…

Đây là cơ sở để đề tài “Pháp luật về đánh giá công chức hành chính

ở Việt Nam hiện nay” được lựa chọn và kế thừa một cách chọn lọc những

kết quả nghiên cứu trước đây, đồng thời góp phần lấp đầy những “khoảng trống” như đã đề cập ở trên

1.3 Những vấn đề đặt ra được tiếp tục nghiên cứu

1.3.1 Vấn đề tiếp tục nghiên cứu

Thứ nhất, có thể nói, các công trình nghiên cứu nước ngoài là những tài liệu tham khảo quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật đối với công chức của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam

7

Thứ hai, tại Việt Nam, các nghiên cứu đã chỉ ra một bức tranh tổng quan về pháp luật đánh giá đội ngũ CBCC nói chung, ĐGCCHC nói riêng Nếu đánh giá pháp luật về ĐGCCHC cho thấy pháp luật về lĩnh vực này có rất nhiều hạn chế và bất cập

Thứ ba, từ các kết quả nghiên cứu trên cho thấy ở Việt Nam vấn đề pháp luật ĐGCCHC đã và đang được quan tâm hơn trong nghiên cứu cũng như trong thực tiễn Tuy nhiên, mỗi công trình có phương pháp nghiên cứu

và phạm vi nghiên cứu khác nhau

Thứ tư, luận án cần tiếp tục nghiên cứu, luận giải ở các khía cạnh khác, kể cả về lý luận và thực tiễn để có những giải pháp phù hợp là rất cần thiết hiện nay Cụ thể như sau:

Một là, luận án tiếp tục nghiên cứu pháp luật về ĐGCC trên cơ sở những quan điểm về hoàn thiện pháp luật quản lý công chức, có sự phân tích và so sánh với quy định pháp luật và thực tiễn về ĐGCC qua các thời

kỳ của Việt Nam và của một số nước

Hai là, luận án tiếp tục nghiên cứu các tiêu chí cụ thể của PL về ĐGCC hành chính Phân tích thực tiễn việc thực hiện các tiêu chí trong đánh giá CCHC của các CQHCNN dưới góc độ pháp lý

Ba là, việc nghiên cứu các phương pháp, cách thức tiến hành ĐGCC nhằm đề xuất các phương pháp ĐGCC hiệu quả, từ đó nhằm đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các phương pháp đánh giá CCHC hiện nay Bốn là, luận án tiếp tục nghiên cứu một cách khách quan các nguyên tắc, quy trình đánh giá CC hành chính; vấn đề phát sinh sau khi đánh giá

CC Bên cạnh đó, việc khiếu nại, tố cáo sau khi đánh giá sai, chưa đúng được tác giả đề cập trong luận án

Năm là, đánh giá một cách khách quan pháp luật về ĐGCCHC trong những năm qua: việc tổ chức xây dựng; vấn đề tổ chức thực hiện pháp luật

8

về ĐGCCHC những kết quả đã đạt được, hạn chế và nguyên nhân tồn tại, hạn chế

Sáu là, luận án đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật

về ĐGCC hành chính như: các giải pháp hoàn thiện pháp luật; các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật

Bảy là, luận án tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí, cách thức đánh giá CC trong các CQHCNN; nghiên cứu các hệ quả pháp lý trong việc hoàn thiện PL về đánh giá CCHC, có tác động trong việc nâng cao đội ngũ công chức hiện nay

1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu

Từ “khoảng trống” của các công trình nghiên cứu liên quan, NCS xác định các câu hỏi nghiên cứu của luận án bao gồm:

1) Nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành chính là gì, Các yếu tố nào ảnh hưởng đến pháp luật đánh giá công chức hành chính? 2)Thực trạng về pháp luật ĐGCC hành chính ở Việt Nam từ năm

1945 đến nay được quy định như thế nào? 3)Các yêu cầu, quan điểm, giải pháp để tăng cường và hoàn thiện pháp luật về ĐGCC hành chính Việt Nam đáp ứng yêu cầu hiện nay?

1.3.3 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1 Pháp luật về ĐGCCHC có vai trò quan trọng trong

việc quản lý, sử dụng, bổ nhiệm, điều động công chức; ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ công chức Tuy nhiên, pháp luật về ĐGCCHC ở nước ta hiện

nay vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn

Giả thuyết 2 Việc hoàn thiện pháp luật về ĐGCCHC để đảm bảo

đánh giá công chức theo hướng: Xuyên suốt, liên tục, đa chiều, theo tiêu chí

cụ thể, bằng sản phẩm, thông qua khảo sát, công khai kết quả và so sánh với chức danh tương đương; gắn đánh giá cá nhân với tập thể và kết quả thực hiện nhiệm vụ của địa phương, cơ quan, đơn vị

9

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT

ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH

2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành chính

2.1.1 Khái niệm pháp luật đánh giá công chức hành chính

Pháp luật về ĐGCCHC là hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh về đánh giá công chức hành chính, bao gồm: Nguyên tắc đánh giá công chức; căn cứ ĐGCCHC; nội dung đánh giá; thời điểm đánh giá; tiêu chí đánh giá công chức; trình tự, thủ tục đánh giá công chức; kết quả đánh giá công chức; khiếu nại của người được đánh giá

2.1.2 Đặc điểm pháp luật về đánh giá công chức hành chính

Pháp luật về đánh giá công chức hành chính lệ thuộc vào chính trị và

hệ thống chính trị; điều chỉnh các quan hệ xã hội và tạo nền nếp trong hoạt động của nền hành chính; mang tính liên tục, thích ứng, năng động; mang tính liên ngành, đa dạng các chế định

2.1.3 Vai trò pháp luật về đánh giá công chức hành chính

Pháp luật về đánh giá công chức hành chính là công cụ xây dựng đội ngũ công chức hành chính, ghi nhận thành quả hoạt động của công chức, là khung pháp lý điều chỉnh hoạt động công vụ của công chức

2.1.4 Nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành chính

Nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành chính là: nguyên tắc, căn cứ, thời điểm, tiêu chí, trình tự, thủ tục, kết quả đánh giá công chức hành chính; Thông báo kết quả và lưu giữ tài liệu đánh giá, phân loại CBCC; Khiếu nại của người được đánh giá

2.3 Quy định pháp luật của một số nước về đánh giá công chức hành chính và giá trị tham khảo cho Việt Nam

2.3.1 Quy định pháp luật về đánh giá công chức hành chính của một

số nước: Theo mô hình chức nghiệp; vị trí việc làm; hỗn hợp

2.3.2 Giá trị tham khảo cho Việt Nam

Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH TRONG CÁC CƠ QUAN HIỆN NAY

Ở VIỆT NAM 3.1 Khái quát các quy định của pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay

3.1.1 Khái quát pháp luật về đánh giá cán bộ, công chức

Luận án đã nghiên cứu pháp luật đánh giá công chức từ năm 1945 đến 2018

3.1.2 Thực trạng pháp luật về đánh giá công chức hành chính

Nhìn chung, căn cứ vào các quy định trong các văn bản đã ban hành

về PL đánh giá công chức hành chính thì nội dung PL đã thể hiện trên các mặt: Nguyên tắc; mục đích; thẩm quyền; căn cứ; thời điểm đánh giá, phân loại; trình tự; thông báo kết quả; lưu giữ tài liệu đánh giá; khiếu nại của người được đánh giá; tính hiệu quả; tính đồng bộ và tính minh bạch

11

Hình thức các VBQPL quy định về ĐGCCHC đầy đủ các thành phần thể thức theo quy định của PL hiện hành

3.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong các cơ quan hiện nay

3.2.1 Tổ chức chỉ đạo thực hiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính

3.2.2 Thực hiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong một số cơ quan hành chính

Trên cơ sở số liệu tác giả thu thập của một số CQHCNN như: Bộ Nội vụ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, thành phố Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh,

Đà Nẵng, Đồng Tháp, tác giả tổng hợp thành những nhận định, đánh giá, phân tích nội dung PL về ĐHCCHC của các cơ quan trên với yêu cầu của

Ba là, về tính phù hợp Ở góc độ này chúng ta xem xét đến sự điều chỉnh của pháp luật về CC liên quan đến tính kịp thời thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, với đặc điểm đội ngũ CC Việt Nam và với xu hướng phát triển của pháp luật CC các nước trên thế giới

Bốn là, trình tự kỹ thuật pháp lý khi xây dựng các VBQPPL: Trình

độ kỹ thuật pháp lý đảm bảo chất lượng văn bản Pháp luật về ĐGCC được quy định trong nhiều VBQPPL, nhưng đòi hỏi phải được sắp xếp theo một